6.2 Kitar Sel

Bab 6
Pembahagian

Sel

4.06.02 Kitar Sel

Disediakan oleh,
Cg. Sharifah Roqaiyah
SMK Seri Pulai Perdana, Skudai Johor



Keperluan Pembahagian Sel Dalam Organisma
Hidup

Mitosis - pembahagian nukleus yang menghasilkan dua sel anak
diploid dan mempunyai genetik yang sama dengan induk.

Mitosis menghasilkan sel baru untuk pertumbuhan, memperbaiki dan
menggantikan sel mati atau rosak pada organisma multisel.

Pada organisma unisel, mitosis berlaku dalam bentuk pembiakan
aseks untuk meningkatkan bilangan organisma.

Pembahagian sel dibahagikan kepada dua peringkat:
• Pembahagian nukleus
• Pembahagian sitoplasma (Sitokinesis)

Mitosis berlaku di dalam semua sel soma tetapi tidak di dalam sel
pembiakan.

Kitar Sel

Boleh dibahagikan kepada dua fasa utama:
Interfasa
Fasa M (mitosis dan sitokinesis)

MITOSIS

Interfasa

Protein, kloroplas, Dua kromatid seiras
dihasilkan
mitokondria di
Sel terus membesar dan kekal aktif
sintesis secara metabolik

Pembahagian sel
(Mitosis)







MITOSIS

Fasa M

Fasa Mitosis

1. Profasa 2. Metafasa 3. Anafasa 4. Telofasa

FASA M

1. Fasa M terbahagi kepada dua subfasa,
iaitu mitosis dan sitokinesis.

2. Mitosis terbahagi kepada empat peringkat utama
yang berlaku secara berterusan,
iaitu profasa, metafasa, anafasa dan telofasa
.

3. Semasa mitosis, kromosom yang telah
direplikasikan dalam interfasa S dibahagikan
sama rata untuk membentuk dua nukleus sel
anak (kariokinesis).

4. Selepas telofasa, sel mengalami sitokinesis di
mana sel induk membahagi dua, dengan agihan
sitoplasma yang sama banyak kepada kedua-dua
sel anak.

5. Pada sel haiwan, sitokinesis berlaku dengan pembentukan alur
pencerutan pada khatulistiwa sel.

6. Pada sel tumbuhan, plat sel terbentuk pada khatulistiwa sel.

7. Sel yang tidak membahagi selepas mencapai kematangan dan pengkhususan
(sel pengawal, sel saraf, sel otot dan sel darah merah) hidup sepanjang
hayatnya dalam peringkat interfasa G1.

8. Sel yang menjalani pembahagian selepas terbentuk akan bertumbuh (G1),
mereplikasi DNAnya (S), dan bersedia untuk pembahagian sel (G2)
sebelum menjalani mitosis dan sitokinesis.



MITOSIS

Fasa M Profasa

Kromosom

Sentriol
Sentromer

Kromatid mirip

Setiap kromosom mempunyai sepasang kromatid mirip yang
dicantum bersama pada sentromer.

Sentriol berrgerak ke kutub bertentangan dan gentian gelendong
mula terbentuk.

Di akhir profasa, nukleolus dan membran nukleus terurai.

MITOSIS

Fasa M Metafasa

Gentian
gelendong

Kromosom tersusun pada satah khatulistiwa sel.
Gelendong mitotik telah terbentuk sepenuhnya.
Metafasa berakhir apabila sentromer membahagi.

MITOSIS

Fasa M Anafasa

Kutub

Kromosom
anak

Dua kromatid mirip setiap kromosom berpisah dan bergerak ke
kutub bertentangan.

Kromatid yang terpisah ini dipanggil kromosom anak.

Setiap sel kutub mempunyai set kromosom yang sama pada akhir
anafasa.

MITOSIS

Fasa M Telofasa

Membran
nukleus

Belahan mencerut
Dua set kromosom tiba di kutub bertentangan.
Gentian gelendong hilang dan membran nukleus mula terbentuk.
Nukleolus juga mula terbentuk semula.

Bab 5 Perwarisan

MITOSIS

Mitosis



SITOKINESIS

• Sitokinesis ialah pembahagian sitoplasma sel induk pada akhir
mitosis.

• Organel dan kandungan lain dalam sel induk dibahagikan sama
rata di antara dua sel anak.

• Sitokinesis yang berlaku dalam sel haiwan dan sel tumbuhan
adalah berlainan.

MITOSIS

Sitokinesis

Sitokinesis pada sel tumbuhan Sitokinesis pada sel haiwan
Sitokinesis
Vesikel

Dinding sel
Membran nukleus
Membran plasma

Pembentukan plat sel



MITOSIS

Aplikasi Pengetahuan Mitosis

Pengklonan  Kebaikan : Kadar pengeluaran hasil
dan mutu produk meningkat.
Kultur tisu
 Keburukan : Apabila persekitaran
Tumbuhan luaran berubah, klon akaStanedlitybeaenrrmgketuemslabnhaanbhge.rmgaebnujandgi
transgenik
embrio dan diletakkan di

Sel badan EKkusltturarksel dan uterus ibu tumpangan
diambil dari DNAtisu
Jantan

Baktebriiari-biri A dDiNgtaAebluudrnadgriakpraaindbadireib-nbirgiiSr-aibednBilirasiyseAailnnPggekmtteaublnmaihabkubhaaknaan

Potongan
kepingan

daun

Gen yang telah diklon Anak biri-biri
BetindaaSnedl ituebluarhdiamNbuiklleuspdeirkteulkuaarraknan yang merupakan
Ekstrak DNdaAridpaanda biri-biri
pengasingan B klon A

Bab 5 Perwarisan

Pengklonan

Sel penderma diambil

daripada biri-biri

jantan

Nukleus Kedua-dua sel
penderma digabungkan
menggunakan renjatan
Sel telur diambil elektrik

daripada biri-biri Sel yang telah
bergabung
betina dewasa

Sel telur Nukleus sel telur Sel mula
dikeluarkan membahagi
secara normal

Anak biri- Embrio Embrio
biri yang berkembang
telah diklon secara normal Ibu tumpang Embrio diletakkan di
dalam uterus ibu
tumpangan

• Terapeutik ialah satu cabang APLIKASI
perubatan yang berkaitan dengan MITOSIS
rawatan penyakit. DALAM
BIDANG
• (b) Dalam pengklonan terapeutik, sel P E RTA N I A N
daripada seseorang (contohnya sel DAN
daripada kulit, jantung atau hati) P E RU B ATA N
diduplikasikan untuk menghasilkan
satu tisu klon. Pengklonan terapeutik

• (c) Tisu klon digunakan sebagai tisu
graf untuk menggantikan tisu yang
tercedera atau berpenyakit.

• (d) Kaedah ini dapat mengelakkan
penolakan tisu graf oleh sistem
pertahanan badan pesakit tersebut

• Kultur tisu merupakan teknik APLIKASI
pengklonan tumbuhan secara buatan MITOSIS
di dalam makmal. DALAM
BIDANG
• Bagi menghasilkan kultur tisu, cebisan P E RTA N I A N
tisu organisma hidup dikultur dalam DAN
larutan medium kultur steril yang P E RU B ATA N
mengandungi nutrien dan hormon
pertumbuhan Pengkulturan tisu

• Kultur tisu menghasilkan klon-klon
sel yang seiras dari segi kandungan
genetik dengan induknya.









ANALISIS SOALAN 5.1

MITOSIS

2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012
Kertas 1

1211212-

2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012
Kertas 2

--1-----

2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012
Kertas 3

--------

5.1 Soalan 2011 – Kertas 1

Apakah fasa untuk sintesis dan replikasi DNA?

A G1
BS
C G2
DM

5.1 Soalan 2011 – Kertas 1

Urutan mitosis manakah yang betul?

A Profasa → Metafasa → Anafasa → Telofasa
B Metafasa → Telofasa → Profasa → Anafasa
C Profasa → Metafasa → Telofasa → Anafasa
D Anafasa → Metafasa → Telofasa → Profasa

5.1 Soalan 2010 – Kertas 1
Rajah di bawah menunjukkan peringkat-peringkat yang berlainan dalam mitosis.

Urutan manakah yang betul?
A P→Q→R→S
B Q→P→R→S
C R→Q→S→P
D R→S→Q→P

5.1 Soalan 2009 – Kertas 1
Rajah di bawah menunjukkan satu sel pada satu peringkat mitosis.

Sel manakah yang dihasilkan daripada pembahagian sel itu?
AB

CD

5.1 Soalan 2009 – Kertas 1

Rajah di bawah menunjukkan satu sel haiwan yang sedang mengalami
pembahagian sel mitosis.

Apakah peringkat pembahagian sel mitosis itu?
A Profasa
B Anafasa
C Telofasa
D Metafasa

5.1 Soalan 2008 – Kertas 1
Proses P, Q, R dan S berlaku semasa mitosis di dalam sel.

Antara yang berikut, yang manakah menunjukkan urutan yang betul untuk mitosis?
A P→Q→R→S
B S→Q→R→P
C P→R→Q→S
D S→Q→P→R

TAMAT