12.2 Sistem Saraf

Bab 12 Koordinasi dan
Gerak Balas dalam Manusia

12.2 Sistem Saraf Manusia

Disediakan oleh,
Cg. Sharifah Roqaiyah
SMK Seri Pulai Perdana, Skudai Johor

Peranan Sistem Saraf Manusia

• Menerima maklumat dari reseptor

• Memindahkan maklumat

• Mentafsirkan maklumat
• Menyediakan gerak balas yang bersesuaian

kepada efektor
• Mengawal dan mengkoordinasi fungsi badan

serta membantu mengekalkan homeostasis

Organisasi Sistem Saraf Manusia

Sistem Saraf kranial Otak Sistem
saraf Saraf spina Saraf tunjang saraf pusat
periferi (CNS)
(PNS)

Saraf aferen dan
saraf eferen
badan

Sistem saraf terbina daripada berjuta sel saraf dipanggil neuron.

Organisasi Sistem Sistem Saraf Pusat (SSP)
Saraf Manusia
Terdiri daripada otak dan
saraf tunjang

Sistem Saraf Periferi

Terdiri daripada saraf spina
dan saraf kranium

Saraf aferen Saraf eferen
membawa impuls membawa impuls
keluar dari SSP
kepada SSP

OTAK

Otak terbahagi kepada beberapa bahagian utama,
iaitu serebrum, serebelum, medula oblongata, hipotalamus dan kelenjar pituitari



Struktur Otak Manusia

Kawasan motor

Serebrum Hipotalamus depan

kaki belakang
lengan

Talamus Mata
Kepala
ucapan Muka hearing penglihatan

Kelenjar pituitari Serebelum

Rasa dan bau

Fungsi utama kawasan serebrum korteks

Fungsi Serebrum

Serebrum mewakili bahagian otak yang
terbesar dan terdiri daripada dua
hemisfera serebrum.

Setiap hemisfera berlipat-lipat dan
beralur untuk menambahkan luas
permukaan serebrum.

Mentafsir maklumat daripada reseptor.

Mengawal pergerakan otot rangka Merasa Pergerakan
dalam semua aktiviti terkawal badan.

Tapak kebijaksanaan dan proses mental
yang kompleks dilakukan di sini.

Mendengar

Fungsi serebelum

Lobus yang besar dan kompleks terletak
di bahagian belakang otak.

Mempunyai dua hemisfera dan setiap
hemisfera mempunyai lipatan dan
beralur.

Menerima maklumat deria dari organ
keseimbangan di telinga dan dari otot
dan tendon.

Keseimbangan badan

Fungsi Talamus

Terletak di antara otak dan
serebrum.

Bergantung kepada isyarat daripada
pelbagai bahagian sistem deria ke
otak.

Terlibat dengan perasaan gembira
dan sakit.

Fungsi Hipotalamus

Terletak di bahagian bawah talamus.

Mengawal pusat pengecaman serta
analisis kelaparan, dahaga, kelesuan,
marah dan suhu badan.

Mengawal koordinasi sistem saraf dan
sistem endokrin.

Fungsi Kelenjar Pituitari

Kelenjar endokrin yang berada di
dalam hipotalamus otak.

Bertanggungjawab terhadap

perembesan kebanyakan hormon-

hormon penting dalam badan.

SARAF TUNJANG

Saraf tunjang terdiri daripada satu berkas saraf yang mengunjur dari
medula oblongata ke lengkungan pelvis.

Saraf Tunjang

• Saraf tunjang dikelilingi oleh bendalir serebro-spinal yang melindungi saraf
serta membekalkan gas dan nutrien kepada saraf tunjang.

• Ia mempunyai jirim putih di bahagian luar yang mengandungi neuron akson
bermeilin.

• Di bahagian dalam saraf tunjang terdapat jirim kelabu berbentuk H atau
berbentuk rama-rama dan mengandungi badan sel neuron.

• 31 saraf spina berasal daripada saraf tunjang.
• Setiap saraf spina mempunyai 2 akar iaitu akar dorsal dan ventral.
• Akar dorsal mengandungi akson neuron aferen manakala badan sel neuron

aferen terletak di antara ganglion akar dorsal.
• Akar ventral mengandungi akson neuron eferen.

Keratan Rentas Saraf Tunjang

Salur pusat (mengandungi bendalir
serebrospina)

Jirim kelabu (neuron tidak bermeilin)

ganglion akar dorsal

Jirim putih
(neuron bermeilin)

Akar dorsal
(neuron deria)

Saraf spina
(neuron deria dan efektor)

Akar ventral (neuron efektor)

Saraf Tunjang dan Turus Vertebra

Jirim kelabu Jirim putih
Salut pusat
Ganglion akar dorsal
Akar ventral (motor) Akar dorsal (deria)
Saraf spina (campuran)
Meninges (membran
vertebra yang melindungi saraf
Cakera inter-vertebra tunjang)

saraf tunjang di dalam
salur saraf vertebra



SISTEM SARAF
PERIFERI

Fungsi utama sistem saraf periferi ialah untuk menghubungkan sistem saraf
pusat (otak dan saraf tunjang) dengan seluruh badan dan persekitaran luar



SISTEM SARAF SOMA

 Membawa impuls saraf dari reseptor deria melalui neuron
aferen ke sistem saraf pusat

 Membawa impuls saraf dari sistem saraf pusat melalui neuron
eferen untuk mengawal tindakan terkawal otot rangka

SISTEM SARAF AUTONOMI

 Mengawal tindakan luar kawal, iaitu tindakan automatik dan
tidak disedari dan tidak dikawal oleh kemahuan seseorang

 Menghantar impuls saraf dari sistem saraf pusat melalui neuron
eferen untuk mengawal tindakan luar kawal otot kardium, otot
licin dan kelenjar

 Menghantar impuls saraf dari sistem saraf pusat melalui neuron
eferen untuk mengawal atur denyutan jantung, pengembangan
dan pengecutan arteri, pencernaan, peristalsis, respirasi,
rembesan air liur dan perpeluhan

SOALAN OBJEKTIF

3.2 SISTEM SARAF

Rajah di bawah menunjukkan bahagian-bahagian otak manusia.

Antara bahagian A, B, C dan D, yang manakah mengkoordinasi pergerakan
badan ?

Soalan 2012

Seorang lelaki mengalami kemalangan. Kemalangan itu menyebabkan
kecederaan pada otak dan menjejaskan kebolehannya membaca.
Bahagian otak manakah yang terjejas?

A Serebrum
B Hipotalamus
C Serebelum
D Medula oblongata

Soalan 2011

Rajah di bawah menunjukkan pandangan sisi otak manusia.

Apakah fungsi serebelum itu?

A Mengkoordinasi keseimbangan pergerakan badan
B Mengawal atur tekanan darah
C Mengawal atur kadar denyutan jantung
D Mengkoordinasi tindakan kelenjar endokrin

Soalan 2010

Rajah di bawah menunjukkan keratan rentas otak manusia.

Antara bahagian berlabel A, B, C dan D, yang manakah mengawal proses pernafasan?

Soalan 2009

TAMAT