ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរសេរ

យួង សូដា 37 ៧.ដោរពរ្បួនដវយ្ាររណ៍ ដវយ្្ររណ៍ េឺជារ្ែួនខ្្តសក្មាប់ដរៀបដរៀងភាសាឱ្យមាន សណាដ្ប់ធា្្ប់្យក្សួេរែុងការដក្បើក្ ស់។4 ក្េប់ភាសាដតងដត មានដវយ្្ររណ៍។ រែុងនាមជាដសេរ ឬអែរនិពនធដខេរ ក្តូវដតដគ្រព រ្ែួនដវយ្្ររណ៍ដខេរ។ សពេម្ថ្ៃ បញ្ហ្ដែេដចាទជាងដេ េឺអរខរាវិរុទធដនោះដតមដង។ សូម ដក្បើក្ ស់វចនានុក្រមជាជាំនួយរែុងការសរដសរ។ ចាំដពាោះការដក្បើ សញ្ញ្ខណឌ ឬសញ្ញ្េ្ែោះ (។) រ៏ដ ើញថា ខុសដក្ចើន ដែេជួនកាេ មិនទន់ចប់េ្ែោះក្សួេបួេផ្ង រ៏ដក្បើ (។) ដតមដង។ ចាំដពាោះការចុោះ បនាទ្ត់អតែបទ ឬរថាខណឌរ៏ដ ើញមានអែរនិពនធមួយចាំនួនដក្បើតាម ទាំដនើងចិតតខលួន ដោយជួនកាេមិនទន់ចប់មួយរថាខណឌផ្ង រ៏ចុោះ បនាទ្ត់ថ្េី រហូត នមួយេ្ែោះចុោះបនាទ្ត់មួយៗជាដែើម។ មួយវិញដទៀត អែរសរដសរខលោះ ដភលចយរចិតតទុរោរ់ដៅដេើពារ្យដពចន៍ដែេដក្បើ ដោយរាំពុងបាំផ្ល្ញអរ្សរសាស្តសតជាតិទាំងមិនែឹងខលួន ដពាេេឺយរ សាំដនៀងសូរសពទពារ្យបរដទសមរសរដសរជាអរ្សរដខេរ ឬជួនកាេសរ ដសរពារ្យដពញនិយមដផ្ដសផ្ដ្ស ដែេពុាំមានេរខណៈជាភាសាដខេរ 4 ដវយ្្ររណ៍ដខេរ ដរៀបដរៀងនិងចងក្រងដោយដលារ ុន េិោះ

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 38 ពិតក្ រែ។ ទាំងអស់ដនោះ វាពារ់ព័នធជាមួយរ្ែួនដវយ្្ររណ៍ ដែេ អែរសរដសរចាាំ ច់ក្តូវដតដធេើការសិរ្ា ដចៀសវាងសា្្ម្ែនិពនធបដងកើត មរ មានេរខណៈមិនក្េប់ទឹរ។ ៨.ដោរពដោលការណ៍ក្គឹោះទំងរី (អរថន័យ អរថរូរ និង អរថរស) សា្្ម្ែទាំងឡាយ ពិដសសសា្្ម្ែអរ្សរសិេ្ែ៍ មិនអាចខេោះ ន ដទនូវអតែន័យ អតែរូប និងអតែរស។ អរថន័យ សាំដៅែេ់ខលឹមសាររបស់សាច់ដរឿង ឬដសៀវដៅ ដែេ ឆ្លុោះឱ្យដ ើញអាំពីទស្សនៈនានាម្នអែរសរដសរ។ តាមរយៈអតែន័យដនោះ ដហើយ ដែេអែរសរដសរក្តូវដតបងកប់នូវការអប់រំេអៗ ពិដសសឧតដមេតិ ជាតិ ជាជាងបងកប់ដតដរឿងឥតក្បដយជន៍ ឬសាបដក្ពាោះនូវមដនាេម អាក្ររ់។ ដេើសពីដនោះ ដែើម្ែីឱ្យអតែន័យមានេរខណៈសុីជដក្ៅ និង ទទួេ នការទរ់ទញខល្ាំង េឺអែរសរដសរក្តូវដតពូដរដចាទ និង ពូដរក្សាយ។ អែរសរដសររក្មិតធមេតា ឬមធ្យម ភាេដក្ចើនចូេចិតត ដចាទបញ្ហ្ដោយក្តង់ៗ ដហើយដោោះក្សាយតាមរដបៀប្យៗដែេអែរ អានទូដៅរ៏អាចនឹរដ ើញ។ ប ុដនតអែរសរដសរដែេក្បរបដោយដទព

យួង សូដា 39 ដកាសេ្យខពស់ រដមងដចាទបញ្ហ្ដោយក្បដយេ ដហើយដោោះក្សាយ តាមរដបៀបដែេអែរអានទូដៅនឹរសាម្នមិនែេ់។ អរថរូរ សាំដៅែេ់រូបរាងម្នអតែបទ ដៅតាមអតែបទជាពារ្យ កាព្យ ពារ្យរាយ... ដែេមាន ដផ្ដើម តួ និងបញ្ចប់។ 5 ដៅរែុងអតែរូប អែរ សរដសរក្តូវដតពូដរដក្បើសិេ្ែ៍វិធីបាំផ្ុត។ សិេ្ែ៍វិធីដនោះដហើយ ដែេដធេើ ឱ្យអែរសរដសរមានភាពដេចដធាល្ដបលរៗគ្្្ ដក្ពាោះអែរសរដសរមាន ភាពបុិនក្បសប់រែុងការដក្បើសិេ្ែ៍វិធីខុសៗគ្្្។ ដទោះយ ្ងណា អែរ សរដសរែ៏បុិនក្បសប់ េឺជាអែរដែេអាចដធេើឱ្យដរឿងធមេតាកាល្យដៅជា អសា្្រ្យ ដហើយដរឿងដែេអសា្្រ្យកាល្យមរជាធមេតាវិញ។ ដរឿងដនោះវា អាក្ស័យដៅដេើសិេ្ែ៍វិធីដនោះឯង។ ដហតុដនោះ ដទើបដេមិនអាចកាត់ ផ្ដ្ច់ដចញរវាងសា្្ម្ែ និងមា្្ស់សា្្ម្ែ ែ្ែិតមា្្ស់សា្្ម្ែដក្បៀបែូចជា ក្បធានវិស័យភាព រីឯសា្្ម្ែជាវតែុវិស័យភាព។ ដបើមា្្ស់សា្្ម្ែមាន ដទពដកាសេ្យខពស់ ដនាោះសា្្ម្ែរ៏មានរក្មិតខពស់ដៅតាមដនាោះ ដោយ មានភាពរស់រដវីរ រ៏ែូចជាបងកប់នូវតថ្ភាពយ ្ងេអវិដសស។ សិេ្ែ៍វិធីសាំខន់ៗរែុងការដតងនិពនធមានែូចជា ៖ 5 ឯរសារជាំនួយអរ្សរសាស្តសតដខេរ ដរៀបដរៀងដោយដលារ េង់ សុខដហង

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 40 វចនវិធី ៖ ជាវិធីដែេអែរនិពនធដក្បើពារ្យដពចន៍សាមញ្ញ ឬសាំ ស្តសកឹត ឬ េី។ រចនាវិធី ៖ ជាវិធីដែេអែរនិពនធដក្បើក្ ស់ឃ្ល្ក្បដយេ្យ សាដ្ប់ ឬពិ រយេ់។ សដនទហវិធី ៖ ជាវិធីដែេអែរនិពនធដធេើឱ្យអែរអានដងឿងឆ្ៃេ់។ បែិវិធី ៖ ជាវិធីដែេអែរនិពនធដធេើឱ្យែាំដណើរដរឿងមានភាព ផ្ទុយគ្្្ (មាន ក្រ េអ អាក្ររ់...) ឧបមានវិធី ៖ ជាវិធីដែេអែរនិពនធដក្បៀបដធៀបរូបសម្ែតតិ ចរិយសម្ែតតិ ឬសរមេភាពអេីមួយ។ វឌ្ឍមានវិធី ៖ ជាវិធីដែេអែរនិពនធដធេើឱ្យសាច់ដរឿងកាន់ដត តឹងដតងដ ើងៗ។ សាំវាទវិធី ៖ ជាវិធីដែេអែរនិពនធដធេើឱ្យតួអងគសនទនាគ្្្ចាប់ពី ពីរនារ់ដ ើងដៅ។ ឯរវាទវិធី ៖ ជាវិធីដែេអែរនិពនធដធេើឱ្យតួអងគេិតពិចារណា ដតមា្្រ់ឯង។ វណណនាវិធី ៖ ជាវិធីដែេអែរនិពនធដេើរយរតួអងគ ក្ពឹតតិការណ៍ ធមេជាតិ ដទសភាព សរមេភាព មរពណ៌នា ដរៀបរាប់ឱ្យដ ើញច្ាស់ហារ់ដៅនឹងដភែរក្សស់ៗ។

យួង សូដា 41 និទនវិធី ៖ ជាវិធីដែេអែរនិពនធដរៀបរាប់ពីដរឿងអតីតកាេ ឬ ជាវិធីនិទនដបបបុរសទី១ ឬបុរសទី៣។ ហាសវិធី ៖ ជាវិធីដែេអែរនិពនធដធេើឱ្យអែរអាន អែរសាដ្ប់ អស់ សាំដណើច។ ទរុណវិធី ៖ ជាវិធីដែេអែរនិពនធដធេើឱ្យតួអងគរងទរុណរមេ េួរឱ្យដខល្ចផ្្ា។ វិវតតវិធី ៖ ជាវិធីដែេអែរនិពនធដធេើឱ្យែាំដណើរដរឿងដក្បក្បួេ ផ្ល្ស់បដូរពីសភាពមួយដៅសភាពមួយ។ ក្បដលាមវិធី ៖ ជាវិធីដែេអែរនិពនធដចោះេួងដលាម បដ ស អដងអេដធេើឱ្យអែរអាន អែរសាដ្ប់រីររាយ រំដភើប អដណ្តអណ្ូង តាមែាំដណើរដរឿង។េ។ អរថរស សាំដៅែេ់តម្មលម្នអតែន័យសាច់ដរឿង និងតម្មលម្នអតែ រសផ្ងដែរ។ មានន័យថា អតែរសវាក្េបែណ្ប់ដៅដេើអតែន័យ និង អតែរសដោយដរើតដចញពីការឱ្យតម្មលរបស់អែរអាន។ សា្្ម្ែនិមេិតរមេ ទាំងឡាយណាដែេមានអតែរសក្ជាេដក្ៅ នឹងមានតម្មលជាអមតៈ។ ែូដចែោះដ ើញថា ដបើក្គ្ន់ដតអែរសរដសរដចោះបដងកើតអតែន័យ និងអតែរូប

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 42 េឺពុាំទន់ក្េប់ក្គ្ន់ដៅដ ើយដទ។ អតែន័យដក្បៀបែូចជាេាំនិត អតែរូប ដក្បៀបែូចជារាងកាយ ចាំដណរអតែរសដក្បៀបែូចជាែួងក្ពេឹង។ អតែរសមានបីេឺ ៖ បដចចររស ១.កាព្យរស : តម្មលដែេរវីរចនាអតែបទជាពារ្យកាព្យឱ្យ មានសមផស្ស ចួន រណ្ាំដណងណងរែុងការពណ៌នាដរៀបរាប់ អេីមួយដធេើឱ្យអែរអាន អែរសាដ្ប់រំដភើបតាមែាំដណើរដរឿង។ ២.ក្បដលាមរស : េឺតម្មលដែេសែិតរែុងសា្្ម្ែជាក្បដលាម ដលារ។ ៣.នាែររស : េឺតម្មលដែេសែិតរែុងសា្្ម្ែជាដរឿងដលាខ្ន។ វិដសសរស ១.សុនទរ៍រស : តម្មលេអដែេដធេើឱ្យអែរអាន អែរទស្សនាឱ្យតម្មល ដៅដេើដរឿងដែេខលួនដពញចិតត ដទោះបីជាដរឿងដនាោះអាក្ររ់រ៏ ដោយ។ េអម្្ ្ងដទៀត េឺេអដោយសារអែរនិពនធប្ហ្ញនូវ េរខណៈតួអងគ នក្តឹមក្តូវតាមការពិត ដសចរដីពិត ឬរូប េរខណៈពិត។ េអម្្ ្ងដទៀត ដោយសារអែរនិពនធដចោះ ពណ៌នារូបភាព េរខណៈសរមេភាពរបស់តួអងគ ែាំដណើរ ដរឿង ធមេជាតិ ដទសភាពដៅរែុងដរឿង។

យួង សូដា 43 ២.វិហាសរូបរស (តម្មលអាក្ររ់) : តម្មលដែេអែរនិពនធ ប្ហ្ញដៅដេើេរខណៈអាក្ររ់របស់តួអងគរដី េរខណៈ សរមេភាពរដី។ តាមរយៈការពណ៌នាដនោះ ដធេើឱ្យមានភាព ក្បត្យរ្សអាំពីដរឿងរបស់តួអងគ ដែើម្ែីបដងកើតនូវដសាភ័ណភាពម្ន ដរឿង។ ៣.វិសិែឋរស : តម្មលដែេដេចដចញពីសរមេភាពែ៏អសា្្រ្យ រក្មមានតួអងគមនុស្សណាអាចដធេើ ន។ ៤.វីររស : តម្មលដែេដេចដចញពីវីរជនណាមួយរែុងដរឿង។ ៥.ទរុណរស : តម្មលដែេដចញពីទរុណរមេដៅដេើតួអងគ ណាមួយដៅរែុងដរឿង។ ៦.នាែ្យរស : តម្មលដែេដចញពីដសារនាែរមេ េឺការរម្សត់ ដៅដពេដែេតួអងគទាំនាស់ក្បឆាំងគ្្្។ ៧.ហាសរស : តម្មលដែេដធេើឱ្យអែរអាន អែរទស្សនាដសើច សប្ាយរីររាយ។ ៨.ដសាភណរស : តម្មលដែេដធេើឱ្យមានេរខណៈេអក្បដសើរ េឺេអរែុងអតែន័យបុិនដចាទ បុិនក្សាយ។ េអរែុងដផ្ែរអតែរូប េឺ អតែបទមានភាពទរ់ទញអារមេណ៍អែរអានឱ្យចូេចិតត ពីដរាោះសាដ្ប់ និយយខលី្យយេ់។

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 44 ៩.ទស្សនីយរស : តម្មលដែេដរើតដ ើងតាមរយៈការដរៀបរាប់ ដទសភាព ធមេជាតិម្ក្ពក្ពឹរ្ា មចាឆ្ បរ្ាបរ្សី ក្បរបដោយ សូរសពទ សាំដ ងពីដរាោះរណ្ាំគ្្្ម្នក្សៈ និងព្យញ្ជនៈបដងកើតជា បរិយកាសមួយ។ សពេរស ១.តថ្រស : តម្មលដែេដេចដចញពីការឆ្លុោះបញ្្្ាំងតថ្ភាព ដៅរែុងសា្្ម្ែអរ្សរសិេ្ែ៍ និងសិេ្ែៈ។ ២.អចឆរិយរស : េឺតម្មលដែេដេចដចញពីភាពអសា្្រ្យរបស់តួ អងគ។ ៣.រុសេរស : េឺតម្មលដែេទរ់ទងនឹងការអប់រំ។ ៩.ដោរពរ្បួនតាម្ក្រដេទ្ដសៀវដៅនីម្ួយៗ ក្បដភទដសៀវដៅនីមួយៗ មានេរខណៈពិដសសដោយដ រ របស់វា ក្ពមទាំងរ្ែួនដតងផ្ងដែរ។ ថ្េីដបើការដតងនិពនធពុាំមានរ្ែួន ច្ាស់លាស់ពិតក្ រែែូចរូបមនតវិទ្្សាស្តសតរ៏ពិតដមន ដតរ្ែួន ដែេជាមូេោឋ្នក្េឹោះ េឺក្តូវដតដគ្រព ដែើម្ែីរុាំឱ្យសា្្ម្ែដែេបដងកើត ដចញមរ មិនែឹងថាដតើវាចូេដៅរែុងក្បដភទដសៀវដៅអេី។

យួង សូដា 45 ដោយសារដត ក្បដភទដសៀវដៅមានដក្ចើន និងរ៏ធាល្ប់មានដេ ដេើរយរមរេមអិតពីនិយមន័យ ក្ពមទាំងរដបៀបដតងរួចមរដហើយ ែូដចែោះដយើងសុាំមិនអតាថ្ធិប្ាយដទៀតដនាោះដទ។ ខងដក្កាមដនោះ ដយើង នឹងដេើរយរដតក្បដលាមដលារ និងរាំណាព្យមរប្ហ្ញក្តួសៗ ដក្ពាោះជាដសៀវដៅដែេដេនិយមដតងបាំផ្ុត។ ក្រដលាម្ដលារ ជាដរឿងក្បដលាមចិតតមនុស្សដលារ6 ឬជាដរឿង ក្បឌិតដែេដេើរដ ើងជាបញ្ហ្ដផ្្សងៗ រួមទាំងបញ្ហ្រែុងសងគមមនុស្ស មរបរក្សាយដៅតាមដគ្េេាំនិតរបស់អែរនិពនធ ដហើយដធេើឱ្យអែរ អានមានអារមេណ៍ដៅតាមែាំដណើរដរឿង និងដៅតាមសិេ្ែ៍វិធីរបស់ អែរនិពនធ។7 រែុងសា្្ម្ែរបស់ដលារ ីង ហុរឌី ចាំណងដជើងថា “ទិែឋភាព ទូដៅម្នអរ្សរសាស្តសតដខេរ ” នដធេើការដបងដចរក្បដភទក្បដលាម ដលារ ដោយដយងដៅដេើបដញ្ចរវិធីរបស់អែរនិពនធែូចជា ៖ o ក្បដលាមដលារដបបមដនាសដញ្ចតនា o ក្បដលាមដលារដបបផ្្សងដក្ពង ឬអាថ្៌រាំ ាំង 6 វចនានុក្រមដខេរ សដមដចក្ពោះសង្ឃរាជ ជួន ណាត 7 ឯរសារជាំនួយអរ្សរសាស្តសតដខេរ ដរៀបដរៀងដោយដលារ េង់ សុខដហង

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 46 o ក្បដលាមដលារក្បវតតិសាស្តសត o ក្បដលាមដលារដបបដសុើបអដងកត ឬចាររមេ o ក្បដលាមដលារដបបនដយ យ និងសងគម o ក្បដលាមដលារដបបទស្សនវិជាជ្ និងចិតតសាស្តសត ដលារ លាង ហាប់អាន វិញ រែុងសា្្ម្ែដែេមានចាំណងដជើង ថា “ សិរ្ាអតែបទ ” នដធេើការដបងដចរក្បដភទក្បដលាមដលារ ដោយសមាអ្ងដៅដេើអរ្សរសិេ្ែ៍បសចឹមក្បដទស ដែេហូរចូេមររែុង ក្សុរដខេរ មានែូចជា ៖ o ក្បដលាមដលារដបបដសែហា o ក្បដលាមដលាររែុងមដនាសដញ្ចតនា o ក្បដលាមដលារដបបមដនាេមវិជាជ្ o ក្បដលាមដលារដបបផ្្សងដក្ពង និងប ូេីស o ក្បដលាមដលារដបបក្បវតតិសាស្តសត o ក្បដលាមដលារដបបកាប់ចារ់ o ក្បដលាមដលារដបបឧតដមេតិនិយម o ក្បដលាមដលារដបបតថ្និយម o ក្បដលាមដលារដបបមដនាេតិនិយម

យួង សូដា 47 o ក្បដលាមដលារដបបវិទ្្សាស្តសត o ក្បដលាមដលារសក្មាប់យុវជន o ក្បដលាមដលារសក្មាប់រុមារ ជាទូដៅ ដេ នដបងដចរក្បដលាមដលារជាបីទក្មង់ធាំៗ8 េឺ ៖ o ដរឿងខលី o ក្បដលាមដលារខ្្តខលី o ក្បដលាមដលារខ្្តដវង ដរឿងខ្ែី មានទក្មង់រដបៀបសរដសរក្តឹមដតពីរ-បីទាំព័រ ឬដបើដក្ចើន ណាស់ េឺក្តឹមដតក្ ាំទាំព័រចប់ដតប ុដណាណ្ោះ ដែេវាក្បែាំក្តសងដៅនឹង ដរឿងដក្ពងបុរាណដខេរដយើងដែរ ដតក្គ្ន់ដតដរឿងរដបៀបដនោះ មានដ ម្ោះ អែរនិពនធ និងកាេបរិដចឆទក្តឹមក្តូវ។ ដបើតាម World book (Wikipedia) នសរដសរបញ្ជ្រ់ថា ដរឿងខលីក្តូវ នដេេិតតាាំងពី ចាំនួនពារ្យដែេដក្បើក្ ស់ដៅរែុងដរឿងដនាោះដថ្មដទៀត ដហើយក្បដវងម្ន ដរឿងខលីមានចាប់ពី ១០០០ពារ្យ - ៧៥០០ពារ្យ ប ុដនតមានក្រុមអែរ 8 រចនាបថ្រែុងការនិពនធក្បដលាមដលារដខេរ ដោយដលារ ដនត ចាំដរីន

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 48 និពនធខលោះដទៀតរាំណត់រហូតពី ១០០០ពារ្យ - ២០០០០ពារ្យ ឯ ដណាោះ។... ឯដសចរដីដៅរែុងសាច់ដរឿងក្បដភទដនោះវិញ អែរនិពនធភាេដក្ចើន ដតងដតដេើរយរបញ្ហ្ដរឿងដតមួយ មរដចាទ និងដោោះក្សាយដត ប ុដណាណ្ោះ ដក្ពាោះតក្មូវដៅដេើទក្មង់សរដសរខលី និងដពេដវលាខលីរែុងការ អាន ដតរ៏ទមទរឱ្យអែរនិពនធដធេើការប្ហ្ញឱ្យេមអិតតាមរយៈបទ ពណ៌នារបស់ខលួនរដី តាមរយៈពារ្យសមដីរបស់តួអងគរដី េឺដែើម្ែីឱ្យអែរ អាន នយេ់ពីែាំដណើរដែើមទងដៅរែុងសាច់ដរឿង។ ែូដចែោះ អែរនិពនធ ដរឿងខលី ក្តូវសដងខបសរមេភាព និងការពិពណ៌នាឱ្យខលី ដហើយបដងកើត សាច់ដរឿងឱ្យរស់រដវីរ ដោយការជាប់ទរ់ទងគ្្្។ ជួនកាេដរឿងខលីខលោះ សាច់ដរឿងចាប់ដផ្ដើមដតមួយក្ពឹរ ឬមួយម្ថ្ៃ ឬមួយលាង្ច ដហើយក្ពឹតតិ ការណ៍រែុងសាច់ដរឿងដរើតដ ើងដៅរដនលងមួយ និងបញ្ចប់ដៅវិញដៅ រដនលងែដែេ។ រ៏ប ុដនត សាច់ដរឿងដនាោះ អាចឱ្យអែរអានយេ់យ ្ង ច្ាស់ពីអតែន័យ ខលឹមសារ ដក្ពាោះជុាំវិញបញ្ហ្ដរឿងដនាោះ អែរនិពនធ ន ដេើរប្ហ្ញដែើមចមម្នដហតុអស់ដហើយ។ ក្រដលាម្ដលារខាន្រខ្ែី េឺវាដៅចដនាល្ោះពីដរឿងខលី និង ក្បដលាមដលារខ្្តដវង ដែេក្តូវ នដេរាំណត់ជាសារេនូវចាំនួន

យួង សូដា 49 ពារ្យដែេដក្បើក្ ស់ រែុងចដនាល្ោះពី ៧៥០០ពារ្យ - ១៥០០០ពារ្យ ដហើយដបើេិតពីទាំព័រវិញេឺ ចាប់ពី១០ទាំព័រ រហូតែេ់១០០ទាំព័រ។ ... ជាទូដៅ ក្បដលាមដលារក្បដភទដនោះ អែរនិពនធភាេដក្ចើន គ្ត់ដក្ជើស ដរីសតដមលើងឆ្អឹងដរឿងដតមួយដទ ដហើយអាចមានក្តឹមមួយបញ្ហ្ដទៀត ដត ដបើមានដក្ចើន រ៏ក្តឹមដតពីរដៅបីបញ្ហ្ដទៀតដរើតដ ើងក្តសងដៅតាម ែាំដណើរដរឿងផ្ងដែរ។ ឯការបដងកើតតួអងគវិញរ៏ដ ើញថា អែរនិពនធមិន ហា ្នដលាភេន់នឹងបដងកើតដក្ចើន ែូចក្បដលាមដលារខ្្តដវងដនាោះដទ ដក្ពាោះតួអងគដក្ចើន បញ្ហ្ដៅរែុងម្ផ្ទរែុងដក្ចើនដែរ។ ក្រដលាម្ដលារខាន្រថ្វង មានចាំនួនពារ្យពី ១៧៥០០ពារ្យ ែេ់ ៤០០០០ពារ្យ ឬដេើសពីដនោះដថ្មដទៀត ដហើយដបើេិតជាទាំព័រ វិញ េឺចាប់ពី១០០ទាំព័រដ ើងដៅ។ ដៅរែុងការដតងដរឿងក្បដលាមដលារទាំងបីក្បដភទ ដេចាាំ ច់ ក្តូវដតយេ់ែឹងពារ់ព័នធនឹងបញ្ហ្តួអងគ។ រួអងគេឺជាបុេគេដែេអែរ និពនធនិមេិតឱ្យដែើរតួដៅរែុងសាច់ដរឿង ដែើម្ែីតាំណាងឱ្យមនុស្ស ឬក្រុម មនុស្សណាមួយដៅរែុងសងគម ឬតាំណាងឱ្យឧតដមេតិអែរនិពនធផ្ទ្េ់ ដតមដង។

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 50 ដបើដផ្អរតាមសរមេភាពរបស់តួអងគនីមួយៗ ដេដ ើញមានតួអងគ ៤ក្បដភទេឺ តួអងគឯរ តួអងគរង តួអងគបនាទ្ប់បន្សាំនិងតួអងគរំឭរ។ o តួអងគឯរ ជាតួអងគដែេសាំខន់ជាងដេ និងមានសរមេភាព ដក្ចើនជាងដេ។ o តួអងគរង ជាតួអងគដែេចូេរួមសរមេភាពជាមួយតួអងគឯរ និង មានទាំនារ់ទាំនងតិច ឬដក្ចើនជាមួយតួអងគឯរ និងតួអងគែម្ទ ដទៀត។ o តួអងគបនាទ្ប់បន្សាំ ជាតួអងគដែេមានសរមេភាពតិចតួចដៅរែុង ដរឿង សក្មាប់ដតបាំដពញសាច់ដរឿងប ុដណាណ្ោះ។ o តួអងគរំឭរ ជាតួអងគដែេអែរនិពនធក្គ្ន់ដតដធេើការំឭរដ ម្ោះ ប ុដនតពុាំមានសរមេភាពដៅរែុងសាច់ដរឿងដ ើយ។ ដបើដផ្អរដៅដេើឧតដមេតិរបស់តួអងគនីមួយៗ ដេដ ើញមានតួអងគ ២ក្បដភទ េឺតួអងគវិជជមាន និងតួអងគអវិជជមាន។ o តួអងគវិជជមាន ជាតួអងគដែេមានឧតដមេតិេអ ក្បកាន់នូវេុណ ធម៌ និងយុតតិធម៌ជាដែើម។ o តួអងគអវិជជមាន ជាតួអងគដែេគ្ម្នឧតដមេតិ ក្បកាន់នូវភាព អាក្ររ់រែុងដរឿង។

យួង សូដា 51 ដបើដផ្អរតាម បដក្មបក្មួេបុេគេិរេរខណៈរបស់តួអងគនីមួយៗ វិញ ដេដ ើញមានតួអងគ២ក្បដភទ េឺ តួអងគដថ្រ និងតួអងគអដថ្រ។ o តួអងគដថ្រ ជាតួអងគដែេមានបុេគេិរេរខណៈរបស់ខលួន មិនផ្ល្ស់បដូរតាាំងពីដែើមរហូតែេ់ចប់ (ដបើដធេើេអ េអរហូត ដបើដធេើអាក្ររ់ អាក្ររ់រហូត)។ o តួអងគអដថ្រ ជាតួអងគដែេមានបុេគេិរេរខណៈដក្បក្បួេ (មដងដធេើេអ មដងដធេើអាក្ររ់)។ ដៅរែុងសាច់ដរឿង អែរនិពនធក្តូវដចោះពីវិធីប្ហ្ញតួអងគផ្ងដែរ ដែើម្ែីឱ្យសាច់ដរឿងកាន់ដតមានភាពជរ់ចិតតសក្មាប់អែរអាន។ វិធី ប្ហ្ញតួអងគ េឺជាការក្ ប់ពីដ ម្ោះ អាយុ ឋានៈ ក្បភពរាំដណើតរបស់ តួអងគនីមួយៗ ដែើម្ែីឱ្យអែរអាន ឬអែរទស្សនា នសារ្េ់។ វិធីប្ហ្ញតួអងគមាន៤យ ្ង ៖ o ដោយអែរនិពនធ o ដោយតួអងគខលួនឯង o ដោយតួអងគែម្ទដទៀត o ដោយែាំដណើរដរឿង

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 52 ចាំដពាោះ អតតចរិតតួអងគ វិញ េឺអែរនិពនធក្តូវដតដចោះដធេើឱ្យក្សបដៅ នឹងអតតចរិតមនុស្សរែុងសងគមពិតៗ។ ដបើមិនែូដចា្្ោះដទ ការពិពណ៌នា ពីតួអងគមិនមានេរខណៈក្តឹមក្តូវតាមសភាពពិតដ ើយ ដហើយរ៏ដធេើឱ្យ សាច់ដរឿងខេោះនូវតថ្ភាពផ្ងដែរ។ តួអងគទាំងអស់មិនសុទធដតមានអតត ចរិតេអ ឬអាក្ររ់ែូចគ្្្ដ ើយ។ តួអងគខលោះរ៏េអដៅ តួអងគខលោះរ៏អាក្ររ់ ដៅ។ តួអងគខលោះេអរួចអាក្ររ់ តួអងគខលោះអាក្ររ់រួចរ៏េអ។ និយយរួម តួ អងគរែុងដរឿង េឺជាតួអងគដែេតាំណាងឱ្យអតតចរិតមនុស្សរែុងសងគមដនោះ ឯង។ រែុងសងគមជារ់ដសដង វាជាការក្បយុទធគ្្្រវាងសភាវៈេអ និង សភាវៈអាក្ររ់ជានិចច។ ែូដចែោះ ការរំដេចដចញនូវតួអងគរែុងដរឿង ច្ាស់ ជាមានទាំងេអនិងអាក្ររ់រួចជាដក្សច ក្គ្ន់ដតតិចឬដក្ចើនប ុដណាណ្ោះ។ កាេដបើអែរនិពនធរាំណត់ពីអតតចរិតរបស់តួអងគដហើយ េឺក្តូវដត ពណ៌នាអាំពីចិតតេាំនិត អារប្ែរិរិយ និងទដងេើឱ្យសមដៅនឹងអតតចរិត ទាំងដនាោះផ្ងដែរ។ ដោយដ រការនិទនដរឿង ឬការដៅតួអងគមានវិធីពីរយ ្ងេឺ ៖ o ការនិទនដបបបុរសទី១ ជាការនិទនដែេមានអែរនិទនជា តួអងគណាមា្្រ់រែុងចាំដណាមតួអងគរែុងដរឿង។ វិធីនិទនដនោះ អែរ

យួង សូដា 53 និពនធ នដក្បើក្ ស់សពេនាមបុរិសៈ “ ខ្ុាំ ” “ ដយើង ” ដែើម្ែីដៅ ខលួនឯង។ o ការនិទនដបបបុរសទី៣ ជាការនិទនដែេអែរនិទនមិនដមន ជាតួអងគណាមួយរែុងដរឿងដទ ជាអែរដក្ៅសាច់ដរឿងសុទធសាធ ដហើយ នែឹងក្េប់ ពីសរមេភាពរបស់តួអងគនីមួយៗ។ វិធីដនោះ អែរនិពនធដក្បើក្ ស់សពេនាមបុរិសៈ “ គ្ត់ ” “ វា ” “ ដេ ” “នាង” “ ដលារ ” “ ក្ពោះអងគ” ។េ។ ដែើម្ែីដៅតួអងគរែុងដរឿង ឬដៅ ដ ម្ោះដតមដង។ រំណ្ព្យ េឺជារក្មងពារ្យសមដី ដែេមានការចាប់ចុងចួន ពីដរាោះរណ្ាំដណងណង មានឃ្ល្ មានេ្ែោះ និងមានរក្មិតចាំនួនព្្ងគ ជារាំណត់... ដចញពីទឹរចិតតរំដភើប និងដធេើឱ្យអែរផ្ងរំដភើបជាមួយ។ រាំណាព្យ ខុសពីរក្មងដរវ។ រក្មងដរវ ជារក្មងពារ្យសមដីដែេ មានការចាប់ចុងចួនទរ់ទងពីដរាោះរណ្ាំដណងណងដែរ ប ុដនតមិន មានរក្មិតឃ្ល្ ឬេ្ែោះ ឬរ៏ចាំនួនព្្ងគជារាំណត់ដទ។9 ក្បដភទម្នរាំណាព្យមានែូចជា10 ៖ 9 សិេ្ែៈដតងរាំណាព្យ និពនធដោយ ឯរឧតដម ដពក្ជ ទុាំក្រវុិេ 10 ឯរសារជាំនួយអរ្សរសាស្តសតដខេរ ដរៀបដរៀងដោយដលារ េង់ សុខដហង

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 54 o កាព្យនិទនរថា ឬក្បដលាមរថា o កាព្យឧបដទសរថា o កាព្យវីណារថា o កាព្យសាររថា o កាព្យរិោះេន់រថា o កាព្យនាែរថា o កាព្យវីររថា o កាព្យពណ៌នារថា o កាព្យដេ្ែើររថា o កាព្យចដក្មៀងរថា o កាព្យក្បវតតិសាស្តសត ដៅរែុងរាំណាព្យ មានធាតុសាំខន់ៗែូចជា ៖ o ព្្ងគ ជាសាំដ ងមួយមា ្ត់ៗដៅរែុងរាំណាព្យ (ដទោះមានន័យ ឬមិនមានន័យ)។ ព្្ងគ មិនដមនជា “ ពារ្យ ” ដនាោះដទ។ ពារ្យ េឺជាសាំដ ងដចញមរមដងរដី ឬដក្ចើនរដី ដតមានន័យក្េប់ក្គ្ន់។ o ឃ្ល្ ជាការផ្្សាំគ្្្រវាងព្្ងគដក្ចើន។ o េ្ែោះ ជាការផ្្សាំគ្្្រវាងឃ្ល្ដក្ចើន ដោយមានខ័ណឌ។

យួង សូដា 55 ដែើម្ែីដតងរាំណាព្យមួយឱ្យេអពីដរាោះ ដេចាាំ ច់ក្តូវសារ្េ់ និង ដចោះនូវ ៖ o រ្វ្ស់កាព្យ ឬកាព្យមាក្ត ជាចាំនួនព្្ងគដៅរែុងឃ្ល្ និងចាំនួន ឃ្ល្ដៅរែុងវេគដៅរែុងបទរាំណាព្យនីមួយៗ។ ដោយសារដត រ្វ្ស់កាព្យខុសគ្្្ដនោះដហើយ ដទើបរាំណាព្យមានដ ម្ោះ និង ទក្មង់ដបលរៗគ្្្។ រាំណាព្យដខេរមានរដបៀបសរដសរចាំនួន ៥៣ បទ ដោយ១៣បទជាដមកាព្យ និង ៤០បទជាបទដទេមាក្ត។ បទដទេមាក្ត ជាបទដែេរវីដក្បើកាព្យមាក្តពីរ ដពាេេឺការដក្បើ កាព្យថ្េីបដនែមដៅដេើដមកាព្យទាំង១៣ដែេជាបទមូេោឋ្ន។ o ច្វ្រ់ សមារ្េ់ដេើការដេើរោរ់សាំដ ង ដែេមានេរខណៈ ខុសៗគ្្្ដៅតាមបទរាំណាព្យនីមួយៗ។ o ចួន ជាពារ្យទាំងឡាយណា ដែេមានព្្ងគដរើតដ ើងដោយ សូរក្សៈែូចគ្្្ ឬព្យញ្ជនៈក្បរបែូចគ្្្ ឬសូរក្សៈ និងព្យញ្ជនៈ ក្បរបែូចគ្្្។ ព្្ងគដែេជួនគ្្្េអ ក្តូវដតសែិតដៅរែុងមូេ ដភទ “ អ ” ឬ “ អ ” ែូចគ្្្ ដហើយមានសូរក្សៈែូចគ្្្ ឬមានសូរ ក្សៈែូចគ្្្ផ្ង និងមានតួក្បរបែូចគ្្្ផ្ង។ o ផ្ទួន ជាព្្ងគដតមួយដែេរវីដក្បើដក្ចើនែងរែុងឃ្ល្ ឬវេគ។

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 56 o រណ្ាំ ជាការដក្បើព្យញ្ជនៈដតមួយ ឬក្សៈដតមួយ ែដែេៗដក្ចើន ែងរែុងឃ្ល្ ឬវេគ។ o កាព្យរូ រមេណ៍ជារក្មងម្នពារ្យដពចន៍ ឃ្ល្ក្បដយេ ឬអតែ បទ ដែេអែរនិពនធរចនាដរៀបរាប់ដ ើងតាមការបុិនក្បសប់ ឬ តាមសិេ្ែិ៍វិធីដែើម្ែីទរ់ទញអារមេណ៍អែរអាន អែរសិរ្ា និង អែរទស្សនាឱ្យរំដភើបញាប់ញ័រដរើតនូវបីតិដសាមនស្ស ភ័យរនធត់ ទុរខដសារជាដែើម។ សូមពិនិត្យដមើេការែរក្សង់ខងដក្កាម ៖ បិស្ចស្កមុាំ ស្កមុាំស្អ្តដូចផ្ក្រីកលមី ដូចចនទបូរមីដលើនភា ឬដូចអ្ប្សរកនុងសួោ ្ ន្តចិតែគឺជ្ស្ាយបិស្ច។

យួង សូដា 57 យកដសនហ៍ដ្វើន្ល្បងន្កលងដ្វើដស្្្េះ ក្បត់ដហើយដសើចស្សស់ស្បុសសុាំខ្ល្ច ខ្ល្ាំងជ្ងស្កដព្ើដោកាំណ្ច ញក់ញីខ្្្ាំខ្វ្ចដបេះដូងខញុាំ។ សអប់ដខពើមស្ទ្ូងបងឱបស្ទ្ូងដផ្សង បងដសទើរវដងវងដស្ាេះទ្ុកខ្ាំ ដសនហ៍អ្ូនដូចព្ិសោយទ្ឹកឃមុាំ ឱ្យបងទ្ួញយាំដសទើរមរណ្។ អាងន្តសស្មស់ដៅស្សស់ដកមង អ្ូនឈ្លក់វដងវងឫកហុឺហា បងសូមោដហើយោដសនហា ស្កមុាំកាយចិតែបិស្ច៕11 11 “បិសាចក្រមុាំ” រាំណាព្យ និពនធដោយ យួង សូោ

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 58 ១០.ដចោះដលងពារ្យ និងោរ់ម្ដនាសដចចរនា មិនថាសា្្ម្ែណារ៏ដោយ ពិដសសសា្្ម្ែអរ្សរសិេ្ែិ៍ េឺក្តូវដត ដចោះដេងពារ្យ ដេងឃ្ល្ឱ្យេអ ពីដរាោះ ខលឹម ទាំនង ្យយេ់ ចារ់ដោត និងឱ្យក្តូវតាមបរិបទដសៀវដៅផ្ងដែរ។ ជាទូដៅ ក្បដលាមដលារ និង រាំណាព្យក្តូវការការដេងពារ្យដនោះបាំផ្ុត។ ទនទឹមនឹងការដក្បើពារ្យ ដពចន៍ ឃ្ល្ក្បដយេ អែរសរដសររ៏ក្តូវដតជាមនុស្សដែេពូដរដក្បើ មដនាសដញ្ចតនាផ្ងដែរ។ ក្តង់ដនោះបញ្ជ្រ់ថា ការសរដសរដក្បៀប ន នឹងបទចដក្មៀងផ្ងដែរ េឺទេ់ដតទាំនុរដក្ចៀង និងបទដភលងេអ ដទើប អាចអក្ងួនែួងវិញ្ញ្ណអែរអានទាំងមូេឱ្យរំដភើបដៅតាម ន។ ដៅរែុងការដេងពារ្យ និងមដនាសដញ្ចតនា ដេនិយមដក្បៀប ដធៀបន័យណាស់ ដោយដក្បើបាំដរៀបន័យ និងទាំដហៀបន័យជាដែើម។ ម្្ ្ងដទៀត ដេរ៏និយមដក្បើភាសាឥស្តនទិយ៍រូ រមេណ៍ផ្ងដែរ ដែើម្ែីោស់ នូវឥស្តនទិយរមេណ៍ទាំង ៥ របស់មនុស្ស (ចរខុស្តនទិយរមេណ៍ ដសាតិស្តនទិ យរមេណ៍ ឃ្និស្តនទិយរមេណ៍ ជីវហិស្តនទិយរមេណ៍ កាយិស្តនទិយរមេណ៍) ឱ្យអដណ្តអណ្ូងដៅតាមសាច់ដរឿង។ ដេើសពីដនោះ ដេដក្បើដសែៀង ដែើម្ែីបដញ្ឆោះមដនាសដញ្ចតនារបស់អែរអាន។ ដសែៀង ជាដបបបទម្ន ការនិយយ ឬសរដសរដែេឆ្លុោះបញ្្្ាំងពីមដនាសដញ្ចតនា ឬអារមេណ៍ ក្េប់ដបបយ ្ង។ ដសែៀងមានដក្ចើនយ ្ងែូចជា ដសែៀងរាំហឹង ដសែៀងទុរខ

យួង សូដា 59 ក្ពួយ ដសែៀងចាំអរ ដសែៀងសរដសើរ ដសែៀងពិពណ៌នា និងដសែៀងរិោះេន់ជា ដែើម។ សូមពិនិត្យដមើេការែរក្សង់ខងដក្កាម ៖ […] នាងលអគន់។ កាន់ន្តគន់ កាន់ន្តយល់ថាស្អ្តដ ើងៗ។ ទ្ឹកដមសាំដ ងនាងន្ផអមន្បលក រាងតូចស្ច ឹង ដដើមស្ទ្ូងនិង ស្តោកដ ើងចាំណ្ប់ ដហើយសម្បុរសម្បកក៏ស្ជេះស្ស េះ។ ដបើ បុរសណ្ដឃើញដហើយមិនលង់ គឺដូចជ្ខ្វ្ក់ស្ោប់ន្ភនកដព្ក ដហើយ។ ន្តយល់លអ កុាំឱ្យមាននរណ្លង់នឹងនាងអ្ី ដស្ាេះខញុាំ ចង់ស្សឡាញ់នាងន្តមាន្ក់ឯង។ ខញុាំចង់ឱ្យនាងជ្ស្ព្េះចនទ ន្ដល មានខញុាំជ្រាហ ូន្តមាន្ក់គត់ អាចមានសិទ្ធិដលបនាងទ្ុកកនុង ស្បអ្ប់ស្ទ្ូងបាន។ ស្ព្េះដអ្ើយ ! ខញុាំលង់ដសនហ៍និស្សិតច្ាប់ដនេះដទ្ ដឹង? […] 12 ១១.ដចោះក្រទរ់ខ្ែឹម្សារោន្ និងដរៀរលំោរ់គំនិរ ខលឹមសារ ឬេាំនិតក្តូវដតមានសភាពែូចជាទឹរហូរ ដែេបដងកើត ជារេរជាប់ៗគ្្្ឥតោច់ពីមួយដៅមួយ ឬដក្បៀប ននឹងក្ចវារ់ដែេ 12 “េង់ដសែហ៍និស្សិតច្ាប់” ក្បដលាមដលារខ្្តខលីនិពនធដោយ យួង សូោ

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 60 តភាជ្ប់យ ្ងេអតាមេាំោប់តូចធាំរបស់វា។ កាេណាខលឹមសារ និង េាំនិតមានេរខណៈបស្តញ្្្សបដណាដ្យគ្្្ ឬដៅមុខថ្យដក្កាយៗ ដនាោះដសៀវដៅនឹងថ្យចុោះនូវតម្មល អែរអានរ៏ក្សដពចក្សពិេចាប់មិន សូវ ន ឬភ័នតក្ច ាំ សូម្ែីអែរសរដសររ៏អាចនឹងវដងេងគ្ម្នទិសដៅ ដៅរែុងពិភពសាំដណររបស់ខលួនផ្ងដែរ។ ១២.ដចោះទញក្រដោជន៍ពីឧដយ្ាជន៍ េាំនិតមួយដែេក្សាប់ដតផ្ុសដចញមរភាល្មៗ វាមិនអាចផ្ុស ដ ើងដោយដសរី ដោយគ្ម្នដពេរាំណត់ ដហើយវារ៏អាចនឹង ត់បង់ ដៅវិញដែរ ដនាោះដៅថា ឧដយ្្ជន៍។ ដពេខលោះដយើងដៅសុខៗ រ៏ ក្សាប់ដតេាំនិតេអៗរត់កាត់ខួររ្ាេរបស់ដយើងមួយរំដពច។ ែូដចែោះភាល្ម ដនាោះ ដយើងក្តូវដចោះចាប់យរវាមររត់ក្តាទុរ ឬបញ្ចូេដៅរែុងសាច់ ដរៀងរបស់ដយើង ក្បសិនដបើដយើងរាំពុងអងគុយតារ់ដតងជាដែើម។ ១៣.រញ្ជ្រ់ក្រេពឯរសារដោង រែុងអតែបទ ឬទាំព័រខលោះដែេមានការែរក្សង់ឯរសារដយង េឺ ដយើងក្តូវបញ្ជ្រ់ពីក្បភពផ្ងដែរ។ ការបញ្ជ្រ់ឯរសារដយង េឺអាច ដធេើឱ្យអែរអានអាចដសេងយេ់បដនែម ដហើយវារ៏ជាការដចៀសវាង

យួង សូដា 61 រំដលាភដេើរមេសិទធិបញ្ញ្របស់អែរនិពនធែម្ទផ្ងដែរ។ សពេម្ថ្ៃ សា្្ម្ែ មួយចាំនួន ក្តូវ នដេេួចចមលងដោយេុបបាំ ត់ក្បភពដែើម ដហើយ យរដៅដធេើអាជីវរមេខុសច្ាប់ដេើទីផ្្ារ។ ការដធេើរដបៀបដនោះ វាខុស ច្ាប់សងគមផ្ង និងច្ាប់សីេធម៌ផ្ង។ ១៤.លំថ្ហអារម្មណ៍ខ្ែោះ ដរើជារ់ោំង អែរសរដសរទាំងឡាយ ដតងជួបបញ្ហ្ជាប់គ្ាំងរែុងបទនិពនធ របស់ខលួន។ ដពេខលោះររនឹរសរដសរមិនដចញដសាោះ ដហើយដពេដែេ បងខាំខលួនឯងខល្ាំងដពរ នក្តឹមដតដធេើឱ្យអារមេណ៍តានតឹង ក្ពមទាំង ការេិតចុោះដខ្ាយដៅវិញ។ ដបើដោោះមិនដចញដទ ទុរវាបនតិចសិន ដហើយ្រដៅេាំដហអារមេណ៍ខលោះ ែូចជាការេយេន់ដទសភាព ឬ ជួនកាេដបើហត់ដនឿយខល្ាំង ដយើងអាចសក្មារយររមាល្ាំងដតមដង។ ដៅដពេដែេអារមេណ៍របស់ដយើងក្សស់ថាល្ដ ើងវិញ ដនាោះដយើងនឹង នឹរដ ើញនូវេាំនិតេអៗ ដែើម្ែីដោោះក្សាយរដនលងជាប់គ្ាំង។ ដបើមិន ែូដចា្្ោះដទ ការដតងនិពនធ នឹងកាល្យជាដរឿងែ៏េួរឱ្យធុញក្ទន់សក្មាប់ ដយើង ដហើយដយើងរ៏អាចនឹងដ ោះបង់ដចាេពារ់រណាដ្េទី។

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 62 ពរោយសរពសរ ១៥.ក្រួរពិនិរ្យ និងថ្រសក្ម្ួល ដក្កាយសរដសរ ចាាំ ច់ក្តូវដតមានដពេដែើម្ែីក្តួតពិនិត្យដ ើង វិញ និងដរសក្មួេឱ្យមានេរខណៈេអក្បដសើរ។ ដយើងមិនក្តូវេិតថា សរដសរចប់ភាល្ម េឺចប់ដក្សច ច់ដនាោះដទ។ ការែុសខត់អតែបទ អាច ឱ្យដយើងដសេងរររាំហុសអរខរាវិរុទធ រ៏ែូចជាបដនែមបនែយនូវអតែន័យ ដែេខុសឆ្គងជាដែើម។ រិចចការដនោះ េួរដតមានការចូេរួមពីអែរជុាំវិញ ខលួន ដែេអាចដធេើការពឹងពារ់ ន ឬដែេមានសមតែភាពដេើដផ្ែរ ដតងនិពនធដនោះ ដែើម្ែីឱ្យអែរែម្ទជួយវាយតម្មល និងផ្ដេ់ដយបេ់បដនែម ដទៀត ដក្ពាោះថាជួនកាេដយើងដមើេរាំហុសខលួនឯងមិនសូវដ ើញដទ ដត អែរែម្ទអាចដមើេដ ើញច្ាស់ជាង។

យួង សូដា 63 ជំពូក៣ កាិនិៀរិំជានសៀិនៅ ដក្កាយពីសរដសរដសៀវដៅរួច ដនាោះនឹង នែេ់ែាំណារ់ កាេម្នការដរៀបចាំជាដសៀវដៅ។ រិចចការដនោះ វាពារ់ព័នធសាំខន់ ជាមួយបដចចរដទសរុាំព្យូទ័រ។ ដទោះយ ្ងណា ខងដក្កាមដនោះ េឺជា ដយបេ់មួយចាំនួន ពិដសសសក្មាប់អែរសរដសរថ្េីដថាម្ង។ ១.រំណរ់ទ្ំហំ(Size) ទាំហាំដែេក្តូវរាំណត់មានែូចជា ទាំហាំក្រោស(Paper Size) រឹមដែើមទាំព័រ (Margins) ទាំហាំតួអរ្សរ (Font Size) … ដោយដយើង អាចរាំណត់ដៅតាមរដីក្សឡាញ់ដពញចិតត និងម្េយ ្ងណាឱ្យដមើេ ដៅសរដិសមសក្មាប់ដភែរអែរអានផ្ងដែរ។ ២.ដរៀរតាម្លំោរ់ននទ្ំព័រដសៀវដៅ ដយើងក្បមូេនូវទាំព័រដែេ នសរដសរទាំងអស់ ឧទហរណ៍ ែូចជាចាំណងដជើងនិងដ ម្ោះអែរសរដសរ ព័ត៌មានអាំពីសា្្ម្ែ មាតិកា អារមភរថា មូេវិចារឬសារពីមិតតអែរអាន ឧទទិសរថា ដសចរដីដថ្លង

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 64 អាំណរេុណ ខលឹមសារនិងរូបភាពតាមជាំពូរនីមួយៗ បទនុក្រម និង ឯរសារដយងជាដែើម មរដរៀបតាមេាំោប់របស់វាឱ្យមានេរខណៈ ក្តឹមក្តូវ ្យក្សួេអាន និងមានដសាភ័ណ។ ៣.ោរ់ដលខ្ទ្ំព័រ ដៅរែុងការោរ់ដេខទាំព័រ ដេដក្ចើនដតដផ្ដើមពីខលឹមសារម្នសាច់ ដរឿងទាំងមូេដោយការដក្បើដេខ។ ជួនកាេ ដបើមានោរ់មុនចូេខលឹម សារសាច់ដរឿង ដនាោះដេដក្ចើនដក្បើដេខដែរ ដតជាដេខរ ូមាុ្ាំង ឬអរខរ ក្រមដតមដង។ ៤.រចនាក្ររ ក្របដសៀវដៅ ដក្បៀប នដៅនឹងសដមលៀរបាំពារ់របស់មនុស្ស ែូដចា្្ោះ។ វាជាភាពទរ់ទញែាំបូងដេ មុននឹងអែរអានចូេដៅែេ់ ខលឹមសារដែេជាសក្មស់ខងរែុង។ អែរសរដសរេួរដតដរៀបចាំឱ្យ ន សាអ្តេអ និងមានអតែន័យផ្ងដែរ។

យួង សូដា 65 ជំពូក៤ កាិន ោះពុមព ផាយ បនាទ្ប់ពីដរៀបចាំដចញជាដសៀវដៅដហើយ ដយើងែេ់ែាំណារ់ កាេចុងដក្កាយេឺការដ ោះពុមពផ្្ាយ។ តាមបទពិដសាធរបស់ខ្ុាំ ដយើង ក្តូវឆ្លងកាត់មដធ្្ យ ៤ ដែើម្ែីឱ្យការដ ោះពុមពផ្្ាយក្បក្ពឹតតដៅ ដោយរេូន ៖ ១.ការដសែើសុំISBN ដយើងក្តូវដធេើការដសែើសុាំ ISBN (International Serial Book Number) ពីបណាណ្េ័យជាតិរមពុជា (National Library of Cambodia) ដែេសែិតដៅដក្កាមនាយរោឋ្នដសៀវដៅនិងការអាន ម្នក្រសួងវប្ែធម៌ និងវិចិក្តសិេ្ែៈ។ ដក្កាយដពេដ ោះពុមពដសៀវដៅ រួច ដយើងក្តូវតមកេ់ទុរដសៀវដៅមួយចាំនួនតូចតាមការរាំណត់ ដៅ រែុងបណាណ្េ័យជាតិ។ ខងដក្កាមដនោះជាទក្មង់ ឬពារ្យសុាំដេខ ISBN រនលងមរ ដែេដយើងចាាំ ច់ក្តូវបាំដពញ និងបញ្ជូនដៅខងបណាណ្េ័យជាតិ។

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 66

យួង សូដា 67 ២.លវិកាដ ោះពុម្ព ថ្វិកាអាចនឹងចាំណាយតិចឬដក្ចើន ដោយដយងដៅតាម ដសៀវដៅថាដតើរក្មាស់ក្កាស់ឬដសដើង ក្របរឹងឬទន់ សាច់ក្រោស េុណភាពេអឬមធ្យម ដ ោះពុមពរែុងចាំនួនតិចឬដក្ចើន។េ។ ចាំដពាោះ ក្បភពថ្វិកា ដយើងអាចមានពីរជដក្មើស ទីមួយដបើដយើងដ ោះពុមពេរ់ ដយើងក្តូវចាំណាយថ្វិកាផ្ទ្េ់ខលួន ដតដបើដយើងដ ោះពុមពឥតេិតម្ថ្ល ដយើង ក្តូវដធេើការក្បកាសដសេងររមូេនិធិពីសប្ែុរសជន ឬសាថ្ប័នណា ដែេអាចជួយគ្ាំក្ទ។ ៣.ដោងពុម្ព ដយើងអាចដក្ជើសដរីសដរាងពុមពទាំងឡាយណា ដែេដ ោះពុមព ដសៀវដៅក្បរបដោយេុណភាព ដសវារមេរហ័ស និងតម្មលសមរម្យ។ ដរាងពុមពខលោះ អាចជួយសក្មួេែេ់ការដសែើសុាំ ISBN របស់ដយើង ន ផ្ងដែរ។ ៤.ការន្សពវន្ាយសាន្ន សា្្ម្ែដែេដេចរូបរាងដចញមរដហើយ េឺក្តូវដតដធេើការ ផ្្សពេផ្្ាយវាដែើម្ែីឱ្យសាធារណជន នែឹងឮ និងមានការចាប់

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 68 អារមេណ៍ចង់អាន។ មដធ្្ យផ្្សពេផ្្ាយមានដក្ចើនរដបៀបណាស់ ែូចជាសារព័ត៌មាន បណាដ្ញសងគមនានា (Website YouTube Facebook …) ពិព័រណ៍ដសៀវដៅ រមេវិធី ែាំណឹងផ្ទ្េ់មាត់។េ។ ដគ្េដៅម្នការផ្្សពេផ្្ាយអាចជា អែរអាន រលឹប បណាណ្េ័យសាលា ដរៀន វតតអារាម និងសាថ្ប័ននានាជាដែើម។ ចាំដណរភូមិសាស្តសតម្នការ ផ្្សពេផ្្ាយអាចជា រែុងក្សុរ និងដក្ៅក្សុរ។

យួង សូដា 69 ជំពូក៥ ិិនរលកខ ណ្ៈន អនកសិនសិ ១.ឯរោជ្យ អែរសរដសរ ក្តូវដតជាមនុស្សដែេឯររាជ្យដេើេាំនិតរបស់ខលួន។ ការយេ់ដ ើញដបបណា មានមដនាសដញ្ចតនារដបៀបណា ក្តូវហា ្ន យរវាមរលាតក្តោងដៅរែុងបទនិពនធរបស់ខលួន។ អែរសរដសរេឺជា មនុស្សដែេមានវិចារណញ្ញ្ណ មិនដមនឧបររណ៍សក្មាប់ដេ បញ្ជ្ដនាោះដទ។ តថ្ភាពរែុងសងគមខលោះដែេក្ចបូរក្ចបេ់ អែរសរដសរ មួយចាំនួនក្តូវ នទិញរ្ាេដោយក្រុមអែរមានអាំណាច ឬអែរ នដយ យ ដែើម្ែីបដក្មើមហិចឆតាអាក្ររ់ណាមួយ។ អែរសរដសរដែេ ខេោះឯររាជភាព មិនសរតិសមនឹងទទួេ ននូវការឱ្យតម្មលពីសងគម ជាតិដ ើយ ដក្ពាោះទឹរដ្ម្របស់ដេជាទឹរដ្ម្ដែេរ្ែត់សចចភាព និង ឧតដមេតិជាតិ។ ២.សរដសរដ ើម្្បីសងគម្ជារិម្ិនថ្ម្នថ្រលុយឬដររតិ៍ដ ម្ោះ មនុស្សក្តូវការេុយដែើម្ែីចិញ្ចឹមជីវិត និងដររតិ៍ដ ម្ោះដែើម្ែីឱ្យដេ ទទួេសារ្េ់រែុងសងគម។ វាមិនដមនជាដរឿងខុសឆ្គងដទ។ ដតចាំដពាោះ

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 70 ការដតងនិពនធ វាពារ់ព័នធជាមួយនឹងក្បដយជន៍សងគម ដក្ចើនជាង ក្បដយជន៍បុេគេ។ ែូដចែោះ ដបើអែរសរដសរ យរេុយនិងដររតិ៍ដ ម្ោះជា ដគ្េដៅធាំ ដនាោះដេនឹងកាល្យដៅជាអតតទតែបុេគេមិនខន។ វាជា ដរឿងេួរឱ្យអាមា ្ស់ ក្បសិនដបើអែរនិពនធយរដសៀវដៅដធេើជាដពស្្ចា ដោយដធេើយ ្ងណាឱ្យដត នេរ់ោច់ យរផ្េចាំដណញោរ់ចូេ ដហាដ ្ ដភលចេិតពីផ្េប ោះពាេ់ដផ្្សងៗ។ ដៅរែុងអតែបទ េាំនាាំដែើម ម្នក្បដលាមដលារមួយរបស់ដលារ ហគី ែឺ ម ូ ្ហ្សង់ ដែេមានចាំណងដជើងថា Pierre et Jean ហគី ែឺ ម ូ ្ហ្សង់ នរត់សមារ្េ់ថា “ ដេមិនេួរនិពនធក្បដលាមដលារសក្មាប់ ដតបាំដពញចិតតអែរអានដនាោះដទ។ អែរនិពនធក្បដលាមដលារ ជាវិចិក្តររ មា្្រ់ដែេលាតក្តោងរូបភាពដផ្្សងៗម្នជីវិត ដៅតាមការពិតជារ់ ដសដង ដោយមិនតារ់ដតង រចនា ឬបាំម្ភលការពិតជារ់ដសដង ឬរ៏ចរិយ មារយទ េុណវិបតតិម្នតួអងគដៅតាមទស្សនៈរបស់អែរនិពនធផ្ទ្េ់អេី ទាំងអស់។13 ែូដចែោះ តាមអេីដែេដេើរដ ើងដនោះ អែរនិពនធ ឬរវី មិន ដមនតក្មូវចិតតដតអែរអានប ុដណាណ្ោះដទ ដតក្តូវគ្ស់ដ ើងនូវការពិតផ្ង 13 អរ្សរសិេ្ែិ៍ រាាំងសតវត្សទី ១៩ ដោយដលារ វា ្ន់ឌី កាអុន

យួង សូដា 71 ដែរ។ ការប្ហ្ញការពិតផ្្សាំជាមួយនឹងសិេ្ែៈ នឹងដធេើឱ្យអែរអានដចោះ េិតពិចារណា ជាជាងសប្ាយរីររាយដតម្្ ្ង។ រនលងមរ អែរអានមួយចាំនួនរអ ូរទាំ ដែេខលួនចាំណាយេុយ ខុសដេើការទិញដសៀវដៅអាន ែ្ែិតដសៀវដៅខលោះេរ់រ៏ម្ថ្ល ក្កាស់ដត សនលឹរ រីឯខលឹមសារអានមិនយេ់ ជួនកាេចាប់ឆយេាំនិតពីដសៀវដៅ ែម្ទមរបញ្ចូេ ជួនកាេដទៀតបរដក្បពីដនោះពីដនាោះខុសបដចចរដទស និងទក្មង់ដែើមដទៀតផ្ង។ ក្តង់ដនោះដហើយ ដែេេិតពីបរិមាណដតមិន េិតពីេុណភាព េិតពីផ្េចាំដណញដតមិនេិតពីេុណតម្មល។ អែរសរដសរែ៏េអ ដេមិនសូវខេេ់ខវ្យថា ដតើដសៀវដៅខលួននឹង េរ់ោច់ឬអត់ដទ ប ុដនតដេខេេ់ខវ្យថា ដតើសា្្ម្ែខលួនជួយសងគម ន រក្មិតណា ដហើយ រមភថាខលួន នចូេរួមដេើររមពស់វិស័យអាំណាន និងការដតងនិពនធពិតក្ រែឬអត់។ ៣.ក្រយ័រែក្រថ្យងចុងរ ៊ិរ ជួនកាេអែរសរដសរមា្្រ់ មានឥទធិពេជាងអែរនដយ យ ដៅដទៀត រីឯសា្្ម្ែនិពនធខលោះ ក្តូវ នក្ជាបចូេយ ្ងដក្ៅដៅរែុងផ្ែត់ េាំនិតសងគម ជាងនដយ យផ្ងដែរ។ ជារ់ដសដងដសៀវដៅខលោះ ជាដែើម

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 72 ចមម្នបែិវតតន៍ និងសស្ត្រ្ម ដហើយដសៀវដៅខលោះដទៀត ជាដែើមដហតុម្ន អហិង្ា និងសនតិភាព។ ដហតុដនោះ អែរសរដសរ កាេដបើកាន់ប ៊ិរ ក្តូវេិតថាខលួនរាំពុងដត កាន់អាវុធែ៏ទាំដនើបមួយែូដចា្្ោះ។ ដបើមិនក្បយ័តែក្បដយងដទ វាអាចនឹង សមាល្ប់ជាតិ ដតដបើក្បយ័តែក្បដយង វានឹងដៅជាថា្្ាំព្្ េសងគម។ អែរអាន ជាអែរដក្របជញ្ជរ់េាំនិតពីអែរសរដសរ។ ការផ្ដេ់នូវសារេអៗ អែរអានរ៏នឹងមានផ្ែត់េាំនិតេអៗ។ ដៅដពេដែេសងគមមួយដពារ ដពញដៅដោយអែរមានផ្ែត់េាំនិតេអៗ ក្បដទសជាតិរ៏នឹងមានដផ្លផ្ក្ េអ។ ៤.ថ្សវងររក្ពលឹងសាន្ន ផ្ទ្ល់ខ្ែួន អែរសរដសរ ក្តូវដតមានក្ពេឹងសា្្ម្ែមួយជារបស់ខលួនឯង។ ក្ពេឹងសា្្ម្ែ សាំដៅដៅដេើទស្សនវិជាជ្រែុងសា្្ម្ែ និងរចនាបថ្ម្ន សា្្ម្ែ។ ដែើម្ែីដសេងររឱ្យដ ើញ អែរសរដសរចាាំ ច់ក្តូវែឹងថា ខលួន ទទួេឥទធិពេេាំនិតពីក្បភពណាខលោះ? ទទួេឥទធិពេទស្សនវិជាជ្ពី អែរក្ ជ្ណាខលោះ? ទទួេឥទធិពេពារ្យដពចន៍សាំដណរពីរវីនិពនធរូប ណាខលោះ? បនាទ្ប់មរដយើងក្តូវសួរខលួនឯងថា ដតើរែុងចាំដណាមឥទធិពេ ទាំងដនាោះ ដយើងក្សឡាញ់ដពញចិតត និងក្បកាន់យរណាខលោះ មរដធេើជា

យួង សូដា 73 មូេោឋ្នក្េឹោះថ្េីម្នសា្្ម្ែដយើង? ចុងដក្កាយបងអស់ ដយើងក្តូវដតដរៀន ក្ច ច់បញ្ចូេគ្្្រវាងឥទធិពេទាំងឡាយណាដែេេអ បដនែមជាមួយ នឹងការម្ចែក្បឌិតថ្េីរបស់ដយើង បដងកើតដៅជាសា្្ម្ែមួយដបបយ ្ង វិដសសសក្មាប់សងគមជាតិ និងពិភពដលារ។ ក្តូវចាាំថា សា្្ម្ែដែេគ្ម្នក្ពេឹង ជាសា្្ម្ែដែេសាល្ប់ ដទោះ វាទទួេ នការដពញនិយមមួយរយៈរ៏ដោយ។ ែូដចែោះ អែរសរដសរ ចាាំ ច់ក្តូវេិតេូពីអតតសញ្ញ្ណផ្ទ្េ់ខលួន ដែេជាភាពដេចដធាល្ ខុសដបលរពីដេ។ ៥.ដចោះដរៀនសូក្រពីដគ ថ្រម្ិនលួចសាន្ន ដគ ការកាល្យខលួនជាអែរសរដសរ ពុាំដមនមានន័យថាខលួនដចោះែឹងអស់ ដនាោះដទ េឺក្តូវដតដធេើការសិរ្ាក្សាវក្ជាវពុាំ ប់ ពីអែរែម្ទ និងសា្្ម្ែ របស់អែរែម្ទ។ ដទោះយ ្ងណា ការដរៀនសូក្តពីដេពុាំដមនជាការដែេ ដយើងដធេើខលួនជាអែរេួចយរសា្្ម្ែដេ មរដធេើជារមេសិទធិផ្ទ្េ់ខលួន ឬ េរ់ែូរដ ើយ។ ការដរៀនសូក្តក្គ្ន់ដតបញ្ជ្រ់ក្ ប់ថា ដយើងក្តូវការ េាំនិតជាដក្ចើនដែើម្ែីមរម្ចែេាំនិតមួយរបស់ដយើងឱ្យេអ ឬមានន័យថា េាំនិតរបស់ដយើង ចាាំ ច់ក្តូវដតមានការចូេរួមពីេាំនិតរបស់អែរែម្ទ ប ុដណាណ្ោះ។ ម្្ ្ងដទៀត ក្បសិនដបើដយើងចង់ែរក្សង់យរេាំនិតរបស់

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 74 នរណាមា្្រ់មរបញ្ចូេរែុងសា្្ម្ែរបស់ដយើង ដយើងរ៏អាចដធេើដៅ ន ដែរ ដោយដយើងដធេើការបញ្ជ្រ់ក្បភពឱ្យ នច្ាស់លាស់ ឬសុាំការ អនុញ្ញ្តពីដេសិន ដក្ពាោះសា្្ម្ែខលោះមានជាប់នូវរមេសិទធិបញ្ញ្ ឬការចុោះ បញ្ជីក្តឹមក្តូវពីក្រសួងវប្ែធម៌ និងវិចិក្តសិេ្ែៈ។ រមេសិទធិបញ្ញ្ (Intellectual Property ឬ IP) េឺជាច្ាប់ របស់េាំនិត ឬច្ាប់ររ្ាតម្មលរបស់េាំនិតដែេ នអនុម័ត ដសទើរដតទាំង អស់ដោយរាជរោឋ្ភិ េ នផ្ដេ់ឱ្យអែរបដងកើត ច្ាប់ដែើម មានសិទធិ យ ្ងពិដសសចាំដពាោះវា រ៏ប ុដនតវាមានរយៈដពេរាំណត់ណាមួយ។ 14 រែុងនាមជាអែរសរដសរ ក្តូវដសេងយេ់ផ្ងដែរ ពារ់ព័នធនឹងច្ាប់សដីពី សិទធិអែរនិពនធ និងសិទធិក្បហារ់ក្បដហេ។ រនលងមរ ធាល្ប់មានអែរសរដសរខលោះ េួចយរសា្្ម្ែដេ ជា ពិដសសរែុងដគ្េបាំណងជួញែូរដនោះដតមដង ពុាំសូវជាយរដៅដចរ រំដេរសក្មាប់បដក្មើក្បដយជន៍រួមដ ើយ។ ដនោះជាដរឿងខុសច្ាប់សីេ ធម៌ផ្ង និងច្ាប់សងគមផ្ង។ ដេខាំក្បឹងោាំ ដយើងចាាំក្បមូេផ្េ។ ដនោះ ដេដៅថា ដចារេាំនិត។ អាជីវរមេថ្េីដបើេិតពីផ្េចាំដណញ ដតក្តូវដត េិតពីភាពដសាម្ោះក្តង់រែុងការក្បរួតក្បដជងផ្ងដែរ។ ភាពដសាម្ោះក្តង់ េឺ ជាដែើមទុនដែេមិនដចោះរីងសៃួត។ 14 WIKIPEDIA

យួង សូដា 75 ៦.រុំខាល្ចដគដចោះជាងខ្ែួន អែរសរដសរ ក្តូវដរៀនដបើរចិតតឱ្យទូលាយ ដែើម្ែីដផ្ទរចាំដណោះែឹង និងបទពិដសាធដែេខលួនមានដៅែេ់សាធារណជន រ៏ែូចជាអែរ ជាំនាន់ដក្កាយមិនថាជាអែរអាន ឬជាអែរសរដសរែូចគ្្្។ ជួនកាេ ដយើងអាចនឹងេិតថា ដបើដេដចោះជាងខលួន ដេនឹងេរ់ែូរដសៀវដៅោច់ ជាងខលួន ឬេ្ែីេ្ាញជាងខលួន ដតការេិតរដបៀបដនោះ វាក្តូវដតមួយក្ជុង ប ុដណាណ្ោះ ដក្ពាោះដយើងដភលចក្រដ រដៅដមើេទស្សនវិស័យជួយជាតិ របស់អែរសរដសរទាំងឡាយ។ តាមពិត ការបដក្ងៀន ឬការដចររំដេរ វាមានន័យថាដយើងហូរដហៀរដៅដហើយ េឺហូរដហៀរនូវចិតតសប្ែុរស របស់ដយើង រហូតហូរចូេដៅកាន់អែរជិតខងដែេខេោះខត ដក្បៀបែូច ដយើងជាមហាសមុក្ទ ដែេហូរចារ់ចូេដៅកាន់ដក្ពរបឹងបួរនានា ែូដចា្្ោះ។ ទនទឹមនឹងដនោះ ពុាំដមនមានន័យថា អែរដចររំដេរជាអែរដចោះ ែឹងដេើសដេឯងដនាោះដែរ េឺដេក្គ្ន់ដតជាបុេគេសប្ែុរសមា្្រ់ ដែេ ដពារដពញដៅដោយទឹរចិតតដចររំដេរ ឬរដីក្សឡាញ់ែូដចា្្ោះ។ ក្ទឹសដី ពុទធសាសនា នដេើរដ ើងថា “ ដទៀនមួយដែើមមិនរេត់ដោយសារ ដតអុជបាំភលឺដទៀនរាប់ពាន់ដែើមដនាោះដ ើយ រីឯសុភមងគេមិនថ្យចុោះ ដោយសារដតការដចររំដេរដនាោះដទ ” ។

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 76 ៧.ម្ិនអំនួរដលើសាន្ន ខ្ែួន ជនជាតិដខេរភាេដក្ចើន ក្តូវ នដេដមើេដ ើញថា ជាមនុស្ស ដបោះែូងសុចរិតដទៀងក្តង់ ដតរ៏ជាមនុស្សមានចរិតអាំនួតយ ្ងក្កាស់ ផ្ងដែរ។ ពារ់ព័នធនឹងការនិពនធដសៀវដៅវិញ អែរសរដសរមិនេួរមាន អាំនួតយ ្ងែូដចា្្ោះដទ។ ដៅក្បដទសដលារខងេិច ដេដែើរមុនដយើង ដៅដទៀតពារ់ព័នធនឹងបញ្ហ្អាំណាន ឬការដតងនិពនធដនោះ រហូតដពេ ដនោះក្បដទសែម្ទ ដេយរចិតតទុរោរ់ដៅដេើបដចចរវិទ្្យ ្ងទាំដនើបៗ រហូតដសទើរដតដកាដ្បកាដ្ប់ភពែម្ទដក្ៅពីភពដផ្នែីដទៀតផ្ង។ ដយើងអាចមានដសចរដីរីររាយចុោះ ឱ្យរមាល្ាំងចិតតខលួនឯងចុោះដែេ ខលួនអាចកាល្យជាអែរសរដសរែ៏េអ ឬអែរសរដសរែ៏មានក្បជាក្បិយភាព ប ុដនតក្តឹមដតសា្្ម្ែនិពនធប ុណណឹង មិនេួរក្បកាន់នូវចរិតដរអងកាអ្ងថា អែរែម្ទមិនែេ់ខលួនដ ើយ ដបើដទោះជាខលួន នបន្សេ់ទុរសា្្ម្ែរាប់ រយពាន់រ្ាេរ៏ដោយ។ រែុងដលារដនោះ មិនខេោះដទអែរដែេមានសា្្ម្ែ ក្បហារ់ក្បដហេដយើង ឬដេើសដយើង។ ែូដចែោះ អែរសរដសរ េឺជាមនុស្ស មានអតតចរិតសាមញ្ញៗ ដពាេេឺមិនក្រអឺតក្រទមដ ើយ ដហើយរ៏មិន ោរ់ខលួនក្ជុេរហូតែេ់ដេជាន់ដែរ។

យួង សូដា 77 ៨.រដងកើរនែរ់គំនិរលមីៗលអៗ ម្ិនជារ់រថ្ម្អលចាស់ សា្្ម្ែនិពនធពីមួយជាំនាន់ដៅមួយជាំនាន់ ពីសតវត្សមួយដៅ សតវត្សមួយ េួរដតមានេរខណៈេអក្បដសើរដ ើង និងបដក្មើក្បដយជន៍ ែេ់សងគម និងពិភពដលារកាន់ដតខល្ាំងដ ើងៗ។ ដរឿងដនោះ ចាាំ ច់អែរ សរដសរ ក្តូវដតមានភាព ល្សម្វដៅរែុងការវិភាេដែើម្ែីដធេើយ ្ង ណាឱ្យសា្្ម្ែរបស់ខលួនមានេរខណៈដជឿនដេឿន ឬទាំដនើប។ ដតសូម រុាំយេ់ក្ច ាំថា អេីដែេដជឿនដេឿន ឬទាំដនើប សុទធដតេអជាងអេីដែេ បុរាណ ែ្ែិតដពេខលោះដររតាំដណេ ឬវប្ែធម៌ ឬមរតរេាំនិត... ពី បុរាណមានេរខណៈសុីជដក្ៅ ដែេសម័យបចចុប្ែនែមិនទន់ដធេើការ សិរ្ាដ ើញដៅដ ើយ។ ម្្ ្ងដទៀតអេីដែេជាការបដងកើតថ្េី ដតងពឹង ពារ់ដៅដេើមូេោឋ្នចាស់ ដទោះតិចឬដក្ចើន។ រនលងមរ ដតងមានបែិ វាទរមេជាញឹរញាប់រវាងពួរអែរអភិររ្សនិយម និងពួរអែរដរទក្មង់ ឬ ពួរអែរបែិវតត។ បែិវាទរមេដនោះ ដក្ចើនដតផ្ដេ់ផ្េអាក្ររ់ជាងផ្េេអ ដក្ពាោះវាបដងកើតជាការក្បកាន់បរ្សពួរ ជាជាងក្បរួតក្បដជងេាំនិតឱ្យ មានភាពរីរចដក្មើន។ ដទោះយ ្ងណា ដយើងមិនអាចដ ោះបង់ដចាេអែរជាំនាន់មុន រ៏ ែូចជាសា្្ម្ែម្នអែរជាំនាន់មុន នដទ មានន័យថាអភិររ្សនិយមមាន ចាំណុចេអ ដតរ៏មិនក្តូវអភិររ្សនិយមក្ជុេដែរ េឺក្តូវដតដចោះបែិវតត

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 78 លាយបញ្ចូេគ្្្នូវវប្ែធម៌េអៗទាំងឡាយ រវាងវប្ែធម៌សម័យមុន និងសម័យទាំដនើប ដនាោះដទើបសា្្ម្ែរបស់ដយើងអាច នែេ់រក្មិត រាំពូេ។

យួង សូដា 79 ថ្នែកទី៤ រទពតនសាធិរស់ខ្្ុ ំ

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 80 ជរ់ចិតតរែុងអាំណានតាាំងដតពីរុមារភាពដមល ោះ។ ខ្ុាំដៅចាាំ ច្ាស់ថា ឪពុរខ្ុាំ នទិញដរឿង “ រូលាបម្ប េិន ” ជាសា្្ម្ែ របស់ដលារ ញ ុរ ដថ្ម និងដរឿងនិទនខលីៗមួយចាំនួនដទៀត មរ ឱ្យខ្ុាំអានដៅផ្ទោះដែេកាេដណាោះ ខ្ុាំអាយុមិនទន់១០ឆ្្ាំដទ ដហើយរ៏ មិនទន់បញ្ចប់ថា្្រ់បឋមសិរ្ាដៅដ ើយ។ ដក្កាយមរ ខ្ុាំកាន់ដតចូេ ចិតតអានដសៀវដៅដ ើង មិនថាដៅថា្្រ់អនុវិទ្្េ័យ ឬវិទ្្េ័យដនាោះ ដទ។ ខ្ុាំចូេចិតតដៅអងគុយសាំរុរ អានដសៀវដៅយ ្ងសៃប់សាង្ត់ដត មា្្រ់ឯង រែុងបណាណ្េ័យសាលា រហូតដពេខលោះបណណររ្ស គ្ត់ ន ពឹងឱ្យខ្ុាំជួយដមើេការខុសក្តូវដៅដពេគ្ត់រវេ់មដងៗ។ ដោយសារ ដតខ្ុាំខេោះខតេុយការ់ទិញដសៀវដៅ ដទើបខ្ុាំចាាំ ច់ក្តូវខចីដសៀវដៅពីប ណាណ្េ័យ ឬដលារក្េូអែរក្េូ និងមិតតភរដិជាដែើម។ ចាំណូេចិតតអាន ដសៀវដៅដក្ចើន េួបផ្្សាំនឹងការយរចិតតទុរោរ់បដក្ងៀនពីសាំណារ់ ដលារក្េូអែរក្េូ ដៅវិទ្្េ័យក្រុងដទពនិមេិតម្ប េិន ខ្ុាំរ៏ នក្ប ង ជាប់ជាសិស្សពូដរអរ្សរសាស្តសតចាំនួនពីរដេើរ េឺថា្្រ់ទី៩ និងទី១២ ដោយ នដៅចូេរួមក្ប ងសិស្សពូដរទូទាំងក្បដទស ជាមួយសិស្ស ដឆ្ែើមពីក្េប់ដខតតក្រុង។ ភាពដជាេជ័យបនតិចបនតួចដនោះ នផ្ដេ់ជា រមាល្ាំងចិតតែ៏ធាំមួយសក្មាប់ខ្ុាំដែើម្ែីដក្តៀមក្ប ូររែុងសមរភូមិទឹរដ្ម្។ ខ្ុាំ

យួង សូដា 81 ចាំដណរឪពុរមាដ្យខ្ុាំ ពុាំដែេទូនាម្នរូនៗឱ្យដ ោះបង់ការសិរ្ា ដ ើយ។ ពួរគ្ត់ដតងមានក្បសាសន៍ថា ពួរគ្ត់គ្ម្នអេីដចរឱ្យរូនៗ ដទដក្ៅពីចាំដណោះវិជាជ្ ដែេខាំបញ្ជូនឱ្យដៅដរៀនសូក្តដៅរែុងសាលា។ ដៅថា្្រ់អនុវិទ្្េ័យ និងវិទ្្េ័យដនាោះ ពួរគ្ត់ នចាំណាយ ថ្វិកាមួយចាំនួន ដែើម្ែីឱ្យខ្ុាំដៅទិញដសៀវដៅតាមតក្មូវការ។ ដតវាពុាំ ទន់ក្េប់ក្គ្ន់ដៅដ ើយដទ ចាំដពាោះការដក្សរឃ្ល្នចាំដណោះែឹងរបស់ខ្ុាំ រហូតខ្ុាំបញ្ចប់ថា្្រ់េរុដកាសេ្យ កាល្យជាក្េូបដក្ងៀនបឋមមា្្រ់ ដទើប ែរក្ រ់ដខខលួនមួយភាេធាំ ដែើម្ែីដៅក្បមូេទិញដសៀវដៅជាដក្ចើន រ្ាេ រែុងបាំណងបដងកើតជាបណាណ្េ័យតូចមួយផ្ទ្េ់ខលួន។ ទនទឹមនឹងការអាន ខ្ុាំរ៏ចាប់ដផ្ដើមសរដសរផ្ងដែរ ចាប់ពីឆ្្ាំ ២០១៦ ដោយបដងកើត ននូវសា្្ម្ែក្បដលាមដលារខ្្តខលីែ៏ខចីេែរ់ មួយចាំណងដជើងថា “ ដលាហិតអែរចម្ាាំង ” ដតសា្្ម្ែដនោះខេោះខត ដក្ចើន ខ្ុាំរ៏ពុាំ នបនតដចរចាយដៅណាដក្ចើនដែរ ដក្ៅពីដចរែេ់មិតត ភរដិរួមសាលា។ រំេងមរែេ់ឆ្្ាំ ២០១៨ ខ្ុាំរ៏ចាប់ដផ្ដើមសរដសរ ដសៀវដៅ នពីរចាំណងដជើងដទៀត េឺ “ បទពិដសាធសាមញ្ញ ” និង ក្បដលាមដលារខ្្តខលី “ បុ ផ្ដកាោះជីវាាំង ” ដោយរែុងមួយចាំណងដជើង ដ ោះពុមពចាំនួនក្តឹមដត ២៧០រ្ាេ។ រហូតែេ់ឆ្្ាំ ២០១៩ ខ្ុាំ ន សរដសរដសៀវដៅបួនរ្ាេ ទីមួយដបបអតែបទទស្សនវិជាជ្ ចាំណង

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 82 ដជើងថា “ ច្ាាំងនឹងខលួនឯង ” ទីពីររាំណាព្យ “ បិសាចក្រមុាំ” ទីបី ក្បដលាមដលារខ្្តខលី “ េង់ដសែហ៍និស្សិតច្ាប់” និងទីបួន ក្បដលាមដលារខ្្តខលី “រាក្តីដៅ ្តាយ ្” ដោយ នដ ោះពុមពផ្្ាយ ដតដសៀវដៅ “ ច្ាាំងនឹងខលួនឯង” ប ុដណាណ្ោះ ចាំនួនពីរដេើរសរុបទាំង អស់ ២០០០រ្ាេ។ តាមពិតដៅ ខ្ុាំធាល្ប់ហេឹរហាត់ការសរដសរតាាំង ដតពីវិទ្្េ័យមរដមល ោះ ក្គ្ន់ដតកាេដណាោះមិនទន់មានេទធភាព ដ ោះពុមពជាដសៀវដៅ ដហើយសា្្ម្ែរ៏ខចីេែរ់ដៅដ ើយ។ ចាំដពាោះដគ្េការណ៍មួយរបស់ខ្ុាំ ដែេដតងដតក្បកាន់តាាំងពី ដែើមមរ េឺរាេ់សា្្ម្ែរបស់ខ្ុាំ ពុាំេរ់ែូរជាោច់ខត ដហើយរ៏គ្ម្ន នរណាមា្្រ់មានសិទធិនឹងេរ់ែូរដនាោះដែរ។ ដគ្េការណ៍ដសៀវដៅ ឥតេិតម្ថ្លដនោះ ទទួេ នថ្វិកាពីសប្ែុរសជននានា ក្ពមទាំងសាថ្ប័ន មួយចាំនួនតូច ដែេ នក្បកាសដសចរដីអាំពាវនាវតាមរយៈដហេសប ុរ និងផ្ទ្េ់មាត់ជាដែើម ក្ពមទាំងថ្វិកាផ្ទ្េ់ខលួនមួយចាំដណរតូចផ្ង ដែរ។ ដក្កាយដ ោះពុមពរួច ខ្ុាំដតងដតដចរផ្្ាយដៅកាន់មិតតអែរអាន ទាំងឡាយដែេក្ ថា្្ចង់អាន និងបណាណ្េ័យក្េប់ដខតតក្រុងដែេ ក្តូវការដសៀវដៅអានបដនែម។ ែាំបូងដ ើយ ដគ្េការណ៍ដនោះ មាន មនុស្សតិចតួចប ុដណាណ្ោះចូេរួម រហូតមរែេ់ឆ្្ាំ ២០១៩ រ៏មាន សនទុោះដរើនដ ើង រហូតជាំនួយ នមរពីដក្ៅក្បដទសផ្ងដែរ ែូចជាម្ថ្

យួង សូដា 83 រូដរ និងស ុយដអតជាដែើម។ រិចចការមួយដនោះ អាចថាេាំ រសក្មាប់ខ្ុាំ ែ្ែិតខ្ុាំ នដជើងមា្្រ់ឯង ជាមួយនឹងដគ្េការណ៍ដែេខុសដបលរពី អែរនិពនធែម្ទៗ ដោយរនលងមរ មានដក្ចើនដតខងក្ពោះសង្ឃប ុដណាណ្ោះ ដែេធាល្ប់ដ ោះពុមពដចរផ្្ាយដសៀវដៅជាធមេទន។ ដៅឆ្្ាំ ២០១៩ ដនោះដហើយ ដែេខ្ុាំ នដ ើញយុវជនមួយចាំនួន សុទធសឹងជាអែរសារ្េ់ ខ្ុាំ ចាប់ដផ្ដើមមានការចាប់អារមេណ៍ និង នសារេ្ែងដធេើការនិពនធ ដសៀវដៅដោយដ ោះពុមពដចរឥតេិតម្ថ្លែូចរូបខ្ុាំដែរ ដហើយយុវជនខលោះ ដទៀតរាំពុងដរៀបេដក្មាងសរដសរ និងដ ោះពុមពដៅដពេដក្កាយ។ ដរឿង ដនោះដធេើឱ្យខ្ុាំមាននូវដសចរដីដសាមនស្សរីររាយយ ្ងក្ រែ ដែេយុវ ជនដយើងកាន់ដតដចោះដចររំដេរសក្មាប់សងគម ដោយពុាំចង់ នការ តបសែងពីក្បដទសជាតិមរវិញ។ ថ្េីដបើខ្ុាំពុាំដមនជាអែរនិពនធ ដែេមានភាពសាទ្ត់ជាំនាញទទួេ នការបណ្ដោះបណាដ្េពីក្បភពណារ៏ពិតដមន ដតខ្ុាំចូេចិតតដចរ រំដេរអេីដែេមាន។ ខ្ុាំមិនក្ ថា្្លារ់ ាំងចាំដណោះដៅជាមួយខលួនឯង ែេ់ម្ថ្ៃសាល្ប់ដ ើយ។ ដហតុដនោះដហើយ រនលងមរខ្ុាំដតងដក្បើក្ ស់ មដធ្្ យ ៤ យ ្ងសក្មាប់ផ្្សពេផ្្ាយេាំនិត ទី១ក្បព័នធអ ៊ិនធឺដណត (ដហេសប ុរ និងដេហទាំព័រ ជាដែើម) ទី២ការជួបជុាំពិភារ្ាគ្្្ដរៀង រាេ់ស ដ្ហ៍ (រលឹបេរុអាំណាន ជាំនួបអែរអាន និងរលឹបរក្មងដសេរជា

ពីអ្នកអានទៅអ្នកសរទសរ 84 ដែើម) ទី៣ការចូេរួមជាវាេេិនរែុងរមេវិធីែម្ទ (មដហាក្សពអរ្សរ សិេ្ែ៍ រមេវិធីយុវជនដចររំដេរ និងរមេវិធីសប្ែុរសធម៌ដខេរអានជា ដែើម) និងទី៤ការដ ោះពុមពដសៀវដៅដរៀងរាេ់ឆ្្ាំ សក្មាប់អែរអាន ដែេចង់ ន និងបណាណ្េ័យនានា។ មដធ្្ យទាំង៤ដនោះ ខ្ុាំេិតថា វាជាមដធ្្ យសាំខន់ៗ ដែេយុវជនដខេរអាចយរមរអនុវតត ដែើម្ែី ជក្មុញវិស័យអាំណាន និងដតងនិពនធ។ ខ្ុាំដតងក្សម្ម និងដជឿជារ់ថា ដៅម្ថ្ៃអនាេត ក្បដទសដខេរនឹង សម្ែូរដៅដោយអែរអាន អែរសរដសរែ៏ពូដរៗ ក្ពមទាំងបណាណ្េ័យ ក្េប់ភូមិក្សុរ ជាពិដសសក្បសិនដបើក្េប់ផ្ទោះមានរូនបណាណ្េ័យផ្ង ដនាោះ នឹងរឹតដតក្បដសើរ។ ដេើសពីដនោះ ឪពុរមាដ្យជនជាតិដខេរ ក្តូវដត បណ្ដោះរូនៗ ឱ្យកាល្យជាអែរក្សឡាញ់ចូេចិតតដសៀវដៅតាាំងពីដរេង។ ដពេធាំដ ើង ពួរដេទាំងដនោះដហើយ ដែេជារមាល្ាំងសែូេរបស់ជាតិ៕

ព៊ីអនកអា នៅអនកសិនសិ ឧស្ាហ៍ោរ់ដសៀវដៅតាមខលួន អានឱ្យដៅជាទមាល្ប់ រុាំអានដសៀវដៅដតមួយរ្ាេ ដផ្ដ្តអារមេណ៍ដេើការអាន ឥរិយបថ្រែុងការអាន ដរីសបរិយកាស ដរីសដសៀវដៅតាមវ័យ រដបៀបម្ន ការអានដសៀវដៅ បដងកើតក្រុម ឬរលឹបអែរអាន ជូនអាំដណាយ ឬកាែូជាដសៀវដៅ ការរសាងឧបនិស្ស័យ ជាអែរអាន ដសពេប់អែរអានឱ្យ នដក្ចើន បដងកើតបណាណ្េ័យផ្ទ្េ់ខលួន ដចោះសដងខប ដចោះឆ្ៃេ់ ដចោះេូសចាំណាាំរដនលងសាំខន់ អានតាមចាំណង់ចាំណូេចិតត ដក្កាយអាន ដពេអាន មុនអាន អានឱ្យយេ់ រុាំអានក្តឹមដតចាាំ អានតាមេាំោប់េាំដោយ រំឭរអេីដែេ នអាន ដបើអានយូរដមា ្ងក្តូវដចោះសក្មារ មិនជាប់ផ្ុងរែុងេាំនិតអែរនិពនធ រាំណត់ក្បដភទដសៀវដៅ ដក្កាយសរដសរ ដពេសរដសរ មុនសរដសរ ដរៀនសដងកត វិភាេនិងវាយតម្មល អានឱ្យ នដក្ចើន ដជឿជារ់ដេើខលួនឯង យេ់ែឹងពីរដបៀបដតងនិពនធ សរដសរដហើយសរដសរដទៀត ក្ប ូររែុងសងគម សារ្េ់ដទពដកាសេ្យនិងចាំណង់ចាំណូេចិតតរបស់ខលួន រាំណត់ដគ្េដៅដសៀវដៅ រុាំសរដសរនូវអេីដែេែឹងមិនច្ាស់ និងមិនអាចក្សម្ម ន ក្បមូេឯរសារដយង ោរ់ចាំណងដជើង និងដរៀបចាំមាតិកាឬដក្គ្ងឆ្អឹងម្នដរឿង ដគ្រពរ្ែួនដវយ្្ររណ៍ ដគ្រពដគ្េការណ៍ក្េឹោះទាំងបី ដចោះដេងពារ្យនិងោរ់មដនាសដញ្ចតនា ដគ្រពរ្ែួនតាមក្បដភទដសៀវដៅនីមួយៗ ដចោះក្បទរ់ខលឹមសារនិងដរៀបចាំេាំោប់េាំនិត ដចោះទញក្បដយជន៍ពីឧដយ្្ជន៍ បញ្ជ្រ់ក្បភពឯរសារដយង េាំដហអារមេណ៍ខលោះ ដបើជាប់គ្ាំង ក្តួតពិនិត្យ និងដរសក្មួេ ការដក្តៀមខលួនដែើម្ែីកាល្យជា អែរសរដសរែ៏ដឆ្ែើម រដបៀបម្ន ការសរដសរ ដសៀវដៅ

ឯកសារសោង ១.បទពិដសាធសាមញ្ញ និពនធដោយ យួង សូោ (ដ ោះពុមពផ្្ាយឆ្្ាំ២០១៨) ២.ដវយ្្ររណ៍ដខេរ ដរៀបដរៀងនិងចងក្រងដោយដលារ ុន េិោះ (ដ ោះពុមព ផ្្ាយឆ្្ាំ២០០៧) ៣.ឯរសារជាំនួយអរ្សរសាស្តសតដខេរ ដរៀបដរៀងដោយដលារ េង់ សុខដហង (ដ ោះ ពុមពផ្្ាយឆ្្ាំ ២០១១) ៤.វចនានុក្រមដខេរ សដមដចក្ពោះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ៥.រចនាបថ្រែុងការនិពនធក្បដលាមដលារដខេរ ដោយដលារ ដនត ចាំដរីន ៦.ទិែឋភាពទូដៅម្នអរ្សរសាស្តសតដខេរ ដោយដលារ ីង ហុរឌី ៧.សិរ្ាអតែបទ ដោយដលារ លាង ហាប់អាន ៨.សិេ្ែៈដតងរាំណាព្យ និពនធដោយឯរឧតដម ដពក្ជ ទុាំក្រវុិេ ៩.បិសាចក្រមុាំ ដោយ យួង សូោ (និពនធឆ្្ាំ ២០១៩) ១០.េង់ដសែហ៍និស្សិតច្ាប់ ដោយ យួង សូោ (និពនធឆ្្ាំ ២០១៩) ១១.អរ្សរសិេ្ែិ៍ រាាំងសតវត្សទី ១៩ ដោយដលារ វា ្ន់ឌី កាអុន (ដ ោះពុមព ផ្្ាយឆ្្ាំ២០១០) ១២.WIKIPEDIA