ត ើសាសនាអ ៊ីសាា មគឺជាអវ៊ី? អ ៊ីស្លា ម មិនមមនជាសាសនាមែលទេើបមែចាប់បែិសនិធថ្ីមទនាោះទេ ផទ ុយទៅវញិ វគឺជាសាសនាមួយ មែលមានរបវែតិចាប់តាំងពីទែើមកាំទ ើ ែមនុសសទៅទលើមផនែី មកទមលលោះ។ សាសនាទនោះ គឺជាសាសនាពិែមែមួយ មែលអល់ទ ោះជាមាា ស់បានមាន បនទ ូលតមរយៈបណ្តត ពាការីឬអនកនាាំសាររបស់រេង់ទៅកាន់មនុសសទលករគប់រូប។ មានរបជាជន៥០ភាគរយ ទៅទលើពិភពទលក បានទរជើសយកអុីសាល មទ្វើជាសាសនា និងមបបមផនននជីវែិ រស់ទៅែ៏ទពញទលញរបស់ពួកទគ។ អនកកាន់សាសនាអុីសាល ម ទោរពសាសនាទនោះ ទររោះវជាសាសនាមែលនាាំទោយមានសុភមងគល ទាំងកន ុង ទលកិយ និងបរទលក ជាសាសនាមែលនាាំទោយសុខសនតិភាព កតីទមតតករុណ្ត និង ការអ្ាស្ស័យ។ ត ើនរណាជាអនកកាន់សាសនាអ ៊ីសាា ម? មានមនុសសពីរពាន់លាននាក់មែលមកពីជាែិសាសន៍ សញ្ជា ែិ និងវបប្ម៌ ទផសងៗោនទៅេូទាំងពិភពទលក ពីរបទេសហ្ីលវ ីពីនខាងែប ូង រហ្ូែែល់របទេស នីទហ្សរីយល បានរួបរួមោនទជឿទលើសាសនាអុីសាល ម។ មានរបជាជនអុីសាល មរបមហ្ល ១៨ភាគរយ សិែថ ទៅកន ុងពិភពោរលប់ បលុមនតសហ្គមន៍អនកកាន់សាសនាអុីសាលមមែល ្ាំជាងទគទៅទលើពិភពទលក មិនមមនសិថែទៅកន ុងពិភពោរលប់ទនាោះទេ គឺសិែថ ទៅកន ុង របទេសឥ ឌ ូ ទនសុី និងមផនកសាំខាន់ៗននោសុី។ បណ្តត របទេសោហ្វហ្វិកភាគទរចើនក៏ ជារបទេសកាន់សាសនាអុីសាល មមែរ ទហ្ើយទរៅពីទនោះ ទៅមានសហ្គមន៍អនកកាន់ សាសនាអុីសាល មមួយចាំនួនទេៀែ រែូវបានរកទឃើញទៅសហ្ភាពសូទវៀែ របទេសចិន របទេសោហ្វហ្ិកវ ខាងទជើង និងខាងែប ូង របទេសោទមរកិ ខាងែប ូង និងបណ្តត របទេស ទៅអឺរលុប។ ១
ត ើអនកកាន់សាសនាអ ៊ីសាា មត ឿតៅត ើអវ៊ី? អនកកាន់សាសនាអុីសាល មទជឿទលើ អល់ឡ ោះ ជាមាា ស់មែមួយគែ់ ជារពោះែ៏ ខពង់ខពស់បាំផុែ រកអវីទរបៀបផទឹមពុាំបានទ ើយ ទជឿទលើពពួកទេវតមែលរេង់បានបទងកើែ ទជឿទលើពាការីរបស់រេង់មែលជាអនកផសពវផាយបនទ ូលរបស់រេង់ែល់មនុសសទលក ទជឿទលើនថ្ៃមែលរេង់កាែ់កតី នថ្ៃមែលមនុសសរគប់ៗរូប រែូវេេួលខុសរែូវ ចាំទរោះ សកមមភាព និងេទងវើនានាមែលពួកទគបានសាង ទជឿទលើអាំណ្តច ែ៏ទពញទលញរបស់ រេង់ទលើការកាំ ែ់ទជាគវសនារបស់មនុសស និងទជឿទលើជីវែិ រស់ទៅបនាទប់ពីទសចកីត សាល ប់។ អនកកាន់សាសនាអុីសាល មក៏ទជឿទលើពាការី ឬអនកនាាំសារជាទរចើនរូបរបស់អល់ ទ ោះ មែលទផើតមទ ើងទោយ ណ្តពីឬពាការីោោាំ ទហ្ើយកន ុងទនាោះមាន ណ្តពីទនា ហ្៍ អុីរពហ្ុីម អុីសាម ឯល អុីសាា ក យល ក់កូប យូសូហ្វ ចប ឬនអយូប មូសា ឬមូទស ហារូន ោវូេ សូន មាល ន អុីលយល ស់ យូ ូ ស យលោះយល និងទយស ូ ឬអុីសា សូមអល់ទ ោះ ផតល់ភាពសុខសានតែល់ពួកទគទាំងអស់'។ បលុមនតសារចុងទរកាយរបស់ អល់ទ ោះជាមាាស់ គឺរែូវបានបញ្ា ូន ទៅទោយបុរសមានក់ទ្មោះមូហាាំមាលែ់ តមរយៈ ទេវតជីទរពល ទោយបញ្ជាក់ សាទ ើងវញិ នូវរល់សារទាំង យ និងជាការបូក សរុប នូវរល់សារទាំងអស់ មែលរេង់បានបញ្ា ូនពីមុនៗមក។ ត ើមន សសម្នន ក់កាា យជាអនកកាន់សាសនាអ ៊ីសាា មតោយរតបៀបណា? ទែើមបីកាលយជាអនកកាន់សាសនាអុីសាលម គឺោមនអីវលាំបាកទ ើយ ផទ ុយទៅវញិ វ ជាទរឿងងាយស្សួលបាំផុែ គឺរោន់មែទរលរកយ និងទជឿជាក់ថា៖ គ្មា នទេម្ចា ស់ដែល ត្រូវទគទគ្មរពសក្កា រៈែ៏ត្រឹមត្រូវ ម្ចនដរអល់ទ ោះ ទ ើយមូហាំម្ច៉ារ់គឺជាសារហរី ឬអនក នាាំសាររបស់អល់ទ ោះ។ តមរយៈការអោះោងទនោះ ទគចាែ់េុកថា បុគគលទនាោះបាន របកាសពីជាំទនឿរបស់ខលួនទៅចាំទរោះអល់ទ ោះ ទៅចាំទរោះពាការីឬអនកនាាំសារ ទាំង អស់របស់រេង់ និងគមពីរនានាមែលពួកទគបាននាាំមក។ ២
ត ើពាកយ "អ ៊ីសាា ម " ម្ននន័យយ៉ ងដូចតមេច? រកយោរលប់ថា "អ ៊ីស្លា ម " មានន័យថា៖ "ក្ករត្ពមេេួលយក" ទហ្ើយរកយទនោះ មានរបភពទចញពីរកយមួយមែលមានន័យថា "សន្តិភាព"។ ទៅកន ុងបរបិ េសាសនា វ មានន័យថា ក្ករត្ពមេេួលយកទាំងស្សុងចាំទពាោះទគ្មលបាំណងរបស់អល់ទ ោះ។ ែូទចនោះ ការទរបើរកយថា "សាសនាមូហាំម្ច៉ារ់" ទនោះហាក់ែូចជាបានជាំរុញឱ្យអនកកាន់ សាសនាអុីសាល មទាំងអស់ ទោរពសកាក រៈទៅចាំទរោះណ្តពីមូហាាំមាល ែ់ (ពាការី មូហាាំមាល ែ់) មិនទោរពសកាក រៈទៅចាំទរោះអល់ទ ោះជាមាា ស់ទេ។ "អល់ឡ ោះ" គឺជា ទ្ម ោះជាភាសាោរលប់ មានន័យថា រពោះមែលរែូវទគទោរពសកាក រៈ មែលអនកកាន់ សាសនាអុីសាល ម និងអនកកាន់សាសនារគិសទទៅរបទេសោរលប់ទរបើរបាស់ែូចោន ។ ត ើតេ អវ៊ីបានជាសាសនាអ ៊ីសាា មហាក់ដូចជាម្នន កខណៈប្បាកជាងតគ? សាសនាអុីសាល មហាក់ែូចជា មានលកខ ៈមបលក ឬមថ្មទាំងែឹងរឹងទេៀែផង ទៅតមបណ្តត របទេសេាំទនើបៗទៅទលើពិភពទលក។ លកខ ៈមបលកៗ ឬែឹងរឹងមែល ទគទមើលទឃើញទនោះ របមហ្លជាទោយសារមែពួកទគមិនេមាល ប់យកសាសនាមករគប ែ តប់ ឬអនុវែតខាាប់ខាួនទលើជីវែិ រស់ទៅរបចាាំនថ្ៃរបស់ពួកទគនាទពលបចា ុបបននរឯី អនក កាន់សាសនាអុីសាល ម មែងមែរបកាន់ខាាប់នូវសាសនារបស់ខលួន និងអនុវែតជាប់ជានិចា ទហ្ើយោម នការមបងមចករវងផលូ វទលក និងផលូ វសាសនាទនាោះទេ។ ពួកទគមានជាំទនឿថា ចាប់របស់អល់ទ ោះ ឬទៅថាសារីអោះ គួរមែេេួលបាននូវការយកចិែតេុកោក់ខាល ាំង ទែើមបីេេួលបាននូវសុភមងគល និងសុខសនតិភាព។ ទនោះទហ្ើយជាមូលទហ្ែុមែល បញ្ជា នានាទក់េងនឹងសាសនាទនោះ ទៅមែមានសារៈសាំខាន់។ ៣
ត ើសាសនាអ ៊ីសាា ម និងសាសនាគ្គិសទម្ននតដើមកំតណើ ខ សគ្នន ប្ដរឬតេ? សាសនាទាំងពីរោម នអវីខុសោម ទនាោះទេ។ សាសនាទាំងពីររួមទាំងសាសនា ជូទែអុីស (ជវីហ្វ) ទេៀែ គឺមានទែើមកាំទ ើែវលិ រែលប់ទៅរកសារហារីនិងជាមហា ទថ្រៈមែមាន ក់ គឺអុីរពហ្ុីម ទហ្ើយសារហារីទាំងបីរូបរបស់ពួកទគ គឺ មូហាាំមាល ែ់ អុីសា ឬ ទយស ូរគិសទ និងមូសា ឬមូទស មែលសុេធមែជាប់មខសទលហ្ិែផ្ទទ ល់មកពីកូនរបុស របស់ទលក។ ណ្តពីមូហាាំមាល ែ់ (ពាការីមូហាាំមាល ែ់) មកពីកូនរបុសចបង ទ្ម ោះអុីសាម ឯល រីឯមូសា ឬមូទស និងអុីសា ឬទយស ូរគិសទមកពីកូនរបុសបអូនទ្មោះ អុីសាាក។ អុីរពហ្ុីមបានកសាងលាំទៅោា នមួយ មែលបចា ុបបននជាេីរកុងមាល ក់កោះ និងបានបទងកើែ េីសកាក រៈទៅចាំទរោះអល់ទ ោះមួយ មែលមានទ្ម ោះថាក្កក់បោះ មែលអនកកាន់ សាសនាអុីសាល មរគប់រូបទៅេូទាំងពិភពទលកមបរមុខទៅរក ទៅទពលមែលពួកទគ របែិបែតិស ែ ឬថាវ យបងគាំរពោះ។ ត ើេ៊ីសកាា រៈកាក់បះគឺជាអវ៊ី? ទ៊ីសក្កា រៈក្កក់បោះ គឺជាេី ទោរពសកាក រៈទៅចាំទរោះអល់ទ ោះ មែមួយ មែលរេង់បានបញ្ជា ឲ្យ សារហារីអុីរពហ្ុីម និងអុីសាម ឯល បទងកើែទ ើងតាំងពីជាង ៤,០០០ ឆ្ន ាំមុនមកទមលលោះ។ េីកមនលងទនោះរែូវ បានកសាងទ ើងពីថ្ម មែលមនុសស ជាទរចើនទជឿថា ជាេីកមនលងែ៏ពិសិេា េីមួយមែលណ្តពី ឬពាការីោោាំ រែូវបានបទងកើែទ ើង។ អល់ទ ោះ បានបញ្ជា ឱ្យអុីរពហ្ុីមអាំរវនាវឱ្យមនុសសជាែិរគប់រូបមកទ្វើេសសកិចាទៅេីទនោះ ទែើមបី ទ្វើបុ យហាជា ឬបុ យ្មមយរត។ បចា ុបបននទនោះ ទៅទពលអនកទ្ើវបុ យហាជាបាន ទៅែល់េីទនាោះ ពួកទគរែូវនិយយថា ពួកទយើង អនុវែតតមការអាំរវនាវរបស់អល់ ទ ោះ ទហ្ើយវក៏ជាការទឆលើយែបទៅនឹងការទកាោះទៅរបស់ពាការី អុីរពហ្ុីមផងមែរ។ ៤
ត ើមូហាំម្ន៉ ់ (ព្យាការីមូហាំម្ន៉ ់) ជានរណា? មូហាំម៉ា ត់ គឺជាសារហារី ឬអនកនាាំសាររបស់អល់ទ ោះ។ ទលកបានរបសូរែ ទៅេីរកុងមាល ក់កោះ របទេសោរលប ីសាអ ូឌីែទៅកន ុងឆ្នាំ៥៧០ មែលទៅទពលទនាោះ សាសនារគឹសត ទៅមិនទន់រែូវបានបទងកើែទ ើងទពញទលញទៅទ ើយទៅេវីបអឺរលុប។ ទោយសារមែ ឪពុករបស់ទលកបានេេួលមរ ភាពមុនទពលមែលទលករែូវបាន របសូរែទហ្ើយទរកាយមកមិនយូរបលុនាម ន មាត យរបស់ទលកក៏បានេេួលមរ ភាព ទចាលទលកទេៀែទនាោះ ឪពុកមារបស់ទលកបានយកទលកមកចិញ្ា ឹមបីបាច់ពី កុលសមព័នធគូរលអុីស (Quraysh) ។ ទៅទពលមែលទលក្ាំទ ើងទលករែូវបានទគ សាគល់ថាជាមនុសសរែឹមរែូវមានចិែតសបប ុ រស និងទសាមោះរែង់។ ែូទចនោះទហ្ើយបានជា ពួកទគមែងមែមសវងរកទលកទែើមបីទ្វើជាោជាា កណ្តត លទៅទពលមានជទមាល ោះទកើែទ ើង មតងៗ។ អនករបវែិតវេិ ូបានចាែ់េុកោែ់ថាជាមនុសសសលូែរែង់សបៃ ់សាៃែ់ និងទចោះគិែគូរ មវងឆ្ៃ យ។ ណ្តពីមូហាាំមាល ែ់ (ពាការីមូហាាំមាល ែ់) ជាមនុសសមែលមានលកខ ៈសុីជទរៅ នឹង្មមជាែិ សអប់ទខពើមេទងវើអយុែិត្ម៌ និងការធ្លលក់ចុោះែុនោប មែលទកើែមានទៅកន ុង សងគមរបស់ទលក និងបានអូសបនាល យជាយូរយរមកទហ្ើយ។ េមាល ប់របស់ទលក មុនទពលទលកកាល យជាពាការី ទលកមែងមែទៅរូងភនាំហ្ុីរលក ទៅជិែកាំពូលភនាំោល់នូរ "ភនាំននពនលឺ" ទៅជិែេីរកុងមាល ក់កោះ ទែើមបីទ្វើការសញ្ា ឹងគិែ និងពិចារណ្ត។ ត ើមូហាំម្ន៉ ់ បានកាា យជាព្យាការី និងសារហារី ឬអនកនាំសារ របស់អ ់ត ះ ជាម្នា ស់តោយរតបៀបណា? ទៅទពលមែលទលកមានោយុ៤០ឆ្នាំ ខ ៈមែលទលកកាំពុងសិថែទៅកន ុងរូង ភាំនទ្ើវការសឹងមសាម្ ទេវតជីទរពលបាននាាំយកនូវបនទ ូលទលើកែាំបូង ពីអល់ទ ោះមក របាប់ែល់ទលក។ បនាទប់មក អល់ទ ោះបានបនតបញ្ាូនបនទ ូល របស់រេង់ទលើរូប ទលកអស់រយៈទពល២៣ឆ្នាំ ទហ្ើយបនទ ូលទាំងទនោះរែូវបានទគសាគល់ថា ជាគមព៊ីរ គួរអាន្ មែលជារបភពេីមួយននចាប់វនិ ័យកន ុងសាសនាអុីសាលម។ ៥
៦ ទៅទពលមែលទលកបានចាប់ទផើតមសូរែបនទ ូលរបស់អល់ទ ោះ ទលកអនុវែត តមបនទ ូលរបស់រេង់ មែលបានឮពីទេវតជីទរពល និងបានអាំរវនាវមនុសសទោយ ទ្ើវអាំទពើលអរែឹមរែូវ ពិែរបាកែ មែលអល់ទ ោះបានមានបនទ ូលរបាប់ទលក ខ ៈ ទនាោះទលក និងអនកោាំរេទលក មែលមានចាំនួនែិចែួចទនាោះ បានេេួលរងនូវការ ទ្វើេុកខបុកទមនញ និងការទ្វើបាបរគប់មបបយល ង ទហ្ើយេទងវើែ៏ទោរទៅរបស់ពួកទគ ចាំទរោះរូបទលក និងអនកោាំរេទលក កាន់មែ្ៃន់្ៃរទ ើងៗពីមួយឆ្ន ាំទៅមួយឆ្ន ាំ រហ្ូែ ែល់ឆ្ន ាំ៦២២ អល់ទ ោះោក់បេបញ្ជាឱ្យពួកទគចាកទចញពីេីកមនលងទនាោះ។ រពឹែតិ- ការ ៍ននហ្ិជាទរលោះ "ការទភៀសខលួន" ទចញពីេីរកុងមាលក់កោះ ទៅកាន់េីរកុងមាល ឌីណ្តស់ មែលមានចមាៃ យរបមហ្ល២៦០មាល យល៏ ទៅភាគខាងទជើង គឺជាការចាប់ទផតើមនន របែិេិនរបស់ទលកកាន់សាសនាអុីសាល ម។ បលុនាម នឆ្ន ាំទរកាយមក ពាការីមូហាាំមាល ែ់ និងអនកមែលោាំរេទលក បានេេួល ជ័យជាំនោះទលើេីរកុងមាលក់កោះ និងោចវលិ រែ ប់ទៅកាន់េីរកុងទនាោះវញិ ខ ៈទនាោះ ទលកបានទលើកមលងទទសឱ្យសរែូវទាំងអស់ មែលធ្លល ប់បានទ្វើបាបទលក និង បានបទងកើែសាសនាអុីសាល មជាសាថ ពរ។ មុនមែលទលកេេួលមរ ភាព ទៅោយុ ៦៣ឆ្ន ាំ របជាជនោរលប់មួយភាគ្ាំ បានកាល យជាអនកកាន់សាសនាអុីសាល ម ទហ្ើយទៅ កន ុងសែវែសននមរ ភាពរបស់ទលកមែរ សាសនាអុីសាល មបានរីកសុសសាយរហ្ូែ ែល់របទេសទអសាលញភាគខាងលិច និងភាគខាងទកើែ រហ្ូែែល់របទេសចិន។ វហាិ រអុីសាលមរបស់ពាការី ទៅេីរកុងមាលឌីណ្តស់ ទៅកន ុង ទនាោះមានទោមមួយ មែលបងាា ញ ពីកមនលងមែលធ្លល ប់ជាលាំទៅោា ន របស់ទលក និងជាកមនលងមែល ទគបានបញ្ា ុ ោះសពរបស់ទលក។
ត ើការរីកសាយភាយននសាសនាអ ៊ីសាា ម បាន ះឥេធិព្យ យ៉ ងណាដ ់ព្យិភព្យតោក? កន ុងចាំទណ្តមមូលទហ្ែុននការរកី សាយភាយយលងឆ្ប់រហ្័សទនោះ និងទោយ សនិតវ្ិ ីរបស់សាសនាអុីសាលម គឺទោយសារមែភាពងាយស្សូលទៅកន ុងលេិធសាសនា ទនាោះ។ សាសនាអុីសាល មបានអាំរវនាវ ឱ្យមានជាំទនឿទលើអល់ទ ោះជាមាា ស់ មែលរែូវ បានទគទោរពសកាក រៈមែមួយគែ់។ សាសនាទនោះក៏បានម នាាំមតងទហ្ើយមតងទេៀែ ឲ្យ មនុសសទរបើអាំណ្តចននភាព្ល សនវ ទែើមបីពិនិែយនិងទរជើសទរើសយកសាសនាែ៏រែឹម រែូវសាំរប់របែិបែតិ។ កន ុងរយៈទពលមែបលុនាមនឆ្នាំ អរយិ ្ម៌ និងសាកលវេិ ាល័យ្ាំៗ បានរកី លូែ លស់យល ងទរចើនទោយអនុវែតទៅតមរបសាសន៍របស់ពាការីមូហាាំមាល ែ់ថា៖ "ក្ករ ដសងែ រកចាំទណោះវជាិ ា គឺជាក្ករពែកិចចា ាំទពាោះបុរស និងស្រសអុីសាា មត្គប់រូប ីត "។ សាំទយគ គាំនិែទលកខាងទកើែ និងខាងលិច និងសាំទយគគាំនិែថ្ីមជាមួយមនុសសវយ័ ចាំណ្តស់ បាននាាំមកនូវអែថរបទយជន៍ទរចើនខាងមផនក វេិ ាសាស្រសត គ ិែវេិ ា រូបវេិ ា តរ សាស្រសតភូមិវេិ ា សាថបែយកមមសិលបៈ អកសរសាស្រសតនិងរបវែិតវេិ ា។ របព័នធចមបងៗ មានជាោេិ៍ ពិជគ ិែ ទលខោរលប់ និងទោលគាំនិែននទលខសូនយ (មានសារៈ សាំខាន់កន ុងការទលើកកមពស់គ ិែវេិ ា) រែូវបានបញ្ា ូនទៅរបទេសទៅអុឺរលុបទៅ មជឈឹមសម័យពីសាសនាអុីសាល ម។ ឧបករ ៍ េាំទនើបៗ មែលោចទ្វើឱ្យរបជាជនអុឺរលុប ទ្វើែាំទ ើ រតមសមុរេទែើមបីមសងវ រកអីវមួយទនាោះ រែូវបានបទងើកែទ ើង មែលកន ុងទនាោះ មានជាោេិ៍តរមារែ មផនកេីបួនននរងវង់ និងមផនេីសទង់ទមើលេិសនាវចរ ៍។ ត ើគមព៊ីរគួរអានគឺជាអវ៊ី? ៧ គមព៊ីរគួរអាន្ គឺជាកាំ ែ់រតនូវរកយទពចន៍ែ៏រែឹមរែូវ មែល អល់ទ ោះបានមានបនទ ូលតមរយៈទេវតជីរបទអល ឬជីទរពល ទៅកាន់ណ្តពីមូហាាំមាល ែ់ (ពាការី មូហាាំមាល ែ់)។ គមពីរទនោះរែូវបាន េទនទញចាាំមាែ់ទោយណ្តពីមូហាាំមាល ែ់ បនាទ ប់មក ទលកបាន ទោយសហ្ជីរិនរបស់ទលកកែ់រត និងចងរកងេុក ទោយទលកបានពិនិែយទផទៀង ផ្ទទែ់កន ុងអាំ ុងទពលមែលទលកទៅមានជីវែិ ។ ោមនរកយទពចន៍ណ្តមួយទៅកន ុង ជាំពូក ឬស ូទរលោះទាំង១១៤ ននគមីពរទនោះ រែូវបានផ្ទលស់បត ូ រ ឬមកមរបទ ើយ កន ុងអាំ ុង ទពលជាទរចើនសែវែយកនលងមកទនោះ ទររោះរកយទពចន៍ទៅកន ុងគមីពរគួរោន
ត ើគមគ៊ីរគួរអាននិយយអំព្យ៊ីអវ៊ី? មានលកខ ៈអសាា រយបាំផុែ មែលមនុសសមិនោចរបឌិែែូចទ ើយ ទហ្ើយរែូវបានទគ បញ្ា ុ ោះ ឬបញ្ា ូនមកទោយណ្តពីមូហាាំមាលែ់ (ពាការមី ូហាាំមាលែ់) តាំងពី១៤សែវែយ កនលងមកទមលលោះ។ ទនោះគឺជា ជាំពូកេីមួយននគមពីរគួរ ោន គឺស ូទរលោះហាវ េីហ្ោះ។ វមានសារៈ សាំខាន់ណ្តស់ទៅកន ុងការស ែ ឬ ថាវ យបងគាំរពោះ របស់សាសនិកអុីសាល ម។ ជាំពូកទនោះ ជាជាំពូកមួយមែលមានខលឹម សារសាំខាន់ននគមពីរគួរោន ទហ្ើយវរែូវ បានទគសូរែ ទៅទរៀងរល់ទពល ថាវ យបងគាំរពោះ ឬស ែ។ គមព៊ីរគួរអាន្ ជាបនទ ូលរបស់អល់ទ ោះជាមាាស់ មែលបានបញ្ា ូនមកទោយ ពាការីឬណ្តពីចុងទរកាយ វជារបភពចមបងននជាំទនឿ និងការទោរពរបែិបែតិរបស់អនក កាន់សាសនាអុីសាល ម។ គមពីរទនោះបានទរៀបរប់អាំពីអវីៗទាំង អស់មែលផតល់សារៈសាំខាន់ និងអែថរបទយជន៍ែល់មនុសសទលកមានជាោេិ៍ គែិប ិឌែ ជាំទនឿ ការទោរពបូជា និងចាប់វនិ ័យទផសងៗ បលុមនតរបធ្លនបេជាមូលោាន ទៅកន ុងគមីពរទនោះគឺជាេាំនាក់េាំនងរវងអល់ទ ោះ និងអវីៗមែលរេង់បានបទងកើែ។ ស្សប ទពលជាមួយោន ទនោះមែរ គមពីរទនោះបានផតល់ការម នាាំែល់សងគម ទោយមានភាព យុែតិ្ម៌ សចា្ម៌ ទោយមនុសសរបកាន់ខាា ប់នូវឥរិយបថ្ និងមាយេរែឹមរែូវ ទសាម ោះរែង់ រពមទាំងរបព័នធទសែាកិចាមែលមានលកខ ៈទសមើភាពោន ។ ៨
ត ើម្ននគ្បភព្យព្យិសិដឋ តសសងតេៀ ប្ដរឬតេ? បាេ/ចា៎ មាន! គឺមាោ៌ ស ុ ណោះ ឬមាោ៌ របស់ពាការីមូហាាំមាល ែ់។ វជាការ របែិបែិត និងគាំរូអនុវែតទផសងៗរបស់ពាការមី ូហាាំមាលែ់ មែលជារបភពចាប់ ឬវនិ ័យេី ពីរសរមាប់អនកកាន់សាសនាអុីសាល ម។ ហាេីសា ឬ Hadith គឺជារបាយការ ៍ មែល រែូវបានបញ្ា ូនមកតមមខសរយៈមែលោចេុកចិែតបាន អាំពីអីវមែលពាការបាី នមាន របសាសន៍ បានទ្វើ ឬបានរពមទរពៀង និងេេួលសាគ ល់។ ជាំទនឿទៅចាំទរោះមាោ៌ ស ុ ណោះ ឬមាោ៌ របស់ពាការីមូហាាំមាល ែ់ គឺជាមផនកមួយននជាំទនឿរបស់អនកកាន់សាសនា អុីសាល ម។ ឧទហ្រ ៍ អាំពីរបសាសន៍របស់ពាការីមូហាាំមាល ែ់៖ ទលកបានមានរបសាសន៍ថា៖ "អល់ទ ោះជាមាា ស់មិនោ ិ ែោសូរែល់ជនណ្ត មែលមិនទចោះោ ិ ែ ោសូែល់អនកែនេទ ើយ។" "បុគគលរគប់រូបននរូបអនក ោម នជាំទនឿទពញទលញទ ើយ លុោះរតមែោែ់ ស្សលញ់ ចង់ទោយបានលែអ ល់បងបអូនរបស់ោែ់ ែូចមែលោែ់ចង់បានសរមាប់ ខលួនឯង។" "មិនមមនជាអនកមានជាំទនឿទពញទលញទ ើយ ចាំទរោះអនកមែលទគងទោយ បរិទភាគមឆអែ ខ ៈមែលអនកជិែខាងរបស់ោែ់ោម នោហារបរិទភាគទនាោះ។" "រ ិ ជាករអុីសាល មមែលទជឿេុកចិែតបាន មែលទេៀងរែង់ នឹងបានសថិែទៅ (កន ុងឋានសួគ៌) ជាមួយបណ្តត ពាការី អនកទេៀងរែង់ និងអនកមែលបានពលីកន ុងផលូ វ របស់រពោះជាមាា ស់។" "អនកមែលខាល ាំងកាល មិនមមនជាអនកមែលពូមកខាងទបាកចាំបាប់ទគទនាោះទេ បលុមនតគឺ ជាអនកមែលោចរគប់រគងខលួនឯងបាន ទៅទពលមានកាំហ្ឹង។" "អល់ទ ោះមិនវនិ ិច័ឆយមនុសសតមរយៈរូបរង និងលកខ ៈខាងទរៅទនាោះទេ បលុមនតរេង់ពិនិែយទៅទលើេឹកចិែតនិងេទងើវរបស់បុគគលរូបទនាោះទៅវញិ ។" ៩
ត ើសាសនាអ ៊ីសាា មគឺជាអវ៊ី? "ទៅទពលបុរសមានក់កាំពុងមែទែើរតមផលូ វ ោែ់ក៏ទស្សកេឹកយលងខាលាំង ទហ្ើយ ស្សបទពលទនាោះ ោែ់បានរបេោះទឃើញអ ត ូងមួយ ោែ់ក៏បានចូលកន ុងអ ត ូងទនាោះ ពិសារេឹកទល់មែមឆអែ ទហ្ើយទ ើងមកវញិ ។ ទៅទពលទនាោះ ោែ់បានរបេោះទឃើញមឆក មួយកាលទលៀនអណ្តត ែ លិេធេឹកភក់ ទោយសារទស្សកេឹកខាល ាំងទពក។ ទឃើញ ែូទចានោះ ោែ់ក៏គិែថា មឆកទនោះទស្សកេឹកខាលាំងណ្តស់ ែូចខាុ ាំអញ្ាឹង មែរែូទចនោះោែ់ក៏បាន ចុោះទៅកន ុងអ ត ូងទនាោះមតងទេៀែ និងបានយកមសបកទជើងរបស់ោែ់ែួសេឹកយកមក ទោយមឆកទនាោះផឹក។ អល់ទ ោះជាមាា ស់បានមថ្លងអាំ រគុ ចាំទរោះបុរសទនាោះ និង បានទលើកមលងទទសចាំទរោះបាបកមមរបស់ោែ់" ។ ទគបានសួរពាការីមូហាាំមាល ែ់ថា៖ "ឱ្អនកនាាំសាររបស់អល់ទ ោះ! ទែើពួកទយើងនឹងេេួលបានផលបុ យមែរឬទេ ការ មែលទ្វើលអចាំទរោះសែវមបបទនោះ?" ទលកបានមានរបសាសន៍ថា៖ "ការទ្វើអាំទពើលអ ចាំទរោះសែវទលកទាំងអស់មែលមានជីវែិ នឹងេេួលបានផលបុ យយលងខាលាំងពីរពោះ ជាមាា ស់។" "ែកស្សងទចញពី ហេីសហ ឬរបាយក្ករណ៍ របស់ ពូខរី មូសាីម ទរៀរមី សី និង ពពទ ុើគី" ត ើអវ៊ីជាមូ ោឋ នគ្គរះទំងគ្បា ំ ននសាសនាអ ៊ីសាា ម? មូលដ្ឋា ន្គគរោះទាំងគរាំឡន្ោះ គឺជាត្កបខ័ណឌពនជីវរិ រស់ទៅរបស់សាសនិក អុីសាាម ដែលម្ចនជាអាេិ៍គឺ ក្ករទ្ើែសកីខកមាបញ្ជាក់ពីជាំទនឿចាំទពាោះអល់ទ ោះ និង ពាក្ករីរបស់ត្េង់ ក្ករថាែ យបងគាំ ឬស រមួយពងៃមួយយប់ត្បាាំទពល ក្ករបរិច្ចា គទន ឬ ាក្ករ់ ក្ករបួសដខរ៉ាម្ច៉ា ឌន (ដខេី៩ ពនត្បរិេិនអុីសាា ម) និងក្ករទ្ែើកមាយាត្ា ឬ ទៅថាបុណយហជាទៅក្កន់េីត្កុងម្ច៉ា ក់កោះ ចាំទពាោះអនកដែលម្ចនលេធភាព។ ១០
១.ការធធស វ ើ ក្ក្ ីខ មបមញ្ចាក្ព់ ីជំធនឿ គឺការទបតជាា ទោយទរលថា៖ "គ្មា នទេម្ចា ស់ដែលត្រូវទគទគ្មរពសក្កា រៈែ៏ត្រឹមត្រូវ ទនាោះ ម្ចនដរអល់ទ ោះ ទ ើយមូហាំម្ច៉ារ់ជាសារហរី (អនកនាាំសារ) របស់អល់ទ ោះ "។ ការទ្វើសកខី ទបតជាា អាំពីជាំទនឿទនោះ រែូវទគទៅថា " សាឡហ្ ៊ើហ្ទោះ " ទហ្ើយវជា េាំរង់ សាមញ្ញមួយ មែលអនកមានជាំទនឿទាំងអស់សុេធមែបានទរលរកយទនោះទោយទសាម ោះ។ ទៅកន ុងភាសាោរលប់ មផនកែាំបូង គឺសូរែថា៖ " អុី ហអុីលឡល់ទ ោះ" មានន័យថា "ោម នទេ មាា ស់មែលរែូវទគទោរពសកាក រៈែ៏រែឹមរែូវ មានមែអល់ទ ោះ"។ "អុី ហ" មានន័យ ថា "មា ស់ ឬគពោះ" គឺសាំទៅទៅទលើអវីមួយមែលទគយកមកទ្វើជាមាា ស់ ែូចជារេពយ សមបែតិ អាំណ្តច និងអវីៗមែលស្សទែៀងោនទនោះ។ បនាទ ប់មកគឺរកយថា " អុីលឡល់ ទ ោះ" មានន័យថា "មានមែអល់ទ ោះមែមួយគែ់" មែលជាមាា ស់ែ៏រែឹមរែូវ មែល បានបទងកើែអវីៗទាំងអស់។ មផនកេីពីរននរកយសកខីកមម (សាទហ្ុើហ្ទោះ) គឺ " មូហាំម្ច៉ាេុ រ៉ាស ូលុលទ ោះ " "មូហាំម៉ា ត់ គឺជាអនកនាាំសាររបស់អល់ទ ោះ"។ វជាសារម នាាំ និងចងអុលបងាាញ មួយមែលរេង់បានផ្ទត ាំទផាើតមរយៈបុរស់មាន ក់ មែលជាមនុសសែូចពួកទយើងមែរ គឺ ណ្តពី ឬពាការីមូហាាំមាល ែ់។ គាំរូពាកយសកខីកមា " សាឡហ្ ៊ើហ្ទោះ" ត្រូវបានច្ចរកិ ទៅទលើផាូ វចូលទៅក្កន់វម្ចិ ន អុររូម្ច៉ា ន រុបក្កពី។ ១១
២.ការររតប ិ តស ិត ឡាត(ថ្វ វ យបង)គំ ស ត (ការថាវ យបងគាំ ទោរពសកាក រៈទៅចាំទរោះអល់ទ ោះ) គឺជាទ្ម ោះនន កាែពវកិចាែ៏សាំខាន់បាំផុែមួយ មែលសាសនិកអុីសាលមរែូវរបែិបែិតវរបាាំែងកន ុងមួយ នថ្ៃមួយយប់ ទហ្ើយវជាេាំនាក់េាំនងទោយផ្ទទ ល់រវងអនកមែលអនុវែតនឹងអល់ទ ោះជា មាាស់។ ោមនអាំណ្តចតមឋានានុរកមទៅកន ុងការរបែិបែិត សាសនាអុីសាលមទ ើយ ទហ្ើយោម នបុពវជិែមែរ។ ែូទចនោះស ែរែូវបានែឹកនាាំរបែិបែតិទោយអនកមានចាំទ ោះ ែឹង មែលយល់ែឹងអាំពីអែថន័យគមពីរគួរោន និងរែូវបានទរជើសទរើសទោយរកុមអនក ស ែទនាោះមែមតង។ ទៅកន ុងការស ែទាំងរបាាំទពលទនោះ មានផទ ុកទៅទោយវកយ ខ ឌននគមីពរគួរោន មែលរែូវសូរែជាភាសាោរលប់ មែលជាភាសាននបនទ ូលរបស់ អល់ទ ោះមកកាន់ពាការី បលុមនតពួកទគក៏ោចបួងសួង (េូោ) ទរៀងៗខលួនជាភាសា របស់ពួកទគផ្ទទល់ខលួនផងមែរ។ ទគស ែ (ថាវ យបងគាំ) ទៅទពលរពលឹងស្សាងៗ (ស ូទរោះ) ទពលនថ្ៃរែង់ (ស ូ ហ្ ូរ) ទពលរក់កណ្តត លរទសៀល (ោទសើរ) ទពលនថ្ៃលិច (មាល រគឹប) និងទពលយប់ (អុីសា) ែូទចនោះពួកទគ គឺរបែិបែិតវទៅកន ុងទពលទវលសាំខាន់ៗទាំងអស់នននថ្ៃនឹង យប់។ ការស ែែ៏លអបាំផុែទនាោះ គឺរែូវរបែិបែិតរួមោមទៅវហាិ រអុីសាលម (ចាំទរោះ បុរស) បលុមនតទគោចរបែិបែតិវទសទើររគប់េីកមនលង ែូចជាទៅវលមស្សចាំការ ការិយល័យ ទរងចរក និងសាកលវេិ ាល័យនានា ។ល។ ទភាៀវទេសចរ ៍មែលមក េសសនាពិភពអនកកាន់សាសនាអុីសាល ម មានការទពញចិែតចាំទរោះចាំ ុ ចសាំខាន់ៗនន ការស ែរបស់ពួកទគទៅកន ុងជីវែិ រស់ទៅរបចាាំនថ្ៃ។ ១២
អលធ់ឡាោះគជាឺ ម្ចាសដ់ ធ ៏ ធំ ធងបំផតុ អលធ់ឡាោះគជាឺ ម្ចាសដ់ ធ ៏ ធំ ធងបំផតុ អលធ់ឡាោះគជាឺ ម្ចាស់ដធ ៏ ធំ ធងបំផតុ អលធ់ឡាោះគជាឺ ម្ចាស់ដធ ៏ ធំ ធងបំផតុ ។ ខសុ ំ្មូ ធធសាវើ ក្សថ្វី គ្មមនធទម្ចាសដ់ ដលរតូវធគធគ្មរពសកាារៈដរ៏ ត ឹ មរតូវ ម្ចនតតអលធ់ឡាោះ ខសុ ំ្មូ ធធសាវើ ក្សថ្វី គ្មមនធទម្ចាសដ់ ដលរតូវធគធគ្មរពសកាារៈដរ៏ ត ឹ មរតូវ ម្ចនតតអលធ់ឡាោះ។ ខធុ ំ្ធសាវើ ក្សដីដរថ្វ មូហម្ចំ ៉ាត់គជាឺ សារហរ ី(អនក្នសាំ រ) របសអ់ លធ់ឡាោះ ខធុ ំ្ធសាវើ ក្សដីដរថ្វ មូហម្ចំ ៉ាត់គជាឺ សារហរ ី(អនក្នសាំ រ) របសអ់ លធ់ឡាោះ។ មក្ពក្ួ ធយ ើង នគ្មំ នររតប ិ តស ិត ឡាត (ថ្វវយបង)គំ! មក្ពក្ួ ធយ ើង នគ្មំ នររតប ិ តស ិត ឡាត (ថ្វវយបង)គំ! មក្ពក្ួ ធយ ើង ធដម ើ បទ ី ទលួ បានធជាគជយ័ (ធៅក្នុងជាតធ ិ នោះ ន ិងជាតធ ិរកាយ)! មក្ពក្ួ ធយ ើង ធដម ើ បទ ី ទលួ បានធជាគជយ័ (ធៅក្នុងជាតធ ិ នោះ ន ិងជាតធ ិរកាយ)! អលធ់ឡាោះគជាឺ ម្ចាសដ់ ធ ៏ ធំ ធងបំផតុ អលធ់ឡាោះគជាឺ ម្ចាសដ់ ធ ៏ ធំ ធងបំផតុ ។ គ្មម នធទម្ចា ស់ដដលរតូវធគធគ្មរពសកាា រៈដ ៏រតឹមរតូវ ម្ចនតតអល់ធឡាោះ។ ៣.ការបរ ិច្ចា គទាន ហ្សាកាត់ (The Zakat or the tithe) អត្នថយ ័ ននពាក្យប្រកាសហៅ ឬអាហ្សាន ហ ើ ម្ប ីថ្វ ា យបង្ប្គំរចនំ ង ៃ របស់ សាសនក្ ិ អ ី សា ាម្ ហៅតាម្វហា ិ រអ ី សា ាម្នានាគ ឺ ១៣ ម្ចនធគ្មលការណ ៍ មួយធៅក្នុងចធំោមធគ្មលការណ ៍ សំខានៗ់ ជាធរច ើ ន ននសាសន អ ី សាុ លមគ ឺ អ ីវៗទាងំ អសជា់ ក្មសម ិ ទរ ិធបសអ់ លធ់ឡាោះ ធហ្ស ើ យរទងក្់ ជា៏ អនក្ររទានដលអ់ នក្តដល រទងស់ ពរវពោះទយ័ ដធូចោះនរទពយសមបតដិតដលរទងបា់ នររទានធោយមនសុ សរតូវតតរគបរ់ គង ន ិង ចំោយវាធោយបានរតឹមរតូវ។ ពាក្យថ្វ ហ្សាកាត់ (zakat) ម្ចននយ័ ព ី រយ៉ាងគ ឺ"បរសិ ទុ ក្ធម"ម ន ិង "ការរក្ីលតូ លាស"់ ។ រទពយសមបតដិតដលជាក្មសម ិ ទរ ិធបសធ់ យ ើងរាលគ្ម់ ន រតូវបានធធវើ បរ ិសុទធក្មម ធោយតបងតចក្មួយតផនក្ធៅធោយអនក្តដលខវោះខាត (ដូចជាអនក្រក្ើរក្...)។ ធហ្ស ើ យការធធដវើ ធូចោះនគដឺ ចូ ជាការកាតត់ រម ឹ មធដម ើ រក្ុ ជាខ ត ិ អញ្ាឹងតដរ ធពាលគ ឺ ធដម ើ បធ ី ោយ ម្ចនការលតូ លាសធ់ ស ើ គ្មមនរវាងធដម ើ រក្ុ ជាខ តទា ិ ងំ អសដ់ ដលដោះុ ធៅជាមួយគ្មន ន ិងជរមុញឱ្យ រក្ុ ជាខ តដិដលរតូវកាតធ់ នោះម្ចនការលតូ លាសជា់ ថី ធម ើងវញិ ។
ការបរិចា គទានហនេះ (zakat/tithe) រក្ាបាននវ ូ លំហ្សរ ូ ប្ាក្ហ់ ៅក្ន ង្សង្ម្គ អនក្កានសា់ សនអ ី សាុ លមរគបរ់ បូ រតូវគណនព ី ចនំ នួ រទពយតដលរតូវធធកាវើ របរច្ចិ ាគ ទានធរៀងៗខលនួ ។ ចធំពាោះរបូ មនតតដលរតូវធធកាវើ រគណនធនោះគ ឺ ព ី រភាគរយក្នោះល (២.៥%) នន រទពយធសសសលព់ ី ការធររ ើរាស់ ឬរទពយតដលជាធដម ើ ទនុ របសព់ ក្ួ ធគក្នុងរយៈធពលមួយឆ្នំ (ររស ិ នធប ើរទពយធនោះរគបច់ នំ នួ តដលរតូវ បរច្ចិ ាគ) ។ ១៤ ធរៅព ី ធនោះ មនសុ សក្ោ ៏ ចធធកាវើ របរច្ចិ ាគទានតច ិ ឬធរច ើ នតាមតដលខលនួ ធពញចត ិ ជាត សធទធ ើ កាោះ (ការបរច្ចិ ាគធោយសរម័គចត ិ )ត ឬោចផលត ធ់ោយសំងាត់ ឬធោយចហ្សំ ធោយការធពញចត ិ ផត ងតដរ។ ធទាោះប ីជាពាក្យ សធទធ ើ កាោះ ធនោះោចរតូវបក្តររថ្វ "ទធងសវើ រប ុ រសធមធ៌ោយសរម័គចត ិ "ត ក្ធ ៏ោយ ក្វា៏ ម្ចនអតនថ យ័ មយ៉ាងធទៀតទលូ ំទលាូ យផងតដរ។ ោព ី (ពយការ)ីបានម្ចនររសាសនថ្វ៍ "សមូ បដី តការ ជបួ បងរអូនរបសអ់ នក្ធោយទក្ ឹ មុខញញ ឹ ម ក្រ៏ តូវបានច្ចតទ់ ក្ុ ជាទធងសវើ រប ុ រសធមដ៌ដរ" ។ ោព ី (ពយការ)ី បានម្ចនររសាសនថ្វ៍ ៖ "សរប ុ រសធម៌ គជាឺ ការច្ចបាំ ចស់ រម្ចបអ់ នក្កាន់ សាសនអ ី សាុ លមរគបរ់ បូ " ។ ធគបានសរួគ្មតថ្វ់ ៖ "ចោះុ ធប ើ បុគលគ ោម្ចនក្គ្ម់ មនអ ីវសរម្ចបធ់ ធកាវើ របរច្ចិ ាគ ធតគ្ម ើ តរ់ តូវធធដវើ ចូ ធមចត ?" ោព ី (ពយការ)ីបានធឆ ើ យល ថ្វ៖ "បុគលគ ម្ចនក្ធ់ នោះគរួធធកាវើ រធោយនដខលនួ ឯង ផ្ទទលធ់ ដម ើ បរ ី ក្ក្នរម បនទបម់ ក្យក្ក្នរមតដលខលនួ រក្បានធនោះធៅបរច្ចិ ាគខោះល ក្នុងលក្ណខ ៈសរប ុ រស ធម"៌ ។ សហ្សជីវនិបានធច្ចទសរួថ្វ៖ "ចោះុ ធបគ្ម ើ តអ់ សមត-ថភាពក្នុងការររក្បការងារធផសងៗ?" ធលាក្ បានធឆ ើ យល ថ្វ៖ "បុគលគ ម្ចនក្ធ់ នោះគរួតតជយួ អនក្ រក្ ើរក្ ន ិងអនក្ម្ចនតរមូវការច្ចបាំ ចធ់ ផសងៗ" ។ សហ្ស ជីវនិ ធលាក្បានសរួបតនមថ ធទៀតថ្វ៖ "ចោះុ ធបគ្ម ើ តគ្ម់ មនសមតភាថ ពធធដវើ ធូច្ចនោះធទៀត?" ោព ី (ពយការ)ី បានម្ចនររសាសន៍ថ្វ៖ "បុគគលធនោះគួរតតជរមុញធោយអនក្ធផសងសាងទធងក្វើ សុ ល" ។ សហ្សជីវនិ បានសរួធទៀតថ្វ៖ "ចោះុ ធប ើ គ្មតអ់ សមតភាថ ពក្នុងការធធដវើ ធូច្ចនោះធទៀត?" ោព ី (ពយការ ី) បានម្ចន ររសាសនថ្វ៍ ៖ "គ្មតគ់ រួតតបធញ្ាៀសខលនួ ព ី អំធព ើ ោរក្ក្។់ ការធធដវើ បបធនោះក្ជា៏ អំធព ើ សរប ុ រសធម៌ដដរ" ។
៤.ការបួស (តមោហរ) ១៥ ជាធរៀងរាលឆ្់ នធំៅក្នុងតខរម្ច៉ា ៉ាឌន អនក្កានសា់ សនអ ី សាុ លមទទាូ ងំ ព ិ ភពធលាក្ធធកាវើ រ តមោហរព ីរព ឹ ក្រពល ឹ ម រហ្សូតដលន់ ថលៃ ិ ច ធោយម ិ នទទលួ ទានោហរ ទក្ ឹ ការរមួ ធភទ ន ិងររការធផសងៗធទៀតតដលនឱ្ំ យខចូ បួស។ ចធំពាោះអនក្តដលម្ចនជម ឺៃច្ចសជ់ រា ឬអនក្ក្ពំ ងុ ធធដវើ ធំណ ើ រ ន ិងស្តស ើ ម្ចត ននផធទពាោះ ឬស្តស ើ បត ំធៅធោោះក្នូ រតូវបានអនញ្ចុ ាតឱ្យស្រសាយបួសបាន (ោចទទលួ ទានោហរ ន ិងទក្ ឹ បាន) បុត៉ានរតតូវរាបច់ នំ នួ នថតៃដលខលនួ បានស្រសាយធនោះ ន ិង បួសសងវញិ ធោយបានរគបច់ នំ នួ ធៅក្នុងឆ្នដំ តដលធនោះ។ ររស ិ នធប ើ ពក្ួ ធគម ិ នោចធធបាវើ ន ពក្ួ ធគរតូវផលត ោ់ ហរដលអ់ នក្រក្ ើរក្ធរៀងរាលន់ ថតៃដលខក្ខានធនោះ។ ធក្ងមគ្មមនកាតពក្វ ច ិ ា បួស ន ិងររតប ិ តស ិត ឡាត ឬថ្វវយបងធគំ ើ យ រហ្សូតដលព់ ក្ួ ធគធពញវយ័ (១៥ឆ្ន ំ) ប៉ាុតនតធក្មង ទាងំ ធនោះោចបួសធោយសរម័គចត ិ បាត ន ធដម ើ បទ ី លាំ បខ់ លនួ ន ឹងការធគ្មរពសកាារៈធនោះ។ ដធូចោះន ធហ្ស ើ យធទប ើ ម្ចនធក្ងមៗជាធរច ើ នច្ចបធ់ ផើ មត អនវុ តតាត ងំ ព ីក្ុម្ចរភាពរបស់ពួក្ធគ រហ្សូតដល់ ធពញវយ័ ោយ១៥ ុ ឆ្ន ំ។ ការបួស (តមោហរ) ម្ចនសារៈសំខានប់ ំផតុ ចធំពាោះសខុ ភាព ធហ្ស ើ យវាក្រ៏ តូវបានធគ ច្ចត់ទុក្ថ្វជាធគ្មលការណ ៍ជាវធិសា ី ស្តសនតនការធធវើឱ្យមនុសសម្ចនភាពបរ ិសុទធផងតដរ ធោយ ការអំណតប់ ួសធនោះធធឱ្វើ យមនសុ សធចោះអតធ់ តម់ ធចោះអតរ់ទា ំធបាោះបងធ់ច្ចលការធលាភលន់ ន ិង ធសចក្ធ ីតរតក្រតោលធផសងៗ ធៅធលធ ើ លាក្យ ិ តដលម្ចនរយៈធពលខធ ីលនោះ។ អនក្តដលបួសន ឹង ធក្ត ើ ម្ចនធៅក្នុងចត ិ ត នវូ ក្ោ ីត ណ ិ តោសរូព ិ តរាក្ដ ដលអ់ នក្តដលអតឃ្ល់ លន ដធូចោះនវាន ឹង បណតុ ោះគនំ ិ តធចោះជយួ គ្មនធៅក្នុងសងមគ ។ ហេលយប់ ហេលនងៃ
៥.ការធធប វ ើុណយហជជ(បុណយធមយម រតា) ១៦ ការធធធវើមយម រតា (ហជ)ជ ររច្ចឆ្ំ នធំៅកានទ់ រី ក្ុងម្ច៉ាក្ក្់ ោះ គជាឺ កាតពក្វ ច ិ មា ួយសរម្ចប់ តតអនក្តដលម្ចនលទភាធ ពទាងំ រាងកាយ ន ិងហ្ស ិ រញ្ាវតថុក្នុងការបំធពញក្ច ិ ធាគ្មរពសកាារៈធនោះ បុធ៉ាោណោះ។ ជាការព ិ ត ម្ចនររជាជនររម្ចណជាងព ី រលាននក្់ មក្ព ីរគបទ់ ស ិ ទធ ី ល ើ ព ិ ភព ធលាក្ តតងធធដវើ ធំណ ើ រ ធៅកានទ់ រី ក្ុងម្ច៉ាក្ក្ោះជាធរៀងរាលឆ្់ នំធដម ើ បរី ារពធព ិ ធប ីុណយធនោះ។ វា ក្ជា៏ ឱ្កាសមួយសរម្ចបអ់ នក្អ ី សាុ លមតដលម្ចនសញ្ចជត ិ ន ិងជនជាតធ ិផសងៗគ្មនក្នុងការជបួ ជំុ ធដម ើ បសា ី គលគ្ម់ នធៅវញិ ធៅមក្។ ធទាោះជាទរី ក្ុងម្ច៉ាក្ក្់ ោះតតងតតសមប ូ រហ្សូរធហ្សៀរធៅធោយធភៀញវ ធទសចណ ៍ ក្ធ ៏ោយ ក្ធ ៏ មយម រតាររច្ចឆ្ំ នធំនោះច្ចបធ់ ផើ មត ធៅតខទ១២ ី ននឆ្ននំ ី មួយៗ (តខចនគទ ត) ិ របសសា់ សនអ ី សាុ លមបុធ៉ាោណោះ។ ដធូចោះនធមយម រតា (ហជ)ជ ន ិងតខរម្ច៉ា ៉ាឌន ជនួ កាលរតូវរារពធធធធវើៅរដវូធៅត ន ិងជនួ កាលរតូវធធធវើៅស ិ ស ិ រដវូ។ អនក្ធធធវើ មយម រតា (ហជ)ជ រតូវធសៀលក្សធមៀលក្បំពាក្ព់ ិ ធសសសរម្ចបប់ ុណយហជជតតវាជាសធមលៀក្បំពាក្់ធមមតា តដលម ិ នបងាាញព ី ភាពខងពខ់ សព ជា់ ងគ្មនននវណណៈ ន ិងវរបធម៌ធដម ើ បឱ្ី យអនក្ទាងំ អសធ់ នោះម្ចន តនួ ទធ ី ស ើ គ្មមនធៅចធំពាោះមុខអលធ់ឡាោះជាម្ចាស។់ ព ិ ធធ ី ធធវើ មយម រតា ឬ "ហជ"ជម្ចនទនំ ក្ទ់ នំ ងធៅន ឹងជីវររវតរ ិតបសព់ យការអី ីរុ ពហ្ស ីុម ឬោរាហ្ស ីុម រមួ ម្ចនការធដរ ើររទក្សណ ិ ជំវុ ញិ កាក្់បោះ ឬ "ទស ី កាារៈបូជាអ ី សាុ លមធៅទរី ក្ុង ម្ច៉ាក្ក្់ ោះ" ចនំ នួ រាពំ ី រជំុ ន ិងធដរ ើ សាអ ី ចុ នំ នួ រាពំ ី រដង ធៅចធនលោះភសានំ ហវ ន ិងភម្ចនំ ៉ារវោះ៉ា។ សក្មភាម ពធនោះជាការរតាបតា់ មធៅធពលតដល ធ្មោះហធជើ (ភរយិ របសអ់ ីរុ ពហ្ស ីុម) បាន ធដរ ើ ចោះុ ធដរ ើ ធ ើងធដម ើ បដី សងវ រក្ទក្ ឹ ។ បនទបម់ ក្អនក្ធធយវើ រតាឈរជំវុ ញិ គ្មនធៅធលទ ើវាី លដធ ៏ំ ល ឹងវ ធល ើ យវ ននវាលោរហ្ស៉ា វោះ ន ិងចលូ រមួ ររតប ិ តស ិត ឡាត ឬថ្វវយបងធគំគ្មរពសកាារៈធៅចធំពាោះ អលធ់ឡាោះជាម្ចាស់ ធធកាវើ របួងសងួ ន ិងសំកាុ រធល ើ ក្តលងធទាសព ីរទងធ់ហ្ស ើ យការឈរធៅធពល សក្មភាម ពននការធធបវើុណយហជជ
ត ើសាសនាអ ៊ីសាា មម្ននការអ ់ឱន និងសតណាេ សគ្បណ៊ីដ ់អនកម្នន ំតនឿតសសងៗ តេៀ ប្ដរឬតេ? ១៧ ធនោះរតូវបានគត ិថ្វវាជាការឆលុ ោះបញ្ចាងំ មួយ អំព ី ការវនិិ ចយឆ័ ធៅនថបៃ រធលាក្។ កាលព ី បុន៉ា មនសតវតសមុន ការធធធវើ មយម រតា (ហជ)ជ គជាឺ កាតពក្វ ច ិ មា ួយតដលម្ចន ការលំបាក្យ៉ាងខាលងំ បុត៉ានសត ពវនថធៃនោះម្ចនការសរមួលជាធរច ើ នព ីររធទសោរា៉ាបសា ី អឌូ ី ត។ ររធទសធនោះបានផលត ទ់ ក្ ឹ មធធយបាយដក្ ឹជញ្ជូនទធំ ន ើ បៗ ន ិងមណ ឌ លសខុ ភាពដទា ៏ នស់ មយ័ បំផតុ សរម្ចបម់ នសុ សរាបលា់ ននក្់តដលធៅរារពវធព ិ ធធ ី មយម រតា (ហជ)ជធនោះ។ ការបញ្ា ប់ធមមយរតា (ហជជ) រតូវបានធធធវើ ើងធោយព ិ ធប ីុណយមួយតដលម្ចន ធ្មោះថ្វ បុណយអ ី ទុ ោលោ់ ឌហ (បុណយចលូ ឆ្នសំ រម្ចបអ់ ី សាុ លម) តដលរតូវបានរារពធធធវើ ធ ើងធោយការររតប ិ តស ិត ឡាត ឬថ្វវយបងគំ ន ិងការធោោះដរូកាដគ្មូ នធៅក្នុងសហ្សគមនអ ៍ នក្ កានសា់ សនអ ី សាុ លមធៅរគបទ់ ក្ ីតនងល។ ព ិ ធប ីុណយធនោះ ន ិងព ិ ធប ីុណយអ ី ទុ ោលហ្ស់ ីវរទ ើ (បុណយ ស្រសាយបួស) តដលជានថបៃ ុណយរលំ ឹ ក្ដលកា់ របញ្ាបដ់ ខរម្ច៉ា ៉ាឌនធនោះ គជាឺ ព ិ ធដី ធ ៏ បំ ំផតុ ន ិងផលូ វ ការរបសសា់ សនអ ី សាុ លម។ គមពីរគួរោនបានមចងថា៖ "អល់ទ ោះមិនហមឃារ់ពួកអនកអាំពីក្ករទ្ែើលអ និង ក្ករទ្ែើយុរតិ្ម៌ទៅចាំទពាោះអនកដែលមិនបានទ្ែើសង្រ្គគ មជាមួយពួកអនក និងមិនបាន បទណត ញពួកអនកទចញពីស្សុកភូមិរបស់ពួកអនកទឡើយ។ ជាក្ករពិរ អល់ទ ោះ ស្សលាញ់ពួកអនកដែលយុរតិ្ម៌"។ (ទយងតមគមពីរគួរោន. ៦០-៨) វជាមុខងារមួយននចាប់អុីសាល ម មែលរែូវការររសិេធិ និងទសរីភាពននជន ជាែិភាគែិច ទហ្ើយទនោះជាមួលទហ្ែុមែលេីសកាក របូជារបស់អនកកាន់សាសនា ទផសងៗោន បានរីកលូែលស់ទៅេូទាំងពិភពអុីសាល ម។ របវែតិសាស្រសតបានផតល់នូវ ឧទហ្ ៍ ជាទរចើនអាំពីការអនុទរោោះ ការអែ់ឱ្ន និងសទណ្តត សរប ី របស់អនកកាន់ សាសនាអុីសាល មចាំទរោះអនកមានជាំទនឿទផសងៗែូចជា ទៅទពលមែលខលីហ្វោះ (របមុខរែា) អ ូទមើរ បានចូលែល់េីរកុងទយរូសា ឹមទៅឆ្ន ាំ៦៤៣ សាសនាអុីសាល ម បានផតល់ទសរីភាពននការទោរពបូជាចាំទរោះបណ្តត សហ្គមន៍ សាសនាទាំងអស់ទៅ េីរកុងទនោះ។
ត ើអនកកាន់សាសនាអ ៊ីសាា ម គិ យ៉ ងដូចតមេចចំតពាះណាព្យ៊ីអ ៊ីសា (តយស ូគ្គិសទ) ? ១៨ ចាប់អុីសាល មក៏អនុញ្ជញ ែឱ្យជនជាែិភាគែិច មិនមមនអនកកាន់សាសនាអុីសាល ម បទងកើែែុលការផ្ទទ ល់របស់ពួកទគ ទែើមបីអនុវែតចាប់រគួសារមែលតក់មែងទ ើង ទោយជនជាែិភាគែិចខលួនឯងផ្ទទល់។ អ ូទមើររែូវបានទគអទញ្ាើញឱ្យចូលរួមរបែិបែិតស ែ ឬថាវយបងាំគទៅកន ុងវហាិ រ ននសត ូបែ៏ពិសិែា(Holy Sepulcher) បលុមនតោែ់មបរជាទពញចិែតរបែិបែតិទៅទរកាមទខាល ង ទវទៅវញិ ទោយមានរបសាសន៍ថា របសិនទបើោែ់រពមេេួលយកអនកកាន់សាសនា អុីសាល មជាំនាន់ទរកាយ ោចយកេទងើវរបស់ោែ់មកទរបើជាទលសកន ុងការមរបកាលយវឱ្យ ទៅជាវហាិ រអុីសាលម។ ខាងទលើទនោះគឺជាវហាិ រអុីសាលមមែលរែូវបានកសាងទ ើងទៅ ទលើកមនលងមែល អ ូទមើរបានរបែិបែតិស ែ។ សាសនាអុីសាល មបានមចងថា មនុសសរគប់រូប ទាំងកូនទៅអនកមានជាំទនឿ និង កូនទៅអនកោម នជាំទនឿទលើសាសនាទនោះ ទពលទកើែទចញពីនផទមាត យមកគឺមានភាពសាអ ែ សាំអនិងោមនបាបកមមជាប់ខលួនទ ើយ គឺសិថែទៅទលើសាសនាអុីសាលម។ ទហ្ែុទនោះ ពួក ទគយល់ថា មនុសសរែូវវលិ រែ ប់ទៅរកភាពសាអែសាំអទៅទពលមែលទគរបសូរែោែ់ ទនាោះវញិ ។ អនកកាន់សាសនាអុីសាល មទោរព និងស្សលញ់ចាំទរោះណ្តពីអុីសា (ទយស ូ- រគិសទ) យល ងខាល ាំង និងរង់ចាាំការវលិ រែ ប់មកជាទលើកេីពីររបស់ទលក។ ពួកទគបាន ចាែ់េុកទលកថា ជាអនកនាាំសារមានក់ កន ុងចាំទណ្តមអនកនាាំសារសាំខាន់ៗរបស់ អល់ទ ោះមកកាន់មនុសសទលកេូទៅ។ តម្មមតអនកកាន់សាសនាអុីសាល ម មិន មែលទៅោែ់ថា "ទយស ូរគិស"ទ ឬ "អុីសា" េទេទនាោះទេ ផទ ុយទៅវញិ ពួកទគមែងមែ បមនថមរកយមួយោល ថា "សូមរពោះអល់ទ ោះផតល់ភាពសុខសានតែល់រូបោែ់" ែូចសារ ហារីទផសងៗទេៀែមែរ។ គមពីរគួរោនបានបញ្ជា ក់ពីកាំទ ើ ែែ៏បរិសុេធរបស់ទយស ូរគិសទ ទៅជាំពូក "មាល រី" (មាល រីយុាំ) ទហ្ើយមាល រីរែូវបានទគចាែ់េុកថាជាស្រសតីមែលបរិសុេធបាំផុែ កន ុងចាំទណ្តមស្រសីទត ាំងអស់ទៅទលើទលកិយទនោះ។ គមពីរគួរោនបានពិព ៌ នាែូចខាងទរកាមទនោះ៖
១៩ "ចូរអនករលាំ ឹកទ ើងវញិ ទៅទពលមែលទេវតជីទរពលបានមានរបសាសន៍ថា៖ ឱ្មាល រី! អល់ទ ោះបានទរជើសទរើសនាង បានទ្វើឱ្យនាងមានសុខភាពសាអ ែសអាំ និងបាន ទរជើសទរើសនាង (ទែើមបីទោរពសកាក រៈទៅចាំទរោះរេង់) ទៅទលើស្រសតីជាទរចើន ទៅទលើ ពិភពទលក " ។ "ឱ្មាលរ!ី អល់ទ ោះផតល់ែាំ ឹងរកី រយែល់នាងនូវបនទ ូលរបស់រេង់ គឺនាងនឹង មានកូនទ្ម ោះ មាល ទសៀហ្៍ អុីសា (ទយស ូរគិសទ) កូនរបុសរបស់មាល រី ជាអនកមែលមាន កិែិតយសទៅកន ុងទលកិយ និងបរទលក និងជាបុគគលមានក់កន ុងចាំទណ្តមបុគគលនានា មែលមានឋានៈទៅជិែអល់ទ ោះ (នានថ្ៃបរទលក)។ ទលកនឹងោចមានរបសាសន៍ ទៅកាន់មនុសសទលកចាប់ពីទពលទៅកន ុងអរងឹង និងទៅទពលមែលទលក្ាំទពញវយ័ ទហ្ើយទលកនឹងសិែថ ទៅកន ុងចាំទណ្តមអនកសាងកុសល" ។ នាងបាននិយយថាៈ "ឱ្មាាស់របស់ខាុ ាំ! ទែើខាុ ាំនឹងមានកូនយលងែូចទមតច ខ ៈ មែលោមនបុរសណ្តមានក់មកបលោះរល់ខាុ ាំផងទនាោះ?" ទេវតជីទរពលបានែបថា៖ "ទរឿង ទនាោះ គឺែូទចាន ោះទហ្ើយ អល់ទ ោះោចបទងកើែអវីមែលរេង់របាថាន ។ ទៅទពលមែលរេង់ របាថានបទងើកែអីវមួយ រេង់រោន់មែមានបនទ ូលរកយថាៈ ចូរអនកទកើែទ ើងវក៏ទកើែទ ើង ភាល ម" ។ (គមពីរគួរោន ៣:៤២-៧) ទយស ូរគិសទ (ណ្តពីអុីសា) បានរបសូរែទ ើងយល ងអសាា រយ តមរយៈលាំោន មែមួយ (គឺោម នឪពុក) ែូចកាលមែលអល់ទ ោះបានបទងកើែោោាំទោយោម នឪពុក យល ងែូទចាន ោះមែរ។ ជាការពិែណ្តស់ការទរបៀបទ្ៀបអុីសាចាំទរោះអល់ទ ោះ គឺែូចោន នឹងោោាំ មែរ ទរលគឺអល់ទ ោះបានសូនយទលកពី្ូលីែីនិងមានបនទ ូលទៅកាន់ោែ់ថា៖ "ចូរ អនកទកើែទ ើង ទលកក៏បានទកើែទ ើង" ។ (គមពីរគួរោន ៣:៥៩) កន ុងអាំ ុងទពលបាំទពញទបសកកមមកន ុងនាមជាអនកនាាំសារ ពាការអី ុីសា (ទយស ូរគិស)ទ បានបងាាញនូវភសត ុតង និងបារមីែ៏អសាារយជាទរចើន។ គមីពរគួរោនបាន និយយរបាប់ទយើងថា ទលកមានរបសាសន៍ថា៖
២០ "ខាុ ាំបានែល់ពួកអនកទោយមានភសត ុតងជាទរចើនពីមាាស់របស់ពួកអនក (បញ្ជាក់ ពីភាពជាអនកនាាំសាររបស់ខាុ ាំ) ខាុ ាំោចបទងើកែទចញពីែីឥែា ជារូបភាពននសែវសាលបមួយ ទហ្ើយផលុ ាំបញ្ា ូលវ វនឹងកាល យទៅជាសែវសាល បមួយតមការអនុញ្ជញ ែពីអល់ទ ោះ។ ទហ្ើយខាុ ាំោចពាបាលមនុសសខាវក់ មនុសសទកើែឃងល ់ឱ្យជាសោះទសបើយ ទហ្ើយខាុ ាំោចទ្ើវ ឱ្យមនុសសសាលប់រស់ទ ើងវញិ តមការអនុញ្ជញែពីអល់ទ ោះជាមាាស់ផងមែរ។" (គមីពរ គួរោន ៣:៤៩) ណ្តពីមូហាាំមាល ែ់ (ពាការីមូហាាំមាល ែ់) ែ៏ែូចជាណ្តពីអុីសា (ទយស ូរគិសទ) មិន បានមកផ្ទលស់បត ូ រលេិធជាមូលោា នននជាំទនឿទលើអល់ទ ោះជាមាា ស់មែមួយទ ើយ ទរល គឺលេធិននជាំទនឿរបស់ពួកទគ គឺែូចោន នឹងជាំទនឿរបស់បណ្តត ពាការីមុនៗរបស់អល់ ទ ោះមែរ បលុមនតរោន់មែមកបញ្ជាក់ និងអោះោងជាថ្ីមទ ើងវញិ អាំពីលេិធជាមូលោានទនោះ បលុទណ្តត ោះ។ ទៅកន ុងគមីពរគួរោនបានទរៀបរប់ថា ពាការីអុីសា (ទយស ូរគិសទ) បានមាន របសាសន៍ថា ទលកមកទនោះ៖ "គឺទែើមបីបញ្ជា ក់អាំពីអវីៗមែលមានពីមុនមកែូចជា គមពីរតវរលែ និងទែើមបី អនុញ្ជញែទោយពួកអនកវញិ នូវអីវមែលទគបានហាមោែ់ពួកអនក ទហ្ើយខាុ ាំបានែល់ពួក អនកទោយមាននាាំមកនូវភសត ុតងជាទរចើនពីមាាស់របស់ពួកអនក ទហ្ែុទនោះចូរពួកអនក ទោរពទកាែខាល ចអល់ទ ោះ និងរបែិបែិតតមខាុ ាំ" ។ (គមីពរគួរោន ៣:៥០) ណ្តពីមូហាាំមាល ែ់ (ពាការីមូហាាំមាល ែ់) បានមានរបសាសន៍ថា៖ "បុគគលណ្តទ្វើជាសាកសីថា៖ គ្មា នទេម្ចា ស់ដែលត្រូវទគទគ្មរពសក្កា រៈែ៏ត្រឹមត្រូវ ម្ចនដរអល់ទ ោះម្ចន ក់គរ់ ទហ្ើយរេង់ោម ននែគួទេ មូហាាំមាល ែ់ គឺជាអនកនាាំសាររបស់ រេង់ ទហ្ើយពាការីអុីសា (ទយស ូរគិសទ) ជាអនកនាាំសាររបស់រេង់ និងជារកយទពចន៍ របស់រេង់មែលបានបញ្ាូនទៅកាន់មាលរី (មាលរយី ុាំ) និងជារពលឹងអាំពីរេង់ ទហ្ើទគទ្ើវ សាកសីទេៀែថា ឋានសួគ៌ម្ចនពិរត្បាកែ ឋាននរកម្ចនពិរត្បាកែ អល់ទ ោះនឹង បញ្ា ូលគ្មរ់ ទៅកន ុងឋានសួគ៌ាមទែ រដែលគ្មរ់ត្បាថាន " ។ (ហាទេស ោលពូខារី)
ត ើតេ អវ៊ីបានគ្គួសារម្ននសារសំខាន់តមាះ ចំតពាះអនកកាន់សាសនាអ ៊ីសាា ម? ត្គួសារ គឺជាមួលដ្ឋា នត្គឹោះពនសងគមរបស់សាសនាអុីសាា ម។ សនតិភាព និង សនតិសុខទកើរទឡើង ទដ្ឋយសារត្កុមត្គួសារដែលម្ចនទសេរភាព ទ ើយត្គួសារដែល ម្ចនទសេរភាពទនោះម្ចនរពមា និងម្ចនសារសាំខាន់បាំផុរសត្ម្ចប់ក្ករលួរលាស់ពន សម្ចជិក។ សណ្តត ប់ធ្នន ប់សងគមដែលម្ចនភាពសុខែុមរមនា ត្រូវបានបទងាើរទឡើង ទដ្ឋយក្ករម្ចនត្គួសារក្កន់ដរទត្ចើនទឡើង។ សាសនាអុីសាា មអប់រាំ និងជាំរុញ ទអាយមនុសសអាណិ រស្សលាញ់ និងដងទាំកុម្ចរ ត្ពមទាំងទគ្មរពមនុសសច្ចស់ បរច្ចិ ាគទន សាងអាំទពើលអ ទចោះជួយគ្មនកន ុងទពលម្ចនអាសនន មិនទត្កបសុរាដែលបងា ទអាយម្ចនអាំទពើ ិងាកន ុងត្គួសារ និងទ្ើែទអាយប៉ាោះពាល់ែល់សណ្តត ប់ធ្ននប់សងគម។ ត ើសាា នភាព្យស្តសេ៊ីប្ដ កាន់សាសនាអ ៊ីសាា ម ម្នន កខណៈដូចតមេចប្ដរ? ២១ សាសនាអុីសាលមចាែ់េុកស្រសីត ជាបុគគលមែលមានសិេិធទសរភាី ពផ្ទទល់ខលួន ទទោះជាទៅលីវកតី ឬទរៀបការទហ្ើយកតី ទោយោែ់មានសិេធិកាន់កាប់ និងចាែ់មចង រេពយសមបែិត និងរបាក់ចាំ ូលរបស់ខលួន។ កូនកទមាលោះរែូវជូនចាំ ងនែ ោរហ្៍ពិរហ្៍ទៅឱ្យយកូនរកមុាំ សរមាប់ឱ្យនាងទរបើរបាស់ផ្ទទល់ខលួន ទហ្ើយនាងរែូវ រកានាមរែកូលផ្ទទល់របស់នាង ទោយមិនបត ូ រនាមរែកូលរបស់បីតទនាោះទេ។ ទាំងបុរស និងស្រសីត ទគរពាំ ឹងថានឹងទសលៀករក់រមយេមយ និងនថ្លថ្ន ូ រ ទហ្ើយ របនព ី សទមលៀកបាំរក់របស់ស្រសតីអុីសាល ម មែលទគរបេោះទឃើញទៅតមបណ្តត របទេស អនកកាន់សាសនាអុីសាលមកន ុងពិភពទលក មួយចាំនួនមែងបងាា ញេាំទនៀមេមាល ប់ជា មួលោានរបស់ពួកទគទរៀងៗខលួន។
ត ើអនកកាន់សាសនាអ ៊ីសាា មអាចម្ននគ្បព្យនធ ត ើសព្យ៊ីមួយបានប្ដរឬតេ? ២២ ពាការីមួហាាំមាល ែ់បានមានរបសាសន៍ថា៖ "អនកដែលម្ចនជាំទនឿបាំផុរកន ុង ចាំទណ្តមអនកគឺ អនកដែលម្ចនអាកបបកិរិយា និងសនាត នចិរតលអបាំផុរចាំទពាោះភរិយា របស់គ្មរ់ " ។ សាសនាអុីសាលមរែូវបានបញ្ា ុ ោះមកទោយរគប់សងគម និងរគប់ទពលទវលទាំង អស់ ែូទចនោះសាសនាទនោះបាំទពញនូវែរមូវការសងគមខុសៗោន ។ ទយងតមគមពីរគួរោន បានឱ្យែឹងថា លកខខ ឌ មែលោចឱ្យបុរសយករបពនធទលើសពីមួយបាន លុោះរតមែ បុរសទនាោះោចរបរពឹែតយុែតិ្ម៌ចាំទរោះភរិយទាំងអស់របស់ោែ់ ទោយោម នការ លាំទអៀងទ ើយ។ ែូទចនោះអនកមែលមិនោចបាំទពញលកខខ ឌ ទនោះបាន មិនោចយក របពនធទលើសពីមួយបានទ ើយ។ ត ើអាពាេ៍ព្យិពាេ៍តៅកនុងសាសនាអ ៊ីសាា ម ដូចគ្នន នរងអាពាេ៍ព្យិពាេ៍ តៅកនុង សាសនាគ្គិសទប្ដរឬតេ? ោរហ្៍ពិរហ្៍សាសនាអុីសាល ម មិនមមនជា "ពិ្ីរបសិេធ ឬសចាា " ទនាោះទេ បលុមនតវជាកិចារពមទរពៀង្មមត និងស្សបចាប់ មែលនែគូទាំងសងខាង មានទសរីភាព កន ុងការោក់លកខខ ឌនានា។ ែូទចនោះ េាំទនៀមេមាលប់ោរហ្៍ពិរហ្៍ មានលកខ ៈ ខុសៗោន ពីរបទេសមួយទៅរបទេសមួយទេៀែ។ ចាំម កការមលងលោះោនទៅកន ុង សងគមសាសនាអុីសាល ម មិនមមនជាទរឿង្មមតទនាោះទេ ទទោះបីជាវមិនរែូវបានហាម ោែ់ក៏ទោយ ក៏បលុមនតវរែូវបានចាែ់េុកជាមទ្ាបាយចុងទរកាយ។ ទយងតមវនិ ័យ សាសនាអុីសាល មបានឱ្យែឹងថា ស្រសតីអនកកាន់សាសនាអុីសាល ម មិនោចរែូវទគបងខាំឱ្យ ទរៀបការផទ ុយពីឆនទៈរបស់នាងទ ើយ។ ចាំម កឪពុកមាតយរបស់នាងមានសិេធ រែឹម ឱ្យទយបល់ ឬសាំ ូ មពរ ទែើមបីឱ្យនាងទរៀបការជាមួយបុរសណ្តមែលពួកទគគិែថា សកតិសមបលុទណ្តណ ោះ ោម នសិេធិបងខិែបងខាំនាងទ ើយ។
ត ើសាសនាអ ៊ីសាា មគ្បគ្ព្យរ េយ៉ ងដូចតមេច ចំតពាះមន សសចាស់? ទៅកន ុងពិភពទលក សាសនាអុីសាលមោមនលាំទៅោាន ឬមជឈម ឌលសរមាប់ មនុសសចាស់រស់ទៅសរមាប់ពួកោែ់ចាស់ៗទនាោះទេ បលុមនតអុីសាលមោក់បនទ ុកននការ ទមើលមថ្ទាំមនុសសចាស់ទៅទលើអនកមែលជាកូនទៅ ញាែិសនាត ន អនកជិែខាង និងអនក អុីសាលមទាំងអស់។ ការលាំបាកនានា កន ុងការទមើលមថ្ទាំឪពុកមាតយរបស់ខលួន ជា ពិទសសទៅកន ុងទពលលាំបាកបាំផុែននជីវែិ រស់ទៅរបស់ពួកោែ់ (ទពលចាស់ជរបាំផុែ ឬទពលមានជមៃឺ) រែូវបានអុីសាល មចាែ់េុកថាជាកិែតិយស និងជាការេេួលបាននូវ ពរជ័យ ទហ្ើយក៏ជាឱ្កាសមួយសរមាប់ការរីកលួែលស់មផនកជាំទនឿសាសនាទនោះ ផងមែរ។ អល់ទ ោះមិនរែឹមមែទមទរឱ្យទយើងបួងសួងឱ្យឪពុកមាត យរបស់ទយើង បលុទណ្តណ ោះទេ បលុមនតមថ្មទាំងទមទរឱ្យទយើងរបរពឹែតចាំទរោះពួកោែ់ ទោយកតីទមតត និង ចងចាាំថា កាលពីទយើងទៅទកមងោម នេីពឹង ពួកោែ់ជាអនកទមើលមថ្ទាំទយើង និង ស្សលញ់ទយើងជាងខលួនោែ់ទេៀែផង។ មាត យជាអនកមានគុ ែ៏្ាំ រែូវបានអុីសាល មផតល់កិែតិយសយល ងខាល ាំង។ ពាការី មូហាាំមាល ែ់បានមានរបសាសន៍ថា៖ "ឋានសួគ៌សេិរទៅទត្ក្កមបារទជើងរបស់ម្ចត យ" ។ ទៅទពលមែលពួកោែ់្នែល់វយ័ ចាំណ្តស់ ឪពុកមាតយរបស់អនកកាន់សាសនា អុីសាល ម េេួលបានការមថ្ទាំទោយកតីទមតត ការសទណ្តត សរប ី ការទោរពស្សលញ់ ពីកូនៗ ទោយមិនគិែរបទយជន៍ផ្ទទល់ខលួនែូចោន។ ២៣
ត ើអនកកាន់សាសនាអ ៊ីសាា មយ ់ត ើញ យ៉ ងណាចំតពាះតសចកេ៊ីសាា ប់? ២៤ ទៅកន ុងសាសនាអុីសាលមការបទរមើឪពុកមាតយ គឺជាភារកិចាែ៏សាំខាន់បាំផុែ ទហ្ើយវជាសិេិធរបស់ពួកោែ់ កន ុងការេេួលបាននូវការេាំនាក់េាំនង និងការែបសងន លមអបបទនាោះ។ ទគចាែ់េុកថា វជាេទងើវអកែញ្ូញនិងជាការរបមាថ្ទមើលងាយ ទៅ ទពលបុគគលមានក់របមកក គាំហ្ក ឬបទញ្ាញកាំហ្ឹងទោយមិនគិែពីកាំហ្ុសរបស់ខលូន ទ្ើវ ឱ្យចាស់េុាំមានការលាំបាក ឬោក់អន់ចិែតទនាោះ។ គមពីរគួរោនបានមចងថា៖ "ម្ចា ស់របស់អនកបានដ្ឋក់បេបញ្ជា ថា មិនឱ្យអនក ទគ្មរពសក្កា រៈអែីមួយទត្ៅពីត្េង់ទឡើយ ទ ើយត្រូវម្ចនចិរតករញ្ូញចាំទពាោះឪពុកម្ចតយ។ ត្បសិនទបើពួកគ្មរ់ណ្តម្ចន ក់ ឬគ្មរ់ទាំងពីរនាក់ឈានែល់វយ័ ចាំណ្តស់ទៅជាមួយ អនក ចូរអនកកុាំទត្បើពាកយសមតីមិនគបបីទៅទលើពួកគ្មរ់ ទ ើយកុាំកុ កដ្ឋក់ពួកគ្មរ់ ប៉ាុដនត ត្រូវនិយាយទៅក្កន់ពួកគ្មរ់ ទដ្ឋយពាកយសមីតលអនិងពងាងន ូ រ។ ចូរពួកអនកបនទន់ឥរយាិ - បងឱ្យសុភាពរាបសារសត្ម្ចប់ពួកគ្មរ់ ទដ្ឋយកតីអាណិ រអាសូរចាំទពាោះពួកគ្មរ់ និង បួងសួងថា សូមអល់ទ ោះជាម្ចាស់របស់ខ្ុ ាំ អាណិរអាសូរែល់ពួកគ្មរ់ទាំងពីរ ែូច ក្កលដែលគ្មរ់អាណិរស្សលាញ់ និងចិញ្ាឹមបីបាច់រូបខ្ុ ាំក្កលទៅរូច" ។ ែូចពួកជនជាែិជីវហ្វនិងរគិសបទ រសិ ័េមែរ អនកកាន់សាសនាអុីសាលមទជឿថា ជីវែិ បចា ុបបនន រោន់មែជាការសាកលបងជាបទណ្តត ោះោសនន សរមាប់ជីវែិ រស់ទៅនានថ្ៃបរទលកបលុទណ្តណ ោះ។ មូលោា នរគឹោះននជាំទនឿទនាោះរួមមាន ការទជឿចាំទរោះនថ្ៃមែលរពោះជាមាា ស់កាែ់កតី ការរស់ទៅទ ើង វញិ ឋានសួគ៌ និងឋាននរក ។ល។ ទៅទពលអនកកាន់សាសនាអុីសាលមសាលប់ តម្មមតអនក សាលប់ទនាោះរែូវបានសមាជិករគួសារមុជេឹកសមាអែ រុរាំកណ្តែ់សសាអែ និងយកទៅបញ្ា ុ ោះទោយ ស ែ និងបួងសួងសុាំពីអល់ទ ោះទោយ ទហ្ើយការបញ្ា ុ ោះទនាោះ គឺគួរទ្ើវទៅនថ្ៃមែលោែ់បាន សាលប់។ អនកកាន់សាសនាអុីសាលមបានចាែ់េុកកិចាការទនោះថា ជាការបទរមើមួយកន ុងចាំទណ្តមការ បទរមើចុងទរកាយមែលពួកទគោចទ្វើសរមាប់សាច់ញាែិរបស់ពួកទគ ទហ្ើយវក៏ជាឱ្កាសមួយ ទែើមបីរលាំ ឹកថា ឆ្កជីវែិ ទលកិយទនោះមានរយៈទពលខលីបាំផុែ។ ពាក្ករីមួហាំម្ច៉ា រ់បានម្ចនត្បសាសន៍ថា៖ "បីត្បក្ករអាចជួយមនុសសទលាកបាន បនាទ ប់ ពីសាា ប់ គឺក្ករបរិច្ចា គទន ដែលគ្មរ់បានបរិច្ចា គ (ទត្ក្កយទពលគ្មរ់សាា ប់ ត្េពយដែលគ្មរ់បាន បរិច្ចា គទៅមិនទន់ខូចខារ) ចាំទណោះែឹងដែលគ្មរ់បានបទត្ងៀនែល់អនកែពេ និងក្ករបួងសួង របស់កូនដែលសាងកុសលទអាយគ្មរ់ " ។
ច ះចំប្ណកអាហារវិញ? ២៥ សិេិធទសរភាី ពរបស់មនុសស រែូវបានកាំ ែ់ទៅកន ុងគមីពរគួរោនថា៖ "គ្មា នក្ករ បងាំខទឡើយទៅកន ុងសាសនា " ។ (២:២៥៦) ោយុជីវែិ និងរេពយសមបែិតរបស់របជាពលរែារគប់រូបទៅកន ុងរបទេសអុីសាលម រែូវបានហាមោែ់ និងមិនអនុញ្ជញ ែទោយបលោះរល់ទ ើយ ទទោះជាបុគគលទនាោះជាអនក កាន់សាសនាអុីសាល ម ឬមិនកាន់សាសនាអុីសាល មក៏ទោយ។ ការទរើសទអើង និងការរបកាន់ពូជសាសន៍ រែូវបានសាសនាអុីសាល មបែិទស្ មិនេេួលសាគ ល់ ជាក់មសតងគមពីរគួរោនបានព ៌ នាអាំពីសមភាពរវងមនុសស និង មនុសសែូចខាងទរកាម៖ "ឱ្មនុសសទលាកទាំង យ! ជាក្ករពិរណ្តស់ ទយើងបានបទងាើរអនកទាំងអស់ គ្មន ពីមនុសសត្បុសម្ចន ក់ និងស្សីម្ចន ក់ និងបានទ្ែើឱ្យអនកក្កា យជាជនជារិ និង កុលសម័ពនធទផសងៗគ្មន ទែើមបីឱ្យអនកដណនាាំគ្មន ទែើមបីសាគល់គ្មនទៅវញិ ទៅមក។ ជាក្ករ ពិរណ្តស់ អនកដែលម្ចនកិរិតយសពងាងន ូ របាំផុរទៅចាំទពាោះមុខអល់ទ ោះ គឺជាអនក ដែលទក្ករខាា ចត្េង់ជាងទគ។ អល់ទ ោះពិរជាអនកែឹងសពែអស់អែីៗទាំងពួង "។ (៤៩-១៣) ទទោះបីជាសាសនាអុីសាល មភាគទរចើន ងាយស្សួលជាងចាប់ោហារមែលរែូវ បានទោរពទោយជនជាែិជីវហ្វ និងអនកកាន់សាសនារគិសកទ ៏ទោយ ក៏ទៅកន ុងរកម ចាប់មែលអនកកាន់សាសនាអុីសាល មរែូវទោរព គឺហាមេេួលទនសាច់រជូក និង ទសពទរគឿងស្សវងឹ រគប់របទភេទាំងអស់។ ពាការមី ូហាាំម្ច៉ា រ់បានដងាងថា៖ "រូបក្កយ របស់អនកម្ចនសិេធិទលើអនក "។ ទ រុទនោះអនកអុីសាា មត្រូវទត្ជើសទរើសអាហរដែលផតល់ ផលត្បទយាជន៍ែល់រាងក្កយ និងមិនប៉ាោះពាល់ែល់សុខភាព។ ណ្តពី (ពាការី) មូហាាំមាល ែ់បានមានរបសាសន៍ថា៖ "ចូរសុាំទសចកតីពិរពនជាំទនឿ និងសុខុម្ចលភាពពីអល់ទ ោះ ទត្ពាោះបនាទ ប់ពីទសចកតីពិរពនជាំទនឿទនោះ គ្មា ននរណ្ត ម្ចន ក់េេួលបានអាំទណ្តយអែីត្បទសើរជាងសុខភាពទនាោះទេ " ។ ត ើសាសនាអ ៊ីសាា មធានាដ ់សិេធិមន សស តោយរតបៀបណា?
ព្យិភព្យអនកកាន់សាសនាអ ៊ីសាា ម ២៦ ចាំនួនរបជាជនអនកកាន់សាសនាអុីសាល មទៅទលើពិភពទលក គឺមានជាងពីរ ពាន់លាននាក់។ ៣០ភាគរយននពួកទគរស់ទៅកន ុងឧបេីវបឥណ្តឌ ២០ភាគរយរស់ទៅ កន ុងអនុែាំបន់សាហារលននេីវបោហ្វហ្ិកវ ១៧ភាគរយរស់ទៅោសុីោទគនយ៍ ១៨ភាគរយ រស់ទៅកន ុងពិភពោរលប់ ១០ភាគរយរស់ទៅកន ុងសហ្ភាពសូទវៀែ និងរបទេសចិន។ របទេសេួរគី របទេសអុឺរលង់ និងោហ្វហាគ នីសាថ នមានអនកកាន់សាសនាអុីសាល ម ១០ ភាគរយកន ុងចាំទណ្តមរបជាជនទៅមជឈឹមបូរ៌មែលមិនមមនោរលប់។ ទទោះបីជាមាន អនកកាន់សាសនាអុីសាល មជាជនជាែិភាគែិច ទៅទសើរទមែរគប់ែាំបន់មែលកន ុងទនាោះ រួម មានរបទេសោទមរិក េីន និងរបទេសអូស្រសាត លីក៏ទោយ ក៏អនកទាំងទនាោះមាន ទរចើនបាំផុែទៅសហ្ភាពសូទវៀែ ឥណ្តឌ និងរបទេសោហ្វហ្វិកកណ្តត ល។ មានអនកកាន់ សាសនាអុីសាល ម ត្បាាំលាននាក់ទៅសហ្រែាោទមរិក។ ឯក្សារធនោះ រតវូបានសធងបខ មក្ព ី ធសៀវធៅមួយក្ាល ម្ចនចណំ ងធជើងថ្វ ការធឈងវយលអ់ ំព ី សាសនអ ី សាុ លម និងអនក្កានសា់ សនអ ី សាុ លម តដលរតូវបាន ធរៀបចធំ ើងធោយរក្សងួ ធមកាម រ ន ិងក្ច ិ កាា រអ ី សាុ លម ន ិងសាថនទតូ ោរា៉ាបប់ សា ី អឌូ ី ត ទរី ក្ុងវា៉ាស ី នុ ធតានឌ ី ស ីុ អនក្ព ិ ធរគ្មោះធយបលន់ នសងមគ ឯក្សារអ ី សាុ លម ន ិងសាក្ល វទ ិ យលយ ័ ធឃមររជរី ធៅចរក្ភពអងធ់ គសល ឆ្ន១៩៨៩ ំ ។ តសចកេ៊ីប្លាងអំណរគ ណ