สัญญาเช่าทรัพย์และสัญญาเช่าซื้อ

สญั ญาเชา่ ทรพั ย ์
และ

สัญญาเชา่ ซ้อ

คาํ นํา

คมู ่ อื เร่องนเ้ ปน็ สว่ นหน่งของรายวิชากฎหมายธุรกจิ และพาณชิ ย ์
14026115 โดยเนอ้ หาของรายงานเร่องน้อธิบายเกย่ วกบั ลักษณะของสญั ญา
เชา่ ทรพั ยแ์ ละสญั ญาเชา่ ซ้อ สิทธขิ องผูใ้ หเ้ ชา่ ท่สามารถบอกเลิกสญั ญา
หนา้ ทค่ วามรับผดิ ของผเู ้ชา่ การระงับของสญั ญาเชา่ ซ้อ และความแตกตา่ ง
ระหวา่ งสญั ญาเชา่ ทรัพยก์ ับสญั ญาเชา่ ซอ้ เพอ่ ใหเ้ กดิ ประโยชนแ์ กผ่ ูท้ ่
ตอ้ งการศึกษา

ส า ร บั ญ ห น้า
เ ร่ อ ง 1

ลั ก ษ ณ ะ ข อ ง สั ญ ญ า เ ช ่า ท รั พ ย ์ 10
สิ ท ธิ ข อ ง ผู ใ้ ห้ เ ช ่า ท่ ส า ม า ร ถ บ อ ก เ ลิ ก สั ญ ญ า
ห น้า ท่ แ ล ะ ค ว า ม รั บ ผิ ด ข อ ง ผู เ้ ช ่า 12
ผ ล ข อ ง ก า ร โ อ น ก ร ร ม สิ ท ธิ ใ น ท รั พ ย ์สิ น ท่ เ ช ่า 17
ข อ้ ค ว ร ร ะ วั ง ทํา สั ญ ญ า เ ช ่า ท รั พ ย ์ 20
ลั ก ษ ณ ะ ข อ ง สั ญ ญ า เ ช ่า ซ้ อ
สิ ท ธิ แ ล ะ ค ว า ม รั บ ผิ ด ข อ ง คู ส่ ั ญ ญ า 27
แ บ บ ข อ ง สั ญ ญ า เ ช ่า ซ้ อ 32
ค ว า ม แ ต ก ต ่า ง ร ะ ห ว ่า ง สั ญ ญ า เ ช ่า ท รั พ ย ์กั บ สั ญ ญ า เ ช ่า ซ้ อ
บ ร ร ณ า นุ ก ร ม 40
42
46

1

ลักษณะของสัญญาเชา่ ทรัพย ์

2

1.เป็นสัญาตา่ งตอบแทน มคี ูก่ รณี 2 ฝ่าย ฝ่ายหน่งเรียกวา่ ผูใ้ หเ้ ชา่ มีหนา้ ท่
ใหค้ กู ่ รณอี ีกฝ่ายหน่งเรียกวา่ ผเู ้ชา่ ไดใ้ ชห้ รอื ไดร้ ับ
ประโยชนใ์ นทรพั ยส์ ินท่เชา่ ผูเ้ชา่ มหี นา้ ทช่ าํ ระคา่

เชา่ ใหผ้ ใู ้ หเ้ ชา่ และผใู ้ หเ้ ชา่ ตอ้ งเปน็ เจา้ ของ
กรรมสทิ ธิในทรพั ยส์ นิ ทใ่ หเ้ ชา่ ดว้ ย

3

2. เปน็ สญั ญาทไ่ มไ่ ดม้ ีการโอน ผใู ้ หเ้ ชา่ อาจไมใ่ ชเ่ จา้ ของทรพั ยส์ นิ ท่ให้
กรรมสทิ ธิในทรพั ยส์ นิ เชา่ กไ็ ด ้ ผูใ้ หเ้ ชา่ อาจนําทรัพยส์ นิ ของผอู ้ น่
มาใหเ้ ชา่ ก็ไดห้ ากเจา้ ของอนุญาต หรอื
จะนาํ ทรพั ยส์ ินท่ตนเชา่ มาไปใหบ้ คุ คลอ่น
เชา่ อกี ทอดหน่งกไ็ ดห้ ากผใู ้ หเ้ ชา่ อนุญาต

4

ตัวอยา่ ง

แดงใหด้ ําเชา่ รถยนตข์ องตน ดําอาจนาํ รถยนตค์ ันดงั กลา่ วไปให้
ขาวเชา่ ตอ่ อีกทอดหนง่ กไ็ ด ้ การกระทาํ เชน่ น้เรยี กวา่ "การเชา่ ชว่ ง"
อยา่ งไรกด็ ีไมว่ า่ จะมีการใหเ้ ชา่ ไปก่ทอดกต็ ามกรรมสิทธิใน
ทรัพยส์ ินน้นยงั คงเปน็ ของเจา้ ของกรรมสทิ ธิเดิมเสมอ เนอ่ งจาก
สญั ญาเชา่ เปน็ สัญญาท่ไมไ่ ดม้ กี ารโอนกรรมสิทธใิ นทรัพยท์ เ่ ชา่

5

3 . ก า ร กํา ห น ด เ ว ล า ใ น ก า ร เ ช า่ 1.) การเชา่ สงั หารมิ ทรัพย ์ คอื คสู ่ ญั ญาจะตก
ทรัพย ์ ลงกนั ทาํ สัญญาการเชา่ ยาวนานเพยี งใดก็ได ้
2.) การเชา่ อสงั หารมิ ทรพั ย ์ คือ การเชา่
อสงั หาริมทรัพยจ์ ะทําสญั ญาเชา่ สูงสุด 30 ป
เทา่ นน้ (มาตรา 540)
ขอ้ ยกเวน้ ผเู ้ชา่ และผูใ้ หเ้ ชา่ ทรพั ยป์ ระเภท
สังหารมิ ทรพั ย ์ อาจจะตกลงกันวา่ เชา่ ตลอดชีวติ
ของผเู ้ชา่ หรอื ผใู ้ หเ้ ชา่ ได ้

6

4.สญั ญาเชา่ ทรพั ยเ์ ปน็ สัญญาท่ กรณีผูเ้ชา่ ตาย สัญญาเชา่ ยอ่ มระงับลง ไมต่ ก
ถือเอาคุณสมบตั ขิ องผเู ้ชา่ เปน็ ทอดแกท่ ายาทของผูเ้ชา่ แมว้ า่ จะไมค่ รบตาม
กาํ หนดสญั ญากต็ าม
สาระสาํ คัญ กรณีผูใ้ หเ้ ชา่ ตาย เชา่ สญั ญาเชา่ ยอ่ มไมร่ ะงับ
ทายาทของผูใ้ หเ้ ชา่ รบั ไปทง้ สทิ ธิและหนา้ ทข่ อง
ผูใ้ หเ้ ชา่ ตอ่ ไปจนครบกาํ หนดตามสัญญาเชา่
กรณผี ูเ้ชา่ เปน็ นติ บิ ุคคล ถา้ นิตบิ ุคคลน้นไดส้ ้น
สภาพไป สญั ญาเชา่ กจ็ ะระงบั ลง

1. รายละเอียดของผูเ้ชา่ และ 2. รายละเอียดของ 7
ผูใ้ หเ้ ชา่ ทรัพยส์ นิ ท่เชา่
3. ระยะเวลาการเชา่

7. รายการทรัพยส์ ินทใ่ ห้ สัญญาเชา่ ทรัพย ์ ควรมีอะไร 4. คา่ ตอบแทนและ
เชา่ ไมใ่ ชร่ ายละเอียดของ ในสัญญาบา้ ง วิธีการชาํ ระ
ทรพั ยท์ เ่ ชา่ แตเ่ ปน็ สง่ ทต่ ดิ

มากับทรพั ยท์ ่เชา่

6. ความรับผิดชอบ 5. ความรบั ผดิ ชอบ
ของคสู ่ ญั ญากรณผี ดิ ของผเู ้ชา่ กรณีผูเ้ชา่
ทําทรัพยส์ ินเสยี หาย
สญั ญา

8

มาตรา 538
เชา่ อสงั หารมิ ทรัพย ์ ถา้ ไมไ่ ดม้ หี ลกั ฐานเปน็ หนังสือลายมอื ช่อฝ่ายทต่ อ้ งรบั ผิด

จะฟ้องรอ้ งใหบ้ ังคบั คดีไมไ่ ด ้ ถา้ เชา่ มกี ําหนดเวลามากกวา่ 3 ปข้นไป
หรือกําหนดตลอดอายุของผเู ้ชา่ หรอื ผใู ้ หเ้ ชา่ หากไมไ่ ดท้ าํ เปน็ หนังสือ
และจดทะเบยี นตอ่ พนกั งานเจา้ หนา้ ท่ จะฟ้องรอ้ งใหบ้ งั คบั คดไี ดเ้ พียง 3 ป

9

มาตรา 539
คา่ ธรรมเนยี มจากการทาํ สญั ญาคสู ่ ัญญาตอ้ งออกคา่ ธรรมเนยี มใหเ้ สมอกัน

มาตรา 541
สัญญาเชา่ สามารถทาํ ตลอดชีวิตของผใู ้ หเ้ ชา่ หรือผเู ้ชา่ ได ้

10

สิทธิของผูใ้ ห้เชา่ ท่สามารถบอกเลิกสัญญา

ONE 11

ผเู ้ชา่ ไมส่ งวนทรัพยส์ ินทเ่ ชา่ เสมอื นกับทว่ ญิ ญู TWO
ชนจะสงวนทรพั ยส์ นิ ของตน
ผเู ้ชา่ ผดิ นัดไมช่ ําระคา่ เชา่ พิจารณาดงั น้
1.) การเปน็ การเชา่ ตากวา่ รายเดอื น ผูใ้ ห้

เชา่ บอกเลกิ สญั ญาไดท้ ันที
2.) ถา้ คา่ เชา่ น้นพึงสง่ เปน็ รายเดอื น หรอื

ยาวนานกวา่ รายเดือนข้นไป ผูใ้ หเ้ ชา่ ตอ้ ง
บอกกลา่ วแกผ่ ูเ้ชา่ กอ่ นวา่ ใหช้ าํ ระคา่ เชา่
ภายในกาํ หนดเวลาใด ซง่ พงึ กําหนดอยา่
ใหน้ อ้ ยกวา่ สบิ หา้ วนั

12

หนา้ ท่
และ
ความรับผิด
ของผูเ้ ชา่

13

1. ใชท้ รัพยส์ ินท่เชา่ ตามประเพณนี ิยม หรือตามท่กาํ หนดไวใ้ นสัญญา
2. ชาํ ระคา่ เชา่
3. รกั ษาหรือสงวนทรพั ยส์ นิ เสมอื นเปน็ ทรัพยส์ ินของตน รวมถงึ ตอ้ งบํารงุ รักษาและซอ่ มแซม
เล็กนอ้ ยดว้ ย
4. ใหผ้ ูใ้ หเ้ ชา่ หรือตัวแทนเขา้ ตรวจตราทรัพยส์ นิ ท่เชา่ เปน็ บางคร้งคราว
5. ตอ้ งรบั ผดิ ในความสูญหายหรอื บบุ สลายของทรัพยส์ ินทเ่ ชา่ เพราะความผดิ ของผูเ้ชา่ หรือของผอู ้ ยู ่
อาศยั กับผเู ้ชา่ ดว้ ย
6.การละเวน้ การใหเ้ ชา่ ชว่ ง

(มาตรา 544) ทรัพยส์ ินซง่ เชา่ น้น ผเู ้ชา่ ไมส่ ามารถจะใหเ้ ชา่ ชว่ งหรือโอนสทิ ธขิ องตนอันมี
ในทรพั ยส์ ินนน้ ไมว่ า่ ทง้ หมดหรือแตบ่ างสว่ นใหแ้ กบ่ ุคคลภายนอก เวน้ แตจ่ ะไดต้ กลงกันไวเ้ ปน็
อยา่ งอ่นในสญั ญาเชา่
ถา้ ผูเ้ชา่ ประพฤติฝ่าฝนบทบัญญตั ิ ผูใ้ หเ้ ชา่ จะบอกเลิกสัญญาได ้

(มาตรา 545) ถา้ ผเู ้ชา่ เอาทรพั ยส์ ินซง่ ตนเชา่ ไปใหผ้ ูอ้ น่ เชา่ ชว่ งอกี ทอดหนง่ โดยชอบ ผูเ้ชา่
ชว่ งยอ่ มตอ้ งรับผิดตอ่ ผใู ้ หเ้ ชา่ เดิมโดยตรง ในกรณีนห้ ากผเู ้ชา่ ชว่ งจะไดใ้ ชค้ า่ เชา่ ใหแ้ กผ่ ูเ้ชา่ ไปกอ่ น
ผเู ้ชา่ ชว่ งหาไมอ่ าจจะยกขน้ เปน็ ขอ้ ตอ่ สผู้ ใู ้ หเ้ ชา่ ได ้

14

ถา้ ทรัพยอ์ ันเดยี วกนั มีบคุ คลหลาย
คนเชา่ พรอ้ มกนั ใครจะมีสทิ ธิดีกวา่

15

(มาตรา 542) บุคคลหลายคนเรียกเอาสงั หารมิ ทรัพยอ์ ันเดียวกันอาศยั มูลสัญญาเชา่ ตา่ งราย
ทา่ นวา่ ทรัพยต์ กไปอยูใ่ นครอบครองผเู ้ชา่ คนใดกอ่ นดว้ ยสญั ญาเชา่ ทรพั ยน์ ้น คนนน้ มสี ทิ ธิ
ย่งกวา่ คนอ่นๆ

(มาตรา 543) บุคคลหลายคนเรยี กรอ้ งเอาอสงั หารมิ ทรัพยอ์ นั เดียวกันอาศัยมลู
สัญญาเชา่ ตา่ งราย ทา่ นให้ วนิ ิจฉยั ดงั ตอ่ ไปน้
(1) ถา้ การเชา่ น้นเปน็ ประเภทมีไดบ้ งั คบั ไวโ้ ดยกฎหมายวา่ ตอ้ งจดทะเบยี น ทา่ นใหถ้ ือวา่ ผู ้
เชา่ ซง่ ได ้
ทรัพยส์ นิ ไปไวใ้ นครอบครองกอ่ นดว้ ยสญั ญาเชา่ ของตนนน้ มสี ทิ ธิย่งกวา่ คนอน่ ๆ
(2) ถา้ การเชา่ ทกุ ๆ รายเปน็ ประเภทบังคับไวโ้ ดยกฎหมายวา่ ตอ้ งจดทะเบียน ทา่ นใหถ้ อื วา่
ผเู ้ชา่ ซง่ ได ้
จดทะเบยี นการเชา่ ของตนกอ่ นน้นมสี ิทธิยง่ กวา่ คนอ่น ๆ

16

(3) ถา้ การเชา่ มที ง้ ประเภทตอ้ งจดทะเบยี นและประประเภทไมต่ อ้ งจดทะเบียนตามกฎหมาย ผเู ้ชา่
คนท่ไดจ้ ดทะเบียนการเชา่ ของตนน้นมีสทิ ธิยง่ กวา่ เวน้ แตผ่ ูเ้ชา่ คนอน่ จะไดท้ รัพยส์ ินนน้ ไปไวใ้ น
ครอบครองดว้ ยการเชา่ ของตนเสยี กอ่ นวันจดทะเบยี นนน้ แลว้
คําตอบคือ ถา้ เปน็ สังหารมิ ทรพั ย ์ ดูคนท่ครอบครองอยกู ่ ม็ ีสทิ ธดิ กี วา่ ตามมาตรา 542
สว่ นอสังหาริมทรัพยจ์ ะเปน็ ไปตามมาตรา 543 ซง่ หลกั รว่ มของมาตรา 542 และมาตรา 542 คือ
ผูใ้ ดครอบครองมสี ทิ ธิดีกวา่ เวน้ แตก่ รณีมาตรา 543 (2) ผจู ้ ดทะเบียนกอ่ นมสี ทิ ธดิ ีกวา่

17

ผลของการโอนกรรมสิทธิใน
ทรพั ยส์ ินท่เชา่

18

กรณที ส่ ัญญาเชา่ สงั หาริมทรัพย ์

หากมกี ารโอนกรรมสทิ ธใิ นสงั หารมิ ทรพั ยท์ ่เชา่ จะ
ทําใหส้ ญั ญาเชา่ ระงบั ลง
ตัวอยา่ ง ขาวทาํ สญั ญาเชา่ รถยนตจ์ ากดําเปน็ เวลา 2
ป หนง่ ปตอ่ มาดาํ ไดข้ ายรถยนตค์ ันดงั กลา่ วใหแ้ ก ่
เขียว
ดงั น้น สัญญาเชา่ รถยนตร์ ะหวา่ งขาวกบั ดาํ ยอ่ มระงับ
ลง เนอ่ งจากไดม้ ีการโอนกรรมสทิ ธิใน
สงั หาริมทรัพยท์ เ่ ชา่

19

กรณที ส่ ญั ญาเชา่ อสงั หาริมทรพั ย ์

หากมีการโอนกรรมสิทธิในอสงั หาริมทรัพยท์ ่เชา่ ไมไ่ ด ้
ทําใหส้ ญั ญาเชา่ ระงบั ลง
ตวั อยา่ ง ขาวทาํ สญั ญาเชา่ บา้ นจากดําเปน็ เวลา 2 ป หนง่ ป
ตอ่ มาดําไดข้ ายบา้ นหลังดังกลา่ วใหแ้ กเ่ ขียว
ดงั น้ สัญญาเชา่ บา้ นระหวา่ งขาวกบั ดํายอ่ มไมร่ ะงับลง
เน่องจากไมใ่ ชก่ ารโอนกรรมสทิ ธิในสงั หาริมทรัพยท์ เ่ ชา่
กรณีน้สิทธแิ ละหนา้ ท่ตามสญั ญาเชา่ กจ็ ะตกแกเ่ ขยี วซ่ งเปน็
ผรู ้ ับโอนกรรมสิทธิในบา้ นหลงั ดังกลา่ ว เขียวมีหนา้ ทต่ อ้ ง
ยอมใหข้ าวเชา่ บา้ นตอ่ ไปจนครบ 2 ป ตามสัญญาทข่ าวทาํ
กับดาํ

20

ขอ้ ควรระวัง
ทําสัญญาเชา่ ทรัพย ์

21

1. การเชา่ ทรัพยส์ ินตามมาตรา 537 หมายถึงการเชา่ ทรัพยส์ ินทม่ ีรูปรา่ ง
ไดแ้ ก ่ อสังหารมิ ทรัพย ์ สังหารมิ ทรพั ยต์ า่ ง ๆ รวมถึงสทิ ธิตา่ ง ๆ ท่ไมม่ ี
รูปรา่ ง เชน่ ลขิ สิทธิ สิทธบิ ัตร สิทธใิ นเคร่องหมายการคา้ เปน็ ตน้

2. สัญญาเชา่ ทรัพยเ์ ปน็ สญั ญาท่ตกลงช่วระยะเวลาอันมีจํากัด ผเู ้ชา่ ไดใ้ ชห้ รอื
รับประโยชนใ์ นทรพั ยส์ ินอยา่ งใดอยา่ งหนง่ ชว่ ระยะเวลาอนั จํากดั ซ่ง
หมายความวา่ ไมใ่ ชจ่ ะเชา่ กันตลอดไป จะตอ้ งมกี ารตกลงกันวา่ ชว่ ระยะเวลา
อนั มีจํากดั เชา่ กันนานเทา่ ไหร่ เชน่ รายวนั รายเดอื น รายป แตเ่ ชา่ กนั โดย
ไมม่ ีเวลาสน้ สดุ นน้ ไมไ่ ด ้

22

3. สญั ญาเชา่ ทรพั ยเ์ ปน็ สัญญาท่มไิ ดม้ ีการโอนกรรมสทิ ธิในทรัพยส์ นิ เหน็
ไดช้ ัดวา่ ผูเ้ชา่ ไดใ้ ชห้ รือไดร้ ับประโยชนใ์ นทรพั ยท์ ่เชา่ เทา่ นน้ มไิ ดม้ ี
ขอ้ ตกลงใหโ้ อนกรรมสิทธิทเ่ ชา่ แตอ่ ยา่ งใด แมผ้ เู ้ชา่ จะไดค้ รอบครอง
ทรพั ยส์ นิ ท่ใหเ้ ชา่ กเ็ ปน็ การครอบครองเพอ่ ใชห้ รอื ไดร้ บั ประโยชนใ์ น
ทรัพยส์ นิ ทเ่ ชา่

4. สัญญาเชา่ ทรพั ยเ์ ปน็ สญั ญาซ่งกอ่ ใหเ้ กิดเพียงบุคคลสทิ ธไิ มใ่ ชท่ รัพยส์ ทิ ธิ เม่อ
การเชา่ มิไดเ้ ปน็ การโอนกรรมสิทธิ การเชา่ ทรพั ยก์ ็ยอ่ มไมก่ อ่ ใหเ้ กดิ ทรัพยส์ ิน
เปน็ เพ่อแตก่ อ่ ใหเ้ กิดบุคคลสิทธขิ น้ เทา่ นน้

23

5. การระงับสัญญาเชา่ อาจมีสาเหตุมาจากผลทางกฎหมาย เชน่ เม่อหมด
สัญญาเชา่ ผูเ้ชา่ ถึงแกช่ วี ติ หรือทรัพยส์ นิ น้นสูญหายไป เชน่ ไฟไหม้
กฎหมายไดอ้ นุญาตผูใ้ หเ้ ชา่ หรอื ผูเ้ชา่ สามารถระงบั การเชา่ ไดโ้ ดยมติ อ้ ง
บอกกลา่ ว

เม่อฝ่ายใดฝ่ายหนง่ ปฏิบัตผิ ิดหนา้ ท่ตามท่ระบุไวใ้ นสัญญาเชา่ ในขอ้ สาํ คญั เชน่
ไมช่ ําระคา่ เชา่ หรือถา้ สญั ญาเชา่ เปน็ แบบไมก่ าํ หนดระยะเวลาการเชา่ แตล่ ะฝ่าย
สามารถบอกเลิกสญั ญาได ้ แตต่ อ้ งบอกกลา่ วใหอ้ กี ฝ่ายหน่งรูต้ วั กอ่ นสักระยะ
หนง่ แตไ่ มจ่ ําเปน็ ตอ้ งบอกกอ่ นลว่ งหนา้ เกินกวา่ 2 เดือน

24
ทง้ หมดน้คือรายละเอียดเกย่ วกบั การสญั ญาเชา่ ทรพั ยท์ ่ตอ้ งทาํ ความเขา้ ใจให้
ตรงกัน รูค้ วามหมายของสญั ญาเชา่ ทรัพยค์ อื อะไร ส่งท่ตอ้ งมใี นสญั ญาเชา่ ทรพั ย ์
รวมท้งขอ้ ควรระวังตา่ ง ๆ เพอ่ ป้องกนั ปัญหาทอ่ าจเกดิ ขน้ ไดห้ รอื ตอ้ งฟ้องรอ้ ง
บังคบั คดกี นั ภายหลงั และทส่ าํ คัญคือเพอ่ ความสบายใจของผูเ้ชา่ และผูใ้ หเ้ ชา่ ไม่
วา่ จะเชา่ ระยะสน้ หรือระยะยาว

25

สญั ญาเชา่ ซ้อ หมายถงึ สญั ญาซ่ง
เจา้ ของทรัพยส์ นิ เรยี กวา่ ผใู ้ หเ้ ชา่
ซอ้ เอา ทรพั ยส์ นิ ออกมาใหเ้ ชา่ และ
ใหค้ ํามน่ วา่ จะขายทรัพยส์ ินน้นหรอื
จะใหท้ รัพยส์ นิ นน้ ตกเปน็
กรรมสิทธิของผเู ้ชา่ ซ้อ โดยมี
เงอ่ นไขวา่ ผเู ้ชา่ จะตอ้ งใหเ้ งนิ เปน็
งวดๆ จนครบ (มาตรา ๕๗๒)

26

ตัวอยา่ ง

นาย ก. เกษตรกรอยากไดเ้ คร่องสบู นา มาใชใ้ นการทําเกษตรกรรม ถา้
ซ้อเปน็ เงนิ สดจะมีราคา 6,000 บาท แตน่ าย ก. ไมม่ ีเงนิ สดจะชาํ ระจงึ
ไดต้ กลงทาํ สัญญาเชา่ ซอ้ กบั บริษทั ผขู ้ ายเครอ่ งสูบนาวา่ นาย ก. จะชําระ
งวดแรกเปน็ เงนิ 2,000 บาท และจะชําระอีกเดือนละ 400 บาทสบิ เดอื น
ในเดือนท่ 11 จะชาํ ระงวดสุดทา้ ย 1,000 บาท แลว้ นาย ก. จะไดเ้ ปน็

เจา้ ของกรรมสิทธใิ นเครอ่ งสูบนา ทนั ที

27

ลักษณะของ
สัญญาเชา่ ซ้อ

28

1.สัญญาตา่ งตอบแทน

ผูใ้ หเ้ ชา่ ซอ้ และผูเ้ชา่ ซ้อตา่ งมหี นา้ ท่ปฏบิ ัติ
ตอบแทนซง่ กันและกัน ไดแ้ ก ่ ผูใ้ หเ้ ชา่ ซอ้
ตอ้ งสง่ มอบทรพั ยส์ นิ ทใ่ หเ้ ชา่ ซอ้ แกผ่ เู ้ชา่ ซ้อ
และโอนกรรมสทิ ธใิ หเ้ มอ่ ผเู ้ชา่ ซ้อชําระเงนิ
ครบทุกงวด และผูเ้ชา่ ซ้อตอ้ งชําระเงินเปน็
งวดๆ แกผ่ ูใ้ หเ้ ชา่ ซอ้ เปน็ การตอบแทน

29

2. ผูใ้ หเ้ ชา่ ซอ้ ไมต่ อ้ งเปน็ เจา้ ของ
ทรัพยส์ นิ ท่ใหเ้ ชา่ ซอ้ ก็ได ้

เน่องจากกรรมสิทธิในทรพั ยส์ ินท่เชา่ ซอ้ จะโอนไปยัง
ผูเ้ชา่ ซอ้ เมอ่ ผูเ้ชา่ ซอ้ ไดช้ าํ ระราคาครบถว้ น ไมไ่ ดโ้ อน
ไปยงั ผเู ้ชา่ ซ้อทันทขี ณะท่ทาํ สัญญาเหมือนดงั สญั ญาซ้อ
ขาย ดังน้น ในขณะทําสัญญาเชา่ ซอ้ ผใู ้ หเ้ ชา่ ซอ้ จะ
เปน็ เจา้ ของทรัพยส์ ินทใ่ หเ้ ชา่ ซ้อหรอื ไมไ่ ด ้

แตภ่ ายหลังเมอ่ ผูเ้ชา่ ซอ้ ชาํ ระราคาครบถว้ นแลว้
ผูใ้ หเ้ ชา่ ซ้อจะตอ้ งเปน็ เจา้ ของทรพั ยส์ ินท่ใหเ้ ชา่ ซอ้
เพ่อใหส้ ามารถโอนกรรมสทิ ธิในทรัพยน์ น้ ไปยังผูเ้ชา่
ซอ้ ได ้

30

3. ผใู ้ หเ้ ชา่ ซ้อเอาทรัพยส์ ินของตนออกให้
เชา่ ประกอบกับใหค้ ํามน่ แกผ่ ูเ้ชา่ ซ้อวา่ จะ
ขายทรัพยส์ นิ นน้

สัญญาเชา่ ซ้อมีลกั ษณะเปน็ สัญญาเชา่ ประกอบกบั คาํ มน่
วา่ จะขาย ดังนน้ ผใู ้ หเ้ ชา่ จึงตอ้ งนําทรัพยส์ นิ ออกใหผ้ ู ้
เชา่ ซ้อไดใ้ ชส้ อยประโยชนจ์ ากทรัพยส์ นิ นน้ เหมือน
เชน่ สญั ญาเชา่ ทรัพย ์

31

4. เปน็ สญั ญาทก่ รรมสิทธใิ นทรพั ยท์ ่เชา่
ซ้อโอนไปยังผูเ้ชา่ ซ้อเม่อผเู ้ชา่ ซอ้ ชาํ ระ
เงนิ ครบทุกงวด

สญั ญาซอ้ ขายผอ่ นสง่ กรรมสิทธใิ นทรัพยส์ นิ โอนทันทตี ง้ แตท่ ําสัญญา
สัญญาเชา่ ซอ้ กรรมสทิ ธใิ นทรัพยส์ นิ โอนเมอ่ ผเู ้ชา่ ซ้อชาํ ระเงนิ
ครบทุกงวด

32

สทิ ธหิ นา้ และความรับผดิ
ของคูส่ ญั ญา

ผูเ้ชา่ ซ้อตอ้ งชําระคา่ เชา่ ซอ้ จนครบถว้ น
ผูใ้ หเ้ ชา่ ซ้อมีหนา้ ทข่ ายหรอื โอน
กรรมสทิ ธใิ นทรพั ยส์ นิ แกผ่ ูเ้ชา่ ซ้อ
นอกจากนผ้ ูเ้ชา่ ซอ้ จงึ มสี ทิ ธบิ อกเลิก
สญั ญาเชา่ ซอ้ เม่อใดกไ็ ด ้

33

ตัวอยา่ ง

นาย ก. เชา่ ซ้อรถยนตจ์ ากนาย ข. ในราคา 120,000 บาท ตกลงชําระคา่
เชา่ ซอ้ เดือนละ 1 หม่นบาทเปน็ เวลา 12 เดือน นาย ก.ใชร้ ถยนตไ์ ด ้ 5
เดือน โดยผอ่ นชาํ ระคา่ เชา่ ซ้อไป 5 งวด เกดิ เบอ่ รถยนตค์ ันทต่ นเชา่ ซอ้
จงึ ไดส้ ง่ มอบรถยนตค์ นื ใหแ้ กน่ าย ข. เชน่ น้ กฎหมายถือวา่ สัญญาเชา่ ซ้อ
เปน็ อนั ระงับส้นไปเพราะการท่นาย ก. สง่ มอบรถยนตค์ นื ใหแ้ กน่ าย ข.

34

สิทธิหนา้ และความรบั ผดิ
ของคสู ่ ัญญา

เหตทุ ก่ ฎหมายกําหนดใหส้ ิทธแิ กผ่ เู ้ชา่ ซ้อทจ่ ะบอก
เลกิ สญั ญาเม่อใดก็ไดต้ ามใจชอบ ดว้ ยการสง่ มอบ
ทรพั ยส์ นิ กเ็ พราะสัญญาเชา่ ซ้อไดก้ าํ หนดคา่ เชา่ ซ้อ
จากคา่ เชา่ บอกราคาทรพั ยส์ นิ น้นเขา้ ไปดว้ ย จึงมี
ราคาสูงกวา่ คา่ เชา่ ทรัพยส์ ินธรรมดาตามสัญญาเชา่
ทว่ ไป ผเู ้ชา่ ซอ้ จงึ มสี ิทธิบอกเลกิ สัญญาเชา่ ซ้อ
เมอ่ ใดก็ไดแ้ ตท่ ง้ น้ผเู ้ชา่ ซ้อจะตอ้ งเสยี คา่ ใชจ้ า่ ยใน
การสง่ มอบทรัพยส์ นิ คนื แกเ่ จา้ ของเอง

การระงับของสัญญาเชา่ ซอ้ 35

1. ผเู ้ชา่ ซ้อบอกเลกิ สญั ญาเมอ่ ใดก็ไดแ้ ละตอ้ งสง่ มอบทรัพยส์ นิ ท่
เชา่ ซอ้ คนื (มาตรา ๕๗๓)
2. บอกเลิกสญั ญาโดยผใู ้ หเ้ ชา่ ซอ้ เน่องจาก

2.1) ผูเ้ชา่ ซอ้ ทําผดิ สญั ญาในขอ้ ท่เปน็ สว่ นสําคญั
2.2) ผเู ้ชา่ ซอ้ ผิดนดั ชําระคา่ เชา่ ซ้อ 2 งวดติดตอ่ กัน
3. เมอ่ ทรัพยท์ เ่ ชา่ ซอ้ สญู หายไปท้งหมด

36

เจา้ ของทรพั ยม์ สี ิทธิบอกเลกิ สญั ญาเชา่ ซ้อ
ไดใ้ นกรณดี ังตอ่ ไปน้

1. ในกรณที ผ่ เู ้ชา่ ซอ้ ผดิ 2. กรณที ผ่ ูเ้ชา่ ซอ้ ชาํ ระคา่
นัดไมใ่ ชเ้ งินคา่ เชา่ ซอ้ เชา่ ซอ้ งวดหน่งแลว้ ผิดนัด
สองคราวตดิ ๆกนั ไมช่ าํ ระงวดหนง่ เชน่ น้
เจา้ ของทรัพยส์ ินมี สลบั กันไปเรอ่ ยๆ ผใู ้ หเ้ ชา่
สิทธบิ อกเลิกสญั ญาเชา่ ซ้อมีสิทธบิ อกเลิกสัญญา
ซอ้ ได ้ (มาตรา ๕๗๔) เชา่ ซ้อไดห้ รอื ไม่

37

สาํ หรับกรณีน้ปรากฏวา่ ผเู ้ชา่ ซอ้ ผิดนดั ชาํ ระเงนิ เพยี งงวดเดยี ว
สลบั กบั การชาํ ระเงนิ งวดหนง่ ยังไมเ่ คยผดิ นดั ชําระเงินถึงสอง
งวดตดิ กนั จงึ ไมเ่ ขา้ เง่อนไขท่กฎหมายกาํ หนดไวว้ า่ ตอ้ งผิดนดั
ไมช่ ําระเงินสองคราวงวด ตดิ ตอ่ กนั เจา้ ของถงึ จะมสี ทิ ธบิ อกเลิก
สญั ญา ดังนน้ เจา้ ของจึงไมม่ ีสิทธิบอกเลิกสญั ญาเชา่ ซอ้ ได ้

38

เมอ่ เจา้ ของทรพั ยผ์ ใู ้ หเ้ ชา่ ซอ้ ใชส้ ทิ ธิบอกเลกิ
สญั ญาเพราะผูเ้ชา่ ซอ้ ผิดนัดไมช่ ําระเงินตาม
กําหนด เจา้ ของทรัพยม์ ีสิทธดิ ังตอ่ ไปนค้ อื

1. ริบเงินท่ผูเ้ชา่ ซอ้ ไดใ้ ชม้ าแลว้ กอ่ น
บอกเลิกสญั ญาได ้

39

เมอ่ เจา้ ของทรพั ยผ์ ใู ้ หเ้ ชา่ ซอ้ ใชส้ ทิ ธบิ อกเลกิ
สญั ญาเพราะผเู ้ชา่ ซอ้ ผดิ นัดไมช่ ําระเงินตาม
กาํ หนด เจา้ ของทรพั ยม์ สี ิทธิดงั ตอ่ ไปน้คอื

2. เจา้ ของทรพั ยม์ ีสทิ ธกิ ลบั เขา้
ครอบครองทรัพยส์ นิ น้นได ้

แบบของสัญญาเชา่ ซ้อ 40

ตอ้ งทําเปน็ หนงั สือทง้ ส้นไมว่ า่
ทรพั ยส์ ินทเ่ ชา่ ซอ้ จะเปน็
อสงั หารมิ ทรพั ยห์ รือสงั หารมิ ทรัพยก์ ็
ตาม หากไมท่ ําเปน็ หนงั สือจะตกเปน็
โมฆะ

41

ตัวอยา่ ง
นาย ก. เชา่ ซอ้ รถยนตจ์ ากนาย ข.โดยตกลงชําระคา่ เช่อซอ้ เปน็ รายเดือน
เปน็ เวลา 12 เดือน แตส่ ัญญาลงลายมือช่อนาย ข. ผูเ้ชา่ ซอ้ เพียงฝ่ายเดียว
หลงั จากนาย ก. ชาํ ระคา่ เชา่ ซ้อจนครบ 12 เดือน กรรมสทิ ธใิ นรถยนตย์ ัง
เปน็ ของ นาย ข. ไมโ่ อนเปน็ ของนาย ก. เพราะสัญญาเชา่ ซ้อลงลายมือชอ่
นาย ข. ผใู ้ หเ้ ชา่ ซอ้ เพยี งฝ่ายเดียว สญั ญาเชา่ ซอ้ จึงเปน็ โมฆะเสียเปลา่
การเชา่ ซอ้ อสังหาริมทรพั ย ์ (ทรัพยท์ เ่ คลอ่ นทไ่ มไ่ ด)้ เชน่ บา้ นหรือทด่ นิ
แมจ้ ะไดส้ ญั ญาเชา่ ซ้อเปน็ หนงั สอื กนั และผเู ้ชา่ ซ้อชําระคา่ เชา่ ซ้อครบถว้ น
แลว้ แตก่ ารไดม้ าซง่ อสงั หารมิ ทรพั ยน์ น้ ไมบ่ รบิ ูรณ ์ จนกวา่ จะไดไ้ ปจด
ทะเบียนตอ่ พนักงานเจา้ หนา้ ท่ (ป.พ.พ.ม. 1299)

42

ความแตกตา่ งระหวา่ ง
สัญญาเชา่ ทรัพยก์ ับ
สัญญาเชา่ ซ้อ

1. ผูใ้ หเ้ ชา่ ไมต่ อ้ งเปน็ เจา้ ของทรัพยส์ นิ ใหเ้ ชา่ 43
2. ผเู ้ชา่ มสี ทิ ธิเพียงไดใ้ ชห้ รอื ไดร้ บั ประโยชน์
ในทรัพยส์ นิ ทเ่ ชา่ เทา่ นน้ ไมว่ า่ เชา่ นานเทา่ ใดก็ สญั ญาเชา่ ทรพั ย ์
ไมไ่ ดก้ รรมสิทธิ
3. คา่ เชา่ อาจเปน็ เงนิ หรือทรัพยส์ นิ อยา่ งอน่
4. สัญญาเชา่ ไมม่ ีแบบ แตต่ อ้ งมีหลักฐาน
ฟ้องรอ้ งบงั คับคดีหากเปน็ การเชา่
อสงั หารมิ ทรพั ย ์
5. เชา่ มกี าํ หนดเวลา บอกเลกิ สญั ญากอ่ นครบ
กําหนดไมไ่ ด ้ เวน้ แตอ่ ีกฝ่ายผิดสัญญา และถา้
เชา่ ไมม่ ีกาํ หนดเวลาบอกเลิกสัญญาไดแ้ ตต่ อ้ ง
บอกกลา่ วลว่ งหนา้
6. สัญญาเชา่ มีสทิ ธิเฉพาะตัวผูเ้ชา่ ไมต่ กทอดไป
ยังทายาท

1.ผูใ้ หเ้ ชา่ ซ้อตอ้ งเปน็ เจา้ ของทรัพยส์ นิ ทใ่ หเ้ ชา่ ซ้อ 44
2 ผูใ้ ห้เชา่ ซ้อนอกจากจะมีสิทธิไดใ้ ชห้ รือไดร้ ับ
ประโยชน์ในทรัพยส์ ินเชา่ ซ้อแลว้ ยังอาจได ้ สญั ญาเชา่ ซ้อ
กรรมสิทธิในทรัพยส์ ินน้น หากชําระคา่ เชา่ ซ้อครบ
ทุกงวด
3.คา่ เชา่ ซ้อตอ้ งเปน็ เงินเทา่ น้น
4.สัญญาเชา่ ซ้อทรัพยส์ ินทุกชนิดตอ้ งทําตามแบบคือ
ทาํ เปน็ หนังสอื
5.ผูเ้ชา่ ซ้อบอกเลิกสัญญาไดท้ ุกเม่อ แมไ้ มม่ ีการผิด
สัญญา และไมต่ อ้ งบอกกลา่ วกอ่ น
6.สิทธิท่จะไดร้ ับกรรมสิทธิในทรัพยส์ ินท่เชา่ ซ้อ เม่อ
ผูเ้ชา่ ซอ้ ปฏบิ ัติตามเง่อนไข มิใชส่ ิทธเิ ฉพาะ
ตัวยอ่ มตกทอดไปยงั ทายาทได ้

45

การทาํ สญั ญาอยา่ ลืมดวู า่ คสู ่ ัญญาเปน็ คนหยอ่ นความสามารถหรือไม่
เจตนาทท่ าํ สัญญาเกิดจากความสมคั รและวตั ถปุ ระสงคข์ องสัญญาตอ้ ง
ชอบดว้ ยกฎหมายและไมข่ ัดตอ่ ศลี ธรรมอนั ดขี องประชาชน ไมอ่ ยา่ งนน้
นติ ิกรรมสญั ญา จะมีผลไมส่ มบูรณ ์ ข้นอยกู ่ บั เหตขุ องนิติกรรมนน้ ๆ วา่
จะมีผลเปน็ โมฆะหรือโมฆียะ

46

บรรณานุกรม

1. ทวีป ศรนี วล.(2565).ประมวลกฎหมายแพง่ และพาณิชย.์ [ออนไลน]์ .เขา้ ถงึ ได ้
จาก:https://www.drthawip.com/civilandcommercialcode/004. (วนั ทค่ น้ ขอ้ มลู :2565,05,
เมษายน).

2. บก๊ กัน191.(2550).ประมวลกฎหมายแพง่ และพาณชิ ย ์ มาตรา 572-574. [ออนไลน]์ .เขา้ ถึงไดจ้ าก:
http://oknation.nationtv.tv/blog/biggun191/2007/12/21/entry-3. (วนั ท่คน้ ขอ้ มูล:2565,05,
เมษายน).

3. สรุ ศกั ดิ มณศี ร.(2563).กฎหมายสัญญาทางพาณชิ ย1์ .[ออนไลน]์ .เขา้ ถงึ ได ้
จาก:http://www.law.tu.ac.th. (วันทค่ น้ ขอ้ มูล:2565,04,เมษายน).
4. เชา่ ทรพั ยเ์ ชา่ ซอ้ .(2563). [ออนไลน]์ .เขา้ ถึงไดจ้ าก: https://busit.rmutto.ac.th/UserData/.
(วันท่คน้ ขอ้ มูล:2565,04,เมษายน).
5. ประเภทของสัญญา. [ออนไลน]์ .เขา้ ถงึ ไดจ้ าก:
https://ms.udru.ac.th/FNresearch/assets/pdf/ch04.pdf. (วนั ท่คน้ ขอ้ มลู :2565,05,เมษายน).
6. สัญญาเชา่ ทรัพย ์ 7 รายละเอียดสาํ คัญในสัญญาทผ่ ใู ้ หเ้ ชา่ -ผูเ้ชา่ ควรรู.้ (2564) .[ออนไลน]์ .เขา้ ถงึ ได ้
จาก: https://www.ddproperty.com/. (วันทค่ น้ ขอ้ มลู :2565,04,เมษายน).

รายช่อสมาชิก

นางสาวจรี นนั ท์ ไพโรจน์ นางสาวทพิ ยรัตน์ เอน็ ดู นางสาวรดา บญุ ถึง นางสาวละอองเทียน สอนสรุ ะ
รหสั นกั ศึกษา 62100365 รหัสนกั ศกึ ษา 62100410 รหัสนกั ศึกษา 62100515 รหสั นักศึกษา 62100524

นายวีรภทั ร งามประวัติดี นางสาวสิรนิ ยา นามวงษ์
รหสั นกั ศกึ ษา 62100540 รหัสนกั ศกึ ษา 62100568