ภาษาไทยวรรณคดีวิจักษ์นิราศภูเขาทอง

นิราศภูเขาทอง

ตัวช้วี ดั

• สรปุ เน้อื หาวรรณคดแี ละวรรณกรรมท่อี ่าน
• วิเคราะห์วรรณคดีและวรรณกรรมท่อี า่ นพรอ้ มยกเหตผุ ลประกอบ
• อธิบายคณุ ค่าของวรรณคดแี ละวรรณกรรมทอี่ ่าน
• สรุปความรู้และข้อคิดจากการอา่ นเพ่ือประยกุ ต์ใชใ้ นชีวิตจรงิ
• ท่องจาบทอาขยานตามท่ีกาหนดและบทร้อยกรองท่ีมคี ณุ ค่าตามความสนใจ

ความสาคัญ + นิราศภูเขาทอง บทวเิ คราะห์ +

- นริ าศบันทกึ อะไร - คุณค่าด้านเนอื้ หา
- ประวัตผิ ูแ้ ต่ง - คณุ ค่าด้านวรรณศิลป์
- ลักษณะคาประพนั ธ์
ตามรอยนิราศ +
เนอื้ หา +

- วรรคทองในนิราศ
- เสน้ ทางในนริ าศ
- ปรศิ นาคาศพั ท์

ถา้ มีตามรอยนริ าศ นง่ั เรือเทีย่ ววดั
ก็คงจะดนี ะ น่เี กย่ี วกันเหรอ

พชี แพท

? พชี จะอธบิ ายอย่างไร ให้แพทเข้าใจ

ความสาคัญของวรรณคดี

เส้นทาง

บอกชื่อสถานท่ีต้ังแตเ่ ร่มิ เดินทาง ระหว่างทาง กระทงั่ ถงึ จุดหมาย

บรรยากาศ

นริ าศบันทกึ อะไร บรรยายสง่ิ ต่างๆ ท่พี บเห็น เช่น สภาพของพนื้ ที่

อารมณ์

เล่าความรู้สกึ นึกคิดท่เี กิดข้ึนขณะเดนิ ทาง

การครา่ ครวญถึงนางอนั เปน็ ที่รกั

แสดงความอาลยั ท่ตี ้องพลัดพรากจากกันในชว่ งท่ีกวีเดินทาง
(แตใ่ นสมัยหลังกวีอาจไมไ่ ดใ้ หค้ วามสาคญั เร่อื งการครา่ ครวญถึงนาง)

พระสุนทรโวหาร (ภู่)

❖ สุนทรภ่มู ีนามเดมิ ว่า ภู่ เป็นนกั ปราชญ์ราชบณั ฑติ ในราชสานกั สมยั
พระบาทสมเดจ็ พระพทุ ธเลิศหล้านภาลยั

❖ ได้รับพระราชทานบรรดาศกั ดเ์ิ ป็นพระสนุ ทรโวหารในสมยั รชั กาลที่ ๔

❖ ได้รับการยกยอ่ งวา่ เปน็ กวีท่ีมีความสามารถในการแตง่ กลอนทีม่ เี อกลกั ษณ์
ของตนเอง และไดร้ ับความนิยมอยา่ งกวา้ งขวาง

❖ มีผลงานประเภทต่างๆ ทีม่ หี ลักฐานปรากฏอยู่ ๒๓ เรื่อง ไดแ้ ก่ นิราศ
นิทาน บทเห่กล่อม บทเสภา วรรณกรรมคาสอน และบทละคร

❖ ไดร้ ับการยกยอ่ งจาก UNESCO ใหเ้ ปน็ ผู้ทีม่ ีผลงานดเี ด่นของโลกด้าน
วรรณกรรม พ.ศ. ๒๕๒๙

นริ าศเรื่องอ่นื ๆ ท่สี นุ ทรภ่แู ตง่

❖ นริ าศเมอื งแกลง
❖ นิราศพระบาท
❖ นริ าศวดั เจา้ ฟ้า
❖ นิราศอเิ หนา
❖ โคลงนิราศสุพรรณ
❖ ราพนั พิลาป
❖ นริ าศพระประธม
❖ นริ าศเมอื งเพชร

ลกั ษณะคาประพนั ธ์

❖ มลี ักษณะเป็นกลอนนริ าศ
❖ ขึ้นตน้ กลอนด้วยวรรครับและแตง่ ตอ่ ไปโดยไม่จากัด

จานวนบท(ในนิราศภูเขาทองมที ง้ั หมด ๘๙ คากลอน)
❖ คาสุดทา้ ยซ่งึ อยใู่ นวรรคสง่ จบลงดว้ ยคาวา่ เอย

ฉนั ทลกั ษณ์กลอนนริ าศ

ตวั อย่างกลอนนิราศ

เดือนสบิ เอด็ เสร็จธุระพระวสา

รบั กฐนิ ภญิ โญโมทนา ชุลีลาลงเรือเหลอื อาลัย

.............................. ..............................

จงทราบความตามจริงทุกสง่ิ สนิ้ อยา่ นกึ นนิ ทาแถลงแหนงไฉน

นกั เลงกลอนนอนเปลา่ กเ็ ศรา้ ใจ จงึ รา่ ไรเรอ่ื งรา้ งเล่นบา้ งเอย

วรรคทองในนิราศ

หนูพัด สนุ ทรภู่ (ตอนบวช)

ถึงหนา้ วงั ดังหน่ึงใจจะขาด คดิ ถงึ บาทบพิตรอดิศร
โอ้ผา่ นเกล้าเจ้าประคุณของสุนทร แตป่ างก่อนเคยเฝา้ ทกุ เช้าเยน็
พระนพิ พานปานประหนง่ึ ศีรษะขาด ด้วยไรญ้ าติยากแคน้ ถงึ แสนเขญ็
ทั้งโรคซา้ กรรมซัดวิบตั ิเป็น ไมเ่ ลง็ เหน็ ทีซ่ ่ึงจะพงึ่ พา

ดูนา้ ว่ิงกล้ิงเช่ยี วเป็นเกลยี วกลอก กลับกระฉอกฉาดฉดั ฉวดั เฉวียน
บ้างพลงุ่ พลุง่ ว้งุ วงเหมอื นกงเกวยี น ดเู วยี นเวยี นควา้ งควา้ งเปน็ หว่างวน
ทั้งหัวท้ายกรายแจวกระชากจว้ ง ครรไลล่วงเลยทางมากลางหน
โอเ้ รือพ้นวนมาในสาชล ใจยังวนหวังสวาทไมค่ ลาดคลา ฯ

เส้นทางในนริ าศ

ออกจาก ลอ่ งเรือใน ผา่ นจุดตา่ ง ๆ
วดั ราชบรุ ณราชวรวหิ าร แมน่ ้าเจา้ พระยา ใน จ.นนทบุรี

รุง่ เช้าวนั พระ มโี จรขโมยของ เข้าส่อู ยุธยาแล้วจอดเรือ ผ่านจดุ ตา่ ง ๆ
ลงจากเรือไปทเี่ จดีย์ ในเรอื แตไ่ หวตัวทัน ท่ที ่าวัดพระเมรุ ใน จ.ปทมุ ธานี
ภูเขาทอง (เจดีย์รา้ ง) (ค้างคืนในเรอื )
ตื่นขึน้ มา ข้ึนจากเรอื ที่
เกบ็ พระบรมธาตุ พระธาตหุ าย นัง่ เรือกลับ ท่าวดั อรณุ ฯ
บรรจใุ ส่ขวดแกว้ กรงุ เทพ ฯ
จะไปนมสั การทก่ี รงุ เทพ ฯ

ความหมาย ปรศิ นาทายคา

๑ ภูเขาทอง มุ ลิ ทัก ษิ
๒ การเวยี นขวา จบั กา คี ณา
๓ เคร่ืองวิดน้า มคี ันถือยาว เขม่า มาศ รี วรรต
๔ ฐานรูปบวั หงายและควา่ คนั โพง ฐาน บัทม์
๕ ผใู้ ต้บงั คบั บญั ชา
๖ ทาไรผมให้ดา

๑ จะยกหยบิ ธิบดีเป็นที่ตั้ง ก็ใชถ้ ังแทน___เห็นขดั ขวาง หาบ สดั ช่งั

ถังและ___เปน็ ภาชนะสาหรบั ตวงท่มี องโดยผวิ เผินเหมือนวา่ เท่ากัน

แต่จริง ๆ แล้วตา่ งกนั จงึ ใชเ้ ปรยี บกับความอยตุ ิธรรม

๒ เดือนสบิ เอ็ดเสรจ็ ธรุ ะพระ___ รบั กฐินภิญโญโมทนา สารท ตรุษ วสา

วันออกพรรษาตรงกบั วันขึ้น ๑๕ ค่า เดอื น ๑๑

๓ ง้ิวนรกสิบหกองคลุ แี หลม ดงั ___แซมเส้ยี มแทรกแตกไสว ขวาก ขอ้ ง แขม

เปรียบขนาดหนามของตน้ ง้วิ ในนรก เหมอื นกบั ไมห้ รือเหล็กแหลมที่ใช้ทากบั ดัก

๔ แตห่ นพู ดั จดั แจงจดุ เทียนสอ่ ง ไม่เสยี ของขาวเหลืองเครื่อง____ ฐานปทั ม์ อฏั ฐะ ผกู โบสถ์

หนูพัดจัดเตรียมเครื่องใชส้ อยสาหรบั ภิกษุ ๘ อยา่ ง

๕ โอร้ นิ รินกลนิ่ ดอกไม้ใกล้คงคา เหมือนกลนิ่ ผ้าแพรดารา่ ____ มะปราง มะค่า มะเกลอื

กลิ่นหอมของดอกไม้ใกลร้ ิมน้า เหมือนกลิน่ ผา้ ท่ยี ้อมเป็นสดี าด้วย____

คณุ คา่ ด้านเนือ้ หา

เพราะเหตุใดสุนทรภ่จู งึ จะเกิดชาตใิ ดใดในมนุษย์ ให้บริสทุ ธ์ิสมจติ ทค่ี ดิ หมาย
ขอพรไว้เช่นน้ัน ? ท้งั ทกุ ข์สุขโรคภัยอย่าใกลก้ ราย แสนสบายบริบรู ณป์ ระยรู วงศ์
ทง้ั โลโภโทโสและโมหะ ใหช้ นะใจไดอ้ ยา่ ใหลหลง
ขอฟงุ้ เฟอ่ื งเรอื งวิชาปญั ญายง ทง้ั ให้ทรงศีลขันธ์ในสนั ดาน
อีกสองสงิ่ หญงิ ร้ายและขายชั่ว อย่าเมามัวหมายรักสมัครสมาน
ขอสมหวังตั้งประโยชน์โพธญิ าณ ตราบนิพพานชาตหิ น้าให้ถาวร ฯ

เม่อื เหน็ ทกุ ข์จึงเหน็ ธรรม คนเราเมือ่ ประสบเคราะห์ มกั ขอพรส่งิ ศกั ดสิ์ ิทธิ์คุม้ ครองให้ผา่ นพน้ ไป

แตส่ นุ ธรภูป่ ลงตก จะเกิดชาตใิ ดใดในมนษุ ย์ ให้บรสิ ุทธิ์สมจิตทค่ี ิดหมาย
เห็นความไมแ่ นน่ อนของชีวติ ท้ังทุกขส์ ขุ โรคภัยอย่าใกลก้ ราย แสนสบายบรบิ ูรณ์ประยรู วงศ์
จึงไม่ขอส่ิงใดในชาติปจั จบุ ัน ทง้ั โลโภโทโสและโมหะ ใหช้ นะใจได้อยา่ ใหลหลง
ขอฟุ้งเฟ่อื งเรอื งวิชาปญั ญายง ทั้งให้ทรงศีลขนั ธ์ในสันดาน
การบวชทาให้เขา้ ใจสจั ธรรม อกี สองสง่ิ หญงิ รา้ ยและขายชว่ั อยา่ เมามวั หมายรักสมัครสมาน
นอกจากความเจริญในทาง ขอสมหวังตั้งประโยชน์โพธิญาณ ตราบนิพพานชาตหิ นา้ ใหถ้ าวร ฯ
โลกแล้ว จงึ ได้ขอความเจรญิ
ในทางธรรม

คณุ คา่ ด้านวรรณศลิ ป์

เพอ่ื น ๆ คิดวา่ บทกวีนี้
มีความงามในแง่ใดบา้ ง?

แสนวติ กอกเอย๋ มาอ้างว้าง ในทุ่งกว้างเหน็ แตแ่ ขมแซมสลอน
จนดึกดาวพราวพรา่ งกลางอมั พร กระเรียนร่อนรอ้ งกอ้ งเมอ่ื สองยาม
ท้ังกบเขียดเกรยี ดกรดี จังหรีดเรอ่ื ย พระพายเฉอื่ ยฉิวฉิววะหวิวหวาม
วังเวงจิตคิดคะนงึ ราพงึ ความ ถึงเมอ่ื ยามยงั อดุ มโสมนสั

สมั ผสั ใน เป็นพรสวรรคข์ องกวีท่ีสามารถสรรคาใหม้ สี มั ผัสท่แี พรวพราวดว้ ยการใช้ท้ังสมั ผัสสระและสัมผสั อักษร

สมั ผสั สระ
สัมผสั อกั ษร

แสนวติ กอกเอ๋ยมาอา้ งว้าง ในทุง่ กวา้ งเห็นแตแ่ ขมแซมสลอน
จนดึกดาวพราวพร่างกลางอมั พร กระเรียนรอ่ นรอ้ งกอ้ งเมื่อสองยาม
ทง้ั กบเขียดเกรยี ดกรดี จงั หรดี เร่อื ย พระพายเฉื่อยฉวิ ฉวิ วะหววิ หวาม
วังเวงจติ คิดคะนึงราพึงความ ถงึ เมอื่ ยามยังอดุ มโสมนสั

ตามรอยนริ าศภเู ขาทอง วดั ภูเขาทอง

จ.พระนครศรีอยธุ ยา

วัดราชบรุ ณราชวรวหิ าร ๒๔ จดุ ทแ่ี วะผ่าน วดั ภเู ขาทอง

กรุงเทพมหานคร พระนครศรอี ยธุ ยา

วดั อรณุ ฯ วัดราชบรุ ณราชวรวหิ าร
กรุงเทพ ฯ
เมือ่ ถึงกรงุ เทพ ฯ ไดจ้ อดเทยี บเรอื
ทที่ า่ น้าหนา้ วดั อรุณ ฯ

เส้นทางนิราศภูเขาทอง วดั ภูเขาทอง

เหนอื
ใต้

กรุงเทพมหานคร วัดราชบรุ ณราชวรวิหาร
วัดราชบรุ ณราชวรวหิ าร
โออ้ าวาสราชบุรณะพระวหิ าร แต่น้นี านนับทิวาจะมาเหน็
เหลอื ราลึกนึกน่าน้าตากระเดน็ เพราะขุกเข็ญคนพาลมารานทาง

เส้นทางนิราศภูเขาทอง วดั ภเู ขาทอง

เหนือ
ใต้

พระบรมมหาราชวงั

กรงุ เทพมหานคร พระบรมมหาราชวัง

วดั ราชบุรณราชวรวหิ าร ถงึ หน้าวังดงั หน่งึ ใจจะขาด คดิ ถงึ บาทบพิตรอดิศร
โอ้ผา่ นเกล้าเจา้ ประคณุ ของสนุ ทร แตป่ างกอ่ นเคยเฝา้ ทกุ เช้าเย็น

เส้นทางนิราศภเู ขาทอง วัดภูเขาทอง

เหนือ
ใต้

หน้าแพ

พระบรมมหาราชวงั

กรุงเทพมหานคร หนา้ แพ

วัดราชบุรณราชวรวหิ าร ถึงหน้าแพแลเหน็ เรือท่นี ่ัง คดิ ถึงครงั้ ก่อนมานา้ ตาไหล
เคยหมอบรบั กบั พระจมืน่ ไวย แล้วลงในเรอื ท่นี ง่ั บลั ลงั ก์ทอง

เส้นทางนิราศภเู ขาทอง วดั ภูเขาทอง

เหนือ
ใต้

หน้าแพ

พระบรมมหาราชวงั วดั ประโคนปกั
กรุงเทพมหานคร
วดั ประโคนปัก

วัดราชบุรณราชวรวหิ าร ถึงอารามนามวดั ประโคนปกั ไมเ่ ห็นหลักลือเลา่ ว่าเสาหนิ
เป็นสาคัญปนั แดนในแผน่ ดนิ มิรู้สิน้ สดุ ชอ่ื ท่ลี อื ชา

เสน้ ทางนริ าศภเู ขาทอง วัดภเู ขาทอง

เหนือ
ใต้

โรงเหล้า

หนา้ แพ

พระบรมมหาราชวงั วัดประโคนปัก
กรุงเทพมหานคร
โรงเหลา้

วัดราชบุรณราชวรวิหาร ถึงโรงเหล้าเตากลั่นควนั โขมง มคี นั โพงผกู สายไว้ปลายเสา
โอ้บาปกรรมนา้ นรกเจยี วอกเรา ใหม้ วั เมาเหมอื นหนึง่ บา้ เปน็ น่าอาย

เสน้ ทางนริ าศภเู ขาทอง วัดภูเขาทอง

เหนือ
ใต้

โรงเหล้า
บางจาก

หนา้ แพ

พระบรมมหาราชวงั วัดประโคนปกั
กรุงเทพมหานคร
บางจาก
วัดราชบุรณราชวรวิหาร ถึงบางจากจากวัดพลดั พีน่ ้อง
เพราะรักใครใ่ จจดื ไม่ยดื ยืน มามวั หมองมว้ นหน้าไม่ฝ่าฝืน
จาตอ้ งขืนใจพรากมาจากเมือง

เสน้ ทางนริ าศภเู ขาทอง วดั ภเู ขาทอง

เหนือ
ใต้

โรงเหลา้
บางจาก

หนา้ แพ

พระบรมมหาราชวงั วดั ประโคนปกั บางโพ
กรงุ เทพมหานคร
บางโพ
วัดราชบุรณราชวรวิหาร ถงึ บางโพโอ้พระศรีมหาโพธิ
ขอเดชะอานุภาพพระทศพล รม่ นโิ รธรกุ ขมูลใหพ้ นู ผล
ให้ผ่องพน้ ภัยพาลสาราญกาย ฯ

เส้นทางนิราศภูเขาทอง วดั ภูเขาทอง

เหนอื
ใต้

บา้ นญวน

สมุทรปราการ

บา้ นญวน

วดั ราชบรุ ณราชวรวหิ าร ถึงบ้านญวนลว้ นแตโ่ รงแลสะพร่งั มีขอ้ งขงั กุ้งปลาไว้คา้ ขาย
ตรงหนา้ โรงโพงพางเขาวางราย พวกหญิงชายพรอ้ มเพรียงมาเมียงมอง

เส้นทางนิราศภเู ขาทอง วดั ภเู ขาทอง

เหนอื นนทบรุ ี
ใต้ วดั เขมา

วดั ราชบรุ ณราชวรวหิ าร จะเหลยี วกลับลบั เขตประเทศสถาน วัดเขมา
ถึงเขมาอารามอร่ามทอง
ทรมานหมน่ ไหม้ฤทยั หมอง
พ่ึงฉลองเลกิ งานเมือ่ วานซืน ฯ

เส้นทางนิราศภูเขาทอง วัดภเู ขาทอง

เหนอื นนทบุรี
ใต้

วัดเขมา

ตลาดแกว้

ตลาดแกว้

วดั ราชบรุ ณราชวรวหิ าร ตลาดแกว้ แล้วไมเ่ ห็นตลาดตั้ง สองฟากฝง่ั กแ็ ต่ลว้ นสวนพฤกษา
โอ้รนิ รนิ กลน่ิ ดอกไมใ้ กลค้ งคา เหมอื นกลิ่นผ้าแพรดารา่ มะเกลอื

เส้นทางนิราศภูเขาทอง วดั ภูเขาทอง

เหนอื นนทบุรี
ใต้

วัดเขมา ตลาดขวัญ
ตลาดแกว้

ตลาดขวัญ

วดั ราชบรุ ณราชวรวหิ าร ถงึ แขวงนนทช์ ลมารคตลาดขวญั มพี ว่ งแพแพรพรรณเขาคา้ ขาย
ทง้ั ของสวนลว้ นเรอื อยเู่ รยี งราย พวกหญิงชายประชุมกันทุกวนั คืน ฯ

เส้นทางนริ าศภูเขาทอง วัดภเู ขาทอง

เหนอื นนทบรุ ี
ใต้ บางธรณี

วดั เขมา ตลาดขวญั
ตลาดแก้ว

วดั ราชบรุ ณราชวรวิหาร มาถึงบางธรณีทวโี ศก บางธรณี
โอส้ ธุ าหนาแนน่ เป็นแผ่นพื้น
ยามวโิ ยคยากใจใหส้ ะอื้น
ถึงสี่หม่ืนสองแสนทง้ั แดนไตร

เสน้ ทางนิราศภเู ขาทอง วัดภูเขาทอง

เหนอื นนทบรุ ี เกาะเกร็ด
ใต้ บางธรณี

วัดเขมา ตลาดขวญั
ตลาดแก้ว

เกาะเกร็ด

วดั ราชบุรณราชวรวิหาร ถงึ เกรด็ ยา่ นบ้านมอญแต่ก่อนเก่า ผ้หู ญงิ เกลา้ มวยงามตามภาษา
เดยี๋ วนมี้ อญถอนไรจกุ เหมอื นตกุ๊ ตา ทงั้ ผัดหน้าจบั เขม่าเหมอื นชาวไทย

เสน้ ทางนิราศภูเขาทอง วดั ภูเขาทอง

เหนอื นนทบรุ ี บา้ นใหม่
ใต้
เกาะเกร็ด
บางธรณี

วัดเขมา ตลาดขวัญ
ตลาดแกว้

วดั ราชบุรณราชวรวิหาร ถงึ บ้านใหม่ใจจิตกค็ ดิ อ่าน บ้านใหม่
ขอใหส้ มคะเนเถิดเทวา
จะหาบา้ นใหม่มาดเหมือนปรารถนา
จะไดผ้ าสุกสวัสด์กิ าจัดภัย

เส้นทางนิราศภูเขาทอง บางเดื่อ วัดภูเขาทอง
ปทมุ ธานี
เหนอื
ใต้ บางเด่อื

วดั ราชบรุ ณราชวรวหิ าร ถึงบางเด่อื โอม้ ะเด่อื เหลือประหลาด บังเกดิ ชาตแิ มลงหวม่ี ใี นไส้
เหมอื นคนพาลหวานนอกยอ่ มขมใน อปุ ไมยเหมอื นมะเด่ือเหลือระอา

เส้นทางนิราศภูเขาทอง วดั ภูเขาทอง

เหนอื บางหลวง
ใต้ บางเดอื่

วดั ราชบรุ ณราชวรวหิ าร ปทุมธานี

บางหลวง

ถึงบางหลวงเชิงรากเหมอื นจากรกั สูเ้ สยี ศกั ดิส์ ังวาสพระศาสนา
เปน็ ลว่ งพน้ รนราคราคา ถึงนางฟา้ จะมาใหไ้ ม่ไยดี ฯ

เส้นทางนิราศภูเขาทอง วัดภูเขาทอง

เหนอื บางหลวง
ใต้
บางเดื่อ เชยี งราก
วดั ราชบรุ ณราชวรวหิ าร
ปทุมธานี

เชยี งราก

ถึงบางหลวงเชิงรากเหมอื นจากรกั สู้เสยี ศักด์สิ งั วาสพระศาสนา
เป็นล่วงพ้นรนราคราคา ถึงนางฟา้ จะมาใหไ้ มไ่ ยดี ฯ

เส้นทางนิราศภูเขาทอง วดั ภเู ขาทอง

เหนอื บางหลวง
ใต้
บางเดื่อ เชียงราก
วดั ราชบรุ ณราชวรวหิ าร
สามโคก
ปทุมธานี

สามโคก

ถงึ สามโคกโศกถวิลถึงป่นิ เกลา้ พระพทุ ธเจ้าหลวงบารุงซ่ึงกรงุ ศรี
ประทานนามสามโคกเปน็ เมืองตรี ชือ่ ปทมุ ธานีเพราะมบี วั

เสน้ ทางนิราศภเู ขาทอง วดั ภเู ขาทอง

เหนือ บางหลวง
ใต้
บางเดื่อ เชียงราก
วดั ราชบุรณราชวรวหิ าร
สามโคก บา้ นง้ิว
ปทมุ ธานี

ถงึ บา้ นงิ้วเหน็ แต่งวิ้ ละลิว่ สูง บ้านงิว้
ดว้ ยหนามดกรกดาษระดะตา
ไม่มฝี งู สัตว์สงิ กงิ่ พฤกษา
นกึ กน็ า่ กลัวหนามขามขามใจ

เส้นทางนิราศภูเขาทอง พระนครศรีอยุธยา วดั ภเู ขาทอง

เหนอื เกาะใหญ่ราชคราม
ใต้

เกาะใหญ่ราชคราม

วดั ราชบรุ ณราชวรวหิ าร โอค้ ดิ มาสารพดั จะตดั ขาด ตดั สวาทตัดรกั มิยกั ไหว
ถวิลหวงั น่งั นกึ อนาถใจ ถงึ เกาะใหญ่ราชครามพอยามเย็น

เส้นทางนิราศภูเขาทอง พระนครศรีอยธุ ยา วัดภเู ขาทอง

เหนอื ตาบลกรุงเกา่
ใต้ เกาะใหญร่ าชคราม

วดั ราชบรุ ณราชวรวหิ าร นจ่ี นใจไมม่ ีเทา่ ขเ้ี ล็บ ตาบลกรงุ เก่า
พอรอนรอนอ่อนแสงพระสุรยิ น
ขี้เกียจเกบ็ เลยทางมากลางหน
ถงึ ตาบลกรงุ เก่ายง่ิ เศร้าใจ ฯ

เส้นทางนิราศภูเขาทอง พระนครศรีอยธุ ยา วดั ภเู ขาทอง

เหนอื วัดพระเมรุ
ใต้
ตาบลกรุงเก่า

เกาะใหญร่ าชคราม

วดั พระเมรุ

วดั ราชบรุ ณราชวรวหิ าร มาจอดท่าหนา้ วัดพระเมรขุ ้าม รมิ อารามเรอื เรยี งเคยี งขนาน
บา้ งขึ้นล่องร้องราเล่นสาราญ ทัง้ เพลงการเกีย้ วแก้กนั แซเ่ ซง็

เส้นทางนิราศภูเขาทอง พระนครศรอี ยุธยา วดั ภเู ขาทอง

เหนอื วดั พระเมรุ
ใต้
ตาบลกรุงเกา่

เกาะใหญ่ราชคราม

วดั ภูเขาทอง

วดั ราชบรุ ณราชวรวหิ าร ครัน้ รุง่ เชา้ เขา้ เป็นวันอโุ บสถ เจรญิ รสธรรมาบชู าฉลอง
ไปเจดีย์ท่ชี อื่ ภูเขาทอง ดูสงู ล่องลอยฟ้านภาลยั

เส้นทางนิราศภูเขาทอง พระนครศรอี ยธุ ยา วดั ภเู ขาทอง

บางหลวง วดั พระเมรุ

เหนอื บางเดื่อ ตาบลกรงุ เกา่
ใต้ เชยี งราก
บ้านใหม่ เกาะใหญร่ าชคราม
นนทบุรี
เกาะเกร็ด สามโคก บ้านงิ้ว
บางธรณี

ตลาดขวัญ ปทุมธานี
ตลาดแก้ว
โรงเหลา้ วัดเขมา
บางจาก บา้ นญวน

หนา้ แพ

พระบรมมหาราชวัง วดั ประโคนปกั บางโพ สมทุ รปราการ

กรุงเทพมหานคร

วัดราชบรุ ณราชวรวหิ าร

ความรสู้ ึกของกวผี เู้ ดนิ ทาง บรรยากาศรอบตวั เส้นทางท่ีผา่ น กลอนนิราศ
- อาลยั ถงึ รัชกาลท่ี ๒ - เหตุการณ์ - กรุงเทพมหานคร - ขึ้นตน้ ดว้ ยวรรครับ
- ตัดพอ้ ในอานาจวาสนา - สมุทรปราการ - จบทา้ ยเร่อื งด้วยคาว่า “เอย”
- ราพันถึงนางอนั เปน็ ทร่ี ัก - วิถชี วี ติ - นนทบรุ ี
- บรรยายความรู้สกึ นกึ คดิ - ปทมุ ธานี ฉันทลกั ษณ์
เกยี่ วกบั สจั ธรรมชีวิต - วฒั นธรรม - พระนครศรอี ยธุ ยา
ผู้แต่ง
เน้อื หา
สนุ ทรภู่
นริ าศภูเขาทอง - แตง่ ขณะบวช
- เดินทางไปนมัสการเจดยี ภ์ เู ขาทอง
คติสอนใจ เชน่ ส่ิงท่ีได้ - อยูใ่ นชว่ งชวี ติ ท่ีตกอับ
- ไมม่ ีอะไรเท่ยี งแทแ้ นน่ อน
- ใช้คาพูดท่ีไพเราะ รกั ษานา้ ใจคน ภาพสะท้อนวถิ ีชวี ิตคนในอดตี
ทาใหม้ ีมิตร - ผูกพนั กบั สายน้า โดยใชเ้ ป็น
- ไม่ควรคบคนท่รี ูปกายภายนอก เสน้ ทางคมนาคมหลัก