แบบฝึกทักษะ การดุลสมการรีดอกซ์

42

บัตรแบบฝึกหดั ที่ 1 การดุลสมการรดี อกซ์โดยใชเ้ ลขออกซิเดชัน

จงดลุ สมการรีดอกซ์ตอ่ ไปน้ีโดยใชเ้ ลขออกซิเดชนั โดยแสดงวธิ ีดุลสมการให้ชัดเจน

Cu(s) + Au3+ (aq)→ Cu2+(aq) + Au(s)

ขนั้ ที่ 1 พิจารณาเลขออกซิเดชนั ทเี่ ปลย่ี นแปลง
…………เพ…ิ่ม…ขึน้ ……2…x…3…=…6…

Cu(s) + Au3+ (aq)→ Cu2+(aq) + Au(s)

……0… …+…3… …………ล…ด…ลง…3…x…2…=…6……
…+…2… …0……
เลขออกซเิ ดชัน

ขั้นท่ี 2 ดุลเลขออกซเิ ดชนั ท่เี พิ่มขน้ึ ให้เทา่ กันกับเลขออกซเิ ดชันที่ลดลง โดยเตมิ เลขสัมประสทิ ธห์ิ นา้ สารต้งั
ตน้ และผลิตภณั ฑ์ เขยี นเลขออกซเิ ดชันทีเ่ พมิ่ ขึน้ ไวข้ ้างหนา้ ตวั ออกซไิ ดซ์ และเลขออกซเิ ดชันทล่ี ดลงไวห้ นา้ ตวั
รดี วิ ซ์

…3…Cu(s) + …2…Au3+ (aq)→ …3…Cu2+(aq) + …2…Au(s)

ข้ันท่ี 3 ดลุ จานวนอะตอมของธาตทุ ไ่ี มเ่ ปลย่ี นเลขออกซเิ ดชนั
ซ่งึ ในท่นี ้ไี มม่ ธี าตทุ ่ีไม่เปลีย่ นเลขออกซิเดชนั

…3…Cu(s) + …2…Au3+ (aq)→ …3…Cu2+(aq) + …2…Au(s)

ขน้ั ท่ี 4 ตรวจสอบความถกู ต้อง โดยนบั ผลรวมของจานวนอะตอมของแตล่ ะธาตแุ ละประจไุ ฟฟา้ ทางดา้ นซ้าย
และด้านขวาของสมการ ซง่ึ ตอ้ งได้จานวนเทา่ กัน

3Cu(s) + 2Au3+ (aq) 3Cu2+(aq) + 2Au(s)

จานวน Cu 3 3

จานวน Au 2 2

ผลรวมประจุไฟฟา้ 0 + 2(3+) = 6 3(2+) + 0 = 6

ดังนนั้ สมการรีดอกซ์ที่ดุลแลว้ เป็นดงั น้ี
3Cu(s) + 2Au3+ (aq) → 3Cu2+(aq) + 2Au(s)

หนว่ ยการเรียนรทู้ ี่ 2 เคมีไฟฟ้า วชิ า เคมี 4 รหสั วชิ า ว32224

จงดลุ สมการรีดอกซ์ต่อไปนโ้ี ดยใชเ้ ลขออกซิเดชัน โดยแสดงวิธดี ุลสมการให้ชัดเจน 43

BiO3- + Mn2+ → Bi3+ + MnO4-

ขน้ั ที่ 1 พจิ ารณาเลขออกซเิ ดชนั ทเี่ ปลย่ี นแปลง

ลดลง 2 x 5 = 10

BiO3- + Mn2+ → Bi3+ + MnO4-

เพม่ิ ข้ึน 5 x 2 = 10

เลขออกซิเดชัน +5 3(-2) +2 +3 +7 4(-2)

ขั้นท่ี 2 ดลุ เลขออกซิเดชันท่เี พ่ิมขนึ้ ให้เท่ากันกบั เลขออกซเิ ดชันท่ีลดลง โดยเตมิ เลขสมั ประสทิ ธ์ิหนา้ สารตัง้ ต้น
และผลิตภณั ฑ์ เขียนเลขออกซิเดชันที่เพม่ิ ขนึ้ ไว้ขา้ งหน้าตัวออกซไิ ดซ์ และเลขออกซิเดชันท่ีลดลงไว้หน้าตวั รดี ิวซ์

5BiO3- + 2Mn2+ → 5Bi3+ + 2MnO4-

ข้นั ท่ี 3 ดลุ จานวนอะตอมของธาตุทีไ่ ม่เปลีย่ นเลขออกซิเดชนั
- ดลุ จานวนอะตอมท่ีไม่ใช่ O และ H
- ดลุ จานวนอะตอม O โดยการเติม H2O และดลุ อะตอม H โดยเตมิ H+

5BiO3- + 2Mn2+ + 14H+ → 5Bi3+ + 2MnO4- + 7H2O

ขน้ั ท่ี 4 ตรวจสอบความถูกตอ้ ง โดยนับผลรวมของจานวนอะตอมของแตล่ ะธาตแุ ละประจไุ ฟฟ้า ทางดา้ นซ้าย
และดา้ นขวาของสมการ ซง่ึ ต้องได้จานวนเทา่ กัน

จานวน Bi 5BiO3- + 2Mn2+ + 14H+ 5Bi3+ + 2MnO4- + 7H2O

5 5

จานวน Mn 2 2

จานวน O 15 15

จานวน H 14 14

ผลรวมประจุไฟฟา้ 5(1-) + 2(2+) + 14(1+) = 13+ 5(3+) + 2(1-) + 0 = 13+

ดังนั้น สมการรีดอกซ์ทีด่ ลุ แลว้ เป็นดังนี้

5BiO3- + 2Mn2+ + 14H+ → 5Bi3+ + 2MnO4- + 7H2O

หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 เคมไี ฟฟา้ วิชา เคมี 4 รหสั วิชา ว32224

จงดุลสมการรีดอกซ์ต่อไปนโี้ ดยใช้เลขออกซเิ ดชนั โดยแสดงวิธีดลุ สมการให้ชดั เจน 44

MnO4-(aq) + SO32-(aq) → MnO2(aq) + SO42-(aq)

ขนั้ ที่ 1 พิจารณาเลขออกซเิ ดชนั ทเี่ ปลยี่ นแปลง
…………ล…ดล…ง…3……x 2……=…6…

MnO4-(aq) + SO32-(aq) → MnO2(aq) + SO42-(aq)

เลขออกซิเดชนั …+…7 4…(2…-) …………เพ…มิ่ …ขึ้น……2 …x …3…=…6…
+…4…3…(2…-) +…4…2…(2…-) +…6…4(…2…-)

ข้ันท่ี 2 ดลุ เลขออกซเิ ดชันทเ่ี พม่ิ ข้ึนให้เทา่ กันกับเลขออกซเิ ดชันท่ีลดลง โดยเติมเลขสมั ประสทิ ธิห์ นา้ สารตง้ั ตน้
และผลติ ภณั ฑ์เขยี นเลขออกซิเดชนั ที่เพิ่มขนึ้ ไวข้ ้างหน้าตัวออกซิไดซ์ และเลขออกซิเดชันทล่ี ดลงไวห้ นา้ ตัวรีดวิ ซ์

…2… MnO4-(aq) + ……3 SO32-(aq) → …2… MnO2(aq) + …3…SO42-(aq)

ข้ันที่ 3 ดุลจานวนอะตอมของธาตทุ ไ่ี มเ่ ปลีย่ นเลขออกซิเดชัน
- ดุลจานวนอะตอมที่ไมใ่ ช่ O และ H
- ดลุ จานวนอะตอม O โดยการเติม H2O และดุลอะตอม H โดยเตมิ H+
…2 MnO4-(aq) + …3 SO32-(aq) + 2…H…+(…aq) → …2MnO2(aq) + …3SO42-(aq) + H…2…O…(l)
- สาหรับปฏกิ ริ ยิ าในภาวะเบส ให้เตมิ OH- จานวนเท่ากบั H+ ทัง้ สองดา้ น ของสมการ รวม H+ กับ

OH- เปน็ H2O

…2 MnO4-(aq) +…3SO32-(aq)+ …2…H…+ + …2O…H…-→2…MnO2(aq)+…3SO42-(aq)+ …H2…O…+ …2…O…H-
และหักล้าง H2O ท่ีปรากฏทั้งสองด้านของสมการ

2…MnO4-(aq) + …3 SO32-(aq) + H…2…O…(l) → …2MnO2(aq) + …3SO42-(aq) + …2O…H…-…

ขัน้ ที่ 4 ตรวจสอบความถูกต้อง โดยนับผลรวมของจานวนอะตอมของแต่ละธาตุและประจุไฟฟ้า ทางด้านซ้าย
และดา้ นขวาของสมการ ซง่ึ ตอ้ งได้จานวนเทา่ กัน

จานวน Mn 2MnO4-(aq) +3SO32-(aq) + H2O(l) 2MnO2(aq)+3SO42-(aq)+ 2OH-(aq)
จานวน S
จานวน O 2 2
จานวน H 3 3
18 18
ผลรวมประจุไฟฟา้ 2 2
2(1-) + 3(2-) + 0 = 8- 0 + 3(2-) + 2(1-) = 8-

ดงั น้นั สมการรีดอกซ์ท่ีดุลแล้ว เป็นดงั น้ี
2MnO4-(aq) +3SO32-(aq) + H2O(l) → 2MnO2(aq)+3SO42-(aq)+ 2OH-(aq)

หน่วยการเรียนร้ทู ี่ 2 เคมีไฟฟ้า วิชา เคมี 4 รหสั วชิ า ว32224

45

4. Al(s) + H+ (aq) → Al3+(aq) + H2 (g)
สมการรดี อกซ์ทีด่ ลุ แลว้ เปน็ ดังนี้
Al(s) + 2H+ (aq) → Al3+(aq) + H2g) + e-

5. Cu(s) + NO3-(aq) → Cu2+(aq) + NO(g) (ในภาวะกรด)
สมการรีดอกซ์ท่ีดลุ แล้ว เป็นดังนี้
3Cu(s) + 2NO3-(aq) + 8H+(aq) 3Cu2+(aq) + 2NO(g) + 4H2O(l)

6. Zn(s) + MnO4- (aq) → Zn2+(aq) + MnO2(s) (ในภาวะเบส)
สมการรดี อกซ์ท่ดี ลุ แลว้ เป็นดงั นี้
3Zn(s) + 2MnO4-(aq)+4H2O(l) → 3Zn2+(aq) + 2MnO2 (s) + 8OH- (aq)

หนว่ ยการเรยี นรู้ที่ 2 เคมีไฟฟา้ วชิ า เคมี 4 รหัสวชิ า ว32224

46

แนวคาตอบ
บัตรแบบฝึกหดั ท่ี 22

หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 2 เคมไี ฟฟา้ วิชา เคมี 4 รหัสวิชา ว32224

47

บตั รแบบฝึกหดั ท่ี 2 การดุลสมการรดี อกซ์โดยใชค้ ร่งึ ปฏิกริ ิยา

จงดุลสมการรีดอกซ์ต่อไปนโ้ี ดยใชค้ รงึ่ ปฏกิ ริ ิยา โดยแสดงวธิ ีดุลสมการให้ชัดเจน
1. MnO2(s) + Fe2+(aq) + H+(aq) → Mn2+(aq) + Fe3+(aq) + H2O(l)

พจิ ารณาการเปลีย่ นเลขออกซิเดชันของธาตเุ พือ่ กาหนดคร่งึ ปฏิกิรยิ าออกซเิ ดชนั และ

คร่ึงปฏิกิริยารีดักชัน

…+M4…n…O2(s) + Fe2+(aq) + H+(aq) → Mn2+(aq) + Fe3+(aq)+ H2O(l)
…+2…… …+…2… …+…3…
เลขออกซิเดชนั ………F…e…2+…(a…q…) ……… → …………F…e3…+(…a…q)………
……M……nO…2…(s…)………… → …………M…n…2+…(a…q…) ……
ครง่ึ ปฏกิ ิรยิ าออกซิเดชนั
คร่ึงปฏกิ ิรยิ ารดี ักชัน

ขน้ั ที่ 1 ดลุ จานวนอะตอมของแตล่ ะธาตแุ ละผลรวมประจไุ ฟฟา้ ในแตล่ ะคร่งึ ปฏกิ ริ ิยา

ดลุ จานวนอะตอมทีไ่ ม่ใช่ O และ H คร่งึ ปฏิกิรยิ าออกซเิ ดชนั
ดลุ จานวนอะตอม O โดยเตมิ H2O Fe2+(aq) → Fe3+(aq)
ดุลจานวนอะตอม H โดยเติม H+ ไมม่ ี O จงึ ไม่ต้องเติม H2O
ดุลจานวนประจุไฟฟ้า โดยเตมิ e- ไม่มี H จึงไม่ต้องเติม H+
Fe2+(aq) → Fe3+(aq) + e-
ดุลจานวนอะตอมทีไ่ ม่ใช่ O และ H
ดลุ จานวนอะตอม O โดยเตมิ H2O ครึ่งปฏกิ ิรยิ ารีดกั ชัน
ดุลจานวนอะตอม H โดยเติม H+ MnO2(s) → Mn2+(aq)
ดลุ จานวนประจุไฟฟา้ โดยเติม e- MnO2(s) → Mn2+(aq) + H2O(l)
MnO2(s) + 4H+ → Mn2+(aq) + H2O(l)
MnO2(s) + 4H+ +2e- → Mn2+(aq) + H2O(l)

ข้ันท่ี 2 ทาจานวนอิเล็กตรอนในแต่ละครึ่งปฏิกิริยาให้เท่ากัน โดยคุณด้วยตัวเลขท่ีเหมาะสม ซ่ึงเป็นตัวเลข
จานวนเต็มที่นอ้ ยท่ีสุด

คร่งึ ปฏิกริ ิยาออกซิเดชัน …………ค…ูณ…ด…้วย……2 …เพ…ื่อ…ให…ม้ …ี 2…e-…เท…า่ …กบั…ค…ร…ง่ึ ป…ฏ…ิกริ…ยิ …าร…ดี …ักช…ัน…………………………
……2…Fe…2…+(…aq…)……→………2F…e…3+…(a…q…)…+…2…e…- ………………………………………………………………………………………
ครง่ึ ปฏกิ ิริยารีดกั ชัน …………ค…ณู …ด…้วย……1 …เพ…่ือใ…ห…้มี…2…e-…เท…า่ …กับ…ค…ร่ึง…ป…ฏ…กิ ริ …ยิ …าอ…อ…กซ…ิเด…ช…นั ……………………
……M…n…O…2(…s)…+……4H…+…(a…q…)…+…2…e…- …→………M…n…2+…(a…q…)…+…2…H…2O…(…l)…………………………………………………………

หนว่ ยการเรยี นร้ทู ่ี 2 เคมไี ฟฟ้า วิชา เคมี 4 รหสั วิชา ว32224

48

ข้นั ที่ 3 รวมสองครงึ่ ปฏกิ ิรยิ าเข้าด้วยกันแลว้ หักล้างจานวนอิเล็กตรอน โมเลกุล หรือไอออน ที่เหมือนกัน ออก
ทง้ั สองดา้ นดว้ ยจานวนท่ีเท่ากัน
………………………………………………………2F…e…2+…(a…q…)…→………2…F…e…3+…(a…q…) …+…2…e-………………………………………
………………………………………M…n…O…2(…s)…+……4H…+…(a…q…) …+…2…e…- …→………M…n…2+…(a…q…) …+…2…H…2O…(…l)………………………
………2…F…e…2+…(a…q…) …+…M…n…O…2…(s…) +……4H…+…(a…q…)……→………2F…e…3…+(…aq…)…+…M…n…2…+(…aq…)…+…2…H…2…O…(l)………………………

ตรวจสอบความถูกต้อง โดยนับผลรวมของจานวนอะตอมของแต่ละธาตุและประจุไฟฟ้า ทางด้านซ้ายและ
ดา้ นขวาของสมการ ซึ่งตอ้ งไดจ้ านวนเทา่ กนั

จานวน Fe 2Fe2+(aq) + MnO2(s) + 4H+(aq) 2Fe3+(aq) + Mn2+(aq) + 2H2O(l)
จานวน Mn 2 2
จานวน O 1
จานวน H 1 2
ผลรวมประจุไฟฟา้ 4
2
4 2(3+) + (2+) + 0 = 8+

2(2+) + ) 4(1) = 8+

ดงั นนั้ สมการรีดอกซ์ทด่ี ลุ แลว้ เปน็ ดงั น้ี
……………………………2F…e…2+…(a…q…)…+…M…n…O…2…(s…) …+…4…H…+(…aq…)……→………2…Fe…3…+(…aq…)…+…M……n2…+(…a…q)…+……2H…2…O…(l…) …

หน่วยการเรยี นรูท้ ี่ 2 เคมไี ฟฟ้า วชิ า เคมี 4 รหสั วชิ า ว32224

จงดุลสมการรีดอกซ์ต่อไปนีโ้ ดยใช้คร่งึ ปฏิกริ ยิ า โดยแสดงวธิ ดี ุลสมการให้ชัดเจน 49
2. Cr(OH)3(s) + ClO-(aq) → CrO42-(aq) + Cl-(aq) (ในภาวะเบส)

พิจารณาการเปลย่ี นเลขออกซิเดชันของธาตุเ พือ่ กาหนดคร่ึงปฏิกริ ิยาออกซิเดชันและ

ครง่ึ ปฏิกิรยิ ารีดักชนั

C…r(…O+…H3…)3(s) + ClO-(aq) → CrO…+4…26-…(aq) + Cl-(aq)
……+…1 …-…1…
เลขออกซิเดชนั ………C…r(…O…H)…3(…s)……… → …………C…rO…42…-(a…q…) ……
………C…lO…-(…aq…)………… → …………C…rO…42…-(a…q…) ……
ครึ่งปฏกิ ริ ยิ าออกซิเดชนั
ครึ่งปฏกิ ิรยิ ารดี ักชนั

ขน้ั ที่ 1 ดลุ จานวนอะตอมของแต่ละธาตแุ ละผลรวมประจุไฟฟ้าในแต่ละคร่งึ ปฏกิ ริ ยิ า

ดลุ จานวนอะตอมที่ไม่ใช่ O และ H ครึง่ ปฏกิ ิรยิ าออกซิเดชนั
ดลุ จานวนอะตอม O โดยเตมิ H2O
ดุลจานวนอะตอม H โดยเติม H+ Cr(OH)3(s) → CrO42-(aq)
ดลุ จานวนประจไุ ฟฟ้า โดยเตมิ e-
Cr(OH)3(s) + H2O(l) → CrO42-(aq)
ดลุ จานวนอะตอมทีไ่ ม่ใช่ O และ H Cr(OH)3(s) + H2O(l) → CrO42-(aq) + 5H+
ดลุ จานวนอะตอม O โดยเตมิ H2O Cr(OH)3(s) + H2O(l) → CrO42-(aq) + 5H+ + 3e-
ดุลจานวนอะตอม H โดยเตมิ H+
ดุลจานวนประจไุ ฟฟ้า โดยเตมิ e- ครึ่งปฏกิ ิริยารดี ักชัน

ClO-(aq) → CrO42-(aq)

ClO-(aq) → CrO42-(aq) + H2O(l)
ClO-(aq) + 2H+→ CrO42-(aq) + H2O(l)
ClO-(aq) + 2H++ 2e-→ CrO42-(aq) + H2O(l)

ขั้นที่ 2 ทาจานวนอิเล็กตรอนในแต่ละคร่ึงปฏิกิริยาให้เท่ากัน โดยคุณด้วยตัวเลขท่ีเหมาะสม ซ่ึงเป็นตัวเลข
จานวนเต็มทน่ี อ้ ยทีส่ ุด

ครึง่ ปฏิกริ ิยาออกซเิ ดชัน …………ค…ณู …ด…้วย……2 …เพ…่อื …ให…้ม…ี 6…e-…เท…า่ …กับ…ค…รงึ่…ป…ฏ…กิ ิร…ิย…าร…ีดัก…ช…นั …………………………
……2…Cr…(O…H…)3…(s)…+…2…H…2O…(…l) …→………2C…rO…4…2-…(a…q)…+…1…0…H+…(a…q…) +…6…e…- …………………………………………………………
คร่งึ ปฏกิ ริ ิยารีดักชนั …………ค…ูณ…ด…้วย……3 …เพ…ื่อใ…ห…ม้ ี…6…e-…เท…า่ ก…ับ…ค…รงึ่…ป…ฏกิ…ิร…ยิ า…อ…อก…ซ…ิเด…ช…นั ……………………
……3…Cl…O…-(a…q…) +……6H…+…(aq…)…+…6…e…- →………3…Cl…-(a…q…) +……3H…2…O(…l)……………………………………………………………………

ข้นั ที่ 3 รวมสองคร่ึงปฏกิ ิริยาเขา้ ด้วยกันแลว้ หักล้างจานวนอิเล็กตรอน โมเลกุล หรือไอออน ที่เหมือนกัน ออก

ท้ังสองด้านด้วยจานวนท่ีเท่ากนั
…………………………………………2C…r(…O…H)…3(…s)…+…2…H…2O…(l…) …→……2…C…rO…42…-(…aq…) …+…10…H…+(…aq…)…+…6…e-………………………
……………………………………………3…C…lO…-(…aq…)…+…6…H+…(a…q…) +……6e…- …→……3…C…l-(…aq…)…+…3…H…2O…(l…) …………………………
……………………2…C…r(O…H…)3…(s…)+…2H…2…O…(l)…+3…C…lO…-(…aq…)+…6…H…+(…aq…) …→……2…C…rO…42…-(…aq…)+…1…0H…+…(a…q)…+3…C…l-(…aq…)+…3…H…2O…(l…) …

ดังน้นั สมการรีดอกซ์ที่ดุลแล้ว เปน็ ดงั น้ี
……………………………2…C…r(…OH…)…3(s…) …+…3C…l…O-…(a…q)……→………2…Cr…O…42…-(a…q…) +……4H…+(…aq…)…+…3…C…l-(a…q…) …+…H…2O…(l…) …………

หน่วยการเรยี นร้ทู ่ี 2 เคมีไฟฟา้ วชิ า เคมี 4 รหัสวชิ า ว32224

จงดลุ สมการรีดอกซ์ต่อไปนี้โดยใช้คร่ึงปฏิกริ ิยา โดยแสดงวิธดี ุลสมการให้ชดั เจน 50
3. Cr2O72-(aq) + H2S(aq) + H+(aq) → Cr3+(aq) + H2O(aq) + S(s)

พจิ ารณาการเปลี่ยนเลขออกซิเดชันของธาตุเ พ่อื กาหนดครึ่งปฏิกิริยาออกซเิ ดชนั และ

คร่งึ ปฏกิ ริ ิยารดี ักชัน

Cr2O72-(aq) + H2S(aq) + H+(aq) → Cr3+(aq) + H2O(aq) + S(s)
เลขออกซิเดชัน ……+…6… ……-…2 …+…3… …0……
………H…2S…(a…q…) ………… → …………S(…s)………………
ครง่ึ ปฏกิ ิรยิ าออกซิเดชนั ………C…r2…O…72-…(a…q)……… → …………C…r3+…(a…q…) ………

คร่งึ ปฏกิ ิรยิ ารดี กั ชนั

ขน้ั ที่ 1 ดลุ จานวนอะตอมของแตล่ ะธาตแุ ละผลรวมประจไุ ฟฟา้ ในแตล่ ะคร่ึงปฏิกริ ิยา

ดุลจานวนอะตอมทีไ่ ม่ใช่ O และ H คร่งึ ปฏกิ ิรยิ าออกซเิ ดชนั
ดุลจานวนอะตอม O โดยเติม H2O
ดุลจานวนอะตอม H โดยเติม H+ ดุลจานวนอะตอมที่ไมใ่ ช่ O และ H
ดุลจานวนประจุไฟฟ้า โดยเตมิ e-
ดลุ จานวนอะตอม O โดยเตมิ H2O
ดุลจานวนอะตอมทไี่ มใ่ ช่ O และ H ดลุ จานวนอะตอม H โดยเตมิ H+
ดุลจานวนอะตอม O โดยเตมิ H2O ดลุ จานวนประจุไฟฟา้ โดยเติม e-
ดลุ จานวนอะตอม H โดยเตมิ H+
ดลุ จานวนประจุไฟฟา้ โดยเติม e- ครง่ึ ปฏิกิริยารดี ักชัน

Cr2O72-(aq) → 2Cr3+(aq)
Cr2O72-(aq) → 2Cr3+(aq) + 7H2O(l)
Cr2O72-(aq) + 14H+(aq) → 2Cr3+(aq) + 7H2O(l)
Cr2O72-(aq) + 14H+(aq) + 6e- → 2Cr3+(aq) + 7H2O(l)

ข้ันที่ 2 ทาจานวนอิเล็กตรอนในแต่ละคร่ึงปฏิกิริยาให้เท่ากัน โดยคุณด้วยตัวเลขท่ีเหมาะสม ซึ่งเป็นตัวเลข
จานวนเตม็ ที่น้อยที่สดุ
คร่งึ ปฏิกิรยิ าออกซเิ ดชัน …………ค…ณู …ด…ว้ ย……3 …เพ…่ือ…ให…ม้ …ี 6…e-…เท…่า…กบั…ค…ร…ง่ึ ป…ฏ…กิ ริ…ิย…าร…ดี …ักช…ัน…………………………
……3…H2…S…(a…q)……→……3…S…(s…) +……6H…+…(a…q)…+…6…e…- ……………………………………………………………………………………
ครง่ึ ปฏกิ ิริยารีดักชนั …………ค…ูณ…ด…้วย……1 …เพ…อ่ื ใ…ห…้มี…6…e-…เท…่า…กับ…ค…ร่งึ…ป…ฏ…กิ ิร…ยิ …าอ…อ…กซ…เิ ด…ช…ัน……………………
……C…r2…O7…2-…(a…q)…+…1…4…H+…(a…q…) +……6e…- …→………2C…r3…+(…aq…)…+…7…H2…O…(l…) ……………………………………………………………

ขน้ั ที่ 3 รวมสองครึ่งปฏกิ ริ ิยาเข้าดว้ ยกนั แล้วหักล้างจานวนอิเล็กตรอน โมเลกุล หรือไอออน ท่ีเหมือนกัน ออก
ทง้ั สองด้านด้วยจานวนทเี่ ท่ากนั
………………………………………………………3H…2…S(…aq…)……→……3…S…(s…) +…6…H…+(…aq…)…+…6…e-……………………………………
…………………………………………C…r2…O…72…-(a…q…) +…1…4…H…+(a…q…) …+…6e…-…→………2…Cr…3+…(a…q)…+…7…H…2O…(l…) ………………………
…………………………3…H…2S…(a…q)…+…C…r2…O…72…-(a…q…) +……14…H…+(a…q…) …→……3…S…(s…) +…6…H…+(…aq…)…+…2…Cr…3+…(a…q)…+…7…H…2O…(…l) ………

ดังน้นั สมการรีดอกซ์ทด่ี ลุ แลว้ เปน็ ดังนี้
…………………………………3…H…2S…(a…q…) +……Cr…2O…7…2-(…aq…) …+…8…H+…(a…q…) …→……3…S(…s)…+…+…2…C…r3+…(a…q…) +……7H…2…O(…l)……………

หนว่ ยการเรียนรู้ที่ 2 เคมีไฟฟ้า วิชา เคมี 4 รหสั วชิ า ว32224

51

4. Cl2(g) + SO2(g) + H2O(l) → SO42-(aq) + Cl-(aq) + H+(aq)
สมการรดี อกซ์ทีด่ ุลแลว้ เป็นดงั นี้
Cl2 (g) + SO2 (g) + 2H2O(l) → SO42-(aq) + 2Cl- (aq) + 4H+ (aq)

5. Zn(s) + MnO4- (aq) → Zn2+(aq) + MnO2(s) (ในภาวะเบส)
สมการรีดอกซ์ทด่ี ุลแลว้ เปน็ ดังน้ี
3Cu(s) + 2NO3-(aq) + 8H+(aq) → 3Cu2+(aq) + 2NO(g) + 4H2O(l)

6. Cr2O72-(aq) + H+ (aq) + Cl- (aq) → Cr3+(aq) + Cl2 (g) + H2O(l)
สมการรดี อกซ์ท่ดี ลุ แลว้ เป็นดงั นี้
Cr2O7 2-(aq) + 14H+ (aq) + 6Cl- (aq) → 2Cr3+(aq) + 3Cl2 (g) + 7H2O(l)

7. Cu(s) + NO3 - (aq) → Cu2+(aq) + NO(g)
สมการรดี อกซ์ทด่ี ลุ แล้ว เป็นดงั น้ี
3Cu(s) + 2NO3-(aq) + 8H+(aq) → 3Cu2+(aq) + 2NO(g) + 4H2O(l)

8. Au(s) + HNO3 (aq) + HCl(aq) → HAuCl4 (aq) + NO2 (g)
สมการรดี อกซ์ที่ดุลแลว้ เปน็ ดังน้ี
Au(s) + 4HCl(aq) + 3HNO3 (aq) → HAuCl4 (aq) + 3NO2 (g) + 3H2O(l)

หนว่ ยการเรียนรทู้ ่ี 2 เคมไี ฟฟ้า วิชา เคมี 4 รหัสวิชา ว32224

52

แแนนววคคาาตตออบบ
แบแบบบททดดสสออบบกก่ออ่ นน--หหลลังเงั รเียรนยี น

หนว่ ยการเรยี นร้ทู ่ี 2 เคมไี ฟฟ้า วิชา เคมี 4 รหัสวชิ า ว32224

53

แนวคาตอบแบบทดสอบก่อน - หลังเรียน

แบบฝึกทักษะ เรอ่ื ง การดลุ สมการรีดอกซ์
รายวิชาเคมี 4 รหสั วิชา ว 32224 ชัน้ มธั ยมศึกษาปที ่ี 5
คาชแ้ี จง
1. แบบทดสอบนีเ้ ป็นแบบปรนยั ชนดิ เลอื กตอบ 4 ตวั เลือก จานวน 10 ขอ้ 10 คะแนน
2. เลอื กคาตอบทีถ่ ูกต้องเพยี ง 1 ข้อ โดยทาเครื่องหมาย X ตรงกบั คาตอบท่ีถกู ต้อง

1. สมการใดต่อไปน้ีเปน็ สมการรีดอกซ์ทด่ี ลุ แล้ว
ก. 2NH3 + 5O2 → 2NO + 3H2O
ข. Co(NO3)2 + 6KCN → K4Co(CN)6 + 2KNO3
ค. 2K2Cr2O4 + 2HCl → K2Cr2O7 + 2KCl + H2O
ง. 2KMnO4 + 16HCl → 2KCl + 2MnCl2 + 5Cl2 + 8H2O

ใชต้ อบคาถามขอ้ 2 – 8
กาหนดให้ เมอื่ ต้องการดลุ สมการของปฏกิ ิรยิ าระหว่าง Cu กับ HNO3 ดงั สมการ
aCu(s) + bNO3- (aq) + xH+ (aq) → cCu2+(aq) + dNO(g) + yH2O(l)
2. อัตราสว่ นจานวนโมลของ H+ : H2O ในสมการท่ีดลุ แล้วมีค่าเป็นเท่าใด

ก. 3 : 8
ข. 8 : 4
ค. 2 : 2
ง. 2 : 4
3. ถ้าเลขสมั ประสิทธ์ิของ Cu เป็น 1 เลขสัมประสิทธข์ิ อง H2O เปน็ เทา่ ใด
ก. 2
ข. 4
ค. 8/3
ง. 4/3
4. เลขสมั ประสทิ ธจิ์ านวนโมลรวมทง้ั หมดหลงั จากทด่ี ุลสมการแลว้ มคี ่าเท่าใด
ก. 26
ข. 24
ค. 22
ง. 20

หน่วยการเรยี นรทู้ ่ี 2 เคมไี ฟฟา้ วชิ า เคมี 4 รหสั วชิ า ว32224

5. นกั เรยี นสามารถเขียนคร่ึงปฏิกิรยิ าออกซเิ ดชันไดต้ รงตามขอ้ ใด 54

ก. Cu(s) → Cu2+(aq) + 2e-
ข. Cu2+(aq) + 2e- → Cu(s)
ค. NO3- (aq) + 3e- → NO(g)
ง. NO(g) → NO3- (aq) + 3e-
6. . จากสมการรีดอกซ์ท่ดี ุลแลว้ มกี ารถ่ายโอนอิเล็กตรอนทง้ั หมดกี่โมลอเิ ล็กตรอน
ก. 6
ข. 5
ค. 3
ง. 2
7. จากสมการรดี อกซ์ที่ดุลแล้ว a , b , c และ d มีคา่ เท่าไร ตามล าดบั
ก. 2 , 3 , 3 , 2
ข. 4 , 2 , 4 , 2
ค. 3 , 2 , 3 , 2
ง. 3 , 8 , 8 , 2
8. จากสมการรดี อกซ์ทด่ี ลุ แลว้ ผลรวมประจไุ ฟฟา้ รวมของสารต้งั ตน้ และผลิตภณั ฑม์ คี ่าเท่าใด
ก. +4
ข. +6
ค. +8
ง. +10

9. ครึ่งปฏกิ ริ ยิ า Cr2O72- + H+ + e- → Cr3+ + H2O ถ้าครึ่งปฏิกริ ิยาน้ีเกดิ สมบูรณ์เมอ่ื ใช้
Cr2O72- 1 mol ขอ้ ใดถูกตอ้ ง

ก. H+ 7 mol รับอเิ ลก็ ตรอน 3 mol
ข. H+ 7 mol รบั อิเล็กตรอน 6 mol
ค. H+ 14 mol รบั อเิ ลก็ ตรอน 3 mol
ง. H+ 14 mol รับอเิ ลก็ ตรอน 6 mol

10. จากปฏิกริ ยิ า aMnO2 + bFe2+ + cH+ → dMn2+ + eFe3+ + fH2O เมอ่ื ดลุ สมการรี
ดอกซแ์ ลว้ a และ b มคี ่าตรงกบั ขอ้ ใด

ก. 1 , 2
ข. 2 , 1
ค. 1 , 1
ง. 2 , 2

หนว่ ยการเรียนรูท้ ่ี 2 เคมไี ฟฟา้ วิชา เคมี 4 รหสั วชิ า ว32224