องค์ประกอบทัศนธาตุ

องคป์ ระกอบ
ทศั นธาตุ

ทัศนธาตุ Visual Elements

ในทางทศั นศิลป หมายถึง ส่วนประกอบของ
ศลิ ปะทรี วมกนั เปนรปู ร่างของสงิ หลาย
อย่างทีมองเห็นได้ ประกอบไปด้วย

จดุ (Dot)

รอยหรือแตม้ ทีมีลกั ษณะกลม ๆ ปรากฎทพี ืนผวิ
งเกดิ จากการจิม กด กระแทก ด้วยวสั ดุอปุ กรณ์ตา่ ง ๆ
เชน่ ดินสอ ปากกา พ่กู นั และวสั ดุปลายแหลมทกุ ชนิด

เปนต้นกําเนิดของเสน้ รปู รา่ ง รูปทรง แสงเงา พนื
ผวิ ฯลฯ เชน่ นําจดุ มาวางเรียงตอ่ กนั จะเกดิ เปนเสน้

และการนาํ จุดมาวาง
ใหเ้ หมาะสม กจ็ ะเกดิ เปนรปู ร่าง รูปทรง

และลกั ษณะผวิ ได้

เสน้ (Line)

เปนสิงทีมผี ลตอ่ การรับรู้ เพราะทําใหเ้ กดิ ความรสู้ กึ
ต่ออารมณ์และจิตใจของมนษุ ย์

เสน้ เปนพืนฐานสําคญั ของศลิ ปะทุกแขนง
ใช้ร่างภาพเพอื ถ่ายทอดสิงทีเห็นและสิงทีคดิ

จนิ ตนาการให้ปรากฎเปนรูปภาพ

เสน้ (Line) หมายถงึ การนาํ จดุ หลาย ๆ จุดมาเรยี ง
ต่อกันไปในทิศทางใดทิศทางหนงึ เปนทางยาว
หรอื สิงทเี กดิ จากการขูด ขีด

เขยี น ลาก ให้เกิดเปนรวิ รอย

- เส้นนอน ให้ความรสู้ กึ กว้างขวาง
เงียบสงบ นงิ ราบเรยี บ
ผ่อนคลายสายตา

- เส้นตงั ให้ความรู้สกึ สงู สงา่
มันคง แขง็ แรง ร่งุ เรอื ง

- เส้นเฉยี ง ใหค้ วามรสู้ ึกไม่มันคง
เคลือนไหว รวดเร็ว แปรปรวน

- เสน้ โคง้ ให้ความร้สู ึกอ่อนไหว
สุภาพออ่ นโยน สบาย น่มุ นวล เยา้ ยวน

- เสน้ โค้งก้นหอย ใหค้ วามรสู้ กึ เคลอื นไหว
การคลีคลาย ขยายตัว มึนงง

- เสน้ ซิกแซกหรอื เส้นฟนปลา ใหค้ วามรู้สกึ รนุ แรง
กระแทกเปนหว้ ง ๆ ตนื เต้น
สับสนว่นุ วาย และการขดั แยง้

- เส้นประ ให้ความรสู้ ึกไม่ต่อเนอื ง
ไมม่ นั คง ไม่แน่นอน

รปู ร่างและรปู ทรง

รปู ร่าง (Shape) หมายถึง เส้นรอบนอกทางกายภาพ
ของวตั ถุ สิงของเครืองใช้ คน สตั ว์ และ พชื มีลักษณะ

เปน 2 มติ ิ มคี วามกว้าง และความยาว

นาํ หนกั ออ่ น-แก่ (Value)

จํานวนความเขม้ ความออ่ นของสตี ่าง ๆ และแสงเงา
ตามทปี ระสาทตารบั รู้ เมือเทยี บกับนําหนักของสขี าว-
ดาํ ความอ่อนแกข่ องแสงเงาทาํ ให้เกดิ มติ ิ เกดิ ระยะ

ใกลไ้ กลและสมั พันธก์ บั เรอื งสโี ดยตรง

สี (Colour)

สิงทปี รากฎอย่ทู ้วั ไปรอบ ๆ ตัวเรา ไม่ว่าจะเปนสีทเี กดิ
ขนึ เองในธรรมชาติ หรอื สงิ ทีมนุษย์สรา้ งขนึ สที ําให้
เกดิ ความรสู้ ึกแตกตา่ งมากมาย เช่น ทาํ ให้รู้สึกสดใส
ร่าเริง ตืนเต้น หม่นหมอง หรอื เศรา้ ซมึ ได้ เปนตน้

บรเิ วณวา่ ง (Space)

บริเวณทเี ปนความว่างไม่ใช่สว่ นทเี ปนรูปทรงหรือเนือ
หาาในกาารจัดองค์ประกอบใดกต็ าม ถ้าปลอ่ ยให้มี
พืนทวี า่ งมากและให้มรี ปู ทรงน้อย การจัดนันจะให้
ความรสู้ ึกอา้ งอา้ ง โดดเดียว

พืนผวิ (Texture)

พืนผวิ ของวตั ถตุ า่ ง ๆ ทีเกดิ จากธรรมชาตแิ ละมนษุ ย์
สร้างสรรคข์ นึ พืนผิวของวตั ถทุ ีแตกตา่ งกนั ยอ่ มให้

ความรู้สึกทีแตกต่างกันด้วย

วรรณะสี (Tone)

วรรณะสเี ยน็ (Cold Tone)

วรรณสีเย็นมีอยู่ 7 ชนดิ ไดแ้ ก่สีเหลือง เหลอื งเขียว
เขยี ว เขียวนาํ เงิน นําเงิน นําเงนิ ม่วง ม่วง สกี ลมุ่ นเี มือ

ใช้ในงานจะได้ความรูส้ กึ สดชนื เยน็ สบาย เปนตน้

วรรณะสรี อ้ น (Warm Tone)

วรรณสีร้อนมอี ยู่ 7 สี ได้แก่ม่วง มว่ งแดง แดง แดงสม้
ส้ม ส้มเหลือง เหลือง สีกลมุ่ นีเมอื ใช้ในงานจะรู้สึกอบอุ่น

ร้อนแรง สนุกสนาน เปนตน้

สีกลาง (Muddy
Colors)

สีกลาง ในความหมายนีเปนสี
ทีเข้ากับสีได้ทุกสี ได้แก่ สี

นาํ ตาล สขี าว สีเทาและดาํ สี
เหลา่ นเี มือนาํ ไปใชง้ านลด
ความรนุ แรงของสอี ืนและจะ

เสริมให้งานดูเด่น

สนี ํา ความเปนมาของสีนาํ

สีนําเปนสที ใี ชก้ ันมาตงั แต่
โบราณ ทงั ในยโุ รป เอเชยี โดย

เฉพาะ จีน ญปี ุน ซงึ มคี วาม
สามารถในการระบายสนี าํ

ลักษณะของสนี ํา

ภาพเขยี นสีนาํ นํามคี วามงดงาม
แสดงให้เหน็ ถึงมติ ิสี ความซบั ซอ้ น

ของภาพ ลกั ษณะพิเศษตา่ งๆ

คณุ สมบัตขิ องสีนํา

ลกั ษณะโปร่งใส

( Transparent Quality )

สนี ํามีสว่ นผสมของกาวและสีทบี ดอยา่ งละเอยี ด เมอื
ระบายนาํ บนกระดาษสขี าวจึงมีเนอื ทไี มห่ นาทึบจนเกิด

ไป ทาํ ใหเ้ กิดลกั ษณะโปรง่ ใสการระบายสีนาํ จะต้อง
ระบายไปทีเดยี ว ไม่ระบายซาํ กัน เพราะจะทําใหส้ ชี ําหรอ

หมน่ ได้ และควรระบายจากสอี ่อนไปหาสีแก่ ในบางก
รณ๊อาจจะระบายจากสีแกไ่ ปหาออ่ นก็ได้ ทงั นีต้องคอย
ระวงั อยา่ ให้นําทใี ชผ้ สมสขี นุ่ หรอื คลาํ เพราะจําทาํ ใหส้ หี

ม่นหรือทึบได้

ลกั ษะเปยกชุ่ม( Soft Quality )

เนืองจากในการระบายสี จะต้องผสมผสานกบั นาํ
และระบายให้ซมึ เข้าหากันเมือตอ้ งการใหก้ ลมกลืนกัน

ดังนนั เมอื ระบายไปแล้วลักษณะของสที แี หง้ บน
กระดาษ จะคงความเปยกชุ่มของสี ปรากฏใหเ้ ห็นอยู่
เสมอ และในบางกรณีทใี ชส้ นี ําระบายมากเกนิ ไป แลว้
ปล่อยให้สแี ห้งไปเอง ก็จะเกดิ คราบของสี (Sfumato )
ปรากฏใหเ้ หน็ ซึงถอื เปนลกั ษณะพิเศษทไี ด้รบั ความ

นยิ มเปนอย่างมาก ยิงศลิ ปนสนี าํ ท่านใดสามารถ
สรา้ งสรรคใ์ ห้คราบนนั น่าดูและมคี วามหมายขนึ ถอื วา่

เปนลักษณะพเิ ศษของสีนําทมี ีค่าควรชนื ชม

สีนาํ มีคุณสมบัติทีแหง้ เร็ว

เมือเทยี บกับสีนาํ มนั ดังนันจึงทําใหเ้ กดิ ความ
เชอื ตอ่ ผู้สนใจทงั หลายว่า เปนสือทีระบายยาก และ
เหมาะสําหรับผู้ทีสามารถตัดสินใจรวดเรว็ ในการ
ถา่ ยทอดเท่านัน อยา่ งไรก็ดีความเชอื ดงั กล่าวอาจ
แกไ้ ขได้ ดว้ ยการลงมือทําจรงิ เพราะเหตุว่า การ

ระบายสนี ํามวี ิธรี ะบายหลายวิธี และเราสามารถ
ควบคมุ คุณสมบตั ิแหง้ เรว็ นไี ด้ ด้วยการผสมกลีเซ

อรนี ลงในนาํ ผสมสีกจ็ ะช่วยให้แห้งช้าได้

สีนาํ มีคณุ สมบัตริ กุ รามและยอมรับ
(Advance, Receda )

ทงั นเี กียวข้องกับเนอื สีและสารเคมที ผี สม
ซึงผู้สนใจจะตอ้ งสอบทานดว้ ยตนเองว่าสีใดทมี ี

คุณสมบตั ริ ุกรานสอี ืน
หรือสีใดยอมให้สีอืนรกุ ราน และสใี ดทตี ิดกระดาษแนน่

ลา้ งนาํ ไม่ออก ( Stained
Color )

ตัวอยา่ งผลงานสนี ํา

อุปกรณ์และเครืองมือ
1.กระดาษ
2.พู่กนั
3.สนี าํ
4.จานสี

การวาดเส้น ( Drawing)

เปนพืนฐานของงานทศั นศลิ ปและการออกแบบ โดย
การสรา้ งภาพสองมติ โิ ดยวธิ ที งี า่ ยและรวดเร็ว

ใหเ้ กดิ รอ่ งรอยต่าง ๆ โดยใชเ้ ครอื งมือทีอยใู่ กลต้ วั
เชน่ ถ่าน เศษไม้

หรอื แมแ้ ตน่ ิวมอื ของตนเอง แต่ในปจจุบนั นยิ มใช้
ดนิ สอ ปากกาและหมกึ ดนิ สอสี ดินสอถ่าน ชอลก์
ชอลก์ สี ปากกามารก์ เกอร์ ปากกาหมกึ ซมึ ซึงโดยมาก

จะเขยี นลงบนกระดาษ หรือวัสดอุ นื อยา่ ง
กระดาษแข็ง พลาสตกิ หนัง ผา้ กระดาน
สําหรบั การเขยี นชวั คราวอาจใช้กระดานดําหรือ

กระดานขาว หรือบนอะไรก็ได้

1. การวาดเสน้ เปนตวั ช่วยในการถา่ ยทอดความคดิ ของ
นักออกแบบ

2. การวาดเสน้ ทาํ ไห้เหน็ ลักษณะของผลงานได้ทงั 2
มติ ิ และ ให้ความร้สู กึ 3 มติ ิ

3. การวาดเสน้ สามารถทาํ ไดส้ ะดวก รวดเรว็ งา่ ย และ
ใชอ้ ปุ กรณเ์ ขยี นพนื ฐานทวั ไป

4. การวาดเสน้ ชว่ ยในการเลอื ก ดัดแปลง ชนิ
งาน เปนการกลันกรองทดี กี อ่ นการสร้างจริงใน
เชิงธุรกจิ เปน การประหยดั เวลา ต้นทุน และ ที

สาํ คัญได้ผลงานทีดี
5. การวาดเส้น เปนตวั ช่วยบอกรายะเอียดตา่ งๆ
ทังทีเรยี บงา่ ย และ ซบั ซ้อนไดใ้ นมมุ มองของงาน

ออกแบบ

6. การวาดเสน้
สามารถถา่ ยทอดจติ นาการทุกแนวความคดิ ทงั ทใี กล้

ตวั หรือ อนาคตไดไ้ มม่ ขี อบเขตจํากดั
มคี วามเทา่ ทันกับการสร้างสรรคท์ กุ รปู แบบ

อปุ กรณใ์ นการวาดเส้น