ราชาธิราช ตอน สมิงพระรามอาสา

ราชาธิราช ตอน สมงิ พระรามอาสา

ครูวเิ ชษฐ์ หิรัญชัย

ราชาธิราช ตอน สมงิ พระรามอาสา

ผู้แปล เจา้ พระยาพระคลัง (หน) เป็นแมก่ องในการแปล
ร่วมดว้ ยพระยาอนิ ทรอัคคราช พระภิรมย์รัศมี และพระศรี
ภูรปิ รีชา

ราชาธริ าช ตอน สมงิ พระรามอาสา

ประวัติผูแ้ ปล
เจา้ พระยาพระคลัง (หน)

เกดิ ในสมัยกรงุ ศรีอยธุ ยาตอนปลาย
ในแผน่ ดนิ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ

ราชาธิราช ตอน สมงิ พระรามอาสา

หน้าที่การงาน ในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช รับราชกาลเป็น

หลวงสรวิชิต แลว้ ไปเป็นนายด่านเมืองอุทัยธานีในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จ
พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช แล้วไดเ้ ลือ่ นเป็นพระยาพิพัฒน์โกษา
และเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ในทส่ี ุด

งานประพันธ์

มีทัง้ ทีเ่ ปน็ รอ้ ยแก้วและร้อยกรอง

ผลงานทีส่ าคัญ ไดแ้ ก่ ลลิ ติ เพชรมงกฎุ , อเิ หนาคาฉันท์ (แตง่ เมือ่ ตอนเปน็ หลวง
สรวิชิต (หน) ในแผน่ ดินสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบรี) สามกก๊ , ราชาธิราช (เป็นผูอ้ านวยการ
แปล รว่ มกับกวีท่านอน่ื ๆ) กากีคากลอน, ลลิ ติ พยุหยาตราเพชรพวง, ลิลิตศรีวชิ ัย
ชาดก, สมบัตอิ มรินทร์คากลอน, กลอนจารกึ เรือ่ งสร้างภูเขาทองวัดราชคฤห์,
รา่ ยยาวมหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์กุมารและกัณฑ์มัทรี

จุดประสงคใ์ นการแปล

รัชกาลที่ 1 มีพระราชประสงคใ์ ห้กวีในราชสานักแปลและเรียบเรียงข้ึนใหม่

เพื่อเป็นประโยชน์ และพระบรมวงศานุวงศ์ และข้าราชบริพาร จะได้ “จดจาไวเ้ ปน็
คติบารุงสติปัญญา”

ราชาธิราช เป็นวรรณคดปี ระเภทพงศาวดาร เกีย่ วกับการสงครามที่
แสดงกุศโลบายการรบ แปลมาจากพงศาวดารมอญ

ราชาธิราช ตอน สมงิ พระรามอาสา

พระบาทสมเดจ็ พระพทุ ธยอดฟ้าจุฬาโลกเห็นว่ามี ประโยชน์ จึงโปรดให้

เจ้าพระยาพระคลัง (หน) พระยาอินทรอัคคราช พระภริ มย์รัศมี พระศรี
ภูริปรชี า ร่วมกันแปล เปน็ นยิ ายรอ้ ยแกว้ เร่อื งยาว ราชาธริ าช ตอน สมิง

พระรามอาสา

ราชาธริ าช ตอน สมิงพระรามอาสา

แนวคิด หรือ แกน่ เรื่อง
“แมจ้ ะมีอุปสรรคหรือขอ้ ดอ้ ย แต่ความสาเร็จกเ็ กิดไดด้ ้วยฝีมือ
และปัญญา”

ลักษณะคาประพันธ์

เปน็ ความเรียงหรือนิยายรอ้ ยแก้ว ทีม่ ีการดาเนนิ เรื่อง ตัวละคร ฉาก และบทสนทนา
เช่นเดียวกับนวนิยาย

แต่บทสนทนาหรือบทราพึงราพันไมไ่ ดม้ ีเครือ่ งหมายอัญประกาศ แยกออกมาจากบท
บรรยายหรือพรรณนา

ใชบ้ รรยายโวหารในการเลา่ เรือ่ ง รูปประโยคไมซ่ ับซอ้ น เขา้ ใจ ง่าย แตบ่ างคาเปน็ คา
เกา่ ต่างจากปัจจุบัน

วรรณคดีสโมสร (สมัยรัชกาลท่ี 6) ยกย่องว่า เป็นยอดของความเรียงเรือ่ งนิทาน

เสมอดว้ ยเรือ่ งสามกก๊

ราชาธิราช ตอน สมงิ พระรามอาสา

ราชาธริ าชเปน็ พงศาวดารมอญ มีเน้อื หายาวมาก ตอนสาคัญที่นามาเป็น
บทเรยี น คือ ตอน สมงิ พระรามอาสา คือ เร่อื งราว หรอื เหตุการณ์ที่เกี่ยวกับ
พงศาวดาร พระมหากษัตริย์ หรอื เกี่ยวกับประเทศชาติ

ตัวละครในเรื่อง

พระเจ้ากรุงจนี หรอื พระเจา้ กรุงต้าฉงิ

เสวยราชสมบัตอิ ยูใ่ นกรงุ จีน

ตัวละครในเรือ่ ง

กามะนี เปน็ ทหารเอกของพระเจ้ากรงุ ต้าฉงิ

มีฝมี ือเกง่ กาจ จนมีคาสรรเสริญวา่
“มิใช่มนุษยด์ ุจเทพยดา”

ตัวละครในเรือ่ ง

พระเจ้าฝรัง่ มัง้อ้ ง หรอื พระเจา้ มณเฑยี รทอง

เป็นกษัตรยิ ์แห่งกรงุ รัตนบุระอังวะ มักทาการสงคราม
กับมอญแหง่ เมืองหงสาวดี

ตัวละครในเรื่อง

สมิงพระราม เปน็ ทหารเอกของพระเจา้ ราชาธริ าช

แหง่ กรงุ หงสาวดี (มอญ) ภายหลังเปน็ เชลยศึกของ
พระเจ้าฝรั่งมัง้้อง (พมา่ ) ไดร้ ับแต่งตัง้ ใหเ้ ป็น
“พระมหาอุปราชาผดุงพระนคร

เรือ่ งยอ่

พระเจา้ กรุงจีนยกทัพมาท้ารบพระเจา้ ฝรั่งมัง้อ้ งแหง่ กรุงอังวะ

“ธรรมดาชาตกิ ษัตรยิ ์จะมีเกียรติยศและการเล่นสบายกเ็ พราะไดท้ า
สงครามชมเลน่ เป็นขวัญตา ด้วยไดเ้ หน็ ทแกลว้ ทหารฟ้อนราอาวุธ
ตา่ ง ๆ สู้กันในสงคราม ไดต้ รองตรกึ แกไ้ ขกันโดยขบวนกลศึกลกึ ตื้น
ตามอุบายปัญญาซ่ึงจะเอาชนะ จึงได้มีเดชานุภาพแจง้ ไปแกก่ ษัตรยิ ใ์ น
นานานุประเทศทั้งปวงเปน็ อันมาก”

“ใครจ่ ะดูทหารขี่มา้ ราทวนสูก้ ันตัวต่อตัว ถา้ ฝ่ายพมา่ แพก้ ็ขอให้ยอมยก
เมืองให้เพอื่ มิใหป้ ระชาชนตอ้ งเดือดรอ้ น แต่ถ้าจนี เปน็ ฝา่ ยแพ้ก็จะถอยกลับ
โดยดี มิให้ประชาชนเปน็ อันตรายแต่อย่างใด ขณะทต่ี ัง้ ทัพอยูย่ ังไดก้ าชับ
แก่ทหารทั้งปวงว่า ถ้าผูใ้ ดไมม่ ีอาวุธสู้รบ อย่าไดท้ าอันตรายเปน็ อันขาด”

“การทาสงครามครั้งนี้เปน็ ธรรมยุทธ์ใหญย่ ิ่ง สมณชีพราหมณ์
อาณาประชาราษฎรจ์ ะมไิ ดค้ วามเดือดร้อน”

สมงิ พระรามเชลยจากหงสาวดีอาสาออกรบ

“หาบสองบา่ อาสาสองเจา้ หาควรไม่”

สมงิ พระรามเลือกม้าศกึ

สมงิ พระรามสู้กับกามะนี
ทหารเอกของพระเจา้ กรงุ จีน

“เราเป็นกษัตริย์ผู้ใหญ่อันประเสรฐิ ได้ใหค้ ามั่นสัญญาไวแ้ ก่
เขาแล้ว จะกลับคานัน้ หาควรไม่ พมา่ ทัง้ ปวงจะชวนกันดู
หมนิ่ ไดว้ ่าจีนพูดมจิ รงิ เรารักสัตย์ย่งิ กว่าทรัพย์ อยา่ ว่าแต่
สมบัตมิ นุษย์นี้เลย ถงึ ทา่ นจะเอาทพิ ยส์ มบัตขิ องสมเดจ็
อมรนิ ทร์มายกใหเ้ รา เรากม็ ไิ ด้ปรารถนา”

พระเจา้ ฝรัง่ มัง้อ้ งบาเหน็จความชอบ

“อน่ึงข้าพเจา้ เลา่ ก็ต่างประเทศภาษา อุปมาดังนกเคา้ ถึง
มีกาลังอยูก่ จ็ ริง แต่ตกเขา้ อยใู่ นท่ามกลางฝูงกาเมือ่
กลางวัน ขา้ พเจา้ จะบัญชาราชกจิ ฉันใด”

“มิให้ใครเรียกตนวา่ เชลย ถา้ ไดย้ ินใครเรียกกจ็ ะขอกลับไปหงสาวดี
ทันที หากมีสงครามระหว่างพม่ากับมอญ ตนจะไม่ขอเข้าทา
สงครามกับฝา่ ยใดเลย”

“ตัง้ แตว่ ันนีไ้ ปให้คนทัง้ ปวงเรียกวา่ เจา้ สมิงพระรามกู้เมือง ถา้ ผู้ใดเรียกเชลย
แล้วจะ้่าเสยี ให้สน้ิ ทั้งโคตร”

สมงิ พระรามนอ้ ยใจ หนีกลับหงสาวดี

“ลูกอ้ายเชลยนีก้ ลา้ หาญนัก”

ตอบคาถามชวนคิด

1. เหตุใดรัชกาลที่ 1 จึงโปรดเกล้าฯ ใหเ้ จ้าพระยาพระคลัง (หน) แปลและเรียบเรียง เรื่องราชาธิราช
ใหม่

2. เหตุใดพระเจ้ากรุงจีนจงึ ยกทัพมากรุงองั วะ
3. หาบสองบ่าอาสาสองเจ้าหาควรไม่ เป็นคาพูดของใคร และมีความหมายวา่ อย่างไร
4. เหตุใดในท้ายที่สุดสมิงพระรามจงึ ยอมรับอาสาสูก้ ับกามะนี
5. นักเรียนคิดว่าตวั ละครตอ่ ไปน้ี มีลักษณะอย่างไร

5.1 พระเจ้ากรุงจีนหรือพระเจ้าตา้ ฉิง
5.2 พระเจ้าฝรัง่ มัง้อ้ งหรอื พระเจ้ามณเฑียรทอง
5.3 กามะนี
5.4 สมิงพระราม