สารนิพนธ์การเข้าถึงบริการด้านสุขภาพของแรงงานสวนยางพาราจากประเทศเมียนมาร์

42

โรงพยาบาลจํานวน 25 ชุด/สัปดาห์ ใน 1 วันเรามารถทําได้ประมาณ 5 คน 1
คนจะใชเ้ วลาประมาณ 1 ชัว่ โมง ถ้าดจู ากความต้องการมันก็พอใช้ ยารักษาเรา
ก็จะประเมินนํายาเบ้ืองต้นข้ึนมาใช้ซ่ึงส่วนใหญ่ก็พอดี แต่ถ้าไม่พอในกลุ่มพวก
ยาเราก็จะให้ยารักษาตัวที่ใกล้เคียงไปก่อนหรือไม่หากยาน้ันไม่จําเป็นเราก็จะ
ไม่จ่ายให้จ่ายยาให้เท่าท่ีจําเป็นแต่ก็ยังไม่พบปัญหานี้ เพราะเราจะสํารวจก่อน
ว่ายาอะไรใช้เยอะ ยาอะไรใช้น้อย ช่วงนี้คนไข้จําเป็นต้องใช้ยาอะไรบ้าง ก็จะ
สั่งมาตามทมี่ ีในประวตั กิ ารรกั ษา”(ชศู กั ด์ิ สุขอดุ มกอบกลู ,2563 สัมภาษณ)์

จากคาสัมภาษณ์ของนายชูศักดิ์ สุขอุดมกอบกูล นายชูศักดิ์ สุขอุดมกอบกูล นักวิชาการสา
ธารสุขชานาญการ ผู้อานวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจาตาบลบ้านใหม่พัฒนา จะเห็นว่า
หากเกิดเหตกุ ารณย์ ารกั ษาโรคไม่เพียงพอแต่ถ้าเป็นกลุ่มที่มียาตวั อน่ื สามารถทดแทนกันได้เราก็จะจ่าย
ยาตัวนน้ั ไปให้กอ่ น นอกจากนเี้ ราจะพบว่าแนวทางในการแก้ไขปัญหาเร่ืองยาไม่พอที่ทางโรงพยาบาล
ส่งเสริมสุขภาพประจาตาบลบา้ นใหม่พัฒนาใช้ คือการตรวจสอบความต้องการของคนไข้ท่ีมีต่อการใช้
ยาว่าตอ้ งการใช้ยากลุ่มไหนมากทีส่ ุด ในชว่ งนั้นมีคนไข้ในกลมุ่ ทตี่ อ้ งใช้ยารักษาในระยะยาวหรือการใช้
ยาอยา่ งตอ่ เน่อื งกค่ี นใช้ปริมาณเท่าไร โดยจะนาข้อมูลท่ีได้เป็นตัวกาหนดในการส่ังยามาเก็บไว้ในคลัง
ของโรงพยาบาลสง่ เสรมิ สขุ ภาพประจาตาบลบ้านใหม่ ซึ่งถือว่าเป็นแนวทางในการแก้ไขปัญหาท่ีทาให้
ไม่เกิดปัญหาคือการตรวจสอบข้อมูลให้ครบแล้วส่ังยาขึ้นมาเพื่อป้อกันการขาดยาที่จะต้องใช้ในการ
รักษาผู้ป่วย

4.3.6 แนวทางในการแกไ้ ขปัญหาการคลาดแคลนบุคลากรท่ีมีความสามารถทางด้านการ
ส่อื สารภาษาถน่ิ

จากการศึกษาพบว่าบุคคลากรทางการแพทยส์ ว่ นใหญส่ ามารถสอื่ สารดว้ ยภาษาถ่ินและภาษา
พม่าไดแ้ ตก่ ็ยงั พบว่าบุคลากรทางการแพทย์บางท่านยังไม่สามารถส่ือสารด้วยภาษาถิ่น แนวทางในการ
แก้ไขเบอ้ื งต้นคอื การให้ผ้ทู ี่สามารถสื่อสารดว้ ยภาษาถ่ินหรอื ภาษาพมา่ มาชว่ ยแปล แต่ถ้าหากบุคลากร
ท่านนน้ั ไม่สะดวกก็จะใช้การสอื่ สารด้วยการแสดงท่าทางให้ผู้ป่วยเข้าใจ ดังท่ี นายชูศักด์ิ สุขอุดมกอบ
กูล นายชูศักดิ์ สุขอุดมกอบกูล นักวิชาการสาธารสุขชานาญการ ผู้อานวยการโรงพยาบาลส่งเสริม
สุขภาพประจาตาบลบ้านใหมพ่ ฒั นา ได้กลา่ วไวว้ า่

“ในอตตี รพ.สต.เนน้ การทํางานให้บริการด้านสุขภาพ เดิมมีเจ้าหน้าท่ี
2 คน ท้ัง 2 คน ไม่มีพ้ืนฐานภาษาถิ่นเลย เดิมเวลามีคนมารักษาพยาบาลไม่ว่า
จะเป็นแรงงานหรือชาวบ้านก็จะมีคนท่ีพูดภาษาท่ีมาด้วย ถ้าไม่มีก็จะให้ อสม.
ช่วยแปลให้ถ้าไม่มีจริง ๆก็จะใช้ภาษาสากล คือการแสดงท่าทางแทน แต่
ปัจจุบันมีเจ้าหน้าท่ีประจําการทั้งหมด 6 ท่าน โดยแบ่งเป็นคนในพ้ืนท่ีทั้งหมด
5 คน สามารถส่อื สารในภาษาถ่ินได้ ”(ชูศักดิ์ สขุ อดุ มกอบกูล,2563 สมั ภาษณ)์

43

จากการสัมภาษณ์ของนายชูศักดิ์ สุขอุดมกอบกูล นักวิชาการสาธารสุขชานาญการ
ผู้อานวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจาตาบลบ้านใหม่พัฒนา นอกจากการใช้บุคลากรท่ี
สามารถส่ือสารด้วยภาษาถ่ินได้แล้วยังมีการใช้อาสาสมัครสาธารสุขประจาหมู่บ้านท่ีเป็นคนพ้ืนท่ีช่วย
ในการแปลภาษาให้อกี ที นอกจากน้ียังพบว่าโดยส่วนใหญ่แล้วผู้ป่วยที่ไม่สามารถพูดภาษาไทยได้ทั้งท่ี
เป็นแรงงานและคนในพ้นื ทก่ี ็มักจะมากับบคุ คลทีส่ ามารถสือ่ สารด้วยภาษาไทยได้ ซึ่งตรงกับท่ีนางนวย
แรงงานสวนยางได้กลา่ วไว้

“เวลาไปหาหมอจะให้ลูกพาไปเพราะขับรถไม่เป็นเดินไปก็เดินไม่ไหว
อกี อย่างพดู ไทยไมไ่ ด้เลยต้องใหล้ กู ชว่ ยแปล ”(นวย,2563 สัมภาษณ์)

นอกจากนใ้ี นส่วนของการจาหน่ายบตั รประกนั สุขภาพองโรงพยาบาลสังขละบุรีเองก็ยังพบว่า
ปัจจุบันเจ้าหน้าที่ส่วนใหญ่สามารถส่อื สารดว้ ยภาษาถ่นิ และภาษาพม่าได้ แต่แรงงานส่วนใหญ่ท่ีเข้ามา
ซอื้ บตั รประกันสุขภาพมกั จะมีลา่ มแปลภาษามาด้วยซึ่งเจ้าหน้าทก่ี จ็ ะส่อื สารผา่ นไปทางล่ามเพื่อให้ง่าย
ต่อการทางาน ทง่ั นีก้ ารรกั ษาพยาบาลภายในโรงพยาบาลสังขละบุรี เจ้าหน้าทีส่วนใหญ่ก็มักจะส่ือสาร
ดา้ นภาษาถ่ินและภาษาพม่าได้ ซ่ึงทั้งน้ีภายในโรงพยาบาลเราจะมีล่ามจิตอาสามาช่วยแปลบ้างในบ้าง
คร้ังเพราะเจ้าหน้าที่แต่ละท่านล้วนมีหน้าท่ีเฉพาะทาให้บางครั้งไม่สะดวกไปช่ วยแปลก็จะใช้ล่ามจิต
อาสาในการช่วยแปลภาษาดังท่ีนายบุญสุข ปองสะอาด พนักงานบริการเวชระเบียนโรงพยาลสังขละ
บรุ ี และนางมะซานแรงงานสวนยาง

“ส่วนตัวพดู ภาษาพมา่ หรือภาษาถ่ินได้อยู่แล้วจึงไม่จําเป็นต้องใช้ล่าม
แปลภาษาแต่ส่วนใหญ่แรงงานเวลามาหาหมอหรือมาซ้ือบัตรประกันสุขภาพก็
จะมีคนท่ีสามารถพูดไทยได้ เช่น คนรู้จัก เพื่อนบ้าน มาเป็นล่ามตัว แต่ถ้าไม่มี
จริง ๆ และเจา้ หน้าทีค่ นนัน้ ไม่สามารถสอ่ื สารได้จริง ๆทางเราก็จะจัดหาล่ามให้
โดยส่วนใหญ่ก็จะเป็นเจ้าหน้าที่ท่ีสามารถพูดภาษาพม่าหรือภาษาถ่ินได้ ไม่ก็
เป็นจติ อาสา หรือบางคร้ังองค์กร NGOs ที่พามาเขาก็จะช่วยแปลให้ซ่ึงตนเอง
มองว่าปัญหาด้านภาษาไม่ได้มีปัญหาแล้ว ”(บุญสุข ปองสะอาด,2563
สัมภาษณ์)

“ไปหาหมอทโ่ี รงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจําตําบลบ้านใหม่พัฒนา
โดยส่วนใหญ่ถ้าหมอรู้ว่าเราเป็นคนพม่าเขาจะให้คนที่พูดได้มาช่วยแปลภาษา
ให้เปน็ ล่ามจติ อาสามาแปลให้”(มะซาน,2563 สมั ภาษณ)์

ซึ่งเราจะเห็นว่าท้ังที่โรงพยาบาลสังขละบุรี และโรงพาบาลส่งเสริมสุขภาพประจาตาบลบ้าน
ใหม่พัฒนาและตวั แรงงาน ตา่ งทราบดีวา่ การท่ไี มส่ ามารถสอื่ สารกันได้เข้าใจอาจจะส่งผลต่อการรักษา
สุขภาพท้ังนี้ทุกฝ่ายต่างมีแนวทางในการป้องกันด้วยการเตรียมความพร้อมทางด้านภาษาท้ังการใช้
เครือข่ายของเจ้าหน้าที่ที่สามารสื่อสารด้วยภาษาถิ่นและการเตรียมล่ามแปลภาษาทั้งในส่วนของ
สถานพยาบาลและในส่วนของแรงงาน

44

นอกจากการศึกษายังพบว่าปัญหาด้านการสื่อสารนอกจากการสื่อสารด้วยภาษาถิ่นแล้วยัง
พบว่ามีปัญหาในเร่ืองของการสื่อสารผ่านส่ือส่ิงพิมพ์ ซึ่งส่วนใหญ่มักจะเป็นภาษาไทยทั้งซองบรรจุยา
รักษาโรคและป้ายประชาสัมพันธ์ต่าง ๆ ซ่ึงจากการสังเกตของผู้วิจัยพบว่าซองบรรจุยาของ
โรงพยาบาลสังขละบุรีจะใช้การพิมพ์รูปเพื่อให้แรงงานสามารถดูได้ว่ายาตัวดังกล่าวต้องรับประทาง
เวลาไหน ทานก่อนหรือหลังอาหาร

ภาพที่ 4.5 ภาพถุงบรรจยุ ารกั ษาโรคโรงพยาบาลสังขละบรุ ี
ซึ่งซองบรรจุยาดังกล่าวจะใช้ทุกโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจาตาบลและสานักงานสา
ธารสุขชุมชน ตลอดจนโรงพยาบาลสังขละบุรีเอง ซ่ึงจากรูปเราจะพบว่ามีการพิมพ์ด้วยตัวอักษร
ภาษาไทยและมีการพิมพ์รูปภาพเพื่อเป็นสัญลักษณ์เป็นตัวแทนในการอธิบายว่ายางภายในซองบรรจุ
ยาต้องรบั ประทานเวลาไหนและเปน็ ยาก่อนหรือหลังอาหาร
นอกจากน้ียังพบว่าจากการสัมภาษณ์นายชูศักดิ์ สุขอุดมกอบกูล นักวิชาการสาธารสุข
ชานาญการ ผู้อานวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจาตาบลบ้านใหม่พัฒนา ทาให้เราทราบว่า
ปัจจุบันทางหน่วยงานภาครัฐไม่ได้มีการแปลเอกสารไว้เป็นภาษาพม่าเนื่องจากการจัดทาเอกสารถือ
เปน็ การจัดการให้ความรู้ใหก้ บั ประชาชนคนไทยซง่ึ ถือเป็นสวัสดกิ ารในอีกรปู แบบหนึ่ง รัฐไม่มีนโยบาย
ในการแปลเอกสารหรือป้ายประชาสัมพันธต์ ่าง ๆ ให้ และไม่มีงบประมาณในส่วนนี้ แนวทางการแก้ไข
เบื้องต้นก็จะใช้การประชาสัมพันธ์ข้อมูลข่าวสารผ่านทางอาสาสมัครสาธารสุขประจาหมู่บ้านเป็น
กระบอกเสียงแทนดังทีไ่ ด้กลา่ วไว้

“เอกสารต่าง ๆ เราไม่ได้แปลไว้เน่ืองจากรัฐไม่มีงบประมาณไว้ให้
สําหรับการแปลเอกสารเราจะแปลแค่สิ่งท่ีสําคัญเท่าน้ัน ซึ่งจะมีแค่สมุดฝาก
ครรภ์ที่เรามีแปลไว้ให้นอกจากนี้ก็ไม่ได้แปล ซึ่งถ้ามองในมุมมอของแรงงาน

45

อาจจะมีปัญหาเร่ืองการเข้าถึงข้อมูล แต่แนวทางการแก้ไขปัญหาก็คงต้องใช้
อสม. ช่วยในการอธิบายให้ความรู้ หรือไม่อาจะต้องขอความร่วมมือกับ
หน่วยงานอ่ืน ๆ เช่นมูลนิธิต่าง ๆ ท่ีเขาทํางานด้านนี้อาจจะมีการสนับสนุนใน
เรื่องของการแปลภาษาให้หรือการเพิ่มงบประมาณให้ในส่วนของการแปล
เอกสาร แต่รัฐก็คงดูว่ามีความจําเป็นไหมเพราะถือได้ว่าเป็นการจัดสวัสดิการ
รปู แบบหน่ึงซึ่งการจัดสวัสดิการกต็ อ้ งคํานึงถึงคนไทยว่ามีความจําเป็นไหม ”(ชู
ศกั ดิ์ สขุ อดุ มกอบกลู ,2563 สมั ภาษณ์)

ซ่ึงจากการให้คาสัมภาษณ์จะเห็นว่าแนวทางในการแก้ไขปัญหาสามารถทาได้ด้วยการขอ
ความร่วมมือจากหน่วยงานองค์กรพัฒนาเอกชน หรือ NGOs ที่ทางานเกี่ยวข้องร่วมแปลเอกสารต่าง
ๆ เป็นภาษาพม่าไว้ให้บริการแรงงานหรืออาจจะต้อของบประมาณเพิ่มเติมจากหน่วยงานภาครัฐเพ่ือ
ทาการแปลเอกสารตา่ ง ๆ

4.3.7 แนวทางในการแก้ไขปัญหาช่องทางการกระจายข้อมูลข่าวสารและการ
ประชาสัมพันธ์

จากการศึกษาพบว่าสถานพยาบาลท้ังสองแห่งมีช่องทางในการกระจายข้อมูลข่าวสารท่ี
หลากหลายช่องทางทั้งน้ีเพื่อให้สามารถกระจายข้อมูลข่าวสารไปให้ครอบคลุมและท่ัวถึงแต่อย่างไรก็
ตามจากผลการศึกษายังพบว่าไม่สามารถเข้าถงึ กลุ่มแรงงานได้อย่างเต็มท่ี ซ่ึงจากการสังเกตของผู้วิจัย
เองพบวา่ แหลง่ กระจายข้อมูลข่าวสารเน้นการกระจายดว้ ยภาษาไทยเปน็ หลักทาให้แรงงานไม่สามารถ
เข้าถงึ ขอ้ มูลได้ แต่อย่างไรก็ตามโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจาตาบลบ้านใหม่พัฒนาได้มีแนวทาง
ในการแก้ไขคือการกระจายข้อมูลข่าวสารผ่านทางการประชาสัมพันธ์ไปกับอาสาสมัครสาธารสุข
ประจาหมู่บ้านนอกจากนี้ยังเลือกใช้เวทีชุมชนในการกระจายข้อมูลข่าวสารด้านสาธารณสุขและการ
บริการดา้ นสุขภาพ ในส่วนของการซ้ือบัตรประกันสุขภาพก็จะใช้การประชาสัมพันธ์โดยการบอกปาก
ต่อปากของกลุ่มแรงงานกันเองเพราะเน่ืองจากทางเจ้าหน้าท่ีทราบถึงปัญหาดังกล่าวจึงเลือกที่จะ
ประชาสัมพันธ์เพิ่มเติมด้วยการแจ้งแรงงานท่ีเข้ามาซ้ือบัตรประกันสุขภาพถึงข้อดีในการซ้ือบัตร
ประกันสุขภาพเพ่ือเป็นการสร้างแรงจูงใจในการเข้ามาซื้อบัตรประกันสุขภาพของแรงงานดังท่ี นายชู
ศักด์ิ สุขอุดมกอบกูล นักวิชาการสาธารสุขชานาญการ ผู้อานวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ
ประจาตาบลบ้านใหม่พัฒนา และนายบุญสุข ปองสะอาด พนักงานบริการเวรเบียนโรงพยาลสังขละ
บุรี ไดก้ ล่าวไวว้ ่า

“อสม.ทํางานช่วยเหลือเราทุกเร่ืองไม่ว่าจะเป็นการรักษา ส่งเสริม
ป้องกัน และฟ้ืนฟู กระจายข้าวสาร ส่วนใหญ่จะเน้นการทําจิตอาสา ควบคุม
โรค การแจง้ ขา่ วสารสาธารณสุข นอกจากน้ีบางเรื่องจะลงประชุมกับชุมชนเอง
ส่วนใหญ่จะลงที่พื้นที่ กรณีโรงงานแรงงานจะลงมาประชุมด้วยอยู่แล้วเราก็จะ
อาศยั การกระจายข่าวสารต่าง ๆ ลงไปกับแรงงาน ไม่สามารถรักษาเบ้ืองต้นได้
”(ชูศักด์ิ สขุ อุดมกอบกูล,2563 สมั ภาษณ)์

“เราแจ้งข่าวผ่านทางสถานีวิทยุและทางผู้นําชุมชนท่ีจะมีการประชุม

46

ลูกบ้านแต่ไม่ได้ผลเท่าที่ควรส่วนมากจะได้ผลด้วยวิธีการบอกแบบปากต่อปาก
สาเหตุทวี่ ิธีนีไ้ ดผ้ ลสืบเนื่องมากจากคนกลุ่มนี้ไม่สามารถเข้าถึงระบบการส่ือสาร
ได้ดีเท่าท่ีควรเขายังคงใช้วีการส่ือสารแบบพบปะพูดคุย เอาเขามานอน
โรงพยาบาลโดยเขาไม่ได้มีสิทธิบัตรประกันสุขภาพเราก็จะแนะนําและอธิบาย
ให้เขาฟังแล้วเราก็จะแนะนําเก่ียวกับบัตรให้เขาฟังแล้วเขาก็จะไปบอกต่อ
เพราะเราจะบอกให้เขาเห็นคุณค่า การแก้ไขเร่ือนี้ถือว่ายากพอสมควรควรใช้
ระบบปากตอ่ ปากดกี ว่า”(บญุ สุข ปองสะอาด,2563 สัมภาษณ์)

จากการสมั ภาษณ์ของทั้งสองท่านทาให้เราพบว่าแนวทาในการแก้ไขปัญหาเร่ืองช่องทางการ
กระจายข้อมูลข่าวสารและการประชาสัมพันธ์ข่าวสารต่าง ๆ มักจะใช้การกระจายข้อมูลข่าวสารผ่าน
การใช้อาสาสมัครสาธารณสุขชุมชนประจาหมู่บ้านและเวทีชุมชนในการประชาสัมพันธ์ข้อมูลข่าวสาร
กับกลมุ่ แรงงานตลอดจนทัง้ ระชาสัมพนั ธ์กบั คนในชุมชน

จากการศึกษาแนวทางในการแก้ไขปัญหาในการเข้าถึงบริการด้านสุขภาพเราจะพบว่าแนว
ทางการแก้ไขปัญหาปัญหาต่าง ๆ ถ้าจะให้ดีและมีประสิทธิภาพนั้น ต้องอาศัยความร่วมมือจากทั้ง
ในทางภาครัฐ เอกชน(นายจ้าง) องค์กรพัฒนาเอกชน(NGOs) ตลอดจนแรงงานในการร่วมกันแก้ไข
ปัญหาต่าง ๆ ถึงจะสาเร็จ โดยวิธีการแก้ไขปัญหาแต่ละด้านก็จะแตกต่างตามความเหมาะสมทั้งท่ี
จะต้องให้รัฐสนับสนุนงบประมาณ ออกนโยบายเพื่อเป็นช่องทางในการแก้ไขปัญหา ตลอดจนการ
สรา้ งเครือข่ายแรงงานในการแก้ไขปญั หา ดังทไ่ี ด้กลา่ วมาแล้วในเน้ือหาข้างตน้

47

บทที่ 5
สรุป อภิปรายและขอ้ เสนอแนะ

การศกึ ษาเร่ือง การเข้าถึงบริการด้านสุขภาพของแรงงานสวนยางพาราจากประเทศเมียนมาร์
คร้ังนี้มีวัตถุประสงค์เพ่ือศึกษาปัญหาการเข้าถึงการบริการด้านสุขภาพของแรงงานส วนยางจาก
ประเทศเมียนมาร์ และเพ่ือศึกษาแนวทางการแก้ปัญหาการบริการด้านสุขภาพของแรงงานสวนยาง
จากประเทศเมียนมาร์ ด้วยวิธีการตามระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research
Methodology) โดยใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth interview) และการสังเกต
(Observation) ซึ่งผู้วิจัยใช้วิธีการคัดเลือกผู้ให้ข้อมูลหลัก (Key Information) จานวน 4 คน ซึ่งเป็น
ผู้ที่มีความรู้ความเข้าใจในการเข้าถึงบริการด้านสุขภาพและสวัสดิการของแรงงานสวนยางพาราจาก
ประเทศเมยี นมาร์ ซึ่งประกอบไปด้วย ผู้อานวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจาตาบลบ้านใหม่
พัฒนา พนักงานเวชระเบียนโรงพยาบาลสังขละบุรี พนักงานดูแลสวนยางพาราและประธาน
อาสาสมัครสาธารณสุขประจาหมู่บ้านบ้านใหม่พัฒนา ตาบลหนองลู อาเภอสังขละบุรี จังหวัด
กาญจนบุรี และกาหนดผใู้ หข้ ้อมลู เสรมิ ทัง้ สิ้น 8 คน ซงึ่ เป็นผทู้ ท่ี างานในเขตสวนยางพาราในพ้ืนที่บ้าน
ใหมพ่ ัฒนา ตาบลหนองลู อาเภอสังขละบุรี จงั หวัดกาญจนบุรี โดยวิธีการการเลือกตัวอย่างแบบลูกโซ่
(Snowball Sampling) ตามเกณฑท์ ี่ผวู้ จิ ัยไดก้ าหนดไว้ ผวู้ จิ ยั ได้ดาเนินการศึกษาค้นคว้าและได้ทราบ
ถงึ ผลการศกึ ษา โดยผวู้ จิ ยั ได้ทาการสรุปผลการศึกษาดงั รายละเอยี ดต่อไปนี้

5.1 สรุปผลการศกึ ษา
5.2 อภิปรายผลการศึกษา
5.3 ขอ้ เสนอแนะ

5.1 สรุปผลการศกึ ษา

5.1.1 ปัญหาการเข้าถึงการบรกิ ารดา้ นสุขภาพของแรงงานสวนยางจากประเทศเมยี นมาร์
จากการศึกษาพบว่าการเข้าถึงบริการด้านสุขภาพของแรงงานยังคงมีปัญหาอยู่ โดยพบว่ามี
หลายประเดน็ ทนี่ ่าสนโดยผวู้ จิ ยั จะได้แยกสรปุ เปน็ ประเด็นต่าง ๆ ดงั เน้ือหาตอ่ ไปนี้

- ดา้ นการเงนิ
แรงงานสว่ นใหญ่มีค่าใช้จ่ายภายในครัวเรอื นหรอื ค่าครองชีพท่ีสูงพอสมควรทัง้ น้ีเม่ือแรงงานมี
ภาวะสุขภาพร่างกายไม่แข็งแรงซึ่งเกิดจากการทางานหรือการดารงชีพซึ่งไม่ถือว่าเป็นปัญหาในการ
เข้าถึงบริการด้านสุขภาพ เนื่องจากระบบการรักษาสุขภาพของไทยจะอ้างอิงค้าใช้จ่ายในการ
รกั ษาพยาบาลของแรงงานขม้ ชาติตามสิทธปิ ระกันสุขภาพถว้ นหน้า (30 บาทรักษาทุกโรค) แต่ในส่วน
ของโรงพยาบาลและโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจาตาบลกลับพบว่าการเก็บค่าใช้จ่ายที่อ้างอิง
ตามสิทธิหลักประกนั สุขภาพถ้วนหน้ากลบั เปน็ ปญั หาใหก้ บั สถานพยาบาลโดยการแบกรับภาระหน้ีสิน
ท่ีเกิดจากค่ารกั ษาพยาบาลของแรงงานข้ามชาติ

48

-ทศั นคติแรงงานที่มตี อ่ ระบบบริการด้านสุขภาพและการดแู ลสขุ ภาพ
แรงงานส่วนใหญ่ทัศนคติท่ีแรงงานมีต่อระบบการให้บริการด้านสุขภาพนั้นอยู่ในเกณฑ์ที่ดี
พอสมควรแต่ยังคงต้องดูเป็นกรณีไป เนื่องจากแรงงานให้ความร่วมมือในการเข้ารับบริการสุขภาพ
หากพบวา่ ตนเองไมส่ บาย แตย่ งั พบวา่ ปัจจยั ทางด้านการเงินมีส่วนสาคัญในการตัดสินในในการเข้ารับ
การรักษาพยาบาลหรือการเข้ารับบริการด้านสุขภาพของแรงงานแต่อย่างไรก็ถามหากแรงงานไม่ได้
เจ็บป่วยที่มีอาการรุนแรงก็มักจะหาวิธีการดูแลสุขภาพด้วยตนเองตามความเช่ือที่มีอยู่ นอกจากน้ี
แรงงานที่เป็นกลุ่มแรงงานท่ีเข้ามาใหม่กลับมีทัศนคติท่ีไม่ดีต่อระบบการให้บริการด้านสุขภาพอัน
เนือ่ งมาจากการกังวลต่อระบบราชการไทยและความปลอดภยั ในการทางานของตน

-การคลาดแคลนบุคคลท่ีมคี วามสามารถทางด้านการสอื่ สารภาษาถน่ิ
เจ้าหน้าที่ส่วนใหญ่สามารถส่ือสารด้วยภาษาถ่ินและภาษาพม่าได้ท้ังน้ีเมื่อแรงงานจะเข้ารับ
บรกิ ารดา้ นสุขภาพมกั จะเดนิ ทางไปกบั ผทู้ ี่สามารถสื่อสารด้วยภาษาไทยได้เพื่อให้ง่ายต่อการรับบริการ
ด้านสุขภาพ แต่อย่างไรก็ตามยังพบว่าเอกสารบางส่วนยังไม่มีแปลเป็นภาษาพม่าทาให้แรงงานไม่
สามารถเข้าถึงข้อมูลต่าง ๆ ได้อย่างเต็มท่ีเน่ืองจากเอกสารส่วนใหญ่ยังเป็นภาษาไทยอยู่ ถึงแม้
หน่วยงานต่าง ๆ ไม่ขาดแคลนบุคคลากรท่ีมีความรู้ความเข้าใจในภาษาถ่ินก็ตามแต่ยังขาดแคลน
บคุ ลากรในการปฏบิ ตั หิ น้าทเี่ นือ่ งจากเขตุการรับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจาตาบล
บ้านใหม่พัฒนามีพ้ืนท่ที ่ใี หญ่และมปี ระชากรทงั้ ทีเ่ ป็นผ้มู ีสัญชาตไิ ทยและผู้ที่ไม่มีสัญชาติไทย ตลอดจน
แรงงานสวนยางพารากระจายอยู่ทัว่ เขตรับผดิ ชอบเปน็ จานวนมากทาให้เจ้าหน้าที่ท่ีคอยให้บริการมีไม่
เพยี งพอทาใหก้ ารบริการในบางครงั้ อาจจะมคี วามล่าชา้ ไปบ้าง นอกจากนี้เจ้าหน้าที่ท่ีคอยให้บริการใน
ส่วนงานเวชระเบียนยังขาดแคลนบุคลากรท่ีทางานในส่วนงานดังกล่าวเน่ืองจากปัจจุบันแรงงานต้อง
เข้ามาซ้ือบัตรประกันสุขภาพและจะต้องมีเอกสารในการใช้สาหรับแสดงเป็นหลักฐานต่อเจ้าหน้าท่ี
จานวนหน่ึง การขาดผู้ทีค่ อยตรวจสอบเอกสารทาให้เจ้าหนา้ ทที่ างานไดไ้ มเ่ ต็มท่ีเทา่ ท่ีควรจะเป็น

-ชอ่ งทางการกระจายขอ้ มลู ข่าวสารและการประชาสัมพนั ธ์
จากการศึกษาพบว่าปัจจุบันมีการกระจายข้อมูลข่าวสารเก่ียวกับการให้บริการทางด้าน
สาธารณสุขและการตรวจสอบดูแลพร้อมทั้งการเผยแพร่ข้อมูลต่าง ๆ มากมายท้ังทางส่ือสังคม
ออนไลน์ และช่องทางคล่ืนวิทยุกระจายเสียง แต่พบว่าสามารถเข้าถึงกลุ่มแรงงานได้อย่างเต็มที่
เนื่องจากช่วงเวลาในการทางานของแรงงานไม่ได้อยู่ในชว่ งท่ีมีการออกอากาศ และแรงงานไม่นิยมเล่น
โทรศัพท์มือถือท่ีสามารถเข้าถึงระบบอินเตอร์เน็ตได้ทาให้การกระจายข้อมูลข่าวสารต่าง ๆ ยังคงมี
ปัญหาอยอู่ กี ท้ังภาษาท่ใี ชใ้ นการกระจายข้อมลู ข่าวสารส่วนใหญ่ยงั คงใชภ้ าษาไทยเปน็ หลัก

5.1.2 แนวทางการแก้ไขปัญหาการเข้าถึงการบริการด้านสุขภาพของแรงงานสวนยาง
จากประเทศเมยี นมาร์

สาหรับแนวทางในการแก้ไขปัญหาท่ีทาให้แรงงานสวนยางพาราจากประเทศเมียนมาร์ให้
สามารถเข้าถึงกรบริการด้านสุขภาพได้ จากผลการศึกษาพบว่ามีแนวทางในการแก้ไขปัญหาหลาย

49

ด้านท่ีนา่ สนใจทั้งนเ้ี ปน็ แนวทางที่มีการนามาใชจ้ ริงและมีการเสนอแนวทางใหม่เข้ามาเพ่ือแก้ไขปัญหา
ทย่ี ังคงมอี ยโู่ ดยผู้วิจยั จะได้จาแนกอธบิ ายสรุปแนวทางการแก้ไขปัญหาตามประเดน็ ต่าง ๆ ดงั ต่อไปน้ี

-ดา้ นการเงนิ
จากการศึกษาพบว่าภาครัฐรับรู้ถึงปัญหาการแบกรับภารหนี้สินของโรงพยาบาลต่าง ๆ เป็น
อย่างดี จึงได้มีการออกมาตรการเพื่อให้ทุกโรงพยาบาลลดการมีภาระหนี้สินที่เกิดจากการเข้ารับการ
รักษาพยาบาลด้วยการกาหนดให้แต่ละโรงพยาบาลสามารถขายบัตรประกันสุขภาพท้ังนี้ให้อยู่ใน
รปู แบบเหมาจ่ายตามอัตราการขายโดยจะกาหนดให้มีการขายแบบ ระยะเวลา 3 เดือน 6 เดือน 1 ปี
และ 2 ปี ซ่ึงถือว่าเป็นแนวทางในการแก้ไขปัญหาการแบกรับภาระหนี้สินอันเกิดจากการค้างชาระ
ของกลุ่มแรงงานที่เข้ามาใช้บริการ นอกจากนี้ในส่วนของการเข้ารับบริการด้านสุขภาพขั้นปฐมภูมิ
เจ้าหน้าท่ีจะอ้างอิงอัตราค่าบริการตามหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า 30 บาทรักษาทุกโรค เพื่อให้
แรงงานสามารถเข้าใช้บริการได้โดยไม่มีค่าใช้จ่ายแพงเกินไปหากการรักษาเดินความสามารถซ่ึง
จะต้องใช้บริการในขั้นอ่ืนท่ีมากกว่าขั้นปฐมภูมิ แรงงานเองก็จะต้องจ่ายค่ารักษาพยาบาลเอง ดังน้ัน
แนวทางในการแก้ไขปัญหาอีกประการหน่ึงคือการประเมินความเส่ียงและระยะเวลาของโรคหาก
พบว่าแรงงานมีความจาเป็นจะต้องเข้ารับการรักษาที่มีค่าใช้จ่ายที่สูง เช่นการคลอดบุตรก็จะมีการ
แนะนาให้ซื้อบัตรประกันสุขภาพ ในส่วนของเอกสารท่ีใช้สาหรับประกอบกับการซ้ือบัตรประกัน
สขุ ภาพจาเปน็ จะต้องใช้ผู้ที่มีสญั ชาติไทยและจะต้องมีบ้านเลขที่ภายในเขตอาเภอสังขละบุรีรับรองถิ่น
ทอ่ี ยู่ สาหรบั แรงงานท่ีสนใจซื้อบัตรประกันสุขภาพทางโรงพยาบาลได้กาหนดให้นายจ้างเป็นผู้รับรอง
ในกรณที ่ีนายจา้ งไม่ได้เดินทางมาด้วยแต่ต้องการซื้อบัตรประกันสุขภาพเจ้าหน้าท่ีเวชระเบียนที่เป็นผู้
ออกบัตรให้จะดาเนินการรับรองให้แทน นอกจากน้ีบัตรประกันสุขภาพแรงงานต่างด้าวและคนต่าง
ด้าวไม่ได้เปิดขายให้กับแรงงานเพียงอย่างเดียวแต่เปิดขายให้กับผู้ท่ีไม่มีสถานะทางพลเมืองที่ชัดเจน
ซ่ึงก็สามารถซื้อได้หากไม่มีเอกสารทางราชการไทยออกให้หรือหนังสือเดินทางทางโรงพยาบาลก็จะ
แกไ้ ขปัญหาด้วยกรอกเอกสารบตั รโรงพยาบาลใหเ้ พ่อื ใช้เป็นหลกั ฐานในการซื้อบตั รประกนั สุขภาพ

-การเดนิ ทาง
ในการเดนิ ทางเข้ามารบั บรกิ ารสุขภาพจากการศึกษาพบว่าแรงงานสามารถเดินทางเข้ามารับ
บรกิ ารด้านสุขภาพด้วยรถจกั รยานยนต์ได้นอกจากน้หี ากไมส่ ามารถเดินทางมาด้วยรถจักรยานยนต์ได้
นั้น นายจ้างมีรถยนต์ไว้คอยให้บริการรับส่งเวลาท่ีฉุกเฉิน นอกจากนี้หากเข้ารับบริการด้านสุขภาพท่ี
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพบ้านใหม่พัฒนาก็สามารถเรียกบริการรถโรงพยาบาล(ร ถEMS)มารับท่ี
โรงพยาบาลไดท้ ันที

-ทศั นคติแรงงานทีม่ ตี อ่ ระบบบริการด้านสขุ ภาพและการดแู ลสขุ ภาพ
จากการศึกษาพบว่าแนวทางในการแก้ไขปัญหาในประเด็นเร่ืองทัศคติของแรงงานที่มีต่อ
ระบบการรกั ษาสขุ ภาพและการดูแลสุขภาพแรงงานจะต้องเปิดใจรับและเข้าไปแสดงตนต่อเจ้าหน้าท่ี
วา่ ตนเข้ามาทางานหากพบว่ายังไม่รบั วคั ซีนในการปอ้ งกันโรคระบาดกจ็ ะตอ้ งดาเนินการซ่ึงแนวทางใน
การแก้ไขปัญหาท่ีดีท่ีสุดคือการให้แรงงานเปิดใจรับฟัง ลดความกลัวระบบราชการไทยเสียก่อนโดย

50

อาจจะมีผู้ช่วยสร้างความเข้าใจที่มาจากกลุ่มของแรงงานซึ่งอาจะเป็นแรงงานท่ีอยู่ในพ้ืนท่ี นานเป็นท่ี
เคารพในหมู่แรงงานนอกจากน้ีนายจ้างจะต้องคอยสอดส่องและแจ้งต่อทางการเพ่ือให้ทางการทราบ
ว่าแรงงานกลุ่มน้ีเป็นแรงงานที่ข้ามาใหม่และจะต้องสร้างความเข้าใจในการดูแลสุขภาพของแรงงาน
ทั้งน้ีจะต้องมีการแปลเอกสารเพ่ือให้แรงงานจากเมียนมารสามารถอ่านและรับความรู้ต ลอดจน
แนวทางในการปฏิบัติเบื้องต้นเพ่ือให้สุขภาพร่างกายแข็งแรง และเม่ือเจ็บป่วยจะต้องเข้ารับบริการ
ด้านสุขภาพกับสถานพยาบาลใกลบ้ า้ นทันที

-ทัศนคติของแรงงานที่มีต่อเจา้ หนา้ ทท่ี คี่ อยใหบ้ ริการและสถานที่ทใี่ ห้บริการ
จากการศึกษาพบวา่ ประเด็นดังกลา่ วไม่พบว่าเป็นปัญหาต่อการเข้าถึงการบริการด้านสุขภาพ
ของแรงงานสวนยางจากประเทศเมียนมาร์เนื่องจากเจ้าหน้าที่มีการบริการท่ีดีและบริการอย่างทั่วถึง
ท้ังน้ไี มม่ กี ารดูหมน่ิ เหยียด หรือการไม่ใหบ้ รกิ ารแก่แรงงาน ทาให้แรงงานมีความนิยมเข้าไปใช้บริการ
นอกจากนี้สถานที่ต้ังของแรงงานในสวนยางพารากับสถานพยาบาลมีระยะทางไม่ไกลกันมากแรงงาน
จึงนิยมเดินทางไปใชบ้ รกิ าร ซ่ึงการปฏิบัติของเจ้าหน้าที่ที่คอยบริการอย่างดีทาให้เป็นการป้องกันการ
ไมเ่ ข้ารับบรกิ ารท่ีสถานพยาบาลดงั กล่าวสง่ ผลใหแ้ รงงานสามารถเขา้ ถึงบริการไดป้ ญั หาเร่ืองกรทางาน
ด้านสขุ ภาพของเจา้ หน้าที่กบั แรงงานจึงไมเ่ กดิ ขึ้น

-ชอ่ งทางในการกระจายขอ้ มูลข่าวสารและการประชาสัมพนั ธ์
แนวทางในการแกไ้ ขปัญหาชอ่ งทางการกรายข่าวสารไม่ได้ผลตามท่ีควรจะเป็นน้ัน เจ้าหน้าท่ี
ได้มีการแก้ไขด้วยวิธีการกระจายข้อมูลข่าวสารด้วยอาสาสมัครสาธารณสุขประจาหมู่บ้านเป็น
กระบอกเสียงในการกระจายข้อมูลข่าวสารทั้งนี้ยังใช้เวทีชุมชนในการกระจ่ายข้อมูลข่าวสารเพื่อให้
แรงงานรับทราบข้อมูล และนายจ้างจะต้องดาเนินการสร้างป้ายประชาสัมพันธ์ในเขตที่อยู่อาศัยของ
แรงงานเพื่อให้แรงงานสามารถเข้าถึงข้อมูลข่าวสารได้นอกจากน้ีจะต้องมีการแปลเอกสารให้เป็น
ภาษาพม่า ซ่ึงอาจจะขอความร่วมมือจากหน่วยงานที่สามารถดาเนินการได้ท้ังนี้อาจขอความร่วมมือ
กับองค์กรพัฒนาเอกชนหรือ NGOs ที่ทากิจกรรมด้านสุขภาพเข้ามาช่วยในการแปลเอกสารในการ
ประชาสมั พนั ธ์
โดยสรุปแล้วจากการศึกษาพบว่าแนวทางในการแก้ไขปัญหาท่ีดีท่ีสุดคือการให้ความร่วมมือ
จากท้ังแรงานหน่วยงานต่าง ๆ ตลอดจนนายจ้างในการร่วมกันแก้ไขปัญหาดังกล่าวเพื่อให้ปัญหาที่
เกิดขึน้ นนั้ หายไปไดส้ ว่ นแนวทางในการแก้ไขปัญหาวา่ ทอยา่ งไรผูว้ ิจยั ไดอ้ ธบิ ายไว้ดังเน้อื หาขา้ งตน้

5.2 อภปิ รายผลการศกึ ษา

5.2.1 ปญั หาการเขา้ ถงึ การบรกิ ารดา้ นสุขภาพของแรงงานสวนยางจากประเทศเมียนมาร์
จากการศึกษาพบว่าการเข้าถึงบริการด้านสุขภาพของแรงงานยังคงมีปัญหาอยู่ โดยพบว่า
ปจั จบุ ันแรงงานในสวนยางพารายังคงมีปัญหาในการเข้าถึงระบบบริการด้านสุขภาพท้ังที่เป็นปัญหาที่
เกิดขึ้นจากกลุ่มแรงงาน นายจ้าง และหน่วยงานภาครัฐ ซ่ึงประกอบไปด้วย ปัญหาด้านด้านการเงิน
ปัญหาด้านทัศคติทัศคติที่มีต่อระบบและการดูแลสุขภาพ ปัญหาการคลาดแคลนบุคคลที่มี

51

ความสามารถทางด้านการส่อื สารภาษาถ่ิน และปัญหาชอ่ งทางการกระจายข้อมูลข่าวสาร โดยพบว่ามี
ความสอดคล้องกับแนวคิดการเข้าถึงบริการด้านสุขภาพของเชิดชู อริยศรีวัฒนา(2560) และสมใจ
ศิระกมล(2560)นอกจากนี้ยังพบว่ามีความสอดคล้องกับผลการศึกษาเร่ืองตัวแบบการบริหารจัดการ
เข้าถึงการบริการสุขภาพของแรงงานต่างด้าวเมียนมาร์ในประเทศไทย(พรรณรัตน์ อาภรณ์พิศาล
,2559) ทัศนคติที่อิทธิพลต่อการเข้าถึงบริการด้านสุขภาพของแรงงานต่างด้าวสัญชาติพม่า(เพ็ชราภา
ภรณ์ ชัชวาลชาญชนกิจ และพรรณรัตน์ อาภรณ์พิศาล,2560) การเข้าถึงบริการการฝากครรภ์และ
การคลอดของแรงงานข้ามชาติพม่า โรงพยาบาลแห่งหน่ึงในจังหวัดปทุมธานี(สุพรรณี เพชรแสน
และณิภัทรา หริตวร ,2562) การเข้าถึงบริการสุขภาพของแรงงานต่างด้าวสัญชาติเมียนมาใน
โรงพยาบาลสมุทรสาคร(วรวิทย์ มิตรทอง,2560) การเข้าถึงบริการสุขภาพของแรงงานข้ามชาติ
กรณีศึกษา อาเภอเชียงคาน จังหวัดเลย (อัชวัฒน์ คาหวาน และ ปัตพงษ์ เกษตรสมบูรณ์ ,2559) ซ่ึง
จากข้อสงั เกตของผวู้ จิ ัยพบวา่ ส่วนทีเ่ ก่ยี วข้องกับแนวคิดการเข้าถึงบริการด้านสุขภาพของเชิดชู อริยศ
รวี ัฒนา(2560) และสมใจ ศิระกมล(2560) น้ันคือลักษณะของปัญหาเกิดข้ึนท้ังที่เป็นปัญหาที่เกิดจาก
ระบบรัฐที่เก่ียวข้อง โดยรัฐต้องดาเนินการให้ทุกคนสามารถเข้าถึงบริการด้านสุขภาพท้ังน้ีมีข้อจากัด
หลายประการที่ทาให้แรงงานไม่สามารถเข้าถึงบริการได้อย่างเต็มที ซ่ึงพบว่าเร่ืองของการกระจาย
ข้อมูลข่าวสารถือเป็นสิ่งสาคัญท่ีรัฐจะต้องดาเนินการเพ่ือให้แรงงานสามารถเข้าใจในระบบการ
ให้บริการซึ่งเป็นอุปสรรคท่ีเชิดชู อริยศรีวัฒนา(2560) และสมใจ ศิระกมล(2560) ได้กล่าวไว้ใน
แนวคิดดังกล่าว นอกจากน้ีปัญหาด้านต่าง ๆ ก็สอดคล้องกับผลการศึกษาที่ได้กล่าวมาแล้วโดยพบว่า
แรงงานสวนยางพาราทีม่ าจากเมียนมาร์มีการทางานเพ่ือยังชีพและการรักษาสุขภาพท่ีดีได้นั้นย่อมมา
จากการใช้จ่ายงบประมาณท่ีสูงทาให้การเข้าถึงระบบบริการด้านสุขภาพจาเป็นจะต้องใช้งบประมาณ
ซึ่งส่งผลต่อปัญหาทางด้านการเงิน นอกจากน้ีปัญหาด้านทัศคติที่มีต่อระบบและการดูแลสุขภาพ
ปัญหาการคลาดแคลนบุคคลที่มีความสามารถทางด้านการส่ือสารภาษาถ่ิน และปัญหาช่องทางการ
กระจายขอ้ มลู ข่าวสารยังส่งผลตอ่ การเขา้ ถงึ ระบบบริการด้านสุขภาพของแรงงานอีกด้วย

5.2.2 แนวทางการแก้ไขปัญหาการเข้าถึงการบริการด้านสุขภาพของแรงงานสวนยาง
จากประเทศเมียนมาร์

จากการศึกษาพบว่าแนวทางในการแก้ไขปัญหาการเข้าถึงระบบริกการด้านสุขภาพของ
แรงงานสวนยางพาราประเทศเมียนมาร์มีรูปแบบการแก้ไขปัญหาท่ีแตกต่างกันออกไปตามแต่ละ
ประเดน็ ที่ยงั มปี ญั หาแต่จากการศึกษาพบว่าโดยภาพรวมพบว่าแนวทางในการแก้ไขปัญหาท่ีดีท่ีสุดคือ
การได้รับความร่วมมือกับจากท้ังแรงงาน นายจ้าง ภาครัฐและองค์กรพัฒนาเอกชน ( NGOs)ที่อยู่ใน
พื้นท่ีทั้งนี้แรงงานจะต้องคอยดูแลเอาใจใส่ตัวเองในการดูแลรักษาสุขภาพ ภาครัฐเองก็จะต้องคอย
สนับสนุนให้เกิดความร่วมมือจากหลายภาคส่วนซึ่งสอดคล้องกับกับแนวคิดแนวคิดการเข้าถึงบริกา ร
ด้านสาธารณสุขของวรพล หนนู ุ่น(2558) ในสว่ นทวี่ า่ รฐั จะตอ้ งให้การสนบั สนุนใหท้ ุกคนรับการบริการ
ด้านสาธารสุขอย่างเต็มที่และท่ัวถึง นอกจากน้ียังสอดคล้องกับผลการศึกษาเร่ือง ภาวะสุขภาพและ
การบริการสุขภาพของแรงงานข้ามชาติชาวลาวในภาคการผลิตเกษตรกรรมของภาคอีสาน(ดุษฎี อา
ยุวัฒน์,อดิเรก เรง่ มานะวงษ์ และ สงั คม ศุภรตั นกลุ ,2556) โดยพบส่วนท่ีเกี่ยวข้องคือ การให้แรงงาน

52

ดูแลตนเองให้มสี ขุ ภาพร่างกายทแ่ี ข็งแรง การส่งเสริมให้เกิดเครือข่ายทางสังคมเพ่ือสนับสนุนการดูแล
สุขภาพในสว่ นของแรงงาน และการสรา้ งเครือขา่ ยในการทางานระหว่างองค์กรต่าง ๆ ทอี่ ยใู่ นพนื้ ที่

5.3 ข้อเสนอแนะ
5.3.1 ข้อเสนอแนะจากผลการศึกษาในคร้ังน้ี
จากการศกึ ษาเรอื่ ง การเข้าถงึ บริการดา้ นสขุ ภาพของแรงงานสวนยางพาราจากประเทศเมียน

มาร์ ทาให้ทราบถึงสภาพปัญหาและแนวทางในการแก้ไขปัญหาการบริการด้านสุขภาพของแรงงาน
สวนยางจากประเทศเมียนมาร์ ซ่ึงจะเป็นประโยชน์ต่อการทางานด้านสาธารสุข กล่าวคือการป้องกับ
ควบคมุ ฟืนฟู และรักษาโรคท่ีเกิดจากการระบาดที่อาจจะมากับแรงงาน และเกิดประโยชน์ต่อแรงาน
สวนยางพาราจากประเทศเมยี นมารแ์ ละนายจา้ ง โดยมีขอ้ เสนอแนะดงั น้ี

1. นายจ้างจะต้องดาเนินการสร้างความเข้าใจในระบบการรักษาสุขภาพของไทยเพ่ือให้
แรงงานสามารถเข้าใจในระบบการรักษาสุขภาพและดาเนินการตรวจสุขภาพ

2. รัฐจะต้องมีการสนับสนุนงบประมาณในการแปลเอกสารประชาสัมพันธ์ต่าง ๆ ให้กับ
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจาตาบลเพื่อใช้ในการแปลเอกสารประชาสัมพันธ์เป็นภาษาถิ่นของ
แรงงาน

3. แรงงานที่เดินทางเข้ามาทางานภายในประเทศไทจะต้องเข้ารับการตรวจสุขภาพเพื่อหา
โรคท่ีจะทาให้เกิดการระบาดภายในประเทศทั้งนี้รัฐบาลจะต้องมีงบประมาณสนับสนุนเพ่ือลด
ค่าใชจ้ ่ายในการตรวจสุขภาพของแรงงาน

4. มีการเพิ่มเจ้าหน้าท่ีในการปฏิบัติหน้าท่ีด้านการให้บริการด้านสุขภาพและการจาหน่าย
บัตรประกันสขุ ภาพ

5. มีการเพ่ิมจานวนระยะเวลาอายุบัตรประกันสุขภาพให้มีระยะเวลาที่นานข้ึนหรือมีราคาที่
ถูกลงเพอ่ื ให้เกดิ ความคมุ้ ค่าในการซอ้ื บัตรประกันสุขภาพ

6. เพมิ่ บตั รประกนั สุขภาพรปู แบบใหมท่ ่อี าจจะสามารถใชร้ ่วมกนั เป็นกลุ่มซง่ึ อาจจะมีกาหนด
ไมเ่ กนิ กลุ่มละ 5 คน และจะต้องมอี ายลุ าคาทีค่ มุ้ ค่า เพอ่ื ใหแ้ รงงานสามารถลดค่าใช้จ่ายในการซื้อบัตร
ประกนั สุขภาพ

5.3.2 ขอ้ เสนอแนะการศึกษาครั้งต่อไป
ในการศึกษาคร้ังนี้มีอุปสรรในการทางานหลายอย่างเนื่องจากแรงงานส่วนใหญ่ที่เป็นกลุ่ม
ตัวอย่างไมส่ ามารถส่ือสารดว้ ยภาษาไทยได้ ดังนน้ั การมีลา่ มแปลภาษาที่ดถี อื ไดว้ ่าเป็นการเข้าถึงข้อมูล
ให้เราสามารถนามาวิเคราะหผ์ ลการศกึ ษาได้งา่ ยข้ึน ซึง่ การเลือกกลุ่มตวั อยา่ งอาจจะต้องมีการกาหนด
เกณฑ์ท่ีดีมากกว่าที่ผู้วิจัยกาหนดซ่ึงผู้วิจัยได้เลือกวิธีการหากลุ่มตัวอย่างด้วยวิธีการ แบบลูกโซ่
(Snowball Sampling) คือการให้แรงงานที่เป็นผู้ให้สัมภาษณ์แนะนาผู้ให้สัมภาษณ์รายต่อไปเพิ่มให้
และควรกาหนดผู้ท่ีมีบัตรประกันสุขภาพและผู้ท่ีไม่มีบัตรประกันสุขภาพแรงงานต่างด้าวและคนต่าง
ด้าวเพอื่ ใหเ้ ห็นข้อมูลที่ชัดเจนขึ้น

53

นอกจากนก้ี ารการเกบ็ รวบรวมข้อมลู ยงั พบว่าระยะเวลาในการลงพ้ืนท่ีเป็นตัวแปรที่สาคัญใน
การได้มาซ่ึงข้อมูลเน่ืองจากแรงงานส่วนใหญ่มีเวลาในการทางานไม่ตรงกันเราจึงควรลงพ้ืนท่ีดูความ
เหมาะสมของเวลาก่อนว่าช่วงเวลาไหนแรงงานอยู่บา้ นหรอื ทีพ่ ักมากทสี่ ุด

54

บรรณานุกรม
กลุม่ งานสถิตแิ ละคณิตศาสตรป์ ระกันภยั กองวิจยั และพัฒนา กองทุนประกันสังคม. (2562). รายงาน

ผล ส ถ า น ะ ก อ ง ทุ น ป ร ะ กั น สัง ค ม . สื บ ค้ น เ ม่ือ วั น ที่ 9 ม ก ร าค ม 2 5 62 , จ า ก
https://www.sso.go.th/wpr/assets/upload/files_storage/sso_th/336bbfe690a9c
24ac352108a98f65464.pdf.
คณะกรรมการกองทนุ หลักประกันสุขภาพคนตา่ งด้าวและแรงงานตา่ งดา้ ว. (2562). รายงานการ
ดาเนนิ งานการบริหารจัดการกองทุนหลักประกันสุขภาพคนต่างด้าวและแรงงานต่างด้าว
ป ร ะ จ า ปี ง บ ป ร ะ ม า ณ 2 5 6 2 . ค้ น เ ม่ื อ 7 ม ก ร า ค ม 2 5 6 3 , จ า ก
https://dhes.moph.go.th/?author=1&paged=2.
คม ชัด ลึก. (2562). สุขภาพของแรงงานต่างด้าว เร่อื งที่ “เขา้ ไม่ถงึ ”. ค้นเมือ่ 7 มกราคม 2562,
จาก https://www.komchadluek.net/recommended/pr/231887
จไุ รรัตน์ จลุ จักรวฒั น.์ (ม.ป.ป.). นโยบายสาธารณะ( Public Policy). สืบคน้ เม่อื วนั ที่ 9 มกราคม
2563, จาก http://www.lms.cmru.ac.th/e_book/data/2/ex_unit1.pdf.
เจตฑถ์ ดวงสงค.์ (2552). นโยบายสาธารณะ. คน้ เมือ่ 10 มกราคม 2563, จาก
http://www.sas.mju.ac.th/goverment/20111119104834_sas2/4966.pdf
เชิดชู อริยศรีวฒั นา. (2560). อปุ สรรคในการจัดบริการสาธารณะด้านสาธารณสุข. คน้ เม่ือ 9
มกราคม 2563, จาก
https://www.bangkokbiznews.com/blog/detail/640074?fbclid=IwAR0QWcFgqQ
qc0ILQgntVhi1eW3AgARV3rs4-ZPPe7kAr0q_BQr6xDQzam4Q.
ดษุ ฎี อายวุ ฒั น์,อดิเรก เร่งมานะวงษ์ & สงั คม ศภุ รตั นกลุ . (2556). ภาวะสุขภาพและการบรกิ าร
สขุ ภาพของแรงงานข้ามชาตชิ าวลาวในภาคการผลติ เกษตรกรรมของภาคอีสาน. วารสาร
สาธารณสุขศาสตร์. 43(1), 4-16. คน้ มมื่อ 10 มกราคม 2563, จาก https://www.tci-
thaijo.org/index.php/jph/issue/view/4274.
ปิยะ เนตรวเิ ชียร. (ม.ป.ป.). ระบบบรกิ ารสุขภาพของประเทศไทยกับการเข้าถึงบรกิ ารของผู้ป่วย
โรคหวั ใจ. ค้นเมื่อ 10 มกราคม 2563, จาก
http://nurse.hcu.ac.th/upload/files/vichakan58/kk.pdf.
ประชาชาตธิ รุ กจิ . (2562). ประกันสงั คมเผยดูแลแรงงานตา่ งดา้ วเหมอื นผู้ประกันตนคนไทย. ค้น
เมอ่ื 9 มกราคม 2563, จาก https://www.prachachat.net/csr-hr/news-325611.
พชั รวตั ปยิ ะโอสถสรรค.์ (ม.ป.ป.). ยทุ ธศาสตร์การพฒั นาการออมภาคประชาชน ศึกษาเฉพาะกรณี
การประกนั ชวี ติ . คน้ เม่ือ 9 มกราคม 2563, จาก
http://ebooks.dusit.ac.th/sdubook/ob-content.nsp.
พลิ ือ เขียวแก้ว. (2553). ปัจจยั ทมี่ ีความสัมพนั ธ์กบั การเข้าถงึ บริการสขุ ภาพระดบั ปฐมภูมิของคน
พกิ าร. วทิ ยานพิ นธ์หลกั สตู รปริญญาวทิ ยาศาสตร์มหาบณั ฑิต สาขาการจดั การระบบสขุ ภาพ
มหาวิทยาลยั ทกั ษณิ .
พรรณรัตน์ อาภรณพ์ ิศาล. (2558). ปัจจัยท่ีสง่ ผลต่อการเขา้ ถงึ บรกิ ารสุขภาพของแรงงานต่างดา้ ว

55

สญั ชาติพมา่ กรณีศึกษา กจิ การต่อเนอ่ื งประมง จังหวดั สมุทรสาคร. สมาคม
สถาบนั อุดมศกึ ษาเอกชนแหง่ ประเทศไทย. 21(2). 80-89. ค้นเมอ่ื 10 มกราคม 2563, จาก

http://apheit.bu.ac.th/jounal/Vol21No2Dec2015/10-p80-89.pdf.
พรรณรตั น์ อาภรณ์พิศาล. (2559). ตัวแบบการบริหารจัดการเขา้ ถงึ การบรกิ ารสุขภาพของ

แรงงานต่างดา้ วเมียนมารใ์ นประเทศไทย. ดษุ ฎีนพิ นธป์ ริญญาปรชั ญาดษุ ฎบี ณั ฑิต
สาขาวิชาการจัดการ บณั ฑิตวิทาลัย มหาวทิ ยาลัยสยาม.
เพ็ชราภาภรณ์ ชัชวาลชาญชนกจิ &พรรณรัตน์ อาภรณ์พิศาล. (2560). ทัศนคติท่ีอทิ ธิพลต่อการ
เข้าถงึ บรกิ ารด้านสขุ ภาพของแรงงานตา่ งด้าวสญั ชาติพม่า กรณศี กึ ษากจิ การต่อเนื่อง
ประมง จังหวดั สมุทรสาคร. วารสารปาริชาต.ิ 2560(พเิ ศษ). 57- 63, คน้ เมือ่ 10 มกราคม
2563, จาก https://www.tci-
thaijo.org/index.php/parichartjournal/article/download/101058/78460/.
วรพล หนนู ุ่น. (2558). การเขา้ ถงึ บรกิ ารสุขภาพ. คน้ เม่ือ 10 มกราคม 2563, จาก
https://www.gotoknow.org/posts/5788.
วรวิทย์ มิตรทอง. (2560). การเข้าถงึ บรกิ ารสุขภาพของแรงงานตา่ งดา้ วสัญชาติเมยี นมาใน
โรงพยาบาลสมทุ รสาคร. การค้นคว้าอสิ ระหลักสตู รสาธารสุขศาสตรมหาบัณฑิต วชิ าเอก
การจดั การการบรกิ ารสาธารณสขุ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร.์
ศราวุฒิ เหล่าสาย.(2555). การเขา้ ถงึ บรกิ ารสุขภาพของแรงงานขา้ มชาติชาวพม่าในโรงงาน
อตุ สาหกรรม จังหวัดขอนแกน่ . วทิ ยานิพนธ์ปรญิ ญาศิลปศาสตรมหาบณั ฑิตสาขาวิชา
พัฒนาสงั คมบัณฑิตวทิ ยาลัยมหาวิทยาลัยขอนแกน่ .
สมใจ ศริ ะกมล. (2560). ปฐมนเิ ทศวชิ าชีพการพยาบาล-การผดงุ ครรภ์ และจรยิ ธรรมและ
จรรยาบรรณ. ค้นเมอ่ื 10 มกราคม 2563, จาก http://portal.nurse.cmu.ac.th/E-
Learning/Lists/List/Attachments.
สพุ รรณี เพชรแสน &ณภิ ัทรา หริตวร. (2562). การเข้าถึงบริการการฝากครรภแ์ ละการคลอดของ
แรงงานขา้ มชาติพม่า โรงพยาบาลแหง่ หน่ึงในจงั หวดั ปทมุ ธานี. เชียงรายเวชรสาร. 11(2).
ค้นเมอ่ื 10 มกราคม 2563, จาก https://www.tci-
thaijo.org/index.php/crmjournal/article/view/204799/161136.
สานักงานเกษตรจังหวดั กาญจนบุรี. (2562). ขอ้ มูลการปลูกพชื เศรษฐกจิ 2561/2562. ค้นเมอ่ื 7
กุมภาพนั ธ์ 2563, จาก
http://www.kanchanaburi.doae.go.th/content/data61_62.pdf.
สานกั งานบริหารแรงงานต่างดา้ ว จังหวดั กาญจนบุร.ี (2562). รายงานสถานการณ์แรงงานจังหวดั
กาญจนบุรี ไตรมาศท่ี 2 ปี 2562. สืบค้นเมื่อวันที่ 7 มกราคม 2563, จาก
https://kanchanaburi.mol.go.th/sites/kanchanaburi.mol.go.th/files/aitrmaas_2 _
pii_2561.pdf.
สานกั บรหิ ารแรงงานตา่ งดา้ ว กรมการจดั หางาน กระทรวงแรงงาน. (ม.ป.ป.). คมู่ ือสาหรับอบรม

56

แรงงานต่างด้าวท่ีได้รับอนุญาตทางานในประเทศไทย. ค้นเม่ือ 7 มกราคม 2563, จาก
https://www.doe.go.th/prd/alien/statistic/param/site/152/cat/82/sub/0/pull/ca
tegory/view/list-label.
หมอชาวบ้าน. (2557). คนั ฉ่องสอ่ งสวนยางพารา. คน้ เมอ่ื 19 กมุ ภาพันธ์ 2563, จาก
https://www.doctor.or.th/article/detail/400243.
อัจฉรา เชียงทอง. (2559). คุณภาพและการเข้าถึงบรกิ ารของโรงพยาบาลการแพทย์แผนไทย.
วทิ ยานิพนธห์ ลกั สูตรสาธารณสุขศาสตรม์ หาบัณฑิต วชิ าเอกการจดั การบริการสาธารสุข
คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์
อัชวฒั น์ คาหวาน &ปัตพงษ์ เกษตรสมบูรณ์. (2559). การเข้าถงึ บรกิ ารสุขภาพของแรงงานข้ามชาติ
กรณีศกึ ษา อาเภอเชยี งคาน จงั หวัดเลย. วารสารการพฒั นาสุขภาพชมุ ชน
มหาวทิ ยาลัยขอนแกน่ . 4(3), 659-374. คน้ เม่อื 10 มกราคม 2563, จาก
http://fammed.kku.ac.th/file_download/paper_26.pdf. .
อารยี ์ เจตน์ดารงเลศิ . (2555). การเขา้ ถงึ บรกิ ารสาธารณสขุ ของแรงงานขา้ มชาตใิ นโรงพยาบาล
ปาย อาเภอปาย จังหวดั แม่หอ้ งสอน. รฐั ศาสตรมหาบัณทิต(การเมืองและการปกครอง)
บณั ฑติ วทิ ยาลัย มหาวทิ ยาลยั เชยี งใหม่. คน้ เมือ่ 20 กมุ ภาพันธ์ 2563, จาก
http://cmuir.cmu.ac.th/bitstream/6653943832/16951/2/poli30955aj_abs.pdf.
Hfocus เจาะลึกระบบสขุ ภาพ. (2559). แรงงานข้ามชาติใน กทม.ซื้อบตั รสุขภาพได้แค่ 8 รพ.
สง่ ผลเขา้ ไม่ถึงการรกั ษา กระทบคุมโรค. ค้นเมือ่ 7 มกราคม 2563, จาก
https://www.hfocus.org/content/2016/08/11379.

57

ภาคผนวก ก.
แนวทางการสัมภาษณ์

58

แนวทางการสมั ภาษณ์วจิ ัย
1 ขอ้ มูลทวั่ ไป

-เพศ
-อายุ
-ระยะเวลาในการเข้ามาทางาน
2 สถานการณ์ดา้ นสุขภาพของแรงงานสวนยางพารา
-สทิ ธปิ ระกันสุขภาพ
-รายได้
-ช่วงเวลาในการทางาน
-หน้าท่ีท่ีทา
-จานวนแปลงท่ีรับผิดชอบ
-สถานทีร่ ับบริการด้านสุขภาพ
3 ปญั หาการเขา้ ถงึ การรกั ษาสุขภาพ
-ความสามารถทางดา้ นการเงิน
-ความสามารถทางดา้ นการเดินทาง
-ทัศนคติท่ีมีตอ่ ระบบการใหบ้ รกิ ารดา้ นสขุ ภาพ
-ทศั นคติของงแรงงานท่ีมตี ่อเจา้ หนา้ ท่ีทคี่ อยให้บริการ
-ทัศนคตขิ องเจา้ หน้าทที่ ่ีมตี อ่ แรงงาน
-การขาดแคลนทรัพยากรทัง้ ท่ีเป็นเครือ่ งมือ
-การขาดแคลนบคุ ลาบากรที่มคี วามรทู้ างดา้ นการส่ือสาร(ภาษาถ่ินของแรงงาน)
4 แนวทางแก้ปัญหาการบริการด้านสุขภาพของแรงงานสวนยางจากประเทศเมยี นมาร์
-การรณรงค์ การสร้างความรู้ความเขา้ ใจในการใหบ้ ริการ
-จัดหาหาลา่ มเพื่อเปน็ สอ่ื กลางในการประสานงานระหว่างแรงงานและเจา้ หนา้ ทีร่ วมถงึ
แพทย์ผ้ใู ห้การรกั ษา
-การสร้าเครือขา่ ยแรงงานทีจ่ ะชว่ ยเหลือในการประชาสัมพันธ์ข้อมลู ข่าวสารและการดูแลการ
รกั ษาเบ้ืองต้น
-การสรา้ งความรู้ในการดูแลตนเองในกระบวนการทางานเพ่ือเปน็ การป้องกันเบือ้ งตน้
-การประสานงานเพื่อสรา้ งความรว่ มมือกับผูน้ า นายจ้าง หรือผูป้ ระกอบการในการผลักดัน
ให้แรงงานสามารถเขา้ ถงึ การักษาสขุ ภาพได้สะดวก

59

ภาคผนวก ข.
เอกสารราชการทีเ่ ก่ียวขอ้ ง

60

61

62

ภาคผนวก ค.
ประวัตผิ ู้วจิ ัย

63

ประวตั ิผู้วจิ ัย

ช่อื : นายธนากร สกลุ ช่องงาม ช่อื เลน่ กร
เกดิ เมอ่ื วนั ท:่ี 27 ธนั วาคม 2540
ที่อย่ปู ัจจุบนั : เลขที่ 60 หมู่ 1 ตาบลดอนแรด อาเภอรัตนุรี จงั หวดั สรุ ินทร์
ประวตั กิ ารศึกษา :จบการศึกษาชั้นประถมศกึ ษาจากโรงเรยี นบา้ นบึง – ยางประชาสรรค์

ชนั้ มธั ยมศกึ ษาจากโรงเรียนรัตนบุรี
ปัจจุบนั กาลังศกึ ษาในระดบั ปริญญาตรี ศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาพัฒนาสังคม คณะ
มนษุ ยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยขอนแกน่
โทร 0621911603
E-mail [email protected] ,[email protected]
,[email protected]
Lind ID korn22411
Facebook thanakorn chongngam