นวัตกรรมผักบุ้งทะเล

โครงงาน
เรอ่ื งนวตั กรรมเพ่ือสุขภาพ “Herbal Soap” ผักบุง้ ทะเล

จัดทำโดย
1. นางสาวอรโุ ณทัย ย่างกุง้ ตำแหน่ง ครผู ูช้ ว่ ย
2. นางสาวมาริสา อาลี ตำแหน่ง ครผู ้ชู ว่ ย
3. นายรชต มัน่ คง ตำแหน่ง ครกู ศน.ตำบล
4. นางมสั นรู า เล็งฮะ ตำแหน่ง ครูอาสาฯ

กศน.ตำบลบางนาค
ศูนยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั อำเภอเมืองนราธิวาส

สำนักงาน กศน.จงั หวดั นราธิวาส
สำนักงาน กศน. กระทรวงศึกษาธกิ าร

ก

บทคัดยอ่

นวัตกรรมเพ่ือสุขภาพ “Herbal Soap” ผักบุ้งทะเล เกิดจากการไปร่วมกิจกรรมจิตอาสาบำเพ็ญ
ประโยชน์ท่ีชุมชนกาแลตาแป บริเวณโดยรอบเป็นเกาะติดหาดนราทัศน์ มีต้นผักบุ้งเป็นจำนวนมากซึ่งยากต่อ
การกำจัดวชั พืช จึงได้สอบถามชาวบ้านในชุมชนถึงประโยชน์ของผักบุ้งทะเลท่ีสามารถนำใบมาขยี้ใช้รักษาพิษ
แมงกระพรุน ลดอาการแสบร้อนจากแผลพุพอง รักษาอาการโรคผิวหนัง แมลงสัตว์กัดต่อย และชาวบ้านใน
บริเวณชุมชนนิยมนำผักบุ้งทะเลมาใช้ต้มอาบน้ำให้เด็กๆ ในชุมชนที่มีอาการโรคผิวหนังแห้งกร้าน ผดผ่ืนคัน
จากการเลน่ นำ้ ทะเล

จากการศกึ ษาและคน้ ควา้ ด้วยการทำโครงงานทดลองพบว่า มขี ้อมูลท่ีนา่ สนใจ คอื มสี ารทม่ี ฤี ทธ์ิใน
การรักษาอาการแพ้จากพิษของแมงกะพรุน ท่ีทำให้ผิวหนังเป็นแผลไหม้พอง เป็นผ่ืนแดง และมีอาการคันได้
ซง่ึ สารทว่ี ่านี้ได้มาจากใบผกั บงุ้ ทะเล

โครงงานนวัตกรรมเพ่ือสุขภาพ “Herbal Soap” ผักบุ้งทะเล มีจุดมุ่งหมายในการทำงาน โดยนำใบ
ผกั บุ้งทะเลมาแปรรูปเป็นผลติ ภัณฑ์สบทู่ ี่สามารถนำไปใช้ในครวั เรอื นทม่ี ีประโยชน์ต่อสุขภาพ และยังเป็นการ
เพม่ิ มูลค่าให้กับพืชสมุนไพรผกั บงุ้ ทะเลและสามารถนำไปพฒั นาต่อยอดเป็นวิสาหกิจชุมชนได้อีกดว้ ย

กิตตกิ รรมประกาศ ข

การจัดทำโครงงานคร้ังน้ีสำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดีด้วยความกรุณาจาก นางสาวนาริณีย์ อโนมะศิริ ครู
ชำนาญการพิเศษรักษาการในตำแหน่งผู้อำนวยการ กศน.อำเภอเมืองนราธิวาส ที่ได้กรุณาให้คำปรึกษา
แนะนำ และตรวจสอบแกไ้ ขขอ้ บกพร่องต่างๆ ด้วยความเอาใจใส่ อยา่ งดีย่งิ ตงั้ แต่เรมิ่ ต้น จนสำเร็จเรียบร้อย

ขอขอบคุณนายมูฮัมหมัดดือราฟี สะมะ ประธานชุมชนกาแลตาแป และนายก็อซรีย์ มัรฎี ผู้ให้ข้อมูล
ตลอดจนให้คำแนะนำเก่ียวกับประโยชน์ของผักบุ้งทะเล ภูมิปัญญาชาวบ้านท่ีนำผักบุ้งทะเลมาใช้ในการรักษา
อาการผดผ่ืนคัน การรักษาพิษแมงกะพรุนไฟ ตลอดจนชาวบ้านชุมชนกาแลตาแปทุกท่านท่ีให้ความรว่ มมือใน
การให้ข้อมูลในครั้งน้ี ทำให้งานมีความสมบูรณ์ และขอขอบคุณนักศึกษา กศน.ตำบลบางนาคทุกท่านท่ีได้ให้
ความช่วยเหลือในการเก็บรวบรวมข้อมูลและให้การสนับสนุนมาโดยตลอด คณะผู้จัดทำจึงขอบพระคุณเป็น
อย่างสงู มา ณ โอกาสนี้

คณะผูจ้ ดั ทำ
นางสาวอรโุ ณทยั ยา่ งกงุ้ และคณะ

ค

คำนำ

เอกสารฉบับนี้จัดทำข้ึนเพ่ือนำเสนอโครงงานนวัตกรรมเพื่อสุขภาพ “Herbal Soap” ผักบุ้งทะเล
กศน.ตำบลบางนาค

คณะผู้จัดทำโครงงานได้ศึกษาข้อมูลผักบุ้งทะเล การจัดทำสบู่สมุนไพร จากปราชญ์ชาวบ้าน ภูมิ
ปญั ญาชาวบา้ น ตลอดจนเอกสารงานวจิ ัยเกี่ยวกับผกั บุ้งทะเล ทสี่ ามารถนำมาใช้ประโยชน์ในการป้องกันรกั ษา
พิษแมงกะพรุน แผลพุพอง ผดผ่ืนคัน แมลงสัตว์กัดต่อย และสำรวจความพึงพอใจในการใช้ผลิตภัณฑ์
นวตั กรรมเพือ่ สขุ ภาพ “Herbal Soap” ผกั บุ้งทะเล เพ่อื ประโยชน์ทีช่ ่วยในการนำไปใช้ในครัวเรือน ลดปัญหา
ผดผื่นคนั ทมี่ าจากการแพ้ตา่ งๆ และบำรุงผวิ ให้ชุ่มชน่ื และเป็นาสารสกัดจากสมุนไพรท่ีไม่มสี ารเคมตี ่อผิว

คณะผู้จัดทำ
นางสาวอรุโณทยั ย่างกงุ้ และคณะ

สารบญั ง

บทคดั ย่อ หนา้
กิตติกรรมประกาศ ก
คำนำ ข
สารบัญ ค
บทที่ 1 บทนำ ง

ท่มี าและความสำคัญของโครงงาน 1
วตั ถปุ ระสงค์ของการศึกษา ๑
ผลทคี่ าดว่าจะไดร้ บั 1
สมมติฐานการศึกษา ๑
ขอบเขตของการทดลอง 1
ประโยชนท์ คี่ าดวา่ จะได้รบั ๒
นยิ ามศพั ทเ์ ฉพาะ ๒
บทท่ี 2 เอกสารท่ีเกย่ี วข้อง
แนวคิดทั่วไปเกย่ี วกบั สบู่ 4
แนวคดิ เก่ยี วกบั ผักบุ้งทะเล ๗
งานวิจยั ท่เี กยี่ วข้อง ๑๓
บทที่ 3 วธิ ีการดำเนินโครงงาน
แผนการดำเนนิ การโครงงาน ๑6
เครอื่ งมอื และวสั ดุใชใ้ นการศึกษา ๑7
ข้ันตอนและวิธกี ารทำ ๑๗
อตั ราส่วนสมนุ ไพรทเ่ี หมาะสม ๒๒
บทที่ 4 ผลการศกึ ษา
ผลการศกึ ษา ๒๓
บทท่ี 5 สรปุ ผลการศกึ ษา
สรุปผลการศึกษา ๒๗
ประโยชน์ทีไ่ ดร้ ับจากโครงงาน ๒๘
ข้อเสนอแนะ ๒๘
บรรณานุกรม ๒๙
คณะผจู้ ัดทำ ๓๐
ภาคผนวก

บทที่ 1
บทนำ

1.1 ทีม่ าและความสำคญั ของโครงงาน
นวัตกรรมเพื่อสุขภาพ “Herbal Soap” ผักบุ้งทะเล เกิดจากการไปร่วมกิจกรรมจิตอาสาบำเพ็ญ

ประโยชน์ท่ีชุมชนกาแลตาแป บริเวณโดยรอบเป็นเกาะติดหาดนราทัศน์ มีต้นผักบุ้งเป็นจำนวนมากซ่ึงยากต่อ
การกำจัดวัชพืช จงึ ได้สอบถามชาวบ้านในชุมชนถึงประโยชน์ของผักบุ้งทะเลท่ีสามารถนำใบมาขย้ีใชร้ ักษาพิษ
แมงกระพรุน ลดอาการแสบร้อนจากแผลพุพอง รักษาอาการโรคผิวหนัง แมลงสัตว์กัดต่อย และชาวบ้านใน
บริเวณชุมชนนิยมนำผักบุ้งทะเลมาใช้ต้มอาบน้ำให้เด็กๆ ในชุมชนท่ีมีอาการโรคผิวหนังแห้งกร้าน ผดผ่ืนคัน
จากการเล่นนำ้ ทะเล และผนื่ แพ้ต่างๆ

จากการศกึ ษาและค้นคว้าด้วยการทำโครงงานทดลองพบว่า มีข้อมลู ท่นี ่าสนใจ คอื มสี ารทม่ี ีฤทธ์ิใน
การรักษาอาการแพ้จากพิษของแมงกะพรุน ท่ีทำให้ผิวหนังเป็นแผลไหม้พอง เป็นผื่นแดง และมีอาการคันได้
ซึง่ สารทีว่ ่าน้ีได้มาจากใบผักบุง้ ทะเล

ดังนั้น กศน.ตำบลบางนาคมองเห็นประโยชน์ของผักบุ้งทะเล จึงนำใบผักบุ้งทะเลมาใช้ทำ โครงงาน
นวัตกรรมเพ่ือสุขภาพ “Herbal Soap” ผักบุ้งทะเล มีจุดมุ่งหมายในการทำงานโดยนำใบผักบุ้งทะเล น้ำผึ้ง
ป่า ว่านหางจระเข้ น้ำมันมะพร้าว เพ่ือเพ่ิมความชุ่มชื่น สดใสให้กับผิว มาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์สบู่ท่ีสร้าง
ความชุมช่ืนให้กับผิว ลดอาการผดผื่นคันจากการแพ้ต่างๆ เพื่อที่สามารถนำไปใช้ในครัวเรอื น ราคาถูก ได้สาร
สกัดจากพืชสมุนไพรพื้นบ้าน ปลอดภัยจากสารปนเป้ือน ไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อผู้บริโภค เป็นการเพิ่มมูลค่า
ให้กับพชื สมนุ ไพรพ้นื บ้าน ผกั บุ้งทะเลและสามารถนำไปพัฒนาตอ่ ยอดเป็นผลติ ภณั ฑว์ สิ าหกจิ ชุมชนได้อกี ด้วย

1.2 วตั ถปุ ระสงค์ของการศกึ ษา
1. เพ่ือศึกษาอตั ราส่วนสมุนไพรนวตั กรรมเพ่ือสุขภาพ “Herbal Soap” ผักบุ้งทะเล เพอ่ื ลดอาการ

ผดผ่นื คันตา่ งๆ ทีเ่ กิดจากโรคภมู ิแพ้
2. เพอ่ื ศกึ ษาความพงึ พอใจผู้ใชต้ อ่ นวัตกรรมเพ่ือสขุ ภาพ “Herbal Soap” ผกั บุ้งทะเล

1.3 ผลที่คาดวา่ จะไดร้ บั

1. เพ่ือให้ทราบอัตราส่วนสมุนไพรนวัตกรรมเพ่ือสุขภาพ “Herbal Soap” ผักบุ้งทะเล เพ่ือลด

อาการผดผน่ื คนั ต่างๆ ท่เี กิดจากโรคภูมิแพ้
2. เพอื่ ทราบถงึ ความพึงพอใจผู้ใช้ตอ่ นวัตกรรมเพ่ือสุขภาพ “Herbal Soap” ผักบุง้ ทะเล

1.4 สมมตฐิ านของการศกึ ษา
นวตั กรรมเพื่อสุขภาพ “Herbal Soap” ผักบ้งุ ทะเล สามารถนำไปใช้ลดอาการผดผ่ืนคันตา่ งๆ ท่ีเกิด

จากโรคภมู ิแพไ้ ด้

1.5 ขอบเขตของการทดลอง
1.5.1 กลุม่ ตัวอย่าง
1) ประชากรตำบลบางนาค จำนวน 30 คน (โดยวิธเี จาะจง)

๒

1.5.2 ตวั แปรทเ่ี ก่ียวขอ้ ง
1) ตัวแปรต้น อัตราส่วนที่เหมาะสมในการทำสมุนไพรนวัตกรรมเพ่ือสุขภาพ “Herbal

Soap” ผักบุ้งทะเล เพอ่ื ลดอาการผดผน่ื คันต่างๆ ทเ่ี กิดจากโรคภมู ิแพ้
2) ตัวแปรตาม ลดอาการผดผื่นคันตา่ งๆ ที่เกดิ จากโรคภมู ิแพ้
3) ตวั แปรควบคุม ปรมิ าณสมนุ ไพรนวตั กรรมเพ่อื สขุ ภาพ“Herbal Soap” ผกั บุ้งทะเล ที่ใช้

1.6 ประโยชนท์ ี่คาดว่าจะไดร้ ับ
1. มคี วามรู้เกีย่ วกับสมนุ ไพรพนื้ บ้านทสี่ ามารถนำมาใชใ้ นการรักษาโรคได้
2. ได้รับประโยชนจากการศึกษาวิธีการ ขั้นตอนในการสกัดน้ำสมุนไพรเพ่ือใช้ในการทำสบู่

ผักบุ้งทะเล
3. มคี วามรู้ในการทำสบสู่ มนุ ไพรผักบุ้งทะเล เพอื่ ใชใ้ นการลดอาการผดผ่ืนคันทีเ่ กดิ จากการแพ้ตา่ งๆ
4. ลดคา่ ใช้จ่ายในการซื้อยารักษาโรค
5. เพ่ือเพ่ิมมูลค่าในการนำสมุนไพรพื้นบ้านมาแปรรูปให้อยู่ในรูปแบบผลิตภัณฑ์ที่สะดวกในการใช้

งาน
6. เพ่ือสง่ เสรมิ การสร้างรายได้แก่คนในชมุ ชน

1.7 นิยามศพั ท์เฉพาะ
1.7.1 ผักบุง้ ทะเล เป็นไม้ล้มลุกประเภทเล้อื ยไปตามดิน มีรากบริเวณข้อ ใบเป็นใบเดีย่ ว ลักษณะใบ

คล้ายรูปหัวใจ ใบหนา ลักษณะใบอวบน้ำสีเขียวเป็นมัน ออกดอกเป็นช่อสีม่วงอมแดง มีผลขนาดเล็กและยาว
เป็นรูปมนรี ขึ้นได้ดีบริเวณดินร่วนปนทรายหรือดินทรายชอบภูมิอากาศร้อนช่ืน จึงพบเห็นได้ทั่วไปตามริม
ทะเล ขยายพันธ์ุด้วยเมล็ด หรือนำลำต้นส่วนที่มีรากไปปักชำ นิยมใช้ใบ ลำต้นและราก ทำยาสมุนไพร มี
สรรพคณุ ช่วยรักษาอาการจากพษิ แมลงสัตว์กดั ต่อย โดยเฉพาะพิษจากสัตวท์ ะเล

1.7.2 น้ำมันมะพร้าว คอื น้ำมันท่ีไดจ้ ากผลมะพร้าว โดยนำมาสกดั แยกน้ำมันออกจากเน้อื มะพร้าว
ด้วยวิธีสกัดเย็น ซึ่งเป็นวิธีที่ไม่ใช้ความร้อนสูง และไม่ต้องผ่านกระบวนการแปรรูปทางเคมี น้ำมันท่ีได้จึงมี
ลกั ษณะใสเหมอื นน้ำ ไม่มกี ลิ่นหืน อาจมีชิ้นเน้ือมะพร้าว และกล่ินหอมออ่ น ๆ ของมะพร้าวปนมาด้วย เพราะ
เหตนุ ้ีเอง นำ้ มันมะพร้าวจึงมชี ื่อเรยี กหลายชอื่ ท้ังน้ำมันมะพร้าวสกดั เยน็ นำ้ มันมะพร้าวบริสทุ ธ์ิ (Extra Virgin
Coconut Oil) นำ้ มนั มะพร้าวบบี เยน็ น้ำมนั มะพร้าวบรสิ ุทธิ์สกดั เย็น

1.7.3 ว่านหางจระเข้ สรรพคุณของวุ้นว่านหางจระเข้ เป็นยาฆ่าเชื้อ ฝาดสมานแผล ห้ามเลือด ใน
ขณะเดยี วกันก็เป็นตัวกระตุ้นเซลล์เนอ้ื เยอื่ ให้เจริญเติบโต ทำให้แผลหายเร็วขึ้น ประเทศสหรัฐอเมริกา รัสเซีย
ญี่ปุ่น ออสเตรีย ได้ทดลองพบว่า ว่านหางจระเข้สามารถนำมาใช้รักษาแผลธรรมดา แผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวก
แผลที่เกิดจากการฉายรังสี ลดอาการอักเสบ ฆ่าเช้ือโรค ป้องกันผิวไหม้เพราะแดด บำรุงผิวหน้า กำจัดฝ้า ยา
ระบาย แก้ไอ เจ็บคอ รักษามะเร็ง แก้พิษแมงกะพรุน ช่วยประสานกระดูก รักษาโรคตับและรักษาสมอง
ผดิ ปกติ

1.7.4 น้ำผ้ึงป่า น้ำหวานที่ได้จากรังผ้ึงไม้ขนาดปานกลาง แตกสาขาเป็นพุ่มสวยทรงงาม ดอกสี
เหลืองสด เป็นกระจุกๆ ตามก่ิงใหญ่น้อยท่ัวทั้งต้น ดอกค่อนข้างเล็ก กลิ่นหอมระรวย ปีหนึ่งจะออกดอก ๒
ครง้ั เป็นอย่างมาก แต่โดยมากมกั ออกดอกปีละคร้ัง, ผ้งึ รวง หรอื รวงผ้งึ

1.7.5 สบู่ เป็นสิ่งที่ใช้ในการทำความสะอาดร่างกาย เช่น การอาบน้ำ การลา้ งมือ สบู่จะช่วยละลาย
ไขมัน ทำใหก้ ารชำระลา้ งสะอาดมากขึน้

๓

1.7.6 กลีเซอรีน เป็นของเหลวที่ไม่มีสี มีความหนืด และมีรสหวาน สูตรทางเคมี C3H8O3 สามารถ
ละลายน้ำไดด้ ีในแอลกอฮอล์และนำ้ แต่ไม่ละลายในไขมันได้ เนื่องจากกลีเซอรนี มีคุณสมบตั ิเคมีทหี่ ลากหลาย
จงึ สามารถนำไปใชเ้ ปน็ สารต้งั ตน้ ในการสังเคราะหส์ ารเคมอี น่ื ๆ ได้

1.7.7 ความพึงพอใจ หมายถึงความรู้สึกหรือทัศนคติของบุคคลท่ีมีต่อสิ่งหนึ่งหรือปัจจัยต่างๆที่
เก่ียวข้อง ความรู้สึกพอใจจะเกิดขึ้นเม่ือความต้องการของบุคคลได้รับการตอบสนองหรือบรรลุจุดมุ่งหมายใน
ระดับหนึ่ง ความรู้สึกดังกล่าวจะลดลงหรือไม่เกิดข้ึน หากความต้องการหรือจุดมุ่งหมายนั้นไม่ได้รับการ
ตอบสนอง

๔

บทที่ 2
การศึกษาเอกสารอ้างอิง

นวัตกรรมเพ่ือสุขภาพ “Herbal Soap” ผักบุ้งทะเล คณะผู้จัดทำได้ศึกษาแนวคิด ทฤษฎี และวิจัยท่ี
เก่ียวขอ้ ง ดังน้ี

2.1 แนวคดิ ทว่ั ไปเก่ียวกับสบู่
2.2 แนวคิดเกีย่ วกับผักบ้งุ ทะเล
2.3 งานวจิ ัยทเี่ กย่ี วข้อง

2.1 แนวคิดทว่ั ไปเกย่ี วกบั สบู่
2.1.1 ความหมายของสบู่ สบู่ (Soap) เป็นส่ิงที่ใช้สำหรับการทำความสะอาดช่วยขจัดคราบสกปรก

ในอดีตใช้ซักผ้าล้างจาน และสบู่ถูตัว ปัจจุบันนิยมใช้เป็นผลิตภัณฑ์ทำาความสะอาดร่างกายเพียงอย่างเดียว
สบู่ได้ จากการเกดิ ปฏิกิรยิ าระหว่างดา่ ง (sodium,potassium หรือ ammonium hydroxide ) กับกรดไขมัน
(fatty acid) ของน้ำามัน หรือไขมันจากพชื หรือสตั ว์ เรยี กปฏกิ ิรยิ า saponification ผลการเกิดปฏิกิริยาได้สบู่
คือเกลือ sodium เกลือ potassium เกลือ ammonium หรือเกลือ amine ของ fatty acid ของน้ำมันหรือ
ไขมันจากพืชหรือสัตว์ และกลีเซอรีน สบู่เมื่อละลายน้ำจะเกิดฟองลื่น สบู่ใช้สำหรับขจัดส่ิงสกปรกออกจาก
ผิวหนงั อาจมกี ารเติมสารอ่นื ๆ เช่น สารระงับเชอ้ื สมนุ ไพร สารที่มปี ระสทิ ธิภาพในการระงบั เชื้ออื่น ๆ วติ ามิน
สารประเทืองผิวซึ่งเป็น กรด ไขมันหรือสารให้ความชุ่มชื้น อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่าง รวมกัน เช่น
cocoa butter , น้ำามนั แร่ , กลเี ซอรีน , sorbitol , propylene glycol เป็นต้น สบู่เด็กจะมีปริมาณไฮดรอก
ไซด์อิสระต่างเหมาะสำหรับผวิ ของเด็ก

ตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม มอก. 29-2545 เรื่องสบู่ถูตัวกำหนดว่าส่วนประกอบส่วน
ใหญ่ของสบู่ถูตัว คือ ไขมัน โดยกำหนดปริมาณไม่น้อยกว่า 76.5% w/w ไฮด รอกไซด์อิสระ กำหนดไม่เกิน
0.05% w/w ยกเว้นสบู่เดก็ และสบู่สงั เคราะห์ มไี ด้ไมเ่ กิน 0.01%

โดยทั่วไป ความเป็นกรด – ด่าง ของสบู่ถูตัวจะอยู่ในช่วง 9 ถึง 10 ยกเว้นสบู่บางสูตร ท่ีมีสารให้
ความชุ่มช้ืนเป็นส่วนประกอบในปริมาณสูงจะมีคําความเป็นกรด – ด่าง ไม่เกิน 7 สบู่ถู ตัวใช้เพ่ือทำความ
สะอาดราํ งกาย เป็นผลิตภัณฑ์ที่ใช้แล้วล้างออก จัดเป็นเคร่ืองสำอางทั่วไปตามประกาศกระทรวงสาธารณะสุข
ฉบบั ท่ี 4 (พ.ศ. 2535) ออกตามความในพระราชบัญญตั ิ เคร่อื งสำอาง พ.ศ.2535 เรอ่ื ง กำหนดชือ่ ประเภท
ชนิด หรือลักษณะเครื่องสำอางท่ีมีการควบคุมฉลากและประกาศคณะกรรมการเครื่องสำอาง ฉบับที่ 1 (พ.ศ.
2536) เร่ืองฉลากของเคร่ืองสำอางกำหนดว่าฉลากของเคร่ืองสำอางท่ัวไปอย่างน้อยต้องระบุชื่อเครื่องสำอาง
ประเภท ช่อื ส่วนประกอบสำคัญ ชื่อและทต่ี ้ังของผลิต/นำเข้า วนั เดอื นปที ี่ผลิต วิธใี ช้เครอื่ งสำอาง ปรมิ าณสุทธิ
และคำ เตือนเก่ียวกับอันตรายท่ีอาจเกิดขึ้นต่ออนามัยของบุคคล(ถ้ามี) ซ่ึงผู้บริโภคควรอ่านฉลากและปฏิบัติ
ตามวิธีใช้และคำเตอื นเพ่ือความปลอดภัย

สบู่ในปัจจุบันในท้องตลาดเป็นสารซักฟอก ซ่ึงเกิดจากเคมีสังเคราะห์ สำหรับสบู่ สังเคราะห์จะอยู่ใน
รูปของสบู่ผงหรือสบู่เหลวและมีสารลดแรงตึงผิว ทั้งชนิด anionic , cationic non-ionic และ amphoteric
ซ่ึงอาจทำให้ระคายเคืองและแพ้ได้สบู่แบ่งเป็นสบู่มีหลายชนิด ได้แก่ สบู่ถูตัวทั่วไป สบู่ซักล้าง สบู่ที่เติมสาร
ระงับเช้ือ สบู่ประเทืองผิว สบู่เด็ก สบู่สังเคราะห์ และสบู่ประเภทอื่น ๆ เช่น สบู่ยา สบู่คาร์บอลิก สบู่ซักล้าง
สบู่เหลว เปน็ ต้น การผลติ สบู่ไว้ใช้เอง สามารถทำไดเ้ ป็นครวั เรือน (วกิ พิ เี ดีย สารานุกรมเสรี.2559:ออนไลน)์

๕

2.1.2 ประโยชน์ของสบู่ ๕

เม่ือคุณใช้บริสุทธ์ิสบู่ธรรมชาติทุกวันคุณแน่ใจว่าจะได้รับการ astounded ท่ีวิธีทีร่ วดเร็วคุณสามารถ

เหน็ การปรับปรุงในผิวของคุณ รขู ุมขนบนผิวของคุณดูเลก็ ลง,พื้นผิวของผิวของคุณจะเรียบและใบหน้าของคุณ
จะรู้สึกอ่อนนุ่มและอ่อนนุ่ม ด้วยสบู่ท่ีมีท้ังบริสุทธิ์และเป็นธรรมชาติที่คุณไม่ต้องคิดเกี่ยวกับว่าผิว ของคุณจะ
แห้งออกหรือไม่สำหรับเหตุผลท่ีสบู่ที่บริสุทธ์ิ และเป็นธรรมชาติเป็นที่รู้จักได้ปริมาณที่มากขึ้นจากกลีเซอรีน

เมื่อเทียบกับย่ีห้อปกติทำไมแพทย์ ผิวหนัง จึงขอแนะนำให้เปล่ียนมาใช้สบู่ธรรมชาติหลายคนมีประสบการณ์
เป็นสิวบ่อย เพราะสบู่ประกอบด้วยส่วนผสมทม่ี ใี ช้สารเคมีและน้ำหอม หลายคนจงึ มแี นวโน้มทีจ่ ะเกิดปฏิกริ ิยา
ไม่พึงประสงค์ท่ีพบบ่อยผิวหนัง และพบว่าสบู่ท่ีมี Touted ท่ีบริสุทธ์ิและเป็นธรรมชาติจะไม่ทำปฏิกิริยากับ

ผิวหนังที่อาจเกิดขึ้นกบั แบรนด์ปกติ ส่วนใหญ่ของสบู่เหล่านีร้ วมถงึ หนักน้ำหอมและสารเคมใี นสบู่เหล่านี้มักจะ
ทำให้เกิดปฏิกิริยาที่ผิวหนังเปรียบภาพรวมเป็นความเข้าใจผิดว่าคุณสามารถซ้ือสบู่ธรรมชาติได้ท่ัวไป นี้เป็น
ความเข้าใจผิดสบู่อาบน้ำที่มีส่วนผสมบริสุทธ์ิและเป็นธรรมชาติขณะน้ีมีอยู่ในรูปแบบที่แตกต่างกันหลาย

ประเภท ซ่ึงคุณจะได้สบู่ในรูปทรงและขนาด แตกต่างกันไป คุณยังแน่ใจว่าจะเจอสบู่เหลวธรรมชาติเป็นฟอง
โฟม การท่ีใช้สบู่ธรรมชาติท่ีประกอบไปด้วยสมุนไพรธรรมชาติทั้งหมด คุณยังสามารถสัมผัสถึงความแตกต่าง
ของสบู่อาบน้ำธรรมชาติ

ความเป็นไปได้ค่อนข้างไมม่ ีที่สน้ิ สุดสำหรับรปู แบบทแี่ ตกต่างของสบู่ธรรมชาตหิ ลายรายการใหม่ทำให้
มีกษณะของพวกเขาในร้านค้าเป็นประจำทุกปีท่ีจะหาสบู่ธรรมชาติคุณจะต้องที่ทำให้ตกตะลึงท่ีจำนวนส่าย
ของร้านค้าเสมือนจริง ท่ีมีอยู่ในธุรกิจของการขายสบู่ธรรมชาติแต่มันเป็นที่ดีที่สุดที่จะตรวจสอบรีวิวจากผู้ใช้

ก่อนท่ีจะรับมันจากร้านค้าที่ไม่เป็นที่รู้จักกับคุณ คุณจะพบร้านค้าหลายท่ีกับตลาดสบู่ธรรมชาติที่ไม่ใช้สบู่
ธรรมชาติบริสุทธิ์ และตลาดสบู่เหล่านี้ คุณทราบว่าดีว่าจะจ่ายเงินสำหรับสบู่ที่มีคุณภาพสูง คุณแน่ใจที่จะ
ค้นพบความหลาก หลายของสบู่ธรรมชาติท่ีสปาของคุณปกติห้างสรรพสินค้าหลายแห่งมีสินค้าคงคลังของ

ความหลากหลายสารพันจากสบู่ธรรมชาติท่ีมีความหมายพิเศษสำหรับผู้ท่ีได้รับการแนะนำในการยตุ ิการใช้แบ
รนด์ร้านหากคุณมีความปรารถนาท่ีจะทราบข้อมูลเพ่ิมเติมเก่ียวกับผลิตภัณฑ์ ใด ๆ ให้ถามสอบถามใน
ผลิตภัณฑ์ก่อน สดุ ท้ายแล้วการดูแลผิวของคุณเป็นส่ิงสำคัญและทางเลือกที่เหมาะสมของสบู่จะช่วยในการทำ

ให้ง่ายต่อการปกป้องผิวก่อนวัยอันควรสบู่ที่เป็นธรรมชาติและบริสุทธ์ิจะมีประโยชน์และยังสามารถเป็น
ของขวัญให้สำหรบั ทุกคน มีแม้กระทั่งสำหรบั ผวิ ผู้ชาย สบู่ธรรมชาติจะทำให้สัมผัสถึงความแตกต่างระหว่างผิว
ทดี่ ีและผวิ ท่มี ีแสง

2.1.3 ข้อควรระวังในการทำสบู่
2.1.3.1 อุปกรณ์ท่ีใช้ในการผลิตสบู่หลายๆอย่างหาได้จากในครัวแต่ต้องจำไว้ว่าเม่ือนำมา

ผลิตสบู่แล้วจะนำมาปรุงอาหารอื่นๆ ไม่ได้อีกและเนื่องจากโซเดียมไฮดรอกไซด์จะทำปฏิกิริยากับ

อลูมเิ นียม ดีบกุ สังกะสี และโลหะอ่ืนๆ จึงไม่ควรนำมาใช้ในการผลติ สบู่เน่ืองจากสามารถออกฤทธ์ิใน
การกัดทำลายโลหะได้ในการผสมส่วนผสมต่างๆลงในภาชนะนีต้ ้องระมดั ระวังมากเป็นพเิ ศษ

2.1.3.2 อย่าเทน้ำลงในโซเดียมไฮดรอกไซด์ให้ค่อยๆเทโซเดียมไฮดรอกไซด์ลงในน้ำเพราะ

เมื่อโซเดียม ไฮดรอกไซด์ถูกผสมกับน้ำที่อุณหภูมิปกติ อุณหภูมิจะเพิ่มข้ึนทันทีทันใด จนเกือบถึง
100 องศาเซลเซียส หรือประมาณ 90 – 95 องศาเซลเซียส ถ้าเทน้ำลงในโซเดยี มไฮ ดรอกไซด์อาจ
ทำให้เกิด “จุดร๎อนแรง” ( hot spot ) ซ่ึงสามารถหลอมละลายภาชนะได้หรืออาจเกิดการระเบิดได้

จึงควรค่อยๆเทโซเดียม ไฮดรอกไซด์ลงในน้ำอย่าใส่โซเดียมไฮดรอกไซด์ ลงในภาชนะอลูมิเนียม
เนื่องจากจะกัดอลูมิเนยี ม

๖

2.1.3.3 ขณะที่ทำการผลิตสบู่ควรสวมถุงมือยางและรองเท้าหากใส่เส้ือผ้าปกปิดผิวหนังได้
มากที่สดุ จะเปน็ การดใี ส่ผ้าปดิ จมูกหรือว่าตากจ็ ะดมี าก

2.1.3.4 อยา่ ใหเ้ ดก็ ๆหรอื สัตวเ์ ลย้ี งอยู่ใกล้ๆขณะใช้โซเดียมไฮเดียมไฮดรอกไซด์
2.1.3.5 อยา่ สูดไอระเหยของโซเดียมไฮดรอกไซด์ ควรผลิตสบู่ในท่ีท่ีมีอากาศถ่ายเทได้ดี
2.1.3.6 ควรมีน้ำส้มสายชูไว้ใกล้ๆ เพ่ือทำให้โซเดียมไฮดรอกไซด์ซึ่งเป็นด่างมีความเป็น
กลาง
จะได้ไม่กัดกร่อนหากกระเด็นถูกผิวหน้าหรือร่างกาย หลังจากล้างด้วยน้ำส้มสายชูแล้วให้ล้างด้วยน้ำ
เย็นออกให้หมด
2.1.3.7 หากเกิดอุบัติเหตุกลืนกนิ โซเดยี มไฮดรอกไซด์ ให้รีบด่ืมนมแลว้ รบี นำส่งโรงพยาบาล
โดยด่วน
2.1.3.8 เกบ็ โซเดียมโฮดรอกไซด์ไว๎ในท่ีปลอดภัยจากมือเด็กและไม่ควรเปิดถุงไว้ปิดให้สนิท
และเกบ็ ไว๎ในภาชนะที่มฝี าปดิ มิดชดิ อกี ช้ันหนึ่ง
2.1.4 สบูก่ อ้ น
ความหมายสบู่ก้อน สบู่ก้อนตามมาตรฐานผลติ ภัณฑ์มหาชน หมายถึง ผลติ ภัณฑ์ท่ี ใช้กบั รา่ งกายเพื่อ
ขจัดส่ิงสกปรกออกจากผิวหนังอาจผสมสมุนไพร เช่น ตะไคร่ เปลือกมังคุดด้วย หรือไม่ก็ได้ คุณลักษณะสบู่
ก้อนท่ีต้องการ - ลักษณะท่ัวไป ต้องเป็นก้อนไม่มีส่ิงแปลกปลอมให้ฟองเมื่อละลายน้ำ – ไขมันท้ังหมดต้องไม่
น้อยกว่าร้อยละ ๗๖.๕ โดยน้ำหนกั - โซเดียมไฮดรอกไซดอ์ ิสระ(คำนวณเป็นNa OH) ต้องไม่เกินร้อยละ ๐.๐๕
โดยน้ำหนัก - คลอไรด์ (คำนวณเปน็ NaCl)ต้องไมเ่ กินรอ้ ยละ ๐.๘ โดยน้ำหนัก
สบู่เหลว สบู่เหลวเป็นผลติ ภัณฑท์ ่ีใช้แทนสบู่อดั กอ้ นสำหรบั ผู้ทีม่ ผี วิ ท่ีไวต่อการแพ้สบู่เหลว เนอื่ งจากมี
ลักษณะเป็นของเหลวซง่ึ เกิดฟองคล้ายสบู่ จึงเรียกว่า สบู่เหลว การผลิตสบู่เหลวแต่เดิม ใช้วิธกี าร เช่นเดียวกับ
สบู่ก้อนทั่วไป แต่ให้มีปริมาณเนอ้ื สบู่อยู่ประมาณเพียง 10 – 25 % ส่วนท่เี หลือคือ ส่วนของน้ำการเตรยี มสบู่
เหลวมี 2 วธิ ี คือ
1. สารที่ใช้ทำสบู่เหลวจะเป็นสบู่ชนิดท่ีได้จากการทำปฏิกิริยากรดไขมันกับด่างชนิด
potassium hydroxide
2. สบู่ก้อนที่เป็นปฏิกิริยาระหว่างกรดไขมันและด่างชนิด sodium hydroxide เม่ือเกิดสบู่
ก้อนแล้วเตรียมสบู่เหลวจากสบู่ก้อนได้ดว้ ยการหลอมเนื้อสบู่ก้อนให้เหลวแล้วเติมน้ำลงไปในส่วนของ
สบู่ทห่ี ลอมเหลวแล้ว จนได้เป็นสารละลายของสบู่เหลว
ปัจจุบันการใช้สบู่ก้อนทำเป็นสบู่เหลวลดน้อยลงเนื่องจากข้อเสียของสบู่ต่อผิวหนัง หลายประการ
ดังนั้นสารหลักในสบู่เหลวในปัจจุบันเป็นสารชำระล้างสังเคราะห์ ซ่ึงมีข้อดีกว่าสบู่ในแง่คุณสมบัติต่อผิว การ
ผลิตสบู่เหลวมีกระบวนการท่ีง่ายกว่าการผลิตสบู่ก้อนมาก สบู่เหลว มีคุณสมบัติใกล้เคียงกับแชมพูเหลว
ส่วนประกอบหลกั และเทคนิคการผลิตไม่แตกต่างกันมากแต่แตกตํางกันท่กี ารเลือกใช้สารชำระล้างและสารให้
ความอ่อนนุ่มควรเลือกชนิดที่อ่อนโยนและเหมาะกับผิวมากกว่าชนิดที่เหมาะสมกับเส้นผม สบู่เหลวบางชนิด
อาจมกี ารเติมสารระงบั เชื้อลงไปด้วย สบู่เหลวในมาตรฐานผลิตภัณฑอ์ ุตสาหกรรมนี้ มีดังต่อไปนี้
1. สบู่เหลว หมายถึง ผลิตภัณฑ์ที่เป็นของเหลวประกอบด้วยสารลดแรงตึงผิวใช้ขจัดส่ิงสกปรกออก
จากผวิ หนงั
2. สบู่เหลวแท้ หมายถึง สบู่เหลวที่มีเกลือโซเดียม เกลือโพแทสเซียม เกลือ แอมโมเนียม หรือเกลือ
แอมีนของกรดไขมนั ของน้ำมัน หรือไขมนั จากพชื และ/หรอื สัตวเ์ ป็น องค์ประกอบสำคญั
3. สบู่เหลวผสม หมายถึง สบู่เหลวที่มีสบู่เหลวแทก้ ับสารลดแรงตึงผิวสังเคราะหผ์ สมอยู่ด้วย

๗

4. สบู่เหลวสังเคราะห์ หมายถึง สบู่เหลวที่มีสารลดแรงตึงผิวสังเคราะห์เป็นองค์ประกอบสำคัญ สบู่
เหลวตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน หมายถึง ผลิตภัณฑ์ที่ใช้กับร่างกาย เพื่อขจัดส่ิงสกปรกออกจากผิวหนัง
อาจผสมสมุนไพร เช่น ว่านหางจระเข้ ชาเขยี ว ส้มดว้ ยหรือไม่กไ็ ด้

2.1.5 การวิเคราะหส์ บู่
การทดสอบว่าเป็นกรดหรือด่าง (pH) ของสบู่จะใช้เครื่องวัด pH จุ่มลงในสารละลายสบู่ท่ีทำถ้าวัดได้
คํา pH = 8 - 10 อยู่ในเกณฑ์ที่ยอมรับได้และสามารถนำไปใช้ได้โดยไม่ระคายเคืองต่อผิวหนังการผลิตสบู่
ก้อนเพื่อจำหน่ายจะมีมาตรฐานกำหนด ซ่ึงศึกษาข้อมูลและข้อกำหนดต่างๆ ได้จากหนังสือมาตรฐาน
ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม มอก.29-2545 เร่ืองสบู่ถูตัวและมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชนตามมาตรฐาน
ผลิตภณั ฑ์อุตสาหกรรม มอก. 29-2545 เร่อื งสบู่ถูตัวกำาหนดว่าส่วนประกอบส่วนใหญ่ของสบู่ถูตวั คือไขมัน
โดยกำหนดปริมาณไม่น้อยกว่า 76.5 % w/w และไฮดรอกไซด์อิสสระ (คำนวณเป็น sodium oxide) กำ
หนดไมเ่ กนิ 0.05 % w/w ยกเว้นสบู่เดก็ และสบู่สังเคราะห์มีได้ไมเ่ กิน0.01 %
2.1.6 ความหมายของกลเี ซอรีน
แอลกอฮอล์ชนิดหนึ่งมีสูตรทางเคมีC3H5(HO)3 มีลักษณะข้นและใสไม่มีสีเป็นผลพลอยได้จาก
กระบวนทำสบู่โดยที่ด่างจะผสมกับไขมันจากสัตว์และพืชผู้ผลิตสบู่จะแยกกลีเซอรีนออกมาเพ่ือนาไปใช้
ประโยชนใ์ นการทำโลช่นั และครีมได้อีกกลเี ซอรีนเม่อื อยู่ในโลชั่นจะให้ผลดมี าก เน่ืองจากเป็นวัตถดุ บิ ที่ให้ความ
ชุ่มช้ืนสามารถละลายได้ในแอลกอฮอล์และในน้ำและยังนำไปใช้ผลิตไนโตรกลีเซอรีนและขนมใช้ถนอมผกั และ
ผลไม้รวมท้ังแช่ตัวอย่างทดลองในห้องแล็บ มองหาส่วนผสมท่ีเป็นกลีเซอรีนได้จากบรรดาโลช่ันท่ีวางจำหน่าย
ตามช้ันในร้านขายยาหรือร้านงานฝมี อื ท่ีขายผลิตภัณฑ์จากสบู่
2.1.7 ประโยชนข์ องกลีเซอรีน
สามารถนำไปประยุกต์เป็นส่วนช่วยหล่อล่ืนเหมือนมอยซ์เจอร์ไรเซอร์ เพื่อปกป้องผิว ไม่ให้แห้งและ
ดูดซับความชื้นเม่ือสัมผัสกับอากาศ ซ่ึงจะทำให้รู้สึกว่าผิวมีความชุ่มช่ืนอ่อนโยนต่อผิวขจัดความสกปรกท่ีฝัง
แน่นไม่ทำให้อุดตันรูขุมขนรวมทั้งปลอดภัยต่อผิวหนังและเนื้อผ้าทุกชนิด การที่กลีเซอรีนเป็นสารท่ีไม่มีพิษใน
ทุกๆ รูปแบบของการประยุกตใ์ ช้ไมว่ ่าจะใช้เปน็ สารตั้งต้นหรอื สารเติมแต่งทำให้กลเี ซอรนี ได้รบั ความสนใจและ
นำไปใช้ประโยชน์ทางการแพทย์ด้วยการทำยาเหน็บทวารใช้เป็นยาระบาย และยังสามารถใช้เป็นยาเฉพาะท่ี
สำหรับปัญหาทางผิวหนังหลายชนิดรวมถึงโรคผิวหนัง ผื่น แผลไฟลวก แผลกดทับ และบาดแผลจากของมีคม
กลเี ซอรีนถกู ใช้เพ่ือรกั ษาโรคเหงอื กได้ดว้ ยเนือ่ งจากกลีเซอรนี สามารถฆา่ เชื้อแบคทีเรยี ทีเ่ ก่ียวข้องได้

2.2 ความหมายของผกั บงุ้ ทะเล
ชื่อสมุนไพร ผักบุ้งทะเล
ชื่ออืน่ ๆ/ชื่อท้องถ่ิน ผกั บ้งุ ขน,ผักบุ้งต้น(ท่วั ไป),ผกั บุ้งเล(ภาคใต้),ละบูเลาห(์ มลายู),หมา่ อาน(จีนกลาง)
ชอื่ วิทยาศาสตร์ Ipomoea pes-caprae (L.) R.Br.
ช่ือพอ้ งวทิ ยาศาสตร์ Ipomoea biloba Forssk. subsp. Pescaprae, Convolvulus pes-caprae L.
ชอ่ื สามญั beach morning-glory, goat's foot creeper
วงศ์ CONVOLVULACEAE (วงศเ์ ดียวกบั อญั ชนั )

ถิ่นกำเนดิ ผักบงุ้ ทะเล
ผกั บงุ้ ทะเลไม่มีข้อมลู ทแ่ี น่ชัดในถนิ่ กำเนดิ มีเพยี งแตข่ ้อมลู ทร่ี ะบุว่าผักบงุ้ ทะเล มีเขตการกระจายพนั ธุ์
ไปอย่างกว้างขว้าง โดยพบได้ในแถบชายทะเลเขตร้อนท่ัวโลก สำหรับในไทยพบเฉพาะตามชายฝั่งทะเลทาง
ภาคตะวันออกเฉยี งใต้ (อ่าวไทย) ภาคตะวันตกเฉียงใต้ (ทะเลอันดามัน) และภาคใต้ โดยมักขึ้นตามชายหาด ท่ี
โลง่ แจ้งใกลช้ ายฝงั่ ทะเล

๘

ประโยชน์และสรรพคุณผกั บุ้งทะเล
เป็นยาทาแก้โรคไขขอ้ อกั เสบ
แกป้ วดไขข้ออักเสบมหี นอง
แกแ้ ผลเร้อื รงั
ขับปัสสาวะในโรคกระเพาะปสั สาวะอักเสบ
แกโ้ รคเทา้ ช้าง
แกป้ วดฟัน
แก้พิษแมงกะพรนุ
ช่วยถอนพิษลมเพลมพดั
แกโ้ รคคนั ตามผิวหนัง
ชว่ ยเจรญิ อาหาร
แก้เหน็บชา ปวดเมอื่ ยตามข้อ
ช่วยป้องกนั โรคตะคริว
เป็นยาถา่ ยยาระบาย
แกป้ วดทอ้ ง

ลักษณะทวั่ ไปผกั บงุ้ ทะเล
ผักบุ้งทะเล จัดเป็นพรรณไม้ล้มลุกมีอายุหลายปี มีลำต้นทอดเล้ือยไปตามพื้นดิน เช่นเดียวกับผักบุ้ง
สามารถเล้ือยไปได้ยาวมาก ประมาณ 5-30 เมตร ลักษณะของลำตน้ หรือเถากลมเปน็ สีเขียวปนแดง ผิวเกลี้ยง
ลื่น ตามขอ้ จะมรี ากฝอย ภายในกลวง ทง้ั ตน้ และใบมยี างสีขาว

ใบเปน็ ใบเดี่ยวออกเรียงสลับ ลกั ษณะของใบเป็นรูปกลม รูปไข่ รูปไต หรอื รปู เกือกม้า ปลายใบเวา้ บุ๋ม
เข้าหากัน โคนใบสอบแคบเป็นรูปหัวใจ สว่ นขอบใบเรียบ ใบมีขนาดกวา้ งประมาณ 7-11 เซนติเมตรและยาว
ประมาณ 5-8 เซนติเมตร เส้นใบเป็นแบบขนนก เนื้อใบค่อนข้างหนา ผิวใบมันเป็นสีเขียว หลังใบและท้องใบ
เรยี บ ก้านใบยาวมสี ีแดง

ดอกออกเป็นช่อแบบซี่ร่มตามง่ามใบ ในช่อดอกจะมีดอกประมาณ 2-6 ดอก และจะทยอยบานทีละ
ดอก ลักษณะของดอกเป็นรูปปากแตร โคนกลีบดอกเชื่อมติดกัน ส่วนปลายดอกบานเป็นรูปปากแตร มี 5
กลีบ ลักษณะของกลีบดอกกลมรี แตกออกเป็นแฉก 5 แฉก มขี นาดเสน้ ผ่านศูนยก์ ลางประมาณ 4 เซนติเมตร
ดอกมีเกสรเพศผู้ 5 ก้าน ดอกเปน็ สมี ว่ งอมชมพู สีมว่ งอมแดง สีชมพู หรือเป็นสีม่วง ผวิ เกลี้ยง ด้านในของดอก
สว่ นโคนจะมีสีเข้มกว่าด้านนอก สว่ นกลบี ดอกเลย้ี งเปน็ สเี ขียว และดอกจะเหย่ี วง่าย

ผงมีลักษณะเป็นรูปมนรีหรือรูปไข่มีเหลี่ยมคล้ายแคปซูล ผิวผลเรียบ พอผลแห้งจะแตกออกได้ มี
ความยาวประมาณ 2 เซนติเมตร ภายในมีเมล็ดลักษณะกลม เปน็ สีเหลือง มขี นาดเส้นผา่ นศูนยก์ ลางประมาณ
6 มิลลเิ มตร มขี นสนี ้ำตาลปกคลมุ

๙

การขยายพนั ธุ์ผกั บุ้งทะเล
ผักบุ้งทะเลสามารถขยายพันธ์ุได้โดยวิธีการใช้เมล็ด และใช้ลำต้นแก่ปักชำ โดยเป็นพืชที่ทนต่อความ
แหง้ แล้งได้ดี และเป็นพชื ทชี่ อบดินรว่ มปนทราย หรอื ดินทรายและยงั เปน็ พรรณไม้กลางแจ้งที่ไมต่ ้องการร่มเงา
แต่เป็นพืชที่ไม่ค่อยมีผู้นยิ มปลูกเพราะสามารถหาได้ง่ายพบขึ้นอยู่ท่ัวไปตามริมหาดตามทะเลต่างๆ ในเขตร้อน
สำหรบั ในประเทศไทยสามารถพบได้ท่วั ไปตามแนวหาดทงั้ ทะเลอันดามันและอ่าวไทย
องค์ประกอบทางเคมี
ทั้งต้น พบ Citric acid, Fumaric acid, Hyperoside, Malic acid, Isoquercitrin, Succinic acid,
Tartaric acid,actinidol, actinidol 1A, actinidol 1B , a- amyrin acetate, b-amyrin
acetate,betulinic acid , eugenol , glochidone , 2-hydroxy-4,4,7-trimethyl-1(4H)-
naphthalanone, isoquercetrin , (-)-mellein, 4-vinylguaiacol , volatile ester
ลำต้ น เห นื อดิ น พ บ Behenic acid, Benzoic acid, Butyric acid, Essential Oil, Potassium
Chloride, Myristic acid, Sodium chloride, ß-Sitosterol, β-damascenone
ใบพบสาร Citric acid, Curcumene, Ergotamine, Fumaric acid, Maleic acid, Succinic acid
และในใบยังพบน้ำมันระเหย (Essential oil) ท่ีประกอบไปด้วยสาร Behenice acid, Melissic acid,
Myristic acid
ส่วนในเมล็ดผักบุ้งทะเลจะพบ Indole Alkaloid เป็นอนุพันธ์ของ Lysergic acid และยังพบ
Cacalol methyl ether, Dehydrocacalohastine, Ergotamine, Matorin, Matorin acetate

๑๐

รูปภาพองคป์ ระกอบทางเคมขี องผกั บงุ้ ทะเล

รูปแบบและขนาดวธิ ใี ช้
นำใบมาโขลกให้ละเอียดคั้นเอาเฉพาะแต่นำ้ ใช้ทาบริเวณข้อ ช่วยลดอาการปวดบวมและอกั เสบ หรือ
นำใบต้มกับนำ้ ใช้ดืม่ เพื่อลดอาการแนน่ ทอ้ ง และจกุ เสยี ด
ใช้รากต้มกับน้ำด่ืมเพื่อเป็นยาขับปัสสาวะ ช่วยล้างกระเพาะอาหาร กระเพาะปัสสาวะ แก้โรค
กระเพาะปสั สาวะอักเสบ
เมลด็ ทบุ ให้แตก ตม้ กับนำ้ ใช้ดื่มเพอื่ แก้อาการปวดทอ้ งและกลา้ มเนื้อเปน็ ตะคริว

๑๑

เถาหรือรากใช้ต้มกับน้ำ ใช้อาบเพ่ือแก้อาหารคันตามผิวหนัง แก้ผดผื่น หรือนำลำต้นมาโขลกให้
ละเอยี ดคั้นเอาแต่น้ำ ใชท้ าแกพ้ ิษแมงกะพรุน

ส่วนอีกตำราหน่ึงระบุว่าแก้พิษแมงกะพรุนไฟ แก้แพ้พิษต่างๆใช้รากสด 1 ราก นำมาฝนกับ
นำ้ ส้มสายชฝู นใหข้ น้ ๆ อาจใช้เหลา้ โรงหรือแอลกอฮอล์ผสมดว้ ยจะได้ผลดี ใช้ทาบ่อยๆ หรือใช้ใบผักบงุ้ ทะเลขย้ี
กบั น้ำสม้ สายชู หรอื เหลา้ ขาวแล้วนำมาประคบผิวหนังบรเิ วณท่ีโดนพษิ แมงกะพรุนและหอ่ ดว้ ยผ้าขาวบางท้งิ ไว้
ประมาณ 30-60 นาที อาการปวดแสบปวดรอ้ นจากพิษจะคลายลง

แก้อาการปวดท้อง ลดอาการแน่นท้อง ช่วยไล่ลมออกจากกระเพาะและลำไส้ ลดอาการเกร็งของ
กล้ามเนื้อ และอวัยวะภายใน แก้อาการเป็นตะคริว นำเมล็ดที่แก่จัดสัก 1 กำมือ ตากแดดให้แห้ง แล้วนำมา
บดให้เป็นผงละเอยี ด เวลาใช้นำมาชงกบั น้ำรอ้ น ใช้ดื่ม

ส่วนตำรายาแก้ฝีหนองภายนอกระบุให้ใช้ต้นสดนำมาตำให้พอแหลก ผสมกับน้ำตาลทรายแดงหรือ
น้ำผึ้ง แล้วนำมาพอกบริเวณที่มีอาการ หากเป็นการใช้เพื่อรักษาภายในถ้าเป็นยาแห้งให้ใช้คร้ังละ 15-35
กรัม สว่ นยาสดใหใ้ ช้คร้งั ละ 35-70 กรมั นำมาตม้ กบั นำ้ รับประทาน

การศกึ ษาทางเภสชั วิทยา
ฤทธิ์ต้านฮีสตามีน ส่วนสกัดท่ีไม่ถูก saponified (unsaponifiable fraction) จากสารสกัด
ปิโตรเลียมอีเทอร์จากใบ 4% มีฤทธิ์ต้านฮีสตามีนเมื่อทดสอบบนผิวหนัง ส่วนสกัดท่ีเป็น crude mucilage
จากสารสกัดน้ำ 8.75% ไม่มีผลต้านฮีสตามีนเมื่อทดสอบบนผิวหนัง (skin test) สาร volatile ester จาก
ผักบุ้งทะเลมีฤทธ์ิต้านฮีสตามีนที่เหนี่ยวนำให้ลำไส้เล็กของหนูตะเภาบีบตัว แต่ให้ผลน้อยกว่ายาต้านฮีสตามีน
benadryl และ antistine โดย volatile ester, benadryl และ antistineออกฤทธิ์ต้านฮีสตามีนได้ 90%
ด้วยความเข้มข้นเท่ากับ 6X10-5,1X10-6 และ 1X10-5 โมลาร์ ตามลำดับ สารสกัดน้ำจากใบ สารสกัด
อเี ทอร์จากใบ และน้ำมันหอมระเหยจากใบความเข้มข้น 62.5 มคก./มล. มีฤทธ์ิต้านฮีสตามีนที่เหนี่ยวนำให้
ลำไส้เลก็ หนตู ะเภาบีบตัว
ฤทธิ์แก้ผิวห นังอักเสบจากพิ ษแมงกะพ รุนการศึกษ าทางคลินิ กในผู้ป่วยผิวหนั งอักเสบ จากพิ ษ
แมงกะพรุน จำนวน 12 คน ได้รับการรักษาโดยทาครีมสารสกัดอีเทอร์จากใบเขม้ ข้น 1% (IPA 1%) ผูป้ ่วย 5
คน ถูกแมงกะพรุนในวันแรก มีตุ่มแดงและคัน ทายา IPA ทันที ในวันแรกของการรักษาอาการคันลดลง และ
อาการจะหายในวันท่ี 2 ของการรักษา ผู้ป่วยอีก 7 คน ถูกแมงกะพรุนมานาน 3-30 วัน มีผื่นแดง รอยไหม้
หรือแผล หลังจากทายา IPA ผู้ป่วย 50% อาการจะดีข้ึนภายใน 7 วัน และหายดีภายใน 30-45 วัน โดย
เหลือแผลเป็นเน้ือนูนน้อยมาก นอกจากนี้มีการนำครีมผักบุ้งทะเล ดังกล่าวมาทาผื่นที่เกิดจากแมลง
Paederus 8 คน พบว่า ผ่ืนจะหายภายใน 5-7 วัน มีผลเท่ากับการใช้ corticosteroid cream และทดลอง
ใช้กับผู้ป่วยที่เป็นตุ่มพุพองเร้ือรังจากการแพ้ยุง 3 คน พบว่า IPA ทำให้อาการหายได้ดีกว่าcorticosteroid
cream
ฤทธิ์แก้ปวดสารสกัดเอทานอลจากส่วนเหนือดิน ขนาด 10 มก./กก. ฉีดเข้าช่องท้องหนูถีบจักร
สามารถลดการบิดตัวของหนูที่ถูกเหน่ียวนำโดยกรดอะซิติก และลดอาการปวดท่ีอุ้งเท้าท่ีถูกเหน่ียวนำโดย
ฟ อ ร์ ม า ลิ น ส า ร ท่ี อ อ ก ฤ ท ธิ์ คื อ glochidone, betulinic acid, a- แ ล ะ b-amyrin acetate แ ล ะ
isoquercetrin สารสกัดเมทานอลจากส่วนเหนือดิน ฉีดเข้าช่องท้องหนูถีบจักรเพศผู้ (Swiss mice) ขนาด
10-60 มก./กก. 30 นาที ก่อนที่หนูจะได้รับกรดอะซิติก พบวา่ จะลดการหดตวั ของช่องท้องหนู ความเข้มข้น
ของสารที่ลดการหดตัวได้ 50% (ID50) เท่ากับ 33.8 มก./กก. ซ่ึงผลการยับย้ังได้สูงสุด 58.7% และให้ผล
ใกล้เคียงกับยาแอสไพรินและพาราเซตามอล เมื่อให้สารสกดั ดังกล่าวขนาด 200 มก./กก. ทางปากหนูถีบจกั ร
พบว่าสามารถยับยั้งการหดตัวของช่องท้องหนูได้ 68.4±4% ส่วนสกัดท่ีแยกได้ละลายใน ethyl acetate

๑๒

และสว่ นสกดั ท่ลี ะลายไดใ้ นนำ้ ในขนาด 10 มก./กก. เม่ือฉีดเข้าช่องท้องหนูถีบจกั รมีฤทธิ์ยบั ยัง้ การหดตวั ของ
ช่องท้อง เท่ากับ 63.1±2 และ 71.0±4% ตามลำดับ เม่อื ทดสอบดว้ ย formalin model พบวา่ สารสกดั เม
ทานอลจากส่วนเหนือดิน ขนาด 10-60 มก./กก. ฉีดเข้าช่องท้องหนูถีบจักรท่ีได้รับฟอร์มาลิน สามารถลด
ความเจ็บปวดโดยไปยับย้งั ระบบประสาท (phase I) และกระบวนการอกั เสบ (phase II) ID50 เท่ากับ 37.6
(20.5-68.7) และ 12.5 (6.8-22.9) มก./กก. ตามลำดับ เม่ือเปรียบเทียบกับแอสไพรินจะมีค่า ID50
เท่ากับ 22.1 มก./กก. และจะให้ผลเฉพาะยับย้ังการอักเสบ และเมื่อให้สารสกัดดังกล่าวทางปากหนูถีบจักร
ขนาด 200 มก./กก. สามารถยับยั้งได้ทั้ง phase I และ phase II เท่ากับ 50.7±5.7 และ 60.3±7%
ตามลำดับ ส่วนสกัดที่ละลายได้ใน ethyl acetate ขนาด 10 มก./กก. ฉีดเข้าช่องท้องหนูถีบจักรจะมีผล
ยับยั้งเฉพาะ phase II 44.8% แต่ส่วนสกัดท่ีละลายในน้ำขนาดเดียวกันจะมีผลยับย้ังทั้ง phase I และ
phase II เท่ากับ 52.0 และ 34.5% ตามลำดับ ทัง้ น้ีกลไกการออกฤทธ์ขิ องสารสกัด ไม่ได้มีความสัมพันธ์กับ
opioid receptors และไมส่ ามารถถูกยับยั้งด้วย naloxone

ส่วนสารสกัดเมทานอลจากเมล็ด มีฤทธิ์ลดปวดในเซลล์เพาะเล้ียง BKII receptor ใน CHO cells
และ CGRP receptor ใน human neuroblastoma cell line แต่ไม่มีฤทธ์ิลดปวดในเซลล์เพาะเลี้ยง NKI
receptor ใน human astrocytoma cell line

ฤทธิ์ลดการอักเสบ น้ำมันหอมระเหยจากใบ ลดการอักเสบที่หูหนูขาวท่ีถูกเหนี่ยวนำโดย
arachinodic acid และลดการอกั เสบที่อุ้งเท้าหนขู าวที่ถูกเหน่ยี วนำโดยcarrageenan ความเข้มข้นของสารท่ี
ลดการอักเสบได้ 50% (IC50) เท่ากับ 2.4 มก./หู และ 3.3 มก./อุ้งเท้า ตามลำดับ และที่ความเข้มข้น 1
มก./หู สามารถลดการอักเสบของหูหนขู าวทถี่ ูกเหน่ียวนำโดย ethyl phenylpropiolate สารสกดั ปิโตรเลียม
อเี ทอร์จากใบ ทาภายนอก สามารถลดการอกั เสบของหูหนูขาวท่ีถูกเหน่ียวนำโดย ethyl phenylpropiolate
และ arachidonic acid และลดการอักเสบของอุ้งเท้าหนูขาวท่ีถูกเหนี่ยวนำโดย carrageenan ค่า IC50
เท่ากับ 1 มก./หู, 2.4 มก./หู และ 3.3 มก./อุ้งเท้า ตามลำดับ สารสกัดปิโตรเลียมอีเทอร์ความเข้มข้น
1.15% มีฤทธิ์ลดการอักเสบของอุ้งเท้าหนูขาวที่ถูกเหนี่ยวนำโดย carrageenan และ arachidonic acid
และลดการอักเสบของหูหนูขาวท่ีถูกเหนี่ยวนำโดย ethyl phenylpropiolate ผลในการลดการอักเสบขึ้นกับ
ความเข้มข้นของสารที่ได้รับ โดยมีสารท่ีออกฤทธิ์ คือ actinidols สาร actinidols 1a และ 1b จะลดการ
อกั เสบของหูหนูขาวทถ่ี ูกเหนยี่ วนำโดย ethyl phenylpropiolate แตไ่ มม่ ีผลต่อ prostaglandin

การศกึ ษาทางพษิ วิทยา
การทดสอบความเป็นพิษเม่ือให้สารสกัดน้ำจากใบและสารสกัดปิโตรเลียมอีเทอร์ทางปากสุนัข ขนาด
2 ก./ตัว และ 1 ก./ตัว และเม่ือให้สารสกัดอีเทอร์จากใบทางปากหนูขาว ขนาด 7.5 ก./กก. ไม่พบพิษ เม่ือ
ฉีดสารสกัดเอทานอล:น้ำ เข้าช่องท้องแมว ขนาด 4.3 ก./ตัว และให้ทางปาก ขนาด 1.8 ก./ตัว ไม่พบพิษ
ภายใน 24 ชม. เมื่อฉีดสารสกดั เอทานอล:นำ้ (1:1) จากทง้ั ต้น เข้าช่องทอ้ งหนูถีบจกั ร ความเข้มข้นของสารที่
ทำให้สัตว์ทดลองตายครึ่งหนึ่ง (LD50) มากกว่า 1,000มก./กก. และเมื่อฉีดสารสกัดเอทานอล 90% จาก
ผลและใบ เขา้ ช่องทอ้ งหนูถบี จกั ร คา่ LD50 เทา่ กบั 0.562 และ 0.681 ก./กก. ตามลำดับ
สำหรับการทดสอบความเป็นพิษเฉพาะท่ี พบว่าสารสกัดจากใบผักบุ้งทะเลไม่ระคายเคืองผิวหนังทั้ง
ผิวหนังธรรมดาและผิวหนังท่ีขูดถลอกของกระต่าย และสารสกัดอีเทอร์จากใบในรูปครีม 1% ทดสอบด้วยวิธี
closed patch test ในคนปกติ 50 คน ไมพ่ บปฏกิ ริ ยิ าการแพภ้ ายใน 24ชม.
ฤทธ์ิก่อกลายพันธ์ุ สารสกัดอีเทอร์จากใบ และสารสกัดจากท้ังต้น ความเข้มข้น 400 มคก./จาน
เพาะเช้อื ไม่ก่อใหเ้ กิดการกลายพันธ์ขุ อง Salmonella typhimurium TA98 และ TA100

๑๓

พิษต่อเซลล์สารสกัดเอทานอล:น้ำ (1:1) จากทั้งต้น ความเข้มข้น 25 มคก./มล. ไม่เป็นพิษต่อเซลล์
CA-9KB

พิษต่อระบบสืบพันธ์ุสารสกัดเอทานอล 90% จากผล ความเข้มข้น 2% ไม่มีผลฆ่าสเปิร์มในหนูขาว
เพศผู้ และสารสกัดเอทานอล 90% จากใบและผล ขนาด 100 มก./กก. ไม่มีผลต้านการฝังตัวของตัวอ่อนใน
หนูขาวที่ตง้ั ท้อง เม่ือให้สารสกัดเหลวทางปากแก่แมวตง้ั ท้อง ขนาด 1 ก./กก. ไม่ทำใหแ้ ทง้ ภายใน 24 ชม.

ผลต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด และระบบการหายใจสารสกัดเอทานอล 90% จากใบและผล
ขนาด 50 มก./กก. ฉีดเข้าเส้นเลือดดำสุนัข พบว่าไม่มีผลต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด ไม่ทำให้หัวใจเต้นช้า
ลงและไม่กดระบบการหายใจ

ผลต่อระบบประสาทส่วนกลางสารสกัดจากใบ ขนาด 1 ก./กก. ให้ทางสายยางให้อาหาร และฉีดเช้า
ช่องทอ้ งหนูถีบจกั ร พบว่ามผี ลอย่างอ่อนตอ่ ระบบประสาทสว่ นกลาง

ขอ้ แนะนำและข้อควรระวัง
1. ผักบุ้งทะเลแม้จะอยู่ในวงศ์เดยี วกันและมีลกั ษณะคลา้ ยกับผักบุ้งที่เราใชร้ บั ประทาน แต่เป็นพืชคน
ละชนิดกัน ซึ่งยางจากตน้ และใบของผักบุ้งทะเลมีพิษทำให้เกิดอาการวิงเวียน คลน่ื ไส้ หากได้รับพิษเข้าไปมาก
อาจทำให้เกดิ อันตรายตอ่ ร่างกายได้ ดงั นน้ั หา้ มรบั ประทาน
2. ถึงแม้ว่าผกั บุ้งทะเลสามารถใชร้ ักษาแผลจากแมงกะพรุนได้ดีแต่ไมม่ ีที่ใช้ในผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง
เฉียบพลนั
3. ในการใช้ใบผักบุ้งทะเลแก้พิษแมงกะพรุนควร ใช้ทรายขัดบริเวณที่โดนพิษแมงกะพรุนเพื่อเอา
เมอื กของแมงกะพรนุ ออกไปก่อน แล้วใช้ใบขยที้ าลดการอักเสบจากพษิ แมงกะพรุน
4. การนำผักบุ้งทะเลมาใช้ให้ถกู วิธนี ั้น ควรจะไม่มสี ิ่งปนเปื้อนและตอ้ งล้างให้สะอาด นำใบมาตำและ
คน้ั เอานำ้ มาทาตรงแผลบ่อย
5. การใช้น้ำส้มสายชูราดบริเวณแผล จากแมงกะพรุนยังเป็นสิ่งสำคัญมากและควรจะรีบทำก่อนใช้
ผักบุ้งทะเล

2.3 งานวิจัยทเี่ กีย่ วข้องและวิจัยท่เี ก่ียวขอ้ ง
2.3.1 งาน วิจัยที่ เกี่ยวข้อง พ รพิ ม ล โรจน์ สริ ,ดุสิต งามรุ่งโรจน์ และสาลินี อาจารีย์.

(2563:บทคดั ย่อ) ศึกษาวิจัยเรือ่ งผลิตภัณฑ์ขัดผวิ จากกากกาแฟจดุ มุ่งหมายของงานวิจยั น้ีเพ่อื นำวสั ดเุ หลอื ท้ิง
มาใช้ใหเ้ กิดประโยชนโ์ ดยการนำกากกาแฟที่เหลือจากการชงกาแฟสด มาเป็นส่วนผสมในการพัฒนาผลติ ภัณฑ์
ขัดผิวจากกากกาแฟซึ่งสามารถนำมาใช้ประโยชน์ในการดูแลผิวพรรณ ตอบสนอง ความต้องการของกลุ่ม
ประชาชนท่ีใส่ใจสุขภาพและยังเป็นการเพิ่มมูลคําให้กับของที่เหลือทิ้ง การศึกษาและพัฒนาผลิตภัณฑ์ขัดผิว
จากกากกาแฟทำการศึกษาอุณหภูมิท่ีเหมาะสมในการลดความช้ืนของกากกาแฟเพ่ือมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์
ขัดผิวจากกากกาแฟจำนวน 4 สูตร ท่ีมี 13 ปริมาณส่วนผสมของกากกาแฟแตกต่างกัน และศึกษา
คณุ ลักษณะทางกายภาพ และคุณลักษณะทางเคมี ได้แก่ คําความเป็นกรด-ด่าง การแยกตัว คําความหนาแน่น
คําความหนืดของผลิตภัณฑ์ขัดผิวจากกากกาแฟ และทดสอบความพึงพอใจในการทดลองใช้ผลิตภัณฑ์เป็น 5
ระดับ กับกลุ่ม ตัวอย่างจำนวน 31 คน ผลการศึกษาพบว่า การอบกากกาแฟที่อุณหภูมิ 50 องศาเซลเซียส
โดยใช้เครื่องอบลมร้อนทำให้ปริมาณความชื้นลดลง ร้อยละ 6.75 และให้ปริมาณคาเฟอีนออกมามากท่ีสุดคือ
ร้อยละ 2.812 โดยผลิตภัณฑ์ขัดผิวท่ีกลุ่ม ตัวอยํางพึงพอใจมากที่สุดคือผลิตภัณฑ์ที่มีกากกาแฟผสมอยู่ร้อย
ละ 4 มีคําเฉล่ียของความพึงพอใจด้านกล่ินของ ผลิตภัณฑ์อยู่ในระดับความพึงพอใจมาก ด้านสีของผลิตภณั ฑ์
อยู่ในระดับความพึงพอใจมาก ด้านความข้นหนืดของผลิตภัณฑ์อยู่ใน ระดับความพึงพอใจมาก ด้านการ

๑๔

กระจายตัวของเซลล์บนผิวหนังของผลิตภัณฑ์อยู่ในระดับความพึงพอใจมากที่สุดและความชอบโดยรวมของ
ผลิตภัณฑ์ อยู่ในระดับความพึงพอใจมาก

สุจิตรา พลอยวิเลิศ (2562: บทคัดย่อ)ศึกษาวิจัยเร่ือง การพัฒนาสบู่ก้อนจากถ่านไม้ไผ่ สบู่เป็น
เครื่องสำอางชนิดหน่ึงท่ใี ช้สำหรับทำความสะอาดร่างกาย เพราะในแต่ละวันทกุ คน ต้องทำกจิ กรรมต่างๆ และ
ล้วนต้องเจอกับสิ่งสกปรกต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นฝุ่นควันหรือมลพิษต่างๆ ซึ่งสิ่งสกปรกที่ติดอยู่ตามร่างกายเหล่านี้
อาจนำมาซ่ึงเชื้อโรคต่างๆ และอาจก่อให้เกิดโรคบาง 17 ชนิดได้ ปัจจุบันกระบวนการผลิตสบู่มีการเพ่ิม
ส่วนผสมต่างๆเพ่ือให้สบู่มีสรรพคุณตรงตามความ ต้องการของผู้บริโภคมากข้ึน เช่น มีสีสันท่ีสวยงามนําใช้ มี
กล่ินหอมและมีสรรพคุณทางยา ในทางการค้ามีการใช้สารสังเคราะห์ทำให้ผลิตภัณฑ์น่าใช้ แต่แฝงไปด้วย
สารเคมีที่เป็นอันตราย มีพิษตกค้างและราคาสูง ปัจจุบันจึงนิยมใช้ผลิตภัณฑ์ท่ีมีอยู่ในธรรมชาติที่มีอยู่ใน
ธรรมชาติมา เป็นส่วนผสมแทนเพ่ิมเติมในสบู่แทนการใช้สารเคมีสังเคราะห์สบู่จากเถ้าไม้ไผ่จึงเป็นผลิตภัณฑ์
ธรรมชาติที่ไม่ได้มีแค่เพียงเถ้าไม้ไผ่อย่างเดียว แต่จะใช้ส่วนผสมอ่ืนๆเพิ่มเติมเข้าไป เช่น มะขาม น้ำผึ้งป่า ซึ่ง
พวกสิ่งเหล่านี้จะช่วยเพ่ิมความหลากหลายและเพิ่มคุณสมบัติลงไปในสบู่ สบู่เถ้าไผ่ที่ผลิตขึ้นจากผลิตข้ึนจาก
ผลติ ภัณฑธ์ รรมชาติมคี ุณลักษณะหลากหลาย จงึ เป็นบทพิสูจน์ให้เห็นถึง คุณสมบัตแิ ละสรรพคณุ ของสบู่เถ้าไม้
ไผ่ จากการศึกษาโครงงานสบู่สมุนไพรได้คิดทำสบู่แฟนซี (สีธรรมชาติ) ได้ใช้สารสกัดจากธรรมชาติซึ่งจะช่วย
ให้สบู่นั้นมีคุณสมบัติท่ีดีมากข้ึน สรุปได้ดังนี้ใช้ ขมิ้นจะช่วยในการพลัดเซลล์ผิวเก่าให้ผิวดูขาวขึ้น ใช้ใบเตยจะ
ช่วยในด้านการดับกล่ินกาย ใช้ ดอกอัญชันทำให้สบู่ดูมีสีสันมากขึ้น ใช้กากกาแฟจะช่วยในการพลัดเซลล์ผิว
เก่าดังเช่นขมิ้นและการศึกษาโครงงานสบู่เหลวจากน้ำข้ีเถ้าเปลือกมะพร้าว ได้นำน้ำข้ีเถ้าเปลือกมะพร้าวตวง
ใส่หม้อสแตนเลส ตามต้องการ ต้มให้เดือด ผสมน้ำมันปาล์ม น้ำมัน มะพร้าว และน้ำมันถั่วเหลือง น้ำขี้เถ้า
เปลือกมะพร้าวน้ำมันปาล์ม น้ำ มนั มะพร้าว และน้ำมันถั่วเหลือง ใส่เกลือแกงเล็กน้อยยกลงจากไฟตั้งท้ิงไว๎ให้
เย็น และตกตะกอนแยกชน้ั ส่วนที่มีสีขาวขุ่น กจ็ ะเปน็ สบู่เหลว รนิ น้ำส่วนท่ีเหลอื ท้ิง จะได้สบู่เหลวจากน้ำข้ีเถ้า
เปลือกมะพร้าว

จำลอง ศิริสุข (2561:บทคัดย่อ)ศึกษาวิจัย เรื่องสบู่สมุนไพรจากกลีเซอรีนธรรมชาตินี้ จัดทำข้ึนเพื่อ
เรียนรู้วิธีการทำสบู่เพราะสบู่เป็นของใช้ที่จำเป็นในชีวิตประจำวัน ทุกวันเราอาบน้ำต้องใช้สบู่เพ่ือการขจัดส่ิง
สกปรกออกจากร่างกาย ซ่ึงคนส่วนมากมักจะเลือกสบู่ท่ีสามารถทำความสะอาดได้ดีมากๆ จนไม่คำนึงถึง
ผลเสียท่ีจะเกิดกับผิวในภายหลัง ปัจจุบันสบู่มีมากมาย หลายชนิดให้เราเลือกใช้ตามความเหมาะสมและ
ความชอบของแต่ละบุคคล บางชนิดก็ผสม สมุนไพร บางชนิดก็ผสมสารเคมี เช่น Triclocarban เพ่ือฆ่าเชื้อ
แบคทีเรีย ซง่ึ ผู้ใช้บางรายอาจเกิดอาการแพ๎สารเคมหี ากใช้บ่อยเกินไปแต่เรารู้จกั สบู่เหล่านัน้ ดีเพียงไร และจะมี
สัก กี่คนที่ใส่ใจในรายละเอียดว่าสบู่แต่ละก้อนมีส่วนประกอบสำคัญอะไรบ้าง สบู่ที่ดีจะต้องมีส่วนประกอบ
สำคัญที่จำเป็นและมีประโยชน์ต่อผิว ซึ่งนอกจากจะทำให้สบู่ที่ได้ทำความสะอาดผิวได้ดีแล้วยัง สามารถบำรุง
ผิวได้อีกด้วย ท้ังน้ี สบู่เป็นสิ่งที่เราต้องใช้เป็นประจำทุกวันหากเราคัดสรรสบู่ท่ีดีมี คุณภาพจะทำให้เรามี
สุขภาพผิวของที่ดีอยู่คู่กับเราไปตลอดนานเท่านานสบู่เกิดจากการทำปฏิกิริยาเคมีของส่วนผสมพื้นฐาน คือน้ำ
ด่าง (โซเดียมไฮดรอกไซด์) กับน้ำมัน ซ่ึงจะเป็นน้ำมันพืชหรือน้ำมันสัตว์ก็ได้ ปฏิกิริยาเคมีเช่นน้ีเรียกว่า
Saponification ซ่ึงจะได้ของแข็งล่ืนมีฟอง เป็นส่วนผสมของสบู่ 5 ส่วนและกลีเซอรีน 1 ส่วนในโรงงาน
อตุ สาหกรรมได้สกดั เอากลีเซอรีนออกไป เราจึงได้ใช้เน้ือสบู่ล้วนๆ หรือมีส่วนผสมของกลเี ซอรนี เพียงเล็กน้อย
ส่วนการผลิตสบู่ธรรมชาติ เป็นกระบวนการผลิตแบบเย็น ซ่ึงสารสกัดกลีเซอรีนยังคงมีอยู่ในเนื้อสบู่ทำให้ผิวมี
ความชุ่มชื้นเมื่อใช้สบู่ชนิดน้ีสบู่ท่ีเกดิ จากกระบวนน้ีเองที่เราเรียกกันว่า สบู่ธรรมชาตนิ ับเปน็ สบู่แท้ทเี่ ราไมต่ ้อง
ไปแต่งเติมอะไรอีกเลย สบู่ธรรมชาติน้ี ก็มีคุณสมบัติของสบู่ที่ดีที่สุดสำหรับผิวเรา ในสภาวะเศรษฐกิจถดถอย
การผลิตสบู่สมุนไพรใช้เองนําจะเป็นแนวทางหนึ่งท่ีลดคําใช้จ่าย ช่วยเหลือเศรษฐกิจประชาชนชุมชนได้มาก

๑๕

เพราะวัตถุดิบหลักที่ใช้เป็นวัสดุที่ผลิตเองในประเทศ เกษตรกรสามารถปลูกพืชน้ำมัน และสกัดน้ำมันโดย
วธิ ีการง่าย ๆ นำมาใช้เป็นวัตถุดิบหลัก นอกจากน้ีในแหล่งชุมชนท่ีมีไขมันสัตว์เหลือใช้ อีกทั้งสมุนไพรหาได้ใน
ประเทศมากมาย การผลิตสบู่ผสมสมุนไพรจึงเป็นการสนบั สนุนการนำสารจากวสั ดุธรรมชาติทผ่ี ลติ ได้เองมาใช้
ประโยชน์ อยํางคุ้มค่าราคาถูก ประหยัดและใช้ได้ง่าย จึงนําท่ีจะผลิตสบู่สมุนไพรเพื่อนำมาใช้ชำระล้างทำ
ความสะอาดร่างกายและของใช้หรือใช้ซักเสื้อผ้าแทนผงซักฟอกได้ก่อนท่ีจะทำาการผลิตสบู่สมุนไพร
จำเป็นต้องศกึ ษาวิธีการผลติ อย่างละเอยี ดกอ่ น เพ่อื ความปลอดภยั และและจะได้สบู่ทมี่ ีคณุ ภาพดี

๑๖

บทท่ี 3

วิธกี ารดำเนินโครงงาน

มกี ารวางแผนการทำโครงงานนวัตกรรมเพื่อสขุ ภาพ “Herbal Soap” ผกั บุ้งทะเล โดยใช้
กระบวนการ PDCA
3.1 แผนการดำเนินการโครงงาน

รายการ ระยะเวลา

ขนั้ วางแผนงาน (Plan) 7-9 มีนาคม 2565
1. กำหนดหวั ข้อโครงงานท่ีสนใจ 14-18 มีนาคม 2565
2. ศกึ ษาค้นควา้ เอกสารและหาแหล่งข้อมูล
21 มีนาคม 2565
ขน้ั ดำเนนิ การ (Do) 23-25 มีนาคม 2565
1. เสนออนมุ ัตโิ ครงงานนวตั กรรมเพ่ือสขุ ภาพ “Herbal Soap” 28-31 มนี าคม 2565
1-12 เมษายน 2565
ผักบงุ้ ทะเล 18-22 เมษายน 2565
2. ประชมุ จัดเตรยี มวสั ดุ อปุ กรณ์
3. ดำเนนิ การทำการทดลองตามท่ีกำหนดไว้ 25-27 เมษายน 2565
4. เขยี นรายงานการทำโครงงานนวัตกรรมเพอื่ สุขภาพ “Herbal Soap”
29 เมษายน 2565
ผักบงุ้ ทะเล
5. นำโครงงานนวัตกรรมเพ่อื สขุ ภาพ “Herbal Soap” ผกั บ้งุ ทะเล ไป 3-6 พฤษภาคม 2565

เผยแพร่
ขน้ั ตรวจสอบ และประเมินผล (Check)

1. ตดิ ตาม และตรวจสอบการทำโครงงานนวัตกรรมเพอ่ื สขุ ภาพ
“Herbal Soap” ผกั บงุ้ ทะเล วา่ มีผลของการทดลองเปน็ ไปตามแผนการ
ทำงานและเปา้ หมายท่วี างไว้

2. ประเมนิ ผลการทำโครงงานนวตั กรรมเพื่อสขุ ภาพ “Herbal Soap”
ผักบุ้งทะเล
ข้ันปรับปรงุ (Act)

1. ดำเนนิ การปรับปรุงขอ้ บกพร่องทีเ่ กดิ ข้นึ ให้โครงงานนวตั กรรมเพ่ือ
สุขภาพ “Herbal Soap” ผักบุ้งทะเล มปี ระสิทธิภาพดขี ึ้น

๑๗

3.2 เคร่อื งมือและวัสดุอุปกรณท์ ใ่ี ช้ในการศกึ ษา
อุปกรณ์
1. เครอ่ื งปนั่
2. หม้อ
3. กระทะ
4. ทัพพี
5. พมิ พ์สบู่
6. สเปร์แอลกอฮอล์
7. ซลี หอ่ อาหาร
8. กระชอน
วสั ดุ
1. ผกั บงุ้ ทะเล
2. นำ้ เปล่า
3. กลเี ซอรนี
4. น้ำผงึ้ ป่า
5. น้ำมนั มะพร้าว
6. นำ้ หอม
7. นำ้ สกัดว่านหางจระเข้

3.3 ขั้นตอนและวธิ ีการทำ
1. นำใบผกั บุง้ ทะเลมาลา้ งทำความสะอาด นำมาหน่ั และวนำไปปั่นกบั นำ้ เปล่าเปลา่ ให้ละเอียด แลว้

นำมากรองดว้ ยกระชอนตาถ่ี เปน็ นำ้ สกดั ผกั บุ้งทะเล

๑๘

2. นำน้ำสกดั ผักบงุ้ ทะเลตั้งไฟอ่อนเพื่อไดส้ ารสกัดผักบุ้งทะเล

3. นำกลีเซอรนี มาห่ันเป็นช้นิ เลก็ ๆ นำข้ึนต้งั ไฟอ่อน จนกลเี ซอรนี ละลาย

๑๙
4. ใส่สารสกัดผกั บุง้ ทะเลลงไปในกลเี ซอรีนละลาย ข้นจนส่วนผสมเข้ากนั ดีแลว้ ยกลงจากไฟ

5. เพ่ิมนำ้ มนั มะพร้าว น้ำผง้ึ ป่า น้ำสกดั วว่านห่างจระเข้ นำ้ หอมแล้วขน้ จนสว่ นผสมเขา้ กันดี

๒๐

6. ตกั ใสพ่ ิมพส์ บู่

7. ถา้ มีฟองอากาศใหฉ้ ีดสเปร์แอลกอฮอลเ์ ล็กน้อยไล่ฟองอากาศ

8. รอจนสบู่แข็ง แลว้ แกะออกจากพมิ พ์สบู่ ๒๑

9. นำซีลหอ่ อาหารมาห่อสบ่ไู วท้ ันที เพ่อื ป้องกนั ความชื้นของสบู่
10. ตดิ สตก๊ิ เกอร์บนผลติ ภณั ฑเ์ พื่อใหน้ า่ สนใจ น่าใช้

๒๒

3.4 อัตราส่วนอตั ราส่วนสมุนไพรนวัตกรรมเพื่อสุขภาพ “Herbal Soap” ผักบุ้งทะเล ซึง่ ได้ทำการทดลอง
มจี ำนวน 3 สตู ร ตามราละเอยี ดดงั ตาราง

สว่ นผสม สูตรที่ 1 สูตรที่ 2 สตู รที่ 3
1. กลเี ซอรีน 500 กรมั 500 กรมั 500 กรมั

2. นำ้ สกดั ใบผักบ้งุ ทะเล 2 ชอ้ นโต๊ะ 2 ช้อนโตะ๊ 4 ช้อนโตะ๊

3. น้ำมนั มะพร้ำว 20 ซซี ี 25 ซซี ี 25 ซีซี

4. นำ้ ผงึ้ ป่ ำ 20 ซซี ี 25 ซซี ี 25 ซีซี

5. นำ้ สกดั ว่ำนหำงจระเข้ 2 ช้อนโตะ๊ 2 ชอ้ นโตะ๊

6. น้ำหอม 2 ซซี ี

ตารางท่ี 1 ตารางอตั ราส่วนอัตราสว่ นสมุนไพรนวตั กรรมเพื่อสขุ ภาพ “Herbal Soap” ผักบุ้งทะเล

จากตารางที่ 1 การทดลองนำส่วนผสมสมุนไพร สูตรที่ 1 มีอัตราส่วนดังนี้ กลีเซอรีน 500 กรัม น้ำ
สกัดผักบุ้งทะเล 2 ช้อนโต๊ะ น้ำมันมพร้าว 20 ซีซี น้ำผ้ึงป่า 20 ซีซี น้ำสกัดว่านหางจระเข้ 2 ช้อนโต๊ะ และ
นำ้ หอม 2 ซีซี เป็นสูตรทเี่ หมาะสมในการนวตั กรรมเพือ่ สขุ ภาพ “Herbal Soap” ผักบุ้งทะเล ท่สี ุดเน่ืองจากมี
กลน่ิ หอม ใชแ้ ลว้ ผิวชุ่มชืน่ รูส้ ึกสะอาด

สตู รที่ 2 ในอตั ราสว่ นดังน้ี กลีเซอรนี 500 กรัม น้ำสกัดผกั บุ้งทะเล 2 ชอ้ นโต๊ะ นำ้ มันมพร้าว 25 ซี
ซี น้ำผึ้งป่า 25 ซีซี น้ำสกัดว่านหางจระเข้ 2 ช้อนโต๊ะ สูตรน้ีทำให้ผิวชุ่มชื่นขึ้น แต่ยังมีกล่ินเหม็นเขียวของ
ผักบงุ้ ทะเลอยู่

สูตรที่ 3 ในอตั ราสว่ นดงั น้ี กลเี ซอรนี 500 กรัม น้ำสกดั ผกั บุ้งทะเล 2 ช้อนโต๊ะ นำ้ มันมพร้าว 25 ซี
ซี น้ำผง้ึ ปา่ 25 ซซี ี สูตรน้ีใชแ้ ลว้ รู้สกึ เหม็นเขยี ว และสารสกัดผกั บุ้งทะเลเข้มมาก

๒๓

บทที่ 4
ผลการดำเนนิ โครงงาน

จากการศึกษาความพงึ พอใจของผู้ใช้ผลติ ภัณฑ์นวัตกรรมเพ่ือสขุ ภาพ “Herbal Soap” ผักบ้งุ ทะเล
จำนวน 30 คน สามารถสรุปไดด้ งั น้ี

ตอนท่ี 1 เป็นการสอบถามข้อมูลผใู้ ชท้ ่ัวไปผู้ใช้ผลติ ภณั ฑ์

ตารางที่ 4.1 แสดงจำนวนอายผุ ู้ประเมินความพงึ พอใจ

ตารางท่ี 4.2 แสดงร้อยละเพศผปู้ ระเมินความพึงพอใจ

๒๔

ตารางท่ี 4.3 แสดงร้อยละอาชีพผู้ประเมนิ ความพงึ พอใจ

ตารางท่ี 4.4 แสดงร้อยละโรคประจำตัวผปู้ ระเมนิ ความพงึ พอใจ

ตอนที่ 2 ประเด็นความพึงพอใจตอ่ ผใู้ ช้ผลติ ภณั ฑ์

ตารางท่ี 4.5 แสดงร้อยละสีของผลิตภณั ฑ์

๒๕

ตารางที่ 4.6 แสดงรอ้ ยละกลนิ่ ของผลิตภณั ฑ์
ตารางท่ี 4.7 แสดงรอ้ ยละใช้สบแู่ ลว้ มคี วามรูส้ ึกสะอาดหมดจดของผลติ ภณั ฑ์

ตารางที่ 4.8 แสดงร้อยละใชส้ บู่แล้วผวิ นมุ่ ชุ่มชนื้ ไม่แหง้ ของผลติ ภณั ฑ์

๒๖

ตารางท่ี 4.9 แสดงร้อยละใช้สบแู่ ลว้ อาการคนั ตามผวิ หนังลดลงของผลติ ภณั ฑ์

ตารางที่ 4.10 แสดงรอ้ ยละใช้สบู่แล้วผดผนื่ คันลดลงของผลติ ภณั ฑ์

ข้อเสนอแนะ
ข้อเสนอแนะคำตอบ 3 ข้อ

- ไม่มี
- ควรทำเป็นสบู่เหลวด้วย
- ทำต่อไปครับ

๒๗

บทท่ี 5
สรปุ ผลการศกึ ษา

ในการจัดทำโครงงานนวัตกรรมเพ่ือสุขภาพ “Herbal Soap” ผักบุ้งทะเล โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ
ศกึ ษาอัตราส่วนสมนุ ไพรนวัตกรรมเพ่ือสุขภาพ “Herbal Soap” ผักบงุ้ ทะเล เพ่ือลดอาการผดผ่ืนคันต่างๆ ที่
เกิดจากโรคภูมิแพ้ และศึกษาความพึงพอใจผู้ใช้ต่อนวัตกรรมเพ่ือสุขภาพ “Herbal Soap” ผักบุ้งทะเล
สามารถสรปุ ผลการดำเนนิ การได้ตามรายละเอยี ด ดังน้ี

1. อัตราส่วนสมุนไพรนวัตกรรมเพื่อสุขภาพ “Herbal Soap” ผักบุ้งทะเล เพื่อลดอาการผดผื่น
คนั ตา่ งๆ ทเ่ี กิดจากโรคภูมแิ พ้

สว่ นผสม สูตรท่ี 1
1. กลเี ซอรีน 500 กรมั
2. นำ้ สกดั ใบผักบุ้งทะเล 2 ช้อนโต๊ะ
3. นำ้ มันมะพร้ำว 20 ซซี ี
4. นำ้ ผงึ้ ป่ ำ 20 ซซี ี
5. นำ้ สกดั ว่ำนหำงจระเข้ 2 ช้อนโต๊ะ
6. น้ำหอม
2 ซีซี

อตั ราส่วนสมนุ ไพรที่ใชใ้ นการทำนวตั กรรมเพื่อสขุ ภาพ “Herbal Soap” ผกั บุ้งทะเล คือสูตรที่ 1 มี
อัตราส่วนดังนี้ กลีเซอรีน 500 กรัม นำ้ สกัดผกั บงุ้ ทะเล 2 ชอ้ นโตะ๊ นำ้ มันมพร้าว 20 ซซี ี น้ำผึง้ ปา่ 20 ซีซี
นำ้ สกัดว่านหางจระเข้ 2 ชอ้ นโต๊ะ และน้ำหอม 2 ซซี ี เป็นสูตรทีเ่ หมาะสมในการนวัตกรรมเพื่อสขุ ภาพ
“Herbal Soap” ผกั บ้งุ ทะเล ทสี่ ดุ เน่อื งจากมีกลิ่นหอม ใช้แล้วผิวชุ่มชนื่ รสู้ กึ สะอาด

2. ความพงึ พอใจผู้ใช้ต่อนวัตกรรมเพอื่ สุขภาพ “Herbal Soap” ผักบุ้งทะเล
จากการสำรวจความพึงพอใจของผู้ใชผ้ ลติ ภัณฑ์นวตั กรรมเพื่อสุขภาพ “Herbal Soap” ผกั บุง้ ทะเล
จำนวน 30 คน ดา้ นท่ี 2 คุณภาพของผลติ ภัณฑ์นวตั กรรมเพ่ือสุขภาพ “Herbal Soap” ผักบงุ้ ทะเล
สามารถสรปุ ไดด้ ังน้ี

2.1 สีของผลติ ภัณฑ์ มผี ้ตู อบแบบสอบถามมีความพงึ พอใจในภาพรวมอยู่
ในระดับมาก คิดเปน็ ร้อยละ 66.7 ระดบั ปานกลาง คิดเป็นร้อยละ 26.7 และระดบั มากทีส่ ุด คิด
เป็นร้อยละ 6.6 ตามลำดบั

2.2 กลิน่ ของผลติ ภัณฑ์ ผู้ตอบแบบสอบถามมีความพงึ พอใจในภาพรวมอยู่
ในระดับมาก คดิ เป็นร้อยละ 36.7 ระดับปานกลาง คิดเป็นร้อยละ 36.7 และระดบั มากท่ีสุด คดิ
เป็นร้อยละ 26.7 ตามลำดับ

2.3 ใช้สบู่แลว้ มคี วามรสู้ กึ สะอาดหมดจด ผู้ตอบแบบสอบถามมีความพึงพอใจในภาพรวมอยู่
ในระดับมาก คดิ เป็นร้อยละ 60 ระดบั ปานกลาง คิดเป็นร้อยละ 20 และระดับมากท่สี ุด คิดเปน็ รอ้ ย
ละ 20 ตามลำดบั

๒๘

2.4 ใช้สบู่แลว้ ผิวนุ่มช่มุ ชน่ื ไม่แห้ง ผ้ตู อบแบบสอบถามมีความพงึ พอใจในภาพรวมอยู่ใน
ระดับมาก คิดเป็นร้อยละ 56.7 ระดบั ปานกลาง คิดเป็นร้อยละ 26.7 และระดับมากทสี่ ุด คิดเป็น
ร้อยละ 16.7 ตามลำดับ

2.5 ใชส้ บูแ่ ลว้ อาการคนั ตามผวิ หนงั ลดลง ผู้ตอบแบบสอบถามมีความพึงพอใจในภาพรวม
อยู่ในระดบั ปานกลาง คดิ เป็นรอ้ ยละ 40 ระดบั ปานกลาง คิดเป็นร้อยละ 33.3 และระดบั มากท่ีสุด
คดิ เปน็ รอ้ ยละ 26.7 ตามลำดับ

2.6 ใช้สบแู่ ลว้ ผดผนื่ คันลดลง ผตู้ อบแบบสอบถามมคี วามพึงพอใจในภาพรวมอยู่ในระดับ
มาก คดิ เปน็ ร้อยละ 40 ระดับปานกลาง คิดเป็นร้อยละ 33.3 และระดับมากท่สี ุด คดิ เปน็ ร้อยละ
26.7 ตามลำดบั

ประโยชนท์ ี่คาดวา่ จะไดร้ บั
1. มีความร้เู ก่ียวกับสมุนไพรพน้ื บา้ นที่สามารถนำมาใชใ้ นการรักษาโรคได้
2. ได้รับประโยชนจากการศึกษาวิธีการ ข้ันตอนในการสกัดน้ำสมุนไพรเพื่อใช้ในการทำสบู่

ผักบุ้งทะเล
3. มีความรูใ้ นการทำสบ่สู มนุ ไพรผักบุ้งทะเล เพอ่ื ใช้ในการลดอาการผดผ่นื คันทีเ่ กดิ จากการแพ้ตา่ งๆ
4. ลดคา่ ใชจ้ ่ายในการซื้อยารกั ษาโรค
5. เพื่อเพ่ิมมูลค่าในการนำสมุนไพรพ้ืนบ้านมาแปรรูปให้อยู่ในรูปแบบผลิตภัณฑ์ท่ีสะดวกในการใช้

งาน
6. เพ่อื ส่งเสริมการสรา้ งรายไดแ้ กค่ นในชุมชน

ขอ้ เสนอแนะ
1. ควรมกี ารพัฒนาหรือต่อยอดผลิตภณั ฑจ์ ากผกั บุ้งทะเลต่อไปเพื่อประโยขน์ของชมุ ชน
2. ควรมีการจัดอบรมให้ความรชู้ าวบ้านในชมุ ชน หลกั สตู รระยะส้ัน เพอ่ื สามารถนำไปใช้ประโยชน์

หรอื สร้างรายได้แกช่ ุมชน

๒๙

บรรณานกุ รม

จำลอง ศริ สิ ุข. วิจยั เร่ือง สมนุ ไพรจากกลเี ซอรนี ธรรมชาติ. [ออนไลน]์ . สบื ค้นจาก : mayaddrass.
blogspot.com. (วันทส่ี บื คน้ 18 เมษายน 2565)

พรพิมล โรจนส์ ริ ,ดุสิต งามร่งุ โรจน์ และ สาลนิ ี อาจารยี .์ วจิ ัยเรอื่ ง ผลติ ภัณฑ์ขดั ผวิ จากกากกาแฟ.
[ออนไลน]์ . สืบคน้ จาก : www. slideshare.net/jitraprontongon/ss-31153286. (วันท่สี ืบค้น 20
เมษายน 2565)

ว.วทิ ย.์ กษ. ฤทธ์ิการตา้ นออกซเิ ดชั่นของส่วนต่าง ๆ ของผลกาแฟอาราบิก้า และกากกาแฟ.ออนไลน]์ .
สบื ค้นจาก : www.crdc.kmutt.ac.th/ document/ download/agr/agr4/577-580.pdf (วนั ทีส่ ืบคน้
29 มีนาคม 2565)

เรณู อยูเ่ จริญ. วิจยั เร่ือง การผลติ สบู่จากสารสกดั พืชสมุนไพร. [ออนไล น์]. สบื ค้นจาก : http://
research.pcru.ac.th/rdb/pro_data/files/5101017.pdf. (วนั ท่ีสบื ค้น 29 มีนาคม 2565)

Siamabsolute. กลีเซอรนี . [ออนไลน]์ . สืบค้นจาก : http://www.siamchemi.com/. (วันท่สี บื ค้น
10 เมษายน 2565)

๓๐

คณะผู้จัดทำ

ท่ีปรึกษา ครชู ำนาญการพเิ ศษรักษาการในตำแหนง่
ผอู้ ำนวยการ กศน.อำเภอเมอื งนราธิวาส
1. นางสาวนาริณีย์ อะโนมะศิริ ประธานกรรมการสถานศึกษา
ประธานชุมชนกาแลตาแป
2. นายศภุ ศักด์ิ พุทธไิ พโรจน์
3. นายมูฮัมหมัดดือราฟี สะมะ ครูผ้ชู ว่ ย
ครผู ู้ชว่ ย
ผ้จู ดั ทำ ครูอาสาสาสมคั รฯตำบลบางนาค
ครกู ศน.ตำบลบางนาค
1. นางสาวอรโุ ณทยั ยา่ งก้งุ
2. นางสาวมารสิ า อาลี
3. นางมสั นูรา เลง็ ฮะ
4. นายรชต มน่ั คง

ออกแบบปก

ทีมงาน กศน.ตำบลบางนาค

ภาคผนวก



แบบสำรวจความพึงพอใจของผใู้ ช้ผลิตภัณฑ์

“นวัตกรรมเพ่ือสุขภาพ “Herbal Soap” ผักบุ้งทะเล”
กศน.ตำบลบางนาค

คำชีแ้ จง
การสำรวจข้อมลู นี้เปน็ ส่วนหนึง่ ของการพฒั นานวัตกรรมของ กศน.ตำบลบางนาค โปรดแสดงความคดิ เหน็
เก่ยี วกับนวตั กรรม อันจะนำผลไปใชเ้ ปน็ แนวทางในการพฒั นาผลิตภณั ฑใ์ หเ้ ป็นท่ียอมรบั ของผ้ใู ชผ้ ลิตภัณฑ์
มากยง่ิ ข้นึ
ตอนท่ี 1 เป็นการสอบถามข้อมลู ผู้ใช้ท่ัวไปผใู้ ช้ผลติ ภัณฑ์
ตอนท่ี 2 เป็นแบบสอบถามความพงึ พอใจต่อนวัตกรรมเพ่ือสุขภาพ “Herbal Soap” ผกั บุง้ ทะเล

ตอนที่ 1

ชอ่ื -สกลุ ...................................................................................อายุ………….…………….เพศ……………………………

อาชีพ..................................................โรคประจำตวั ...........................................

ตอนท่ี 2

โปรดใส่เครือ่ งหมาย / ในช่องที่ตรงกบั ความเหน็ ของท่าน

ประเดน็ ความพงึ พอใจ ระดับความพึงพอใจ

5432 1

มากทส่ี ุด มาก ปานกลาง นอ้ ย นอ้ ยทสี่ ุด

สีของผลิตภณั ฑ์

กล่ินของผลิตภัณฑ์

ใชส้ บู่แลว้ มีความรู้สึกสะอาดหมดจด

ใชส้ บแู่ ลว้ ผิวนุ่มชุ่มช่นื ไมแ่ ห้ง

ใช้สบู่แลว้ อาการคนั ตามผิวหนังลดลง

ใชส้ บแู่ ล้วผดผืน่ คันลดลง

ข้อเสนอแนะ
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................