พื้นฐานของระบบและสัญญาณภาพ

พื้นฐานของระบบและสัญญาณภาพ

พ้ืนฐานของระบบและสญั ญาณภาพ
ระบบภาพในห้องประชุมนับว่ามคี วามสาคัญมากสาหรับการประชมุ ในทุกๆครง้ั ดงั น้ันในการจะออกแบบ

ระบบภาพห้องประชุมทางผู้ออกแบบจะต้องทราบถงึ รายละเอยี ดพ้นื ฐานตา่ งๆของระบบภาพวา่ เป็นอย่างไร มี
ระบบการทางาน ความละเอียดของภาพ หรอื Resolution ขนาดและสดั ส่วนของจอภาพ หรือประเภทของ
สญั ญาณภาพก่อน เพอ่ื ท่ีจะทาให้การออกแบบระบบภาพในห้องประชุมเกิดความสมบรู ณแ์ บบและ
ประสิทธิภาพสงู สดุ ใหเ้ หมาะสมกบั การใชง้ านของหอ้ งประชุมนน้ั ๆ
ความละเอียดของภาพ (Resolution) ความละเอียดของภาพ หรอื Resolution คอื จานวนของจุดภาพ หรือ
พกิ เซล (Pixel) ท่ีใช้แสดงความหมายของภาพเปน็ การแสดงจานวนพกิ เซลในแนวนอนและแนวต้งั

จุดภาพ หรอื พิกเซล เป็นหนว่ ยพนื้ ฐานของภาพ คือจุดภาพที่แสดงบนจอแสดงผล หรอื จุดภาพในรูปภาพ
ท่ีรวมกนั เปน็ ภาพขนึ้ โดยในภาพหนงึ่ ๆ จะประกอบไปด้วยจุดภาพหรอื พกิ เซลมากมายโดยในแต่ละภาพท่สี รา้ ง
ขน้ึ มาจะมคี วามหนาแนน่ ของจุดภาพ หรือบางครง้ั แทนว่าความละเอยี ด (ความคมชัด) ที่แตกต่างกันไป จงึ ใช้
ในการบอกคุณสมบตั ิของภาพ จอภาพ หรอื อปุ กรณ์แสดงผลของภาพ

ภาพทม่ี จี านวนพิกเซลมากจะมีความละเอยี ดของภาพมาก โดยจะแสดงจานวนพกิ เซลในแนวนอนและ
แนวต้ัง เช่น 1024 x 768 อธิบายได้คือ ใชพ้ ิกเซลในแนวนอนจานวน 1024 พิกเซล และพิกเซลในแนวตัง้
จานวน 768 พิกเซล ในการสร้างภาพ ภาพทีเ่ หน็ จะมที ั้งหมด 786,000 พกิ เซล

ในปัจจบุ นั มคี วามละเอยี ดข้นึ มาใหม่คือ 4K หรอื Ultra High Definition เปน็ มาตรฐานใหมข่ องความ
ละเอียดของ “จอภาพ” โดยมคี วามละเอียดหนา้ จอสาหรับทีวี 4K แบบ Widescreen มีความละเอยี ด
ที่ 3840 x 2160 พิกเซล ภาพทไี่ ด้ออกมาประมาณ 8.29 ล้านพิกเซล ซ่ึงถ้าดถู ึงความแตกตา่ งจะมคี วาม
ละเอยี ดมากกว่าความละเอยี ดของ 1920 x 1080 (Full HD) โดยความละเอยี ด 4K เป็นมาตรฐานใหมใ่ น
อุตสาหกรรมภาพยนตรท์ ั้งการถ่ายทาดว้ ยกล้องความละเอียด 4K และจอฉายแบบ 4K และตลอดจนสินคา้ ทีวี
และโฮมเอ็นเตอร์เทนเมนท์ ขนาดและสัดสว่ นของจอภาพ (Aspect Ratio) อัตราสว่ นภาพ หรอื อตั ราส่วน
จอภาพ คืออัตราส่วนของความกวา้ งและความสงู ของภาพซ่ึงจะมีอยหู่ ลายขนาด เช่น อัตราสว่ น 1:1 ภาพจะมี
ความกวา้ ง 1 สว่ นและยาว 1 สว่ น ภาพท่ีได้จะเปน็ รูปสีเ่ หลี่ยมจตั ุรสั อตั ราส่วน 4:3 ภาพจะมคี วามกว้าง 3
ส่วนและยาว 4 สว่ น ภาพจะมีลักษณะเป็นส่ีเหลีย่ มผืนผา้ อัตราส่วน 16:9 ภาพจะมีความกว้าง 9 ส่วน และ
ยาว 16 สว่ น ขนาดภาพลักษณะนเ้ี ราจะพบไดจ้ ากการชมภาพยนตรห์ รอื ที่เรยี กวา่ ภาพแบบ Windscreen

โดยถา้ ดใู นส่วนของขนาดจอฉายจะมีอยู่ 3 แบบ คือ
1. Square Format (1:1) หมายถงึ ความสูงและความกว้างของเนอื้ จอมีขนาดเทา่ กัน เปน็ รปู สเ่ี หลย่ี ม
จตั รุ ัส เราจะเรียกจอแบบนีว้ ่า จอขนาด 70”x70 “ หรือ 50”x50”
2. Video Format (4:3/1.33) หมายถงึ อตั ราส่วนระหวา่ งความสูงและความกวา้ งของจอเป็น 4: 3
เหมือนจอโทรทศั น์ รูปจอจะเป็นสเ่ี หล่ียมผืนผา้ นิดๆ จอแบบนีจ้ ะมีหน่วยวัดทเ่ี ปน็ เสน้ ทแยงมมุ เช่น จอแบบ
150“ (4:3) หมายถึง เนือ้ จอจะมคี วามกว้าง 3.05 เมตร สูง 2.44 เมตร มคี วามยาวของเส้นทแยงมุม 150”

3. HDTV format (16:9/1.78) หมายถงึ อตั ราสว่ นระหว่างความสงู และความกว้างของจอเป็น 16: 9
ภาพจะเป็น Wide screen เหมอื นจอภาพยนตร์ หรอื ภาพทเี่ ราเห็นจากเครื่องเล่น DVD รูปจอจะเปน็
สเ่ี หล่ียมผนื ผา้ ยาวกว่าแบบ 4:3

ตวั อยา่ งอัตราส่วนของจอภาพ สาหรบั HD คอื ขนาดความกว้าง x ความสูง เป็น 16 ตอ่ 9 (16:9) ซง่ึ
เปรยี บเทียบคา่ ได้จากการนาค่าของความกวา้ งกบั ความสูงมาหารกัน ดังนี้ 1,920/1,080 เท่ากบั 16/9 และ
1,280/720 เทา่ กบั 16/9 เหมือนกนั นัน่ เอง

 VGA (Video Graphics Array) คอื ขนาดภาพ 640×480 พิกเซล (4:3)
 XGA (Extended Graphics Array) คอื ขนาดภาพ 1024×768 พิกเซล (4:3)
 UXGA (Ultra Extended Graphics Array) คอื ขนาดภาพ 1600×1200 พิกเซล (4:3)
แลว้ ยงั มขี นาดอัตราส่วนอ่นื ๆ อีก ที่ขน้ึ ต้นดว้ ย W เรยี กว่า Wide Screen (จอกวา้ ง) คือ
 WXGA (Wide Extended Graphics Array) คือ ขนาดภาพ 1280×800 พกิ เซล (16:10
 WUXGA คอื ขนาดภาพ 1920×1200 พิกเซล (16:10)
 WXGA (HD-Ready) คอื ขนาดภาพ 1366×768 พิกเซล (16:9)
 WSVGA (Full HD) คอื ขนาดภาพ 1920×1080 พกิ เซล (16:9)
โดยในทงั้ นอ้ี ัตราสว่ นของภาพน้ไี ม่สามารถบอกไดว้ า่ ภาพมีความคมชดั เท่าใด แต่ความละเอียด
(Resolution) ต่างหากจะเป็นตวั วดั ความคมชดั ของการแสดงภาพ
ประเภทของสัญญาณภาพ

การเชื่อมต่อระบบภาพมีพอร์ตการเช่อื มตอ่ สญั ญาณภาพทีห่ ลากหลาย ดังน้ันในการเลอื กใช้สายสัญญาณ
เราจึงควรตอ้ งคานึงถึงพอรต์ การเช่ือมต่อและการใชง้ านเพราะสัญญาณประเภทตา่ งๆจะมีความละเอยี ดและ
ความคมชดั แตกตา่ งกนั ออกไป ดังเช่น…

 Composite Video เปน็ รูปแบบของสัญญาณภาพวีดโี อแบบสัญญาณเดี่ยว โดยขอ้ มูลภาพขาวดา (Y)
ข้อมูลสีของภาพ (C) และข้อมูล Sync ท้งั หมดนี้ถูกรวมเขา้ ไวด้ ้วยกันในชอ่ งสญั ญาณเพยี งชอ่ งเดยี ว
Composite video เป็นรูปแบบของสญั ญาณแบบอนาล็อก

 Separate Video (S-Video) S-Video บางทีเรียกวา่ สัญญาณ Y/C คือสัญญาณภาพแบบอนาล็อก
สัญญาณ S-video เปน็ การรวมสญั ญาณสามชนดิ คือ Y, U และ V เขา้ ดว้ ยกนั และแบ่งออกเป็นสอง
ชอ่ งสญั ญาณโดยสัญญาณหน่ึงเปน็ สญั ญาณสี (Chrominance) หรอื (UV) และอีกสัญญาณเปน็
สัญญาณความสว่าง (Luminance) หรือ (Y) ขอ้ ดีของการแยกสญั ญาณออกเป็นสองสัญญาณคือทาให้
การรับส่งข้อมลู Luminance (Y) ดขี นึ้ และการถอดรหัส Decode สญั ญาณสี Chrominance (C) ได้
งา่ ยข้นึ สนับสนนุ ภาพท่มี ีความละเอียด 480i หรอื 576i สญั ญาณ S-Video ให้ความคมชัดมากกว่า
สญั ญาณ Composite แต่ก็ยังไมด่ เี ท่าสญั ญาณ Component

 Component Component Video เปน็ อีกรูปแบบหนง่ึ ของการสง่ สัญญาณภาพแบบอนาล็อกที่แบ่ง
สญั ญาณออกเป็นสามชอ่ งสญั ญาณ โดยแบง่ เป็นช่องสญั ญาณแรกคือช่องสัญญาณสีเขียวซึ่งบรรจดุ ว้ ย
ขอ้ มูลของสญั ญาณความสวา่ งหรือ Luminance (Y) และข้อมลู สญั ญาณ Sync Pulse สัญญาณที่สอง
และสามเรียกว่าสญั ญาณความตา่ งสี (Color Difference) โดยชอ่ งสัญญาณทสี่ องคือชอ่ งสญั ญาณสี
แดงซงึ่ บรรจขุ ้อมลู R-Y (Red minus Y)หรือ (Pr) และช่องสญั ญาณที่สามคือช่องสญั ญาณสีน้าเงินซ่งึ
บรรจขุ ้อมูล B-Y (Blue minus Y) หรือ (Pb) โดยสนบั สนนุ ภาพทมี่ ีความละเอยี ด 1080i

 RGB เป็นรูปแบบของสญั ญาณภาพวดิ ีโอท่ีแยกข้อมลู สีออกเปน็ สแี ดง สีเขียวและสีนา้ เงินสามชอ่ งทาง
แตล่ ะชอ่ งทางของสัญญาณ R, G และ B บรรจดุ ้วยขอ้ มลู ของสี (Chrominance) และข้อมูลความสว่าง
(Luminance) แต่ละชอ่ งสัญญาณสามารถให้ภาพสีตามสญั ญาณสีนัน้ ๆโดยไม่มสี ญั ญาณภาพขาวดาให้
เห็นอกี เนื่องจากขอ้ มูลความสว่าง Y (Luminance) ได้ถูกรวมไวก้ ับสัญญาณทง้ั สามช่องทางเรียบร้อย
แลว้ แต่ก็เปน็ วธิ กี ารทสี่ ิน้ เปลืองช่วงกวา้ งของข้อมลู (Bandwidth) เป็นอย่างมากเนื่องจากต้องมกี ารสง่
สญั ญาณถึงสามคร้งั โดยแตล่ ะครง้ั เป็น สญั ญาณชนิดเดยี วซ้าๆกนั

 DVI Digital Visual Interface (DVI) เปน็ การสง่ สัญญาณแบบดิจิตอลทาให้ได้ภาพท่ีมีความคมชัดและ
ลดสัญญาณรบกวน DVI เป็น interface แบบผสม คือมีทัง้ analog และ digital ในตัว ซ่งึ ถ้าแบง่ ง่ายๆ
กไ็ ด้ออกเป็น 3 กลมุ่ คือ DVI-D จะสง่ ข้อมลู digital อย่างเดียว, DVI-A ส่งข้อมูล analog อยา่ งเดยี ว
และ DVI-I สง่ ข้อมูลทั้งสองอย่าง

 HDMI คือระบบการเชือ่ มต่อในการรบั ส่งข้อมลู ดิจติ อลเช่นเดยี วกนั กับระบบ DVI แต่จะเพมิ่
ความสามารถในสว่ นของการรบั ส่งขอ้ มูลสัญญาณเสียงระบบดจิ ติ อล (Digital Audio) เข้ามา HDMI ยงั
รองรับ Bandwidth ได้มากกว่า DVI อีกดว้ ยตวั อยา่ งเชน่ HDMI เวอร์ชันแรกๆสามารถรองรบั
Bandwidth ได้ที่ 165 MHz ซง่ึ ใชไ้ ดก้ ับสญั ญาณความละเอียด 1080p และ WUXGA (1920 x 1200)

สาหรับ HDMI 1.3 ไดเ้ พิ่มความสามารถน้ีมากขึน้ เป็น 340 MHz ทาใหร้ องรบั สัญญาณความละเอียดได้
ถึง (2560 x 1600) HDMI ยงั มรี ะบบ Single Link และ Dual Link อกี ด้วยนนั่ หมายความวา่ ระบบ
HDMI Single Link (Type A/C) จะสามารถรองรับ Bandwidth ได้ 340 MHz และ HDMI Dual
Link (Type B) จะสามารถรองรับ Bandwidth ได้ถงึ 680 MHz

หลังจากทไี่ ด้ศกึ ษาและเรียนรพู้ ้ืนฐานของระบบสญั ญาณภาพแล้ว จะขอยกตวั อย่างการออกแบบจัดวาง
ระบบภาพของห้องประชมุ ประเภท Conference Room ภายในห้องเราสามารถออกแบบระบบภาพไดห้ ลาย
รปู แบบตามความตอ้ งการและความเหมาะสมของห้อง เช่น อาจจะตดิ ต้ังจอมอนิเตอร์เป็นแบบลฟิ ต์ไว้สาหรับ
บนโต๊ะประชมุ และมีจอโปรเจคเตอร์เพื่อมองภาพในภาพรวมท้งั หมด

หรืออาจจะตดิ ต้งั จอ Display ไว้ด้านข้างแทนการใช้แบบลิฟตม์ อนิเตอร์เพื่อใหผ้ ูป้ ระชุมสามารถมองเหน็
ภาพการประชุมได้อย่างครอบคลุมในทุกทน่ี ั่งการประชมุ
สรุปความมาตราฐานความละเอียด
VGA คอื ขนาดภาพ 640×480 พิกเซล ( 4:3 )
SVGA คือ ขนาดภาพ 800×600 พกิ เซล ( 4:3 )
XGA คอื ขนาดภาพ 1024×768 พิกเซล ( 4:3 )
SXGA คือ ขนาดภาพ 1280×1024 พกิ เซล ( 4:3 )
SXGA+ คือ ขนาดภาพ 1400×1050 พิกเซล ( 4:3 )
UXGA คอื ขนาดภาพ 1600×1200 พกิ เซล ( 4:3 )

แล้วยังมีขนาดอัตราส่วนอ่ืนๆ อกี ทข่ี น้ึ ตน้ ด้วย W เรียกว่า Wide Screen (จอกวา้ ง) คือ
WVGA คอื ขนาดภาพ 840×480 พิกเซล ( 16:10 )
WXGA คือ ขนาดภาพ 1280×800 พิกเซล ( 16:10 )
WXGA+ คอื ขนาดภาพ 1440×900 พิกเซล ( 16:10 )
WSXGA คอื ขนาดภาพ 1680×1050 พิกเซล ( 16:10 )
WUXGA คือ ขนาดภาพ 1920×1200 พิกเซล ( 16:10 )
WXGA (HD-Ready) คอื ขนาดภาพ 1366×768 พิกเซล ( 16:9 )
WSVGA (Full HD) คือ ขนาดภาพ 1920×1080 พิกเซล ( 16:9 )