Lesson 4 System of organism

ระบบประสาท

ระบบประสาท ทาหน้าท่ีควบคุมการทางานทุกส่วนของร่างกาย การเคล่ือนไหว

สว่ นตา่ งๆ ของร่างกายในการทากจิ กรรมขนึ้ อยู่กบั การทางานที่ประสานกันเป็นอย่างดี

ระหว่างระบบกลา้ มเนือ้ กับระบบประสาท กล้ามเนื้อท่ีปราศจากเส้นประสาทไปกระตุ้น

ก็เปรยี บเสมือนกบั รถยนต์ทีป่ ราศจากแบตเตอรี่และคนขับ

ส่วนประกอบของระบบประสาท ระบบประสาทมีส่วนประกอบทสี่ าคญั ดังน้ี

- หน่วยรบั ความรูส้ กึ - เสน้ ประสาท

- ระบบประสาทอตั โนมตั ิ - ระบบประสาทสว่ นกลาง

หนว่ ยรบั ความรู้สึก ได้แก่ ตา หู จมกู ลิ้น และผวิ หนัง

เสน้ ประสาท แบ่งเป็น 2 ประเภท คอื เส้นประสาทสมอง 12 คู่

เสน้ ประสาทไขสนั หลงั 31 คู่

ระบบประสาทอตั โนมัติ ควบคมุ การทางานของอวัยวะท่ีอย่นู อกอานาจจิตใจ เชน่

การเต้นของหัวใจ การบีบตัวของหลอดเลือด และการทางานของต่อมต่างๆ ระบบ

ประสาทอตั โนมัติ

ระบบประสาทสว่ นกลาง ประกอบดว้ ย 1. สมอง 2. ไขสันหลงั
1. สมอง เปน็ สว่ นของระบบประสาททเ่ี จรญิ อยู่ในกะโหลกศรี ษะ ทาหนา้ ทเ่ี ป็น

ศนู ย์กลางควบคมุ ทั้งหมด เปรยี บไดก้ ับ คอมพวิ เตอร์ สมองแบ่งไดเ้ ปน็ 3 ส่วน คอื
1.1 สมองส่วนหน้า
- ซรี บี รมั เป็นส่วนทใี่ หญ่ที่สดุ ของสมอง ควบคุมประสาทสัมผัสตา่ งๆ

ทาหนา้ ท่เี ก่ียวกับการรบั ความรู้สกึ การนึกคดิ การมีไหวพรบิ วจิ ารณญาณ
และการเคลอื่ นไหว หากสมองส่วนน้ถี กู ทาลายหรอื ตาย แมว้ ่าสว่ นอ่ืนๆ ของร่างกาย
ยงั คงทางานอย่ทู างการแพทยถ์ ือวา่ บคุ คลน้นั ไดต้ ายไปแล้ว

1.2 สมองสว่ นกลาง
- ทาลามสั ทาหน้าท่เี ป็นศูนย์ควบคุมเกีย่ วกบั ปฏิกิรยิ าอาการทางอารมณ์ตา่ ง

ควบคุมการทางานของต่อมไร้ทอ่ อุณหภมู ขิ องรา่ งกาย การนอนหลับ สมดลุ ของน้าใน
รา่ งกาย และควบคมุ ขบวนการเมตาบอลซิ มึ ของคารโ์ บไฮเดรตและไขมัน

1.3 สมองสว่ นหลงั
- ซีรเี บลลมั ทาหนา้ ทีร่ ักษาสมดลุ ในการทรงตวั ของร่างกาย และประสานการ

ทางานของกล้ามเนือ้ ในขณะเคลื่อนไหว เชน่ การเดนิ วิง่ การเลน่ ยมิ นาสติก เป็นต้น
- เมดลุ ลา ทาหนา้ ทีค่ วบคมุ การหายใจ การเต้นของหัวใจ การบีบตวั ของเส้น

เลือด การหลงั่ น้ายอ่ ย การเคลือ่ นไหวของทางเดนิ อาหาร และปฏิกิริยาตอบสนองที่
สาคญั ๆ ตอ่ ชวี ติ โดยผ่านระบบประสาทอัตโนมตั ิทอ่ี ยนู่ อกอานาจจติ ใจซ่ึงบังคบั ไมไ่ ด้



2. ไขสันหลงั

ไขสันหลังจะอยู่ในกระดูกสันหลังเช่อื มติดต่อกับสมองส่วนเมดุลลา
ประกอบด้วยเสน้ ประสาท 31 คู่ เพ่อื รับความรสู้ ึกจากอวัยวะต่างๆ ของ
ร่างกายใหเ้ คลื่อนไหวอย่างรวดเร็ว เพ่อื หลีกเลย่ี งอันตรายท่ีเกิดข้ึนโดยไม่
ตอ้ งผา่ นการส่ังงานจากสมองจงึ เรยี กปฏกิ ริ ยิ าลกั ษณะน้วี ่า ปฏิกิรยิ ารีเฟ
ลกซ์ (Reflex action)
ปฏกิ ริ ยิ ารเี ฟลกซ์ (Reflex action)

ปฏิกิริยารีเฟลกซ์เป็นปฏิกิริยาตอบสนองแบบอัตโนมัติฉับพลัน โดยไม่ต้องผ่าน
สมอง เปน็ ปฏกิ ิริยาทรี่ า่ งกายบังคับไมไ่ ด้ เชน่ การกะพริบตา ไอ จาม สะอกึ
การกระโดดหนีเมื่อตกใจ เป็นต้น ภายหลังจากการเกิดปฏิกิริยารีเฟลกซ์แล้วจะมี
ปฏกิ ริ ิยาตอบสนองท่ตี ้องผา่ นสมองตามมา ทาให้เกิดความรู้สึก และลาดับเหตุการณ์ที่
เกดิ ข้นึ ได้



กจิ กรรมเสนอแนะเชิงทักษะ

1. จงเรยี งลาดับการระบบย่อยอาหารของมนษุ ย์ และสตั ว์ชนดิ อน่ื ๆ
มาอยา่ งน้อย 1 ชนิด

2. จงบอกหน้าท่ีของเลอื ด และสว่ นประกอบที่สาคญั ของเลอื ด
พร้อมอธบิ ายมาพอสังเขป

3. อวยั วะที่เกีย่ วข้องกับระบบหายใจ มอี ะไรบ้าง
4. จงบอกชือ่ ต่อมไร้ท่อที่สาคญั ในการผลติ ฮอร์โมนของรา่ งกายมาอยา่ งน้อย 5 ตอ่ ม
5. ความสาคญั ของการสืบพันธ์ุ คอื อะไร และเซลล์สบื พนั ธุ์ของเพศชาย

และเพศหญงิ คืออะไร

กิจกรรมเสนอแนะเชงิ ทกั ษะ

6. ระบบห่อหุ้มรา่ งกายประกอบด้วยอะไรบ้าง
7. จงบอกหนา้ ท่ีของระบบโครงกระดูกมาพอสงั เขป
8. รา่ งกายของคนท่เี จริญเตบิ โตเตม็ ทแ่ี ล้วจะมกี ระดกู ท้ังหมดกีช่ น้ิ

โดยแบง่ เป็นกระดกู แกนก่ชี ิน้ และกระดูกรยางค์กีช่ ิน้
9. การแบ่งชนดิ ของกล้ามเนอ้ื ตามรูปรา่ งลกั ษณะของเซลล์

แบง่ ไดเ้ ป็นกีช่ นดิ อะไรบา้ ง
10. สมองแบง่ เป็นกีส่ ว่ นอะไรบ้าง พรอ้ มทง้ั ยกตวั อยา่ งประกอบและ

อธบิ ายมาพอสงั เขป