SAINS BAB 1 TINGKATAN 1

BAB 1 : PENGENALAN KEPADA
PENYIASATAN SAINTIFIK

1.1 SAINS ADALAH SEBAHAGIAN DARIPADA
KEHIDUPAN SEHARIAN

Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Memahami Sains Ialah Sebahagian Daripada Hidup

MMeemmaahhaammii SSaaiinnss
Pengetahuan yang diperolehi daripada

penyiasatan sistematik terhadap
fenomena semula jadi dan alam sekitar.

Senaraikan apa yang Fenomena alam Karier dalam sains.
anda lihat semula jadi yang
berlaku disekeliling – Doktor
disekeliling anda kita boleh dijelaskan – Ahli farmasi
yang berkaitan – Ahli fizik
dengan sains melalui sains – Ahli geologi
– Ahli kimia
– Jurutera

BAB 1 : PENGENALAN KEPADA
PENYIASATAN SAINTIFIK

1.2 MAKMAL SAINS ANDA

Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Makmal Sains

Peraturan Dalam Makmal
Masuk ke dalam makmal sains dengan kebenaran guru sahaja.

Tidak boleh membawa makanan atau
minuman ke dalam makmal sains

Tidak boleh membawa sebarang radas atau bahan kimia keluar daripada
makmal.
Jangan melakukan sebarang eksperiman tanpa kebenaran guru.
Jangan bermain dengan bahan dan radas di dalam makmal.
Laporkan sebarang kemalangan dengan segera kepada guru.
Bersihkan kesemua bahan dan radas setelah eksperimen selesai.

Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Makmal Sains

Radas-Radas Di Dalam Makmal

Mangkuk Tabung uji Mangkuk Kelalang gas Pipet
pijar penyejat
Untuk Untuk mengisi Untuk mengisi Untuk
bahan kimia Untuk menyejat gas mengukur
pemanasan cecair daripada isipadu larutan
bahan kimia
larutan

Penyepit Kelalang Silinder Penunu Corong turas
penyukat penyukat Bunsen
Untuk Untuk mengisi Untuk
memegang bahan kimia Untuk Untuk penurasan
objek panas mengukur memberikan campuran
isipadu larutan
haba

Makmal Sains Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Simbol Merbahaya

SSiimmbbooll bbaaggii bbaahhaann bbeerrbbaahhaayyaa yyaanngg tteerrddaappaatt ppaaddaa bbeekkaass bbaahhaann kkiimmiiaa

SSiimmbbooll ddaann mmaakkssuudd CCoonnttoohh

MMeeFHrFHrokokiidsudsufrfrroroioi,r,rggupupeselslununppmmApuApubetmUbetmUiruihrurhomroma,man,knknonfao,sNfa,sNoinoitnuitanuirsdairsdamiitfamitfauorauto,rt,,rimr,ri,meukrieukatuiuatutulomtlosmhasmohamrir,niiikd,rniikddudiuoknusoknusrmhrlamhin,olain,oaialik,ldkikin,kdninunlrsurlrosirgaoimogdaimodi,rdd,rdkadokaopailap,iflu,ofueooheohmrtmrrtiiriridmkrdmkoorrlpolpo,,egegkkekeeeananrrttoosdssdsuuiaianlnlfnf,i,iddaa

BBeerrbbaahhaayyaa ddaann
TTMMooukukMRMdsRpdspeiaeiakekndhrndhre/gie/giotmnoBtmhneBheagaregarekbksbrlskrlteateiaisftcskftckuuuauapprnrn

BAB 1 : PENGENALAN KEPADA
PENYIASATAN SAINTIFIK

1.3 Kuantiti Fizik dan Unitnya

Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Mengetahui Kuantiti Fizik Dan Unitnya

Kuantiti Fizik

Kuantiti Fizik Kuantiti yang boleh diukur Simbol
Panjang Kuantiti Fizik dan Unit SI m
Jisim kg
Masa Unit SI s
Suhu meter K
kilogram A
Arus elektrik saat
kelvin
ampere

Pembaris meter Jam Termometer Ammeter

Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Mengetahui Kuantiti Fizik Dan Unitnya

Simbol dan Nilai Imbuhan Awalan

Imbuhan awalan Simbol Nilai berangka
mega M 1 000 000
kilo k 1 000
senti c 0.01
milli m 0.001
mikro µ 0.000 001

Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Kepentingan Unit Piawai

Kepentingan Unit Piawai

 MMeennyyeerraaggaammkkaannuunniitt--uunniittkkuuaannttiittiiffiizziikkyyaannggddiigguunnaakkaann
sseeccaarraa bbeerrllaaiinnaann oolleehh ppeellbbaaggaaii nneeggaarraa..

 MMeemmuuddaahhkkaann ppeerrbbaannddiinnggaann yyaanngg mmeelliibbaattkkaann
ppeenngguukkuurraann..

 KKoommuunniikkaassiiaannttaarraabbaannggssaa..
 MMeemmuuddaahhkkaann ppeemmaahhaammaann kkaajjiiaann ssaaiinnttiiffiikk ddaann

eekkssppeerriimmeenn..
 MMeemmuuddaahhkkaannppeennuukkaarraannmmaakklluummaatt..

BAB 1 : PENGENALAN KEPADA
PENYIASATAN SAINTIFIK

1.4 Penggunaan Alat Pengukur, Kejituan,
Kepersisan, Kepekaan dan Ralat

Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Alat Pengukur Pengukuran Jarak di antara
Panjang dua titik
Unit
1km = 1000m Garis lurus Garis melengkung
1m = 100cm
1cm = 10mm Pembaris meter Tali dan pembaris
Untuk mengukur Untuk mengukur
Diameter panjang garis lurus garis melengkung

Angkup dalam
Untuk mengukur
diameter dalam
sebuah objek

Angkup luar

Untuk mengukur

diameter luar

sebuah objek

ANGKUP Mengukur TOLOK SKRU
VERNIER Panjang MIKROMETER

ANGKUP
VERNIER

ANGKUP
VERNIER

BACAAN SEBENAR = BACAAN ANGKUP VERNIER – RALAT SIFAR

TOLOK SKRU
MIKROMETER



BACAAN SEBENAR = BACAAN TOLOK SKRU MIKROMETER – RALAT SIFAR

Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Alat Pengukur

Pengukuran Luas Permukaan

Jumlah permukaan yang diliputi oleh objek

Unit: 1 cm² = 10 mm × 10 mm
1 m² = 100 cm × 100cm = 100 mm²

= 10 000 cm²

Menganggarkkan luas dengan menggunakan kertas graf
1. Lukiskan bentuk sekata seperti segiempat sama dan bentuk tidak sekata pada

sehelai kertas graf
2. Tandakan pada setiap segiempat sama yang mempunyai luas lebih daripada

1/2 cm2.
3. Hitung bilangan tanda.

Bentuk tidak sekata Bentuk sekata
Luas = 9 cm2 Luas = 8 cm2

Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Alat Pengukur Pengukuran Isipadu Jumlah ruang
Cecair yang dipenuhi
Unit: sesuatu
1 m3 100 cm 100 cm 100 cm Alat Pengukur bahan
1 000 000 cm3
1 ml 1 cm3
1l 1000 ml 1 000 cm3

• Silinder penyukat

• Buret Bacaan salah

• Pipet Bacaan betul
Bacaan salah
• Kelalang penyukat

Kedudukan mata yang betul apabila
membaca isipadu cecair dalam silinder
penyukat, pipet atau buret.

Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Alat Pengukur

Pengukuran Isipadu Pepejal

Objek bentuk sekata Objek terapung Objek bentuk tidak
sekata

Isipadu kubus logam Isipadu gabus Isipadu air tersesar =
= ( y – x ) cm3 = ( y – x ) cm3 Isipadu batu

BAB 1 : PENGENALAN KEPADA
PENYIASATAN SAINTIFIK

1.5 KETUMPATAN

Konsep Ketumpatan Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

KKeettuummppaattaann

Jisim per unit isi padu bahan

Ketumpatan  Jisim ( g )
Isi padu ( cm3)

Unit = gcm-3

Ketumpatan objek X ialah 14.2 gcm-3. Jisim objek X dengan
ketumpatan 1 cm³ ialah 14.2 g.

Konsep Ketumpatan Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Contoh Ketumpatan Beberapa Objek

Kuprum Besi Gabus Kayu getah

Isi padu 1 cm3 1 cm3 1 cm3 1 cm3
Jisim 9g 7.9 g 0.25 g 0.53 g
7.9 gcm-3 0.25 gcm-3 0.53 gcm-3
Ketumpatan 9 gcm-3

Konsep Ketumpatan Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Hubungan Antara Ketumpatan dan Keupayaan Untuk
Terapung

Objek yang

 tumpat akan tenggelam dalam cecair yang kurang tumpat
 kurang tumpat akan terapung dalam cecair yang lebih tumpat

Ketumpatan sesuatu objek boleh diubah dengan mengubah isi padu objek.

Seketul plastisin tenggelam Apabila plastisin itu diubah bentuknya
dalam air kerana plastisin menjadi bentuk sebuah kapal, ia
lebih tumpat daripada air boleh terapung dalam air.

Isi padu plastisin bertambah apabila
bentuknya diubah menjadi bentuk
kapal

Maka, ia sekarang kurang tupat
daripada air.

Konsep Ketumpatan Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Mengumpul hidrogen dalam eksperimen
Hidrogen kurang tumpat daripada air. Ia boleh
dikumpul dengan kaedah sesaran air.

Kapal terapung di atas air.
Kapal mempunyai ruang yang luas yang dipenuhi
udara. Ini menyebabkan ia kurang tumpat dari air.

MMeennyyeelleessaaiikkaann Belon metereologi udara. Ini
MMaassaallaahh BBeerrkkaaiittaann Helium kurang tumpat daripada
membuatkan belon terapung di udara.
KKeettuummppaattaann

Belon udara panas
Udara panas kurang tumpat daripada udara sejuk.
Apabila udara dalam belon menjadi semakin panas,
kutumpatannya semakin berkurang, belon naik ke atas

Hidrogen Kelalang Mengangkat objek karam dari dasar laut
Udara gas Helium atau udara dipam ke dalam belon yang besar.
Belon itu diikat pada objek karam. Belon akan naik ke
Air udara bersama objek karam.

Membunuh larva nyamuk
Minyak kurang tumpat daripada air. Apabila minyak
disembur pada permukaan air, udara tidak dapat
memasuki air lalu membunug larva nyamuk.

BAB 1 : PENGENALAN KEPADA
PENYIASATAN SAINTIFIK

1.6 LANGKAH-LANGKAH DALAM PENYIASATAN
SAINTIFIK

Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Langkah-langkah Dalam Penyiasatan Saintifik

Penyiasatan Saintifik

Mengenal pasti masalah
Menentukan ‘apa yang kita mahu ketahui’

Membuat hipotesis
Melakukan tekaan bijak yang menerangkan masalah

Merancang eksperimen
Rancang satu penyiasatan sistematik untuk mengetahui samada tekaan

adalah betul atau salah

Mengawal pemboleh ubah
Ubah keadaan eksperimen. Satu keadaan diubah manakala keadaan lain
bergerak balas terhadap perubahan keadaan itu. Keadaan-keadaan lain kekal.

Mengumpul data
Catatkan apa yang diperhatikan

Menganalisis dan mentafsir data
Mencari maksud yang menerangkan segala yang diperhatikan

Membuat kesimpulan
Menentukan samada tekaan bijak (hipotesis) adalah benar atau salah

Menulis laporan
Menulis laporan lengkap tentang penyiasatan

Penyiasatan Saintifik Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Kaedah Mengenal Pasti Masalah
Penyiasatan

Saintifik

Menanya soalan tentang perkara yang diperhatikan dan
menentukan perkara yang ingin diselesaikan.

Contoh Bagaimanakah luas permukaan yang terdedah
mempengaruhi kadar penyejukan?

Mengapakah

kadar

penyejukan air di

dalam bikar yang

lebih besar

adalah lebih

cepat?

Penyiasatan Saintifik Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Kaedah Mengenal Pasti Pemboleh Ubah
Penyiasatan

Saintifik

Pemboleh ubah adalah faktor yang mempengaruhi
keputusan eksperimen.

Pembole Pemboleh ubah yang diubahkan untuk
h ubah mengkaji hipotesis.
yang
dimanip Pemboleh ubah yang berubah dengan
Puelamsibkoalne yang
h ubah perubahan pemboleh ubah
yang
bergerak dimanipulasikan.
Pebmalbaosle
h ubah Pemboleh ubah yang tidak berubah sepanjang
yang eksperimen.
dimalark

an

Contoh

Penyiasatan Saintifik Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Kaedah Penyiasatan Saintifik

Membuat Hipotesis

Hipotesis ialah satu pernyataan tentang hubungan antara pemboleh ubah
yang dimanipulasikan dengan pemboleh ubah yang bergerak balas.

Contoh : Semakin besar luas permukaan, semakin tinggi kadar penyejukan

Pada pendapat saya,
semakin besar luas
permukaan, semakin
tinggi kadar penyejukan.

Penyiasatan Saintifik Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Kaedah Merancang Penyiasatan
Penyiasatan

Saintifik

Langkah-langkah/ Prosedur

 Kaedah mengawal pemboleh ubah

 Radas dan bahan yang diperlukan
 Cara mengukur, mengumpul, mencatat, dan menganalisis

data

Bikar 250 ml Termometer Air panas
Bikar 100 ml Jam randik

Penyiasatan Saintifik Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Kaedah Menjalankan Penyiasatan
Penyiasatan

Saintifik

Menjalakan penyiasatan dengan menggunakan
prosedur yang ditetapkan

Termometer

Isikan 100 ml air
panas ke dalam
kedua-dua bikar
masing-masing

Penyiasatan Saintifik Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Kaedah Memerhati Dan Mengumpulkan Data
Penyiasatan

Saintifik

Data diperhatikan dan dicatat semasa eksperimen.

i. Memerhati dan mencatatkan suhu awal dalam setiap bikar.

ii. Memulakan jam randik dan mencatatkan suhu akhir dalam kedua-
dua bikar selepas 5 minit.

iii. Data dikumpulkan dan direkod dalam jadual.

Bikar Suhu awal Suhu selepas 5 minit
100 ml
250 ml

Penyiasatan Saintifik Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Kaedah Menganalisis Dan Mentafsirkan Data
Penyiasatan

Saintifik

Data yang telah dikumpul boleh dipamerkan
dalam pelbagai bentuk

Graf garis Histogram

Graf bar Bilangan pelajar Carta pai
25
Suhu Bilangan 20
pelajar
15
25

10 Kumpulan O
Kumpulan A
20 5
Kumpulan
Bikar 250 ml 15 0 130-139 140-149 150-159160-170 Tinggi Kumpulan AB B
/cm
Bikar 100 ml 10

Masa 5

0A B AB Kumpulan Kumpulan darah
O darah

Penyiasatan Saintifik Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Kaedah Penyiasatan Saintifik

Membuat Kesimpulan

•• KKeessiimmppuullaannddiibbuuaattbbeerrddaassaarrkkaannaannaalliissiissddaannttaaffssiirraann..
•• PPeerriikkssaassaammaaaaddaahhiippootteessiissddiitteerriimmaaaattaauuddiittoollaakk..

Contoh
Hipotesis bahawa semakin besar luas
permukaan semakin tinggi kadar penyejukan
diterima.

Penyiasatan Saintifik Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Kaedah Penyiasatan Menulis Laporan
Saintifik

Tujuan : ___________________________
___________________________

Format Hipotesis : ___________________________
___________________________

Pemboleh ubah : ___________________________
___________________________

Bahan dan radas: ___________________________
___________________________

Kaedah :
1. ___________________________

2. ___________________________
3. ___________________________

Keputusan / Jadual :

Kesimpulan : ___________________________
___________________________

Penyiasatan Saintifik Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Kaedah Penyiasatan Menulis Laporan
Saintifik

Tujuan: _M_en_g_ka_ji_h_ub_u_ng_an__an_ta_ra_k_e_up_ay_a_an_s_e_su_at_u_o_bje_k_u_n_tuk__te_ra_pu_ng_
_at_au_t_en_gg_e_la_m_de_n_ga_n_ke_tu_m_p_ata_n_ny_a_. ________________

Hipotesis: _O_bj_ek_y_an_g_k_ur_an_g_tu_m_p_at_a_ka_n_te_ra_p_un_g_m_a_na_ka_la_o_b_je_k _ya_ng__le_bih_
_tu_m_pa_t_ak_a_n t_en_g_ge_la_m_d_ala_m_a_ir_. ___________________

Pemboleh ubah: _ _P_em_b_ol_eh_u_ba_h_ya_n_g _di_ma_n_ip_ula_s_ika_n_:_O_bj_ek_b_er_la_in_an________
_ _P_em_b_ol_eh_u_ba_h_ya_n_g _be_rg_er_ak_b_a_las__: O_b_je_k _ter_ap_u_ng_a_ta_u_te_ng_g_ela_m_

_____ _Pe_m_b_ol_eh_u_ba_h_ya_n_g _dim_a_la_rk_an_:_J_en_is_a_ir/_is_ipa_d_u _ob_je_k ___

Bahan dan radas: L_im_a__kiu_b_y_an_g_d_ip_er_bu_a_t _da_ri_pa_da__ba_h_an_b_e_rla_in_an__de_n_ga_n_is_ip_ad_u_
1_c_m_3,_ai_r,_be_ka_s_, p_e_nim_b_a_ng_e_le_kt_ro_nik__________________

Kaedah : Prosedur

Contoh Besi Plastik Getah Plumbum Kayu Bekas Air
Laporan
1. J_is_im_s_e_tia_p_ki_ub_d_itim_b_a_ng_d_en_g_an_m_e_ng_g_un_a_ka_n_pe_n_im_ba_n_g _ele_k_tro_n_ik_da_n_d_ire_ko_d_ka_n.

2. _Se_tia_p_k_iub_d_im_a_su_k_ka_n_da_la_m_b_ek_a_s._________________________

3. _Ki_up_d_ip_er_ha_tid_a_n _da_n_pe_m_e_rh_at_ian_d_ir_ek_od_k_an_____________________

Keputusan / Jadual: Objek Jisim (g) Ketumpatan(gcm3)Terapung/tenggelam
Kesimpulan: Besi
Plastik
Getah
Plumbum
Kayu

Ketumpatan = Jisim Kesimpulan
Isipadu
Objek yang kurang tumpat daripada 1g cm -3
= Jisim akan terapung manakala objek yang lebih
1 cm3 tumpat daripada 1g cm-3 akan tenggelam dalam
air.
Ketumpatan air = 1 gm -3

Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Langkah-langkah Dalam Penyiasatan Saintifik

Eksperimen Bandul

1. Mengenal pasti masalah
Bagaimana kepanjangan bandul memberi kesan
kepada ayunan bandul?

2. Hipotesis
Semakin panjang bandul, semakin panjang tempoh
masa ayunan bandul.

3. Pemboleh ubah
Dimalarkan : berat bandul bob
Dimanipulasikan : panjang bandul
Bergerak balas : tempoh masa ayunan bandul

4. Melakukan eksperimen

5. Data (contoh)

6. Menganalisis data (Graf)

7. Kesimpulan
Semakin panjang bandul, semakin panjang tempoh
masa ayunan bandul.

BAB 1 : PENGENALAN KEPADA
PENYIASATAN SAINTIFIK

1.7 SIKAP SAINTIFIK DAN NILAI MURNI DALAM
MENJALANKAN PENYIASATAN SAINTIFIK

Amalan Sikap Saintifik Dan Nilai Murni Bab 1: Pengenalan Kepada Penyiasatan Saintifik

Sikap Saintifik Dan Nilai Murni

• Minat dan bersifat ingin tahu.
• Jujur dan tepat semasa merekod dan mengesahkan data.
• Rajin dan tabah.
• Bertanggungjawab terhadap keselamatan diri dan rakan serta ke atas alam sekitar.
• Menyedari bahawa sains adalah salah satu cara untuk memahami alam.
• Menghargai keseimbangan alam semula jadi.
• Saling menghormati.
• Menghargai sumbangan sains dan teknologi.
• Mensyukuri kurniaan Tuhan.
• Berfikiran analitikal dan kritikal.
• Berfikiran terbuka.
• Baik hati.
• Bersifat objektif.
• Sistematik.
• Berkerjasama.
• Adil dan saksama.
• Berani mencuba.
• Berfikiran secara rasional.
• Yakin dan berdikari.

Bab 1 Penyiasatan Saintifik

Sikap Saintifik Dan Nilai Murni

Kepentingan Amalan Sikap Saintifik Dan
Nilai Murni Dalam Penyiasatan Saintifik

SSaaininss sseenntitaiassaa teterrtatakklulukk kkeeppaaddaa ppeemmbbeetutulalann
uunntutukk mmeemmppeerrbbaaikiki i yyaanngg sseeddiaia aaddaa mmeennjajaddi i
lelebbihihbbaaikik..

SSikikaapp ssaainintitfiifkik yyaanngg ppoossitiitfif ddaann nnilialai i mmuurnrni i
yyaanngg bbaaikik mmeemmbbaanntutu ddaalalamm ppeemmbbaanngguunnaann
ssaainintitfiifkik ddaann mmeennininggkkaatktkaann ppeeluluaanngg uunntutukk
bbeerjrajayyaaddaalalammppeennyyiaiassaatatannssaainintitfiifkik..

TAMAT