ศิลปินถิ่นสวรรค์

รางวลั แห่งความดี “ศิลปนิ ถิ่นสวรรค์”

ประจำ�ปีพุทธศกั ราช ๒๕๖๕

ท่ีปรึกษา อธิการบดมี หาวทิ ยาลยั ราชภฏั นครสวรรค์
๑. ผู้ชว่ ยศาสตราจารย์ ดร.ไชยรัตน์ ปราณี รองอธิการบดมี หาวทิ ยาลัยราชภฏั นครสวรรค์
๒. อาจารยภ์ าสกร วรอาจ วัฒนธรรมจงั หวดั นครสวรรค์
๓. นางปรชี ญา พรมชู ผูท้ รงคณุ วฒุ ิ ส�ำ นักศิลปะและวัฒนธรรม
ผ้ทู รงคุณวฒุ ิ ส�ำ นกั ศิลปะและวัฒนธรรม
๔. นายสมศกั ด์ิ อรุณสรุ ัตน์ ผูท้ รงคุณวุฒิ ส�ำ นกั ศลิ ปะและวัฒนธรรม
๕. นายสนั ติ คุณาวงศ์ ผู้ทรงคณุ วุฒิ สำ�นกั ศิลปะและวฒั นธรรม
๖. นายปยิ ชาติ อน้ สวุ รรณ์

บรรณาธิการ ผู้อ�ำ นวยการสำ�นกั ศลิ ปะและวัฒนธรรม
ผ้ชู ว่ ยศาสตราจารยธ์ ีรพร พรหมมาศ

กองบรรณาธกิ าร
รองศาสตราจารย์พรรษประเวศ อชิโนบุญวัฒน์ รองผอู้ �ำ นวยการส�ำ นักศิลปะและวฒั นธรรม
ผชู้ ว่ ยศาสตราจารยท์ ศั นพี ร วิศาลสุวรรณกร รองผ้อู ำ�นวยการสำ�นกั ศลิ ปะและวัฒนธรรม
ผ้ชู ว่ ยศาสตราจารย์ชุณษติ า นาคภพ รองผอู้ �ำ นวยการสำ�นักศิลปะและวัฒนธรรม
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.เพียงพิศ ชะโกทอง ผชู้ ว่ ยผอู้ �ำ นวยการ สำ�นักศิลปะและวัฒนธรรม
ผชู้ ่วยศาสตราจารย์ ดร.ไพศาล เครอื แสง รกั ษาการหวั หนา้ กลมุ่ งานสง่ เสรมิ และท�ำ นบุ �ำ รงุ
ศลิ ปวฒั นธรรม
นางสาวชญั ภร สาทประสทิ ธ์ิ หัวหน้าสำ�นักงานผู้อ�ำ นวยการ
นายปริญญา จนั่ เจริญ นักวชิ าการศึกษา
นางสาวศุภรสวรรค์ รอเพ็ชร์ นักวชิ าการศึกษา
นางชอ่ ลดั ดา คนั ธชติ เจา้ หน้าท่บี ริหารงานทว่ั ไป
นายชานนท์ จันทรด์ ำ� เจา้ หน้าท่ีบริหารงานทวั่ ไป

พมิ พท์ ี่ : หจก. วิสุทธิ์การพมิ พ์ ๑๙๖๙
๑/๓๙ ถนนสวรรคว์ ิถี ตำ�บลปากนํ้าโพ อ�ำ เภอเมือง จงั หวัดนครสวรรค์ ๖๐๐๐๐
E-mail : [email protected]

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๑

สารอธกิ ารบดี

ในนามมหาวทิ ยาลยั ราชภฏั นครสวรรค์ ขอแสดงความยนิ ดกี บั ผไู้ ดร้ บั รางวลั “ศลิ ปนิ ถน่ิ สวรรค์
ประจ�ำ ปพี ทุ ธศกั ราช ๒๕๖๕” เนอ่ื งในโอกาส ๑๐๐ ปี แหง่ การกอ่ ตง้ั มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั นครสวรรค์
จำ�นวน ๖ ท่าน จาก ๓ สาขา ได้แก่ ๑) สาขาช่างฝีมือพื้นบ้าน ได้แก่ นางทองเลื่อน ชัยวาสน์ และ
นางสาวนันชุลี กันเพ็ชร ๒) สาขาศิลปะการแสดงพื้นบ้าน ได้แก่ กลุ่มอนุรักษ์การละเล่นพ้ืนบ้าน
ตำ�บลสระทะเล และนางสาวสมลักษณ์ เข็มกลัด ๓) สาขาเยาวชนผู้สืบสานศิลปวัฒนธรรมพ้ืนบ้าน
ได้แก่ นายนารา รตั นพงศ์ผาสขุ และนางสาวณฏั ฐณชิ า รักษาศรี
ทั้งน้ี พันธกิจสำ�คัญของมหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์ ในฐานะสถาบันการศึกษากลุ่มที่ ๓
กลุ่มพัฒนาชุมชนท้องถิ่นหรือชุมชนอื่น มีพันธกิจหลักและยุทธศาสตร์ที่มุ่งสู่การพัฒนาชุมชนท้องถ่ิน
และชุมชนที่มีวัตถุประสงค์หรือประโยชน์ร่วมกัน การเป็นแหล่งเรียนรู้ถ่ายทอดความรู้และเทคโนโลยี
เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชน และการให้ประชาชนมีโอกาสเรียนรู้ตลอดชีวิตอันจะนำ�ไปสู่การ
พัฒนาท่ียง่ั ยนื โดยมีแนวทาง คอื
(๑) เน้นการพัฒนาชุมชนท้องถ่ินและการสร้างศักยภาพให้สถานศึกษา องค์กรในชุมชนและ
ประชาชนมีความเขม้ แขง็ ในการพัฒนาการศกึ ษา เศรษฐกจิ และสังคมในชุมชน
(๒) ผลิตบัณฑิตและเป็นแหล่งพัฒนาศักยภาพบุคลากรในพื้นที่ ให้มีจิตสำ�นึกและความรู้
ความสามารถเพ่ือเปน็ หลักในการขบั เคลอ่ื น พัฒนา และเปลีย่ นแปลงในระดับพนื้ ท่ี
(๓) ด�ำ เนนิ การวิจัยและสรา้ งนวตั กรรมเพ่ือนำ�ความรู้ท่ีได้ไปใชใ้ นการพัฒนาชุมชน
(๔) สืบสานและอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น ประยุกต์และพัฒนาศิลป
วัฒนธรรมและภมู ปิ ญั ญาท้องถ่ินใหเ้ ข้ากบั ยุคสมัยเพอ่ื เพิ่มคุณค่าและมลู ค่า
(๕) สง่ เสรมิ การสบื ทอดและพฒั นาความรจู้ ากผมู้ ภี มู ปิ ญั ญาดา้ นศลิ ปวฒั นธรรมและภมู ปิ ญั ญา
ของทอ้ งถ่นิ
ท้ายน้ี ขอขอบคุณสำ�นักศิลปะและวัฒนธรรม ที่ดำ�เนินโครงการสรรหาหรือคัดเลือกบุคคล
หรอื กลมุ่ บคุ คลทส่ี มควรไดร้ บั รางวลั เชดิ ชเู กยี รติ ซง่ึ โครงการดงั กลา่ วสอดคลอ้ งกบั พนั ธกจิ ของสถานบนั
การศึกษากลุ่มที่ ๓ และสอดคล้องกับแผนยุทธศาสตร์มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์ ระยะท่ี ๑/
ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ ๒ การสร้างสรรค์การวิจัย พัฒนานวัตกรรมและพันธกิจสัมพันธ์เพ่ือการพัฒนา
ท้องถิ่นอย่างย่ังยืน/ เป้าประสงค์ที่ ๔ ภูมิปัญญาท้องถ่ินด้านศิลปะและวัฒนธรรมได้รับการอนุรักษ์
ฟน้ื ฟใู หเ้ ป็นมรดกทางวฒั นธรรม

(ผชู้ ว่ ยศาสตราจารย์ ดร.ไชยรตั น์ ปราณี)
อธกิ ารบดมี หาวิทยาลัยราชภฏั นครสวรรค์

๒ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

สารบญั ๑
๔
รายงานคณะกรรมการด�ำ เนินงานโครงการ ประจ�ำ ปพี ุทธศักราช ๒๕๖๕ ๑๕
ประวัตแิ ละผลงาน “ศลิ ปินถน่ิ สวรรค์” ประจำ�ปีพุทธศักราช ๒๕๖๕ ๑๘
๑. นางสาวนันชุลี กนั เพ็ชร ๒๔
๒. นางทองเลื่อน ชยั วาสน์ ๓๕
๓. กลมุ่ อนรุ กั ษ์การละเล่นพน้ื บ้านต�ำ บลสระทะเล ๔๒
๔. นางสาวสมลกั ษณ์ เขม็ กลดั
๕. นางสาวณัฏฐณชิ า รักษาศรี
๖. นายนารา รตั นพงศผ์ าสุข

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๓

๔ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

แบบเสนอขอ้ มูลประวตั ิและผลงานรางวัล

“ศิลปนิ ถิน่ สวรรค์”

เนื่องในโอกาส ๑๐๐ ปี แห่งการก่อต้งั มหาวิทยาลยั ราชภฏั นครสวรรค์

ชอ่ื - นามสกุล นางสาวนันชลุ ี กนั เพช็ ร
ชือ่ ภาษาองั กฤษ Nnchulee Kanphet
เสนอเปน็ ศิลปนิ สาขา ชา่ งฝีมอื พ้นื บ้าน

๑. ประวตั ิชวี ิตส่วนตัว
วัน เดือน ปเี กดิ วนั ท่ี ๑๙ มิถนุ ายน พ.ศ. ๒๕๐๐
ภูมิล�ำ เนา จงั หวดั นครสวรค์
ทอ่ี ยู่ ๗๖ หมู่ ๒ ตำ�บลหนองโพ อำ�เภอตาคลี จงั หวดั นครสวรรค์
เบอร์โทรศัพท ์ ๐๘๙ - ๙๙๕๕๐๗๔

๒. ประวัตกิ ารศึกษา
- สำ�เร็จการศึกษาชน้ั ประถมศกึ ษาปีท่ี ๔ โรงเรียนวดั หนองโพ (นวิ าสานสุ รณ)์
- สำ�เร็จการศึกษาชั้นมธั ยมศกึ ษาปีที่ ๓ โรงเรียนสตรีวิสุทธ์ศิ กึ ษา
- ส�ำ เร็จการศึกษาชนั้ มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย โรงเรยี นประเทอื งวิทยา กรุงเทพมหานคร
- พ.ศ. ๒๕๒๗ ส�ำ เรจ็ การศกึ ษาระดบั ปรญิ ญาตรี คณะศกึ ษาศาสตรบณั ฑติ สาขาภาษาไทย
มหาวทิ ยาลยั รามคำ�แหง

๓. ประวัติการทำ�งาน
- พ.ศ. ๒๕๓๕ - ๒๕๔๗ ต�ำ แหน่งครูอตั ราจา้ ง ศนู ยก์ ารศึกษานอกโรงเรยี น อ�ำ เภอตาคลี
จงั หวัดนครสวรรค์
- พ.ศ. ๒๕๔๗ - ปจั จบุ นั ประกอบอาชพี อสิ ระ การท�ำ หวั โขนและเครอ่ื งประดบั ละครไทย
เป็นสินค้า OTOP ของจังหวัดนครสวรรค์ ดำ�รงตำ�แหน่งประธานกลุ่มกันเพ็ชร
บ้านละคร สถานท่ีปฏิบัติงาน ๑๙๙ หมู่ ๒ ตำ�บลหนองโพ อำ�เภอตาคลี จังหวัด
นครสวรรค์

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๕

๔. การสร้างสรรคผ์ ลงาน
เน่ืองจากหมู่บ้านตำ�บลหนองโพในสมัยหลวงพ่อเดิมได้มีการถ่ายทอดความรู้ในด้าน
การแสดงโขน ซง่ึ เปน็ การละเลน่ ในสมยั นน้ั ตอ่ มาหลวงพอ่ เดมิ ไดม้ รณภาพ ศลิ ปะการแสดงโขน
กไ็ ดเ้ ลอื นรางหายไปดว้ ย ไมม่ ผี สู้ บื ทอด จงึ เกดิ แรงจงู ใจทอ่ี ยากจะสบื ทอดอนรุ กั ษศ์ ลิ ปวฒั นธรรม
ด้านการแสดงโขนไว้ จึงได้ก่อต้ังกลุ่มกันเพ็ชรบ้านละครขึ้น และเริ่มฟ้ืนฟูการแสดงโขน และ
การแสดงนาฏศิลป์ไทย รวมไปถึงการนำ�ความรู้ในด้านการประดิษฐ์เครื่องแต่งกายหัวโขน
เคร่ืองประดับละคร มาเผยแพร่ให้กับเยาวชนและชุมชนในหมู่บ้าน และจังหวัดนครสวรรค์
ท่ีมีความสนใจกิจกรรมท่ีเก่ียวข้องกับนาฏศิลป์ไทย การแสดงโขนที่จะต้องมีหัวโขนและ
เครื่องประดับละคร เป็นองค์ประกอบในส่วนของเคร่ืองแต่งกายน้ัน และได้รับความรู้เพิ่มเติม
จากพอ่ ครสู ถาพร เลย้ี งสอน วดั เทพากร เขตบางพลดั กรงุ เทพมหานคร มาปรบั ปรงุ ความรเู้ ดมิ
ซึ่งเป็นภูมิปัญญาเดิมอยู่น้ัน พัฒนาให้ดีย่ิงข้ึนจนเป็นที่รู้จัก และได้จัดต้ังกลุ่มอาชีพการทำ�
หัวโขนเคร่ืองประดับละคร เผยแพร่ความรู้ให้กับเยาวชนในชุม เพ่ือนำ�ไปประกอบอาชีพสร้าง
รายได้หมนุ เวยี น และเปน็ การอนุรกั ษ์ศลิ ปวัฒนธรรมอกี ดว้ ย
๕. การเผยแพร่ผลงานต่อสาธารณชนในประเทศและตา่ งประเทศ
- ให้ความรู้ในด้านการแสดงนาฏศิลป์ไทยและการทำ�หัวโขนเคร่ืองประดับละครกับ
เยาวชนในชมุ ชน
- เป็นวิทยากรอบรมให้กับนักเรียนและนักศึกษาในมหาวิทยาลัย ในสถาบันการศึกษา
ตา่ ง ๆ
- เป็นวิทยากรส่งเสริมสุนทรียภาพ ด้านศิลปกรรมกลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปศึกษา
วนั ที่ ๒๓ สงิ หาคม ๒๕๕๖ ณ หอประชุมโรงเรียนวทิ ยานกุ ุล จงั หวดั เพชรบูรณ์
- วิทยากรให้ความรู้เร่ือง “เครื่องศิราภรณ์” โครงการพัฒนาผู้เรียนโดยศึกษาแหล่ง
เรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น วันที่ ๒๐ กันยายน ๒๕๕๖ ณ วิทยาลัยนาฏศิลปลพบุรี
จังหวัดลพบุรี
- วทิ ยากรโครงการถา่ ยทอดความรกู้ ารปะดษิ ฐห์ วั โขนจว๋ิ วนั ท่ี ๒๑ - ๒๒ มนี าคม ๒๕๕๒
ณ กองส่งเสรมิ วฒั นธรรม อาคารวิสุทธก์ิ ษตั ริย์ มหาวทิ ยาลยั นเรศวร
- วิทยากรอบรมการสร้างสรรค์หัวโขน รุ่นท่ี ๑ การเขียนหน้าโขนขนาดเล็ก ระหว่าง
วนั ท่ี ๑๕ - ๑๖ มิถนุ ายน ๒๕๖๒ ณ มหาวทิ ยาลยั ราชภัฏนครสวรรค์
- วิทยากรอบรมการสร้างสรรค์หัวโขน รุ่นที่ ๒ การเขียนหน้าโขนขนาดเล็ก ระหว่าง
วนั ที่ ๒๒ - ๒๗ ตลุ าคม ๒๕๖๒ ณ มหาวทิ ยาลยั ราชภัฏนครสวรรค์

๖ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

- วิทยากรอบรมเชิงปฏิบัติการ การทำ�หัวโขนเคร่ืองประดับละครและการแสดงโขน
เบ้ืองต้น ระหว่างวันที่ ๒๑ - ๒๕ มิถุนายน ๒๕๖๔ ณ วัดหนองโพ อำ�เภอตาคลี จังหวัด
นครสวรรค์
- วิทยากรอบรมเชิงปฏิบัติการ การทำ�หัวโขนเครื่องประดับละครและการแสดงโขน
เบ้ืองต้น ระหว่างวันท่ี ๑๐ - ๑๔ มกราคม ๒๕๖๕ ณ วัดหนองโพ อำ�เภอตาคลี จังหวัด
นครสวรรค์
๖. การถา่ ยทอดและเผยแพรข่ อ้ มลู ผลงานศลิ ปวฒั นธรรม
- สื่อสิง่ พิมพ์ หนงั สือ Refreshing Ayutthaya cultural Heritage โดยศนู ย์สง่ เสรมิ
อุตสาหกรรมภาคที่ ๓ จังหวดั พิจิตร
๗. รางวัลและเกียรตคิ ณุ ทไี่ ดร้ ับ
- ได้รับเกียรติบัตรจากโรงเรียนหนองโพพิทยาคมเข้าร่วม “นิทรรศการส่งเสริม
ภมู ิปญั ญาพฒั นาวิชาการ” ปี ๒๕๔๖
- ได้รับเกียรติบัตรกิจกรรมชุมชนบนเวที จากนายพีรพล ไตรทศาวิทย์ ผู้ว่าราชการ
จงั หวดั นครสวรรค์ ณ วนั ที่ ๘ ธันวาคม ๒๕๔๗
- ได้รับโล่ยกย่องเชิดชูเกียรติคุณ “คนดีเมืองสี่แคว” ประเภทศิลปินดีเด่น สาขา
ประยกุ ตศ์ ลิ ป์ ดา้ นหตั ถศลิ ป์ จากนายนทั ธี พคุ ยาภรณ์ ประธานสภาวฒั นธรรมจงั หวดั นครสวรรค์
และนายพรี พล ไตรทศาวิทย์ ผวู้ ่าราชการจังหวดั นครสวรรค์ ณ วันท่ี ๒๒ ตุลาคม ๒๕๔๗
- ได้รับโล่และใบประกาศเกียรติคุณ เป็นผ้อู นุรักษ์ผลิตภัณฑ์ภูมิปัญญาไทย ผลิตสินค้า
ไดค้ ุณภาพ จากพลเอก พจิ ิตร กุลละวณชิ ย์ องคมนตรี
- ได้รับเกียรติบัตรยกย่องคุณวุฒิ เป็นปราชญ์ชาวบ้าน และภูมิปัญญาท้องถิ่น
จากนายพรี พล ไตรทศาวทิ ย์ ผู้วา่ ราชการจังหวัดนครสวรรค์ ณ วันท่ี ๑๓ มกราคม ๒๕๔๘
- ไดร้ บั ประกาศนียบตั ร คดั สรรผลิตภัณฑร์ ะดบั สด่ี าว ปี พ.ศ. ๒๕๔๙
- ไดร้ ับ ม.ผ.ช. ณ วันที่ ๒๔ มนี าคม ๒๕๕๒
- รับเกียรติบัตรในฐานะผู้ทำ�คุณประโยชน์ต่อกระทรวงวัฒนธรรม ระดับจังหวัด
ด้านศิลปะ ประจ�ำ ปี พ.ศ. ๒๕๕๓ จากนายวรี ะ โรจน์พจนรัตน์ ปลัดกระทรวงวัฒนธรรม
- ได้รับเกียรติบัตรชนะเลิศผลิตภัณฑ์ OTOP ดีเด่น ประจำ�ปี พ.ศ. ๒๕๕๔ จาก
นายชยั โรจน์ มแี ดง ผู้วา่ ราชการจังหวดั นครสวรรค์
- ได้รับเกียรติบัตร คัดสรรผลิตภัณฑ์ระดับสามดาว จากนายไตรรงค์ สุวรรณคีรี

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๗

รองนายกรัฐมนตรี และนายมานติ วฒั นเสน ปลัดกระทรวงมหาดไทย ณ วนั ท่ี ๑๖ กันยายน
๒๕๕๓
- ได้รับประกาศเกียรติคุณยกย่องเชิดชูเกียรติในฐานะ เป็นบุคคลท่ีสร้างคุณงามความ
ดใี หก้ บั สงั คม ในรายการ คนไทยไมท่ ง้ิ กนั (คน้ คนด)ี จากนายกรฐั มนตรี นายอภสิ ทิ ธ์ิ เวชชาชวี ะ
ณ วนั ที่ ๓๐ กรกฎาคม ๒๕๕๒
- ไดร้ ับประกาศนยี บตั ร หัวโขน มีคณุ ภาพไดม้ าตรฐานตามหลักเกณฑ์สินค้ามาตรฐาน
สหกรณ์ จากกรมส่งเสริมสหกรณ์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
- ได้รับเกียรติบัตรเป็นวิทยากรส่งเสริมสุนทรียภาพด้านศิลปกรรมกล่มุ สาระการเรียนรู้
วนั ที่ ๒๓ สิงหาคม ๒๕๕๖ จากโรงเรยี นวทิ ยานกุ ูลนารี จงั หวดั เพชรบูรณ์
- ได้รับประกาศนียบัตรหัวโขน (พระพิราพ) ระดบั ส่ีดาว จากนายสมคดิ จาตศุ รีพทิ กั ษ์
รองนายกรฐั มนตรี และนายกฤษฎา บุญราช ปลัดกระทรวงมหาดไทย ณ วนั ท่ี ๑๕ กรกฎาคม
๒๕๕๙
- ไดร้ บั เกยี รตบิ ตั รเขา้ รว่ มอบรมเชงิ ปฏบิ ตั กิ ารเรอ่ื งการเกบ็ แนวขอ้ มลู ภมู ปิ ญั ญาวฒั นธรรม
จงั หวดั นครสวรรค์ ณ วนั ท่ี ๒๔ พฤษภาคม และ ๑๙ มถิ นุ ายน ๒๕๖๐ ณ มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั
นครสวรรค์ จากนายนทั ธี พคุ ยาภรณ์ ประธานสภาวฒั นธรรมจงั หวดั นครสวรรค์
- ได้รับเกียรติบัตรเข้าร่วมการอบรมเชิงปฏิบัติการการถ่ายทอดความรู้ประดิษฐ์หัวโขน
จวิ๋ วนั ที่ ๒๑ - ๒๒ มนี าคม ๒๕๖๒
- ไดร้ บั ประกาศนยี บตั รการคดั สรรเปน็ ผลติ ภณั ฑร์ ะดบั สด่ี าว วนั ท่ี ๑๕ มถิ นุ ายน ๒๕๖๒
จากนายสมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกรัฐมนตรี และนายฉัตรชัย พรมเลิศ ปลัดกระทรวง
มหาดไทย
๘. การทำ�คณุ ประโยชนเ์ พื่อสังคม
- เปิดสอนใหค้ วามรคู้ นในชุมชนของตนเอง และใกล้เคียงโดยไมค่ ิดค่าใชจ้ า่ ย
- เผยแพร่ความรู้ในดา้ นการทำ�หวั โขนเคร่ืองประดับละคร สร้างอาชีพใหก้ บั คนพิการ
- จัดการเรยี นการสอนการแสดงนาฏศิลปไ์ ทยให้กบั เดก็ ๆ เยาวชนในชมุ ชน
- บรจิ าคอาหารและเครอื่ งนงุ่ ห่มให้กับเดก็ ๆ ผูด้ อ้ ยโอกาส
- จัดทำ�โรงทานแจกอาหารภายในวดั ตามเทศกาลงานบญุ ต่าง ๆ
๙. ชีวิตปจั จุบนั
ต้ังใจทำ�คุณงามความดี และส่งเสริมอาชีพ สืบสาน อนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมน้ีให้คงอยู่
จากร่นุ สู่รนุ่ สบื ต่อไป

๘ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๙

๑๐ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๑๑

๑๒ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๑๓

๑๔ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๑๕

แบบเสนอข้อมลู ประวัติและผลงานรางวัล

“ศิลปนิ ถิ่นสวรรค”์

เนอ่ื งในโอกาส ๑๐๐ ปี แห่งการกอ่ ตั้งมหาวิทยาลยั ราชภฏั นครสวรรค์

ชือ่ - นามสกลุ นางทองเลอื่ น ชัยวาสน์
ชอ่ื ภาษาองั กฤษ Thongluean Chaiyawat
เสนอเป็นศิลปินสาขา ชา่ งฝมี อื พ้นื บา้ น
ประเภท ผา้ ทอ (ขิดมัดหมี)่

๑. ประวตั ชิ ีวิตส่วนตวั
นางทองเลื่อน ชัยวาสน์ เกิดวันที่ ๒๐ เดือนเมษายน พ.ศ. ๒๔๙๔ ที่อยู่ เลขท่ี ๒๕๘
หมู่ ๕ ตำ�บลชุมตาบง อำ�เภอชุมตาบง จังหวัดนครสวรรค์ ๖๐๑๐๕ หมายเลขโทรศัพท์
๐๘๙-๙๒๖-๔๙๓๕, ๐๘๑-๐๔๓-๘๙๘

๒. ประวัตกิ ารศกึ ษา
ปี พ.ศ. ๒๕๐๔ ประถมศึกษาปีที่ ๔ โรงเรียนบ้านหนองด่าน บ้านหนองด่าน ตำ�บล
ดา่ นช้าง อ�ำ เภอนากลาง จงั หวัดหนองบัวลำ�ภู

๔. ประวตั กิ ารทำ�งาน
อาชีพเกษตรกร และช่างทอผา้

๔. การสร้างสรรคผ์ ลงาน
กระบวนการสร้างสรรค์และพัฒนาผลงาน เริ่มจากการปลูกหม่อนเล้ียงไหม ย้อมสี
ธรรมชาติ แปรรูปผลิตภัณฑ์จากโปรตนี ไหม

๕. การเผยแพรผ่ ลงานตอ่ สาธารณชนในประเทศ
เปน็ วทิ ยากร ตน้ แบบองคค์ วามรู้ด้านการทอผา้ ทัง้ ในหน่วยงานภาครัฐและเอกชน

๑๖ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

๖. การถา่ ยทอดและเผยแพร่ข้อมลู ผลงานศลิ ปวฒั นธรรม
ผลงานออนไลน์ YouTube สบูโ่ ปรตนี ไหม เผยแพร่ ๒๘ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๕
๗. รางวลั และเกียรตคิ ณุ ท่ีได้รับ
รางวัลชนะเลศิ ผ้าทอลายโบราณ ปี พ.ศ. ๒๕๕๒
รางวัลแมด่ เี ดน่ ปี พ.ศ. ๒๕๕๓
รางวลั สดุ ยอดภมู ปิ ญั ญานครสวรรค์ ปี พ.ศ. ๒๕๕๘
รางวลั หมอ่ มงามจิตตบ์ รุ ฉัตร ปี พ.ศ. ๒๕๖๑
รางวัล BIO ECONOMY ปี พ.ศ. ๒๕๖๒
รางวลั ชนะเลิศผา้ อัตลกั ษณ์ ปี พ.ศ. ๒๕๖๓
๘. การทำ�คุณประโยชน์เพื่อสังคม
สง่ เสรมิ ใหค้ นในชมุ ชนมงี านท�ำ และเป็นผ้นู �ำ
๙. ชวี ิตปัจจุบนั
สร้างสรรค์ผลงานอย่างสม่ําเสมอ พัฒนาลวดลายผ้าให้เป็นอัตลักษณ์ของชุมชน เช่น
ลายดอกกระจบั ประยุกตแ์ ละลายกระต่ายชมจันทร์ ผ้ามดั หมี่แบบหมค่ี วบหมี่
๑๐. สื่อผลงานทน่ี ำ�เสนอ
-

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๑๗

๑๘ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

แบบเสนอข้อมลู ประวตั แิ ละผลงานรางวัล

“ศลิ ปินถน่ิ สวรรค์”

เนอ่ื งในโอกาส ๑๐๐ ปี แหง่ การก่อตง้ั มหาวิทยาลยั ราชภฏั นครสวรรค์

ชอ่ื - นามสกลุ กลุม่ อนรุ ักษ์การละเลน่ พ้ืนบา้ นตำ�บลสระทะเล
ชื่อภาษาองั กฤษ -
เสนอเปน็ ศลิ ปนิ สาขา ศลิ ปะการแสดงพ้นื บ้าน
ประเภท การแสดงทางวฒั นธรรม

๑. ประวัติกลุ่ม
กลุ่มเต้นกำ�รำ�เคียว ของชาวตำ�บลสระทะเล เกิดข้ึนต้ังแต่สมัยพระบาทสมเด็จ
พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่พระองค์เป็นผู้ประกาศเลิกทาส ของประเทศไทยกำ�เนิดคร้ังแรก
ที่หม่บู ้านสระทะเล ต�ำ บลย่านมทั รี ในสมยั นน้ั ซึ่งปจั จบุ ันคอื ตำ�บลสระทะเล อำ�เภอพยุหะครี ี
จงั หวัดนครสวรรค์ โดยหลวงศรบี รุ ีขวญั เปน็ ผู้ประพันธเ์ นื้อร้อง ท�ำ นองขน้ึ และได้น�ำ มาร้องเล่น
ท่ีหมู่บ้านสระทะเลเป็นแห่งแรก การเล่นเต้นกำ�รำ�เคียวนิยมเล่นในช่วงฤดูเก็บเกี่ยวข้าว
ก่อนเล่นเต้นกำ�รำ�เคียว มักจะเล่นเพลงเก่ียวข้าวก่อนเสมอเป็นเพลงร้องโต้ตอบระหว่าง
ฝ่ายชายและฝ่ายหญิงในเชิงเกี้ยวพาราสี และได้มีการสืบทอดเป็นวัฒนะธรรมของตำ�บล
สระทะเลจนถงึ ปัจจุบัน

องค์ความรแู้ ละความเช่ียวชาญ
การแสดงเต้นกำ�รำ�เคียว เป็นการละเล่นพื้นเมืองที่เก่าแก่แบบหน่ึงของชาวชนบท
ในภาคกลางของไทย แถบจังหวัดนครสวรรค์ ที่อำ�เภอพยุหะคีรี ซ่ึงแต่เดิมประชาชนส่วนมาก
ยึดอาชีพการทำ�นาเป็นหลักและด้วยนิสัยรักสนุก ประกอบกับการเป็นคนเจ้าบทเจ้ากลอน
ของไทยด้วย จงึ ไดเ้ กิดการเตน้ กำ�ร�ำ เคียวขน้ึ ซง่ึ ในเนื้อเพลงแต่ละตอนจะสะทอ้ นใหเ้ หน็ สภาพ
ความเป็นอยู่ของชาวบ้านอย่างชัดเจน ลักษณะการรำ�ไม่อ่อนช้อย เช่น การรำ�ไทยทั่ว ๆ ไป
จะถอื เอาความสนกุ เป็นใหญ่ จะมีท้งั “เตน้ ” และ “ร�ำ ” ควบคูก่ นั ไป ส่วนมอื ท้งั สองของผ้รู �ำ
ขา้ งหนงึ่ จะถือเคียว อกี ขา้ งหนึง่ ถอื ต้นข้าวท่เี กย่ี วแล้วจึงไดช้ ่ือว่า “เต้นก�ำ ร�ำ เคียว”

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๑๙

ปัจจยั แห่งความสำ�เร็จ
๑. ความรกั ในอาชพี การเกษตร
๒. ความตั้งใจ อดทน ไมย่ อ่ ท้อตอ่ อุปสรรค
๓. ตอ้ งการอนรุ ักษว์ ฒั นธรรม ประเพณีของต�ำ บลสระทะเล
วิธีการถา่ ยทอดองคค์ วามรู้สู่การปฏบิ ตั ิ
การถ่ายทอดความรู้มีหลายรูปแบบ เช่น มีการนำ�ประชาชน นักเรียน และนักศึกษา
มาศึกษาดงู าน โดยตนเองถา่ ยทอดความร้ดู ้วยการพาไปดูสถานทีจ่ รงิ
ลักษณะการแสดง

แบง่ ผเู้ ลน่ เปน็ ๒ ฝา่ ย คอื ฝา่ ยชายและฝา่ ยหญงิ ส�ำ หรบั ฝา่ ยชายเรยี กวา่ “พอ่ เพลง”
ฝ่ายหญิงจะเรียกว่า “แม่เพลง” เริ่มด้วยพ่อเพลงร้องชักชวนแม่เพลงให้ออกมาเต้นกำ�รำ�เคียว
โดยร้องเพลงและเต้น ออกไปรำ�ล่อฝ่ายหญิง และแม่เพลงก็ร้องและรำ�แก้กันไป ซึ่งพ่อเพลงน้ี
อาจเปลี่ยนไปหลาย ๆ คน ช่วยกันร้องจนกว่าจะจบเพลง ส่วนผู้ท่ีไม่ได้เป็นพ่อเพลงแม่เพลง
กต็ ้องเป็น “ลูกคู่” ปรบมอื และร้องเฮ้ เฮ้ว ให้จังหวะ
โอกาสที่แสดง
การเต้นกำ�รำ�เคียวจะเล่นกันในฤดูเกี่ยวข้าว ซ่ึงเม่ือถึงฤดูเกี่ยวข้าวชาวนามักมีการ
เอาแรงกันโดยต่างฝ่ายต่างไปช่วยกันเก่ียวข้าว จะไม่มีการว่าจ้างกัน ขณะที่มีการเกี่ยวข้าวนั้น
เขามกั จะมีการรอ้ งเพลงเกี่ยวข้าวกันไปดว้ ย โดยร้องแกก้ ันระหว่างฝา่ ยชายและฝา่ ยหญิง และ
เมือ่ หยดุ พักการเกย่ี วขา้ ว ประมาณตะวนั บา่ ยคลอ้ ยแล้วการเตน้ กำ�รำ�เคยี วจึงเรม่ิ เลน่
การแตง่ กาย
ฝ่ายชายจะนุ่งกางเกงขาก๊วยและเส้ือกุยเฮงสีดํา มีผ้าขาวม้าคาดพุง สวมงอบและ
ไม่สวมรองเท้า ฝ่ายหญิงจะนุ่งโจงกระเบนและเส้ือแขนกระบอกสีดำ�ท้ังชุดเช่นกัน ทัดดอกไม้
ท่ีหูขวาและไม่สวมรองเท้าผู้แสดงทุกคนต้องถือเคียวในมือขวาและถือรวงข้าวในมือซ้ายด้วย
สถานท่เี ลน่
เล่นกันในท้องนาทเี่ กีย่ วขา้ ว หรอื ลานดนิ กว้าง ๆ ในท้องนา ปจั จบุ นั มีผู้สนใจการแสดง
ชนดิ นมี้ ากขึน้

๒๐ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

ดนตรีท่ีใช้
ตามแบบฉบับของชาวบ้านเดิมไมม่ ีดนตรปี ระกอบ เพยี งแต่ลกู ค่ทู กุ คนจะปรบมอื และ
ร้องเฮ้ เฮ้วให้จังหวะ แต่เมื่อกรมศิลปากรนำ�ไปดัดแปลง ก็ใช้ระนาดเป็นเสียงดนตรีประกอบ
ในท่าเดนิ เข้า - ออก
อปุ กรณใ์ นการเล่น
เคยี วเก่ียวขา้ วคนละ ๑ เล่ม พรอ้ มกับกำ�รวงข้าวคนละ ๑ กำ�
วิธีเลน่
ในการเล่นจะแบง่ ผู้เล่นออกเป็น ๒ ฝ่าย คอื ฝา่ ยชายและฝา่ ยหญิง แต่ละฝา่ ยจะยนื อยู่
คนละคร่ึงวงกลม แต่ละคนถือเคียวเกี่ยวข้าวไว้ด้วยมือขวา ส่วนมือซ้ายกำ�รวงข้าวไว้
เม่อื การเลน่ เรม่ิ ตน้ ขน้ึ ฝ่ายชายทเ่ี ป็นพอ่ เพลง จะเปน็ ผ้เู ตน้ ออกไปกลางวง ตามจังหวะปรบมือ
ของลูกคู่ พ่อเพลงจะร้องชักชวนแม่เพลงก่อน เพื่อให้ออกมาเพลงแรก คือ เพลงมา สำ�หรับ
ลูกคู่ท่ีเป็นชาย จะนำ�เคียวและรวงข้าวมาเหน็บไว้ข้างหลัง เพ่ือปรบมือให้จังหวะ ส่วนลูกคู่
ฝา่ ยหญงิ ยงั คงถอื เคยี ว และรวงขา้ วเหมอื นเดมิ แลว้ เดนิ ตามกนั ไปเปน็ วงกลม ส�ำ หรบั พอ่ เพลง
และแม่เพลงนั้น จะเปล่ยี นกันหลายคนกไ็ ด้ นอกนั้นกเ็ ป็นลูกคคู่ อยร้องรับ
นอกจากนี้ยังมีการรำ�ล่อ หรือเรียกว่า “รำ�กำ�” กล่าวคือ เม่ือพ่อเพลงเดินเข้าไปใกล้
แม่เพลง ก็หาทางเข้าใกล้ฝ่ายหญิงให้มากท่ีสุด เม่ือสบโอกาสก็ใช้ด้ามเคียวหรือข้อศอกกระทุ้ง
ให้ถูกตัวฝ่ายหญิง ฝ่ายหญิงจะใช้เคียวและรวงข้าวปัดป้อง ถ้าหากพ่อเพลงเข้าไปผิดท่า ก็อาจ
ถูกรวงข้าวฟาด การล่อกำ�น้ี พ่อเพลงท่ีเต้นเก่ง ๆ จะทำ�ได้น่าดูมาก เพราะท่าทางสวยงาม
เป็นท่ีสนุกสนานคร้ืนเครง ในขณะที่ร้องพ่อเพลงจะแสดงท่าทางให้สอดคล้องกับเนื้อเพลงด้วย
ซ่ึงมอี ยูท่ ้ังหมด ๑๑ บท
๒. การสรา้ งสรรคผ์ ลงาน (ระบุให้ชดั เจนตง้ั แตเ่ ร่มิ จนถงึ ปัจจุบนั )
- ท�ำ การถา่ ยทอดความรโู้ ดย มกี ารน�ำ ประชาชน นกั เรยี น และนกั ศกึ ษา มาศกึ ษาดงู าน
โดยตนเองถา่ ยทอดความรดู้ ้วยการพาไปดสู ถานท่จี รงิ
- ไดม้ พี ฒั นาทา่ ราํ เนอ้ื รอ้ ง ใหเ้ หมาะกบั ยคุ สมยั ในปจั จบุ นั ใหเ้ ดก็ และเยาวชนสามารถ
เขา้ ถึงได้

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๒๑

๓. การเผยแพร่ผลงานตอ่ สาธารณชนในประเทศและต่างประเทศ
- จัดการแสดงในตำ�บลสระทะเล จัดข้ึนในโครงการสืบสานประเพณีวัฒนธรรม
ในชุมชนส่ชู ุมชน เต้นกำ�รำ�เคียว ลงแขกเกี่ยวขา้ ว ตำ�บลสระทะเล ประจ�ำ ทุกปี
- ได้รับเชิญจากหน่วยงานภายในจงั หวัดนครสวรรค์ ใหท้ �ำ การแสดงในพธิ ตี ่าง ๆ
๔. การถ่ายทอดและเผยแพรข่ ้อมูลผลงานศลิ ปวัฒนธรรม

- เผยแพรผ่ า่ นเวบ็ ไซด์ขององคก์ ารบริหารสว่ นตำ�บลสระทะเล www.sratale.go.th
- เผยแพรผ่ ่านเพจ facebook ช่ือเพจ องคก์ ารบริหารสว่ นตำ�บลสระทะเล
- เผยแพรใ่ นเว็บ youtube เรือ่ ง เต้นกำ�ร�ำ เคยี ว ลงแขกเกีย่ วขา้ ว ตำ�บลสระทะเล
- เผยแพร่ผ่านหน่วยงานต่าง ๆ เช่น สำ�นักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริม
สขุ ภาพ, วัฒนธรรมอำ�เภอพยหุ ะคีร,ี วฒั นธรรมจังหวดั นครสวรรค,์ ทอ่ งเทีย่ วและกฬี าจังหวัด
นครสวรรค์, ประชาสัมพันธ์จังหวัดนครสวรรค์, สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย
จังหวดั นครสวรรค์
๕. รางวลั และเกียรตคิ ณุ ทไ่ี ดร้ ับ
รางวัลโครงการสำ�คัญ ขององค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินที่มีผลงานดีเด่น ประจำ�ปี
งบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๒ ด้านส่งเสริมศาสนา ศิลปะ วัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น
โครงการสืบสานประเพณีวัฒนธรรมในชุมชนสู่ชุมชนเต้นกำ�รำ�เคียว ลงแขกเกี่ยวข้าว
ต�ำ บลสระทะเล
๖. การท�ำ คุณประโยชน์เพือ่ สงั คม
ไดป้ ลูกจิตสำ�นกึ ให้คนในชุมชนเกิดตระหนกั และเข้ามามสี ว่ นรว่ มในการอนุรักษ์ ฟื้นฟู
และสบื สานภมู ปิ ญั ญาทอ้ งถน่ิ รว่ มถงึ ใหค้ นในชมุ ชนไดเ้ รยี นรคู้ วามส�ำ คญั รถู้ งึ คณุ คา่ ความเปน็ มา
และวัฒนธรรม ภูมิปัญญาของท้องถ่ิน อันจะสร้างความภูมิใจและจิตสำ�นึกในการรักษาสืบไป
และเป็นการถ่ายทอดศลิ ปะ ประเพณี วฒั นธรรม การลงแขกเกีย่ วขา้ ว และการละเล่นพ้นื บา้ น
เต้นก�ำ ร�ำ เคียว

๒๒ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

๗. ชวี ิตปัจจุบัน
ปัจจุบันกลุ่มเต้นกำ�รำ�เคียวและสภาวัฒนธรรมตำ�บลมีความเข้มแข็ง ผู้นำ�ชุมชน
ให้ความสำ�คัญกับวัฒนธรรมเต้นกำ�รำ�เคียว ชาวตำ�บลมีความภาคภูมิใจในประเพณีวัฒนธรรม
และเตม็ ใจทจ่ี ะสบื สานไว้ให้คงอย่สู ืบไป
๘. สอ่ื ผลงานที่น�ำ เสนอ
- ผลงานสร้างสรรคท์ ีม่ ีพฒั นาการก่อนหน้านีจ้ นถึงปจั จุบัน เอกสาร ภาพเคลอื่ นไหว
- รปู ภาพประกอบ จ�ำ นวน ๑ แผน่

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๒๓

๒๔ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

แบบเสนอขอ้ มูลประวัตแิ ละผลงานรางวลั

“ศิลปินถ่นิ สวรรค”์

เนื่องในโอกาส ๑๐๐ ปี แห่งการก่อตัง้ มหาวทิ ยาลัยราชภฏั นครสวรรค์

ชื่อ - นามสกลุ นางสาวสมลกั ษณ์ เขม็ กลัด
ชอ่ื ภาษาองั กฤษ Somlak Khemkiat
ชอ่ื ที่ใชใ้ นวงการศิลปะการแสดง/นามแฝง(ถา้ มี) ลเิ กคณะไพศาล เพียรศลิ ป์
เสนอเป็นศิลปินสาขา ศลิ ปะการแสดงพืน้ บ้าน
ประเภท ลิเก

๑. ประวตั ชิ วี ิตสว่ นตวั
วัน เดือน ปีเกิด ๒๕ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๐๓ ปัจจุบันอายุ ๕๐ ปี ๙ เดือน เกิดท่ี
อําเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์ ช่ือบิดา นายไพศาล เข็มกลดั ชอ่ื มารดา นางเชลย
เขม็ กลดั เปน็ บตุ รคนที่ ๓ มพี นี่ ้องจํานวน ๕ คน ไดแ้ ก่
๑. นางสมศรี เข็มกลัด ประกอบอาชีพค้าขาย
๒. นางอจั ฉรา ทองปาน ประกอบอาชพี แม่บา้ น
๓. นางสาวสมลกั ษณ์ เข็มกลัด ดแู ล กิจการลิเก บรหิ ารและจัดการ
๔. นางสาวเตอื นตา เข็มกลัด ประกอบอาชพี การแสดงลิเก
๕. นายไพรตั น์ เขม็ กลัด ประกอบอาชพี การแสดงลิเก
๖. นางใจแก้ว เข็มกลัด ประกอบอาชพี การแสดงลิเก
ปัจจุบัน สถานภาพคุณแม่เล้ียงเดียว มีบุตรชาย ๑ คน คือ นายเอกลักษณ์ ศิริกุล ประกอบ
อาชพี การแสดงลเิ ก
ท่ีอยู่ บ้านเลขที่ ๓๙๔/๔๘ หมู่ ๕ ตําบลหนองปลิง อําเภอเมืองนครสวรรค์ โทรศัพท์
๐๘๑-๔๗๔๐๘๑๔ โทรสาร ๐๕๖-๓๘๖๐๔๓, E-mail address SOMLUX ๐๘๑๔@gmail.com
สถานทท่ี าํ งาน สาํ นกั งานลเิ กคณะไพศาล เพยี รศลิ ป์ เลขท่ี ช.๓๙/๙๒ ซอยสวรรคว์ ถิ ี ๑๘ ถนนสวรรคว์ ถิ ี
ตําบลปากนํา้ โพ อาํ เภอเมอื งฯ จังหวดั นครสวรรค์ ๖๐๐๐๐ โทรศัพท์ ๐๕๖-๒๒๓๔๕๖๐

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๒๕

๒. ประวตั กิ ารศึกษา
พ.ศ. ๒๕๑๓ สําเร็จการศึกษาปีท่ี ๔ โรงเรียนวัดหนองยาง อําเภอหนองฉาง จังหวัด
อุทยั ธานี
พ.ศ. ๒๕๑๖ สําเร็จช้ันประถมศึกษาปีที่ ๖ โรงเรียนวัดท่าโพ อําเภอหนองขาหย่าง
จงั หวดั อุทยั ธานี
พ.ศ. ๒๕๑๘ สําเร็จชนั้ มธั ยมศึกษาปที ่ี ๒ โรงเรียนอทุ ยั วทิ ยาคม อําเภอเมืองอุทยั ธานี
จงั หวัดอทุ ยั ธานี
พ.ศ. ๒๕๑๙ สําเร็จช้ันมัธยมศึกษาปีที่ ๓ โรงเรียนสตรีโพฒิสารศึกษา อําเภอเมือง
นครสวรรค์ จงั หวดั นครสวรรค์
พ.ศ. ๒๕๒๒ สาํ เร็จประกาศนียบัตรวิชาการศกึ ษา วทิ ยาลยั ครนู ครสวรรค์
พ.ศ. ๒๕๒๙ สําเร็จศลิ ปศาสตรบ์ ัณฑิต มหาวิทยาลัยรามคําแหง
พ.ศ. ๒๕๓๖ สําเร็จครุศาสตรบัณฑติ วทิ ยาลยั ครูนครสวรรค์
๓. ประวตั กิ ารทาํ งาน
พ.ศ. ๒๕๓๒ เป็นพนกั งานฝา่ ยตอ้ นรับ โอปาเรเตอร์ แคชเชยี รท์ ่โี รงแรมฮมิ พาเลท
และโรงแรมพิมาน นครสวรรค์
พ.ศ. ๒๕๓๔ - ปัจจบุ ัน บรหิ ารจัดการลิเกคณะไพศาล เพียรศลิ ป์
พ.ศ. ๒๕๕๖ - ปจั จุบัน คณะกรรมการสภาวฒั นธรรมจังหวัดนครสวรรค์
พ.ศ. ๒๕๖๐ เป็นอนกุ รรมการมรดกภูมปิ ญั ญาทางวัฒนธรรม
พ.ศ. ๒๕๖๒ เป็นคณะกรรมการตดั สิน ประกวดศลิ ปะ รอ้ งลเิ กรุ่นเยาวชน ชาย - หญิง
พ.ศ. ๒๕๖๔ เป็นคณะกรรมการสมาคมลเิ กไทย ฝา่ ยปฏคิ ม
พ.ศ. ๒๕๖๔ เป็นประธานฝ่ายปฏิคม ของคณะกรรมการสภาวัฒนธรรมจังหวัด
นครสวรรค์
๔. การสร้างสรรคผ์ ลงาน
นางสาวสมลักษณ์ เข็มกลัด มีบิดา มารดา และญาติพี่น้องสืบทอดการแสดงศิลปะ
พื้นบ้านลิเก ซึ่งเกิดและเติบโตมาจากครอบครัวลิเก เมื่อเยาว์วัยจะติดตามบิดามารดาไปแสดง
ลิเกทุกแห่งหน จะแสดงลิเกรับบทเป็นลูก ตัวแสดงไหนขาด (ลิเกจะเรียกแต่ละบุคคลเป็นตัว)
สามารถแสดงได้ในขณะน้ัน และร่ายรําก่อนลิเกทําการแสดงทุกครั้ง เป็นบุตรที่บิดา มารดา
เลย้ี งและเติบโตในคณะลเิ ก

๒๖ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

พอเริม่ เข้าเรียนทุกครั้งที่มกี ิจกรรม ทางโรงเรียนจะใหไ้ ปแสดงเปน็ ตัวแทนของโรงเรียน
ไปร่ายรํา ซึ่งฝึกหัดมาจากลิเก เน่ืองด้วยนางสาวสมลักษณ์ เข็มกลัด ได้คลุกคลีกับชีวิตลิเก
มาตั้งแต่เด็ก ถึงแม้จะไปเรียนต่อระดับสูง แต่ด้วยใจรักศิลปะการแสดงพ้ืนบ้าน และเป็น
ทายาทโดยตรงเข้ามาสืบสานงานต่อ สืบทอดเจตนารมณ์ของบิดา มารดา รวมท้ังญาติพ่ีน้อง
ซ่ึงเป็นครอบครัวลิเก อีกท้ังยังเป็นการอนุรักษ์มรดกวัฒนธรรมไทย และนางสาวสมลักษณ์
เข็มกลัด ได้นําความรู้ด้านรัฐศาสตร์ท่ีร่ําเรียนมาใช้ในการบริหารปกครอง ทีมงานลิเกไพศาล
เพียรศิลป์ ด้วยความเปน็ ธรรม นาํ ระบบคณุ ธรรมมาใช้กบั บุคลากรในทมี งาน
แนวคดิ กระบวนการสรา้ งและพฒั นาผลงาน
๑. ให้ผูแ้ สดงไดร้ ูจ้ ักปรับบทกลอน บทรอ้ งลเิ กใหเ้ ข้ากับเนือ้ หาเรือ่ งราว
๒. บทกลอนสมยั ใหม่ สอดแทรกดว้ ยเครอ่ื งเตอื นสติ สะทอ้ นสงั คมไมใ่ หเ้ ยาวชนหลงผดิ
โดยเฉพาะเกยี่ วกับสิง่ เสพติด
๓. พัฒนาเร่ืองราวการแสดงให้คนดูเข้าใจง่าย สนุกสนาน แต่คงไว้ความเป็นลิเก
อนรุ กั ษม์ รดกวฒั นธรรมไทย
๔. พัฒนาปรับปรุงเครื่องแต่งกาย ตามยุคสมัยนิยม แต่ยังคงไว้ซ่ึงเครื่องแต่งกาย
แบบเดิมปรับแต่งใหเ้ ข้ายุคสมัย
๕. อปุ กรณ์ ฉาก ไฟ แสง เครอื่ งเสียง เวที ปพี่ าทย์ ต้องพัฒนาตลอดเวลา
๖. ตอ้ งเขา้ ถงึ จดุ ประสงคผ์ ตู้ ดิ ตอ่ (เจา้ ภาพ) วา่ ชอบการแสดงแนวไหนเพอ่ื ปรบั ประยกุ ต์
ให้คนดูประทบั ใจ
๗. การแสดงประยุกต์โดยนําเพลงลูกทุ่งคู่กับลิเกไทย เป็นการแสดงมินิคอนเสิร์ต
เลก็ น้อย เพ่ือใหค้ วามเพลิดเพลินทุกวัยและเหน็ คุณค่าความเปน็ ศิลป์ไทยยิง่ ขึน้
๘. พฒั นาทกั ษะ ผแู้ สดง ฝกึ ฝนใหผ้ แู้ สดงมคี วามรเู้ พม่ิ ขน้ึ เพอ่ื ใหผ้ ชู้ มมอี รรถรสมากขน้ึ
๙. ปรับปรุง เปล่ียนแปลง ทุกสิ่งอย่างให้เข้ายุคสมัย แต่ไม่ละทิ้งศิลปะการแสดง
ของไทย
โดยรวมแล้ว ทั้งการแสดง ทั้งผู้แสดง ฉากไฟ แสงสีเสียง องค์ประกอบท้ังหมด
จะตอ้ งออกมาสมบรู ณแ์ บบ

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๒๗

๕. การเผยแพรผ่ ลงานต่อสาธารณชนในประเทศ
การศึกษาเรียนรู้ การปฏิบัติงานได้ใช้ความรู้ความสามารถจากการศึกษาและ
ประสบการณ์มาโดยตลอด โดยเฉพาะการอนุรักษ์มรดกศิลปะไทย ทางด้านการแสดงฝึกฝน
ใหเ้ ยาวชนของชาติไดร้ ูจ้ กั คุณค่าสําคัญยิง่ ต่อการอนรุ กั ษ์ รกั ษาสิ่งดงี ามของคนไทย นําเยาวชน
มาฝึกฝนจนแสดงลิเกออกหน้าเวทีการแสดงได้ ตลอดจนหน่วยงานทางการศึกษา สถาบัน
หน่วยงานภาครัฐ และภาคเอกชน ให้โอกาสและมั่นใจในผลงานการแสดงและถ่ายทอดศิลปะ
วัฒนธรรมไทย ในการแสดงแต่ละครั้งจะสาธิตท่ารําต่าง ๆ ให้ผู้ชมได้รับในท่ารําและแสดง
อารมณต์ า่ ง ๆ
พ.ศ. ๒๕๔๖ การแสดงลิเกโครงการนําวัฒนธรรมและอัตลักษณ์มาเป็นกระบวนการ
ในการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพและการไกล่เกลี่ยระงับข้อพิพาทไปเผยแพร่ท่ีสถาบัน
การศกึ ษาจังหวดั นครสวรรค์ กําแพงเพชร และอตุ รดิตถ์
พ.ศ. ๒๕๕๗ นําลิเกไปแสดงพิธีถวายชัยมงคล สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ิ พระบรม
ราชนิ ีนาถ เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลมิ ชนม์ ๘๔ พรรษา ณ โรงเรียนอนุบาลนครสวรรค์
พ.ศ. ๒๕๕๔ นาํ ลเิ กไปแสดงสบื สานวฒั นธรรม มหกรรมลเิ กภาคเหนอื เฉลมิ พระเกยี รติ
สมเด็จพระเทพรัตนราชสดุ าฯ สยามบรมราชกุมารี ณ เวทีตน้ นํ้าเจา้ พระยา
พ.ศ. ๒๕๕๙ นาํ ลเิ กไปลงนามและถวายอาลยั พระบาทสมเดจ็ พระมหาภมู พิ ลอดลุ ยเดช
มหาราช บรมนาถบพติ ร เสด็จสูส่ วรรคค์ รรลาลยั
พ.ศ. ๒๕๖๐ นําลิเกไปแสดงโครงการอบรมถ่ายทอดการแสดงพื้นบ้าน (ลิเก) จังหวัด
นครสวรรค์ ท่มี หาวทิ ยาลยั ราชภฏั นครสวรรค์
พ.ศ. ๒๕๖๐ นําลิเกไปแสดงเผยแพร่วัฒนธรรมภาคเหนือที่มหาวิทยาลัยราชภัฏ
เชยี งใหม่ และท่ีประตทู า่ แพ เพื่อใหน้ ักท่องเท่ียวไดช้ มการแสดง
พ.ศ. ๒๕๖๐ นําลิเกเข้ารับการอบรมเชิงปฏิบัติการ เร่ืองการพัฒนาชุมชนลิเก และ
แหล่งทอ่ งเทีย่ วท่ี หา้ งแฟรี่แลนด์ และวัดเกยไชยเหนอื อาํ เภอชมุ แสง จังหวัดนครสวรรค์
พ.ศ. ๒๕๖๐ นําลิเกไปรําถวายในงานประเพณีลอยกระทง ที่วัดวรนาถบรรพต
อําเภอเมอื งนครสวรรค์
พ.ศ. ๒๕๖๑ นําลิเกไปสาธิตการแสดง โครงการถ่ายทอดการแสดงพื้นบ้าน (ลิเก)
เผยแพรใ่ ห้เยาวชนท่ีโรงแรมแกรน ฮลิ ล์ นครสวรรค์
พ.ศ. ๒๕๖๑ นําลิเกไปสาธิตการแสดง โครงการพัฒนาศักยภาพการท่องเท่ียว อบรม
เชงิ ปฏิบัตกิ าร ศิลปะ การร้องลเิ กสําหรับเยาวชน ทโี่ รงแรมโบนโิ ต้ ชิโนส์ นครสวรรค์

๒๘ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

พ.ศ. ๒๕๖๑ นาํ ลเิ กราํ ถวายพธิ เี ปดิ ตลาดประชารฐั ตลาดวฒั นธรรมจงั หวดั นครสวรรค์
พ.ศ. ๒๕๖๑ นําลิเกไปรําถวายพร้อมแสดงกิจกรรมมหรสพสมโภช เนื่องในมหามงคล
ราชพธิ ีบรมราชาภเิ ษก
พ.ศ. ๒๕๖๒ นําลิเกไปเข้ารับการอบรม โครงการเสริมสร้างความพร้อมแก่ท้องถ่ิน
หลกั สตู ร “กระบวนการเสริมสร้างผู้นํานกั ประชาธปิ ไตย แบบมีส่วนร่วม” ทโี่ รงแรมไมห้ อม
รีสอร์ท นครสวรรค์
พ.ศ. ๒๕๖๔ นําลิเก ป่ีพาทย์ ไปรําถวายเน่ืองในวันคล้ายวันราชสมภพ สมเด็จ
พระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ที่วัดวรนาถ
บรรพต อําเภอเมอื งนครสวรรค์
พ.ศ. ๒๕๖๔ นาํ ลเิ กไปแสดงบนั ทกึ เทป กจิ กรรมเทดิ พระเกยี รติ ๑๒ สงิ หา มหาราชนิ ี
วันแม่แห่งชาติ ท่ีวัดวรนาถบรรพต อําเภอเมืองนครสวรรค์ จัดโดยสํานักวัฒนธรรมจังหวัด
นครสวรรค์
๖. การถา่ ยทอดและเผยแพรข่ ้อมูลผลงานศลิ ปวัฒนธรรม
พ.ศ. ๒๕๕๔ เปน็ ตวั แทนลิเกนาํ ศลิ ปนิ บางส่วน แสดงละครการเลือกตั้ง ใหก้ ับสถาบัน
ราชภัฏนครสวรรค์ ช่อง ๑๑ และหนงั สือพิมพ์ท้องถน่ิ นครสวรรค์
พ.ศ. ๒๕๕๘ เผยแพร่ใหข้ อ้ มลู โดยผ่านงานวจิ ยั ทางดา้ นนาฏศลิ ปะ นางสาวอภิญญา
ชํานิ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั นเรศวร
พ.ศ. ๒๕๕๓ นาํ ลเิ กไพศาลเพยี รศลิ ป์ พรอ้ มสมั ภาษณค์ วามเปน็ มาของลเิ ก ในรายการ
ไทยโชว์ ช่อง ๙ อสมท. (ขณะน้ัน)
- ลงบทความ บลอ็ ก ของคณุ คมสนั ต์ สทุ นต์ ผดู้ าํ เนนิ รายการ ไทยโชว์ ขา่ วประชาสมั พนั ธ์
ไทยโชว์
พ.ศ. ๒๕๖๔ นําลิเก - ปี่พาทย์ บันทึกเทป แสดงกิจกรรมงานเทิดพระเกียรติ
๑๒ สิงหา มหาราชนิ ี วันแม่แห่งชาติ เผยแพร่ Online สํานกั วัฒนธรรมจงั หวัดนครสวรรค์

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๒๙

๗. รางวลั และเกียรตคิ ุณท่ีไดร้ บั
ป ี ๒๕๕๘ ช่ือรางวัล “เข็มเชิดชูเกียรติผู้ทําคุณประโยชน์ต่อสภาวัฒนธรรมจังหวัด
นครสวรรค์” ชื่อหน่วยงานทมี่ อบให้ สภาวฒั นธรรมจงั หวัดนครสวรรค์
ป ี ๒๕๕๔ ช่ือรางวัล “สืบสานวัฒนธรรมมหกรรมลิเกภาคเหนือ” ช่ือหน่วยงานท่ี
มอบให้ สาํ นกั วฒั นธรรมจงั หวดั นครสวรรค์
ป ี ๒๕๖๒ ชื่อรางวัล เป็นบุคคลที่มีพฤติกรรมด้านคุณธรรมควรค่ายกย่อง “พอเพียง
วินัย สุจริต จิตอาสา” ช่อื หน่วยงานทมี่ อบให้ สํานักวัฒนธรรมจงั หวดั นครสวรรค์
๘. การทําคณุ ประโยชนเ์ พือ่ สังคม
- เปน็ บคุ คลทมี่ คี ณุ ธรรม มีความซอ่ื สตั ยส์ จุ รติ ใฝห่ าความรู้ ปฏิบตั ติ นเปน็ คนดี ไมเ่ ลน่
การพนนั ไมด่ ่ืม สรุ าและเก่ยี วข้องกบั ยาเสพติด
- เป็นบุคคลที่มีความสามารถในการประสานงาน เอื้อเฟ้ือ ดูแล สร้างความสัมพันธ์
และเปน็ ตัวแทน ลเิ กนครสวรรคเ์ พอื่ เชอื่ มความสัมพันธ์ ในการจดั กจิ กรรมท่เี กย่ี วขอ้ ง ภาครฐั
เอกชนและชมุ ชนในสงั คม
- เป็นบุคคลท่ีบําเพ็ญประโยชน์ต่อสังคม เป็นท่ียอมรับกันโดยท่ัวไป สมควรได้รับการ
ยกย่อง เม่ือประสบความสําเร็จในด้านประกอบอาชีพการแสดงแล้ว เร่ิมจะได้ให้โอกาสทํา
ประโยชน์ ตอ่ สังคมดา้ นต่าง ๆ ดังต่อไปนี้
- ได้รับการแต่งต้งั เปน็ คณะกรรมการสภาวัฒนธรรมจังหวัดนครสวรรค์
- ได้รับการแต่งตั้งเป็นคณะกรรมการประกวดแต่งกลอนแปดหัวข้อ
“ใตร้ ่มพระบารมี”
- ไดร้ บั การแตง่ ตง้ั เปน็ คณะกรรมการตดั สนิ ประกวดรอ้ งลเิ กเยาวชน
- ไดร้ บั การแตง่ ตง้ั เป็นอนุกรรมการมรดกภมู ปิ ัญญาทางวฒั นธรรม
- ได้รบั การแตง่ ต้ังเป็นคณะกรรมการสมาคมลเิ กประเทศไทย
๙. ชีวิตปจั จุบนั
นางสาวสมลักษณ์ เข็มกลัด ปัจจุบันเป็นผู้บริหารจัดการลิเกคณะไพศาล เพียรศิลป์
มีทมี งานรวมลเิ ก ป่พี าทย์ เครอ่ื งเสียง เวทีการแสดง ประมาณ ๓๐ - ๓๕ คน คณะลเิ กไพศาล
เพียรศิลป์ มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักกันแพร่หลายทุกภาค พร้อมท้ังเป็นผู้ประสานงานกับองค์กร
ต่าง ๆ ซ่ึงเป็นงานส่วนร่วมและเป็นผู้แทนของคณะลิเก ของจังหวัดนครสวรรค์ ยึดหลัก
“เราเปน็ ครอบครัวเดยี วกนั ” ใชใ้ นการดแู ลทีมงาน

๓๐ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

๑. นําหลักการการบริหารงานบุคคล เน้นระบบคุณธรรมมาใช้ในการบริหาร
งานลิเก
๒. ยึดหลักความซื่อสัตย์ สุจริต ความจริงใจ ความสามารถ ความยุติธรรม
และความรับผิดชอบมาใช้ในองค์กร
๓. ต้องมีวิสัยทัศน์ กว้างขวาง นําสิ่งใหม่ ๆ มาปรับปรุงการทำ�งานและ
การแสดง
๔. สบื ทอดการอนุรกั ษม์ รดกไทยไวย้ าวนาน
๕. ศึกษาค้นคว้าหาความรู้สิ่งใหม่ ๆ มาปรับใช้เพื่อให้ลิเกดํารงอยู่อย่างม่ันคง
ถาวรตอ่ ไปชั่วลูกหลาน
หลักการและเหตุผลในการทาํ งาน
๑. มีความซอ่ื สตั ย์ สจุ ริต จรงิ ใจ และความรับผดิ ชอบ
๒. ยึดหลกั “เราเปน็ ครอบครัวเดยี วกนั ” ไม่มคี ําว่านายจา้ ง ลูกจา้ ง
๓. สรา้ งขวญั และกาํ ลังใจ ความสามคั คใี นทมี งาน
๔. มงุ่ ม่นั พฒั นาทมี งานเพอ่ื อนาคตยาวไกล
๕. ติดตามขา่ วสารจากโลกโซเชยี ล เพื่อพัฒนาทมี งาน
๖. ร่วมสบื สาน ต่อยอด อนุรกั ษภ์ ูมปิ ัญญา

คตพิ จนส์ อนใจ คดิ ดี พดู ดี ทําดี ทําวนั น้ีให้ดที ี่สุด

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๓๑

๓๒ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๓๓

๓๔ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๓๕

แบบเสนอข้อมูลประวตั ิและผลงานรางวัล

“ศลิ ปนิ ถน่ิ สวรรค์”

เน่ืองในโอกาส ๑๐๐ ปี แหง่ การก่อตง้ั มหาวทิ ยาลยั ราชภัฏนครสวรรค์

ชื่อ - นามสกุล นางสาวณัฏฐณชิ า รักษาศรี
ช่ือภาษาอังกฤษ Nattanicha Raksasri
เสนอเปน็ ศิลปนิ สาขา เยาวชนผสู้ บื สานศิลปวฒั นธรรมพ้ืนบา้ น
ประเภท บุคคล

๑. ประวัตชิ วี ิตสว่ นตัว
วัน เดือน ปีเกิด
เกดิ วันท่ี ๒ เดือนกุมภาพันธ์ ๒๕๔๘ อายุ ๑๗ ปี ขา้ พเจา้ นางสาวณฏั ฐณิชา รักษาศรี
เป็นบุตรของนายพาเพลนิ รกั ษาศรี และนางฉวีวรรณ อุดมสารี อาชีพรบั จา้ ง
ภูมลิ �ำ เนา
บ้านเลขท่ี ๗๓ หมู่ ๕ บ้านหนองกระดูกเนื้อ ตำ�บลหนองนมวัว อำ�เภอลาดยาว
จงั หวดั นครสวรรค์ ๖๐๑๕๐
เบอรโ์ ทรศัพท์ ๐๖๕ - ๕๖๕๖๗๐๓

๒. ประวตั ิการศึกษา
- ช้ันอนบุ าลเรียนที่ ศูนย์พฒั นาเดก็ เล็กบ้านหนองกระดกู เนอ้ื
- ชั้นประถมศึกษาปที ี่ ๑ - ๓ โรงเรียนบ้านหนองนมวัว
- ข้นั ประถมศกึ ษาปที ี่ ๔ - ๖ โรงเรียนบ้านดอนกระดกู เน้ือ
- ชน้ั มัธยมศกึ ษาปีท่ี ๑ - ๓ โรงเรยี นลาดยาววทิ ยาคม
- กำ�ลังศกึ ษาท่วี ทิ ยาลัยอาชวี ศึกษานครสวรรค์ สายอาชพี ระดับชัน้ ปวช. ๒

๓๖ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

๓. การสรา้ งสรรคผ์ ลงาน

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๓๗

ฐานที่ ๑ ฐานขนมไทย เชน่ ขนมแดกกลว้ ย แดกข้าวโพด และขนมอืน่ ๆ
ฐานที่ ๒ เก่ียวกับการรักษาสิ่งแวดล้อมการทำ�ตุ้มแทนใจไว้ดับกลิ่นในห้องนํ้า
(ใชม้ ะกรูดและใบเตย)
ฐานท่ี ๓ การทำ�ทุงทงเพื่อใช้ในการบูชาพระหรือตกแต่งสถานท่ีให้สวยงาม
โดยการออกแบบในการดาษและลงมือปฏิบัตจิ ากไหมพรม
ฐานที่ ๔ การใช้ภาษาท้องถิ่นวันละคํา (ภาษาลาวครั่ง) การพูดพญา การแสดง
การฟอ้ นแคน เครอ่ื งดนตรี การขับร้อง เป็นต้น

๓๘ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

ฐานท่ี ๕ เรียนรู้เร่ืองผ้าการแต่งกายทั้งชายและหญิง การแต่งการเต็มยศ
การแต่งกายไปท�ำ งาน โดยเฉพาะผา้ ซิน่ ตนี แดง หรือจกของชาติพันธล์ าวคร่ัง
๔. การเผยแพร่ผลงานตอ่ สาธารณชนในประเทศและต่างประเทศ
๕. การถ่ายทอดและเผยแพร่ขอ้ มลู ผลงานศลิ ปวฒั นธรรม

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๓๙

๖. รางวัลละเกียรติคุณทีไ่ ด้รบั
๑. รางวัลชนะเลิศระดับประเทศ หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง (อยู่เย็นเป็นสุข)
ประจ�ำ ปี ๒๕๖๐
๒. รางวลั หมู่บา้ นรักษาศีล ๕ ประจำ�ปี ๒๕๖๐
๓. รางวัลชนะเลิศการประกวดผ้าขาวม้าหรรษา ภูมิปัญญาไทย ระดับอำ�เภอ
ลาดยาว ประจำ�ปี ๒๕๖๔
๔. รางวัลชนะเลิศ หมู่บ้านศีล ๕ ระดบั จังหวดั นครสวรรค์ ประจ�ำ ปี ๒๕๖๔
๕. รางวัลชนะเลิศ หมบู่ ้านศีล ๕ ระดบั หลเหนือ ประจ�ำ ปี ๒๕๖๔
๖. รางวัลชนะเลิศอันดับที่ ๒ เก่ียวกับการแต่งกายด้วยผ้าไทย ระดับประเทศ
ประจำ�ปี ๒๕๖๔
๗. การท�ำ คุณประโยชนต์ อ่ สังคม

๔๐ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

๙. ชีวิตปจั จบุ นั
ข้าพเจ้าเป็นลูกหลานหมู่ ๕ บ้านหนองกระดูกเนื้อ สืบเชื้อสายชาติพันธุ์ลาวคร่ัง
แต่ข้าพเจ้าก็ภูมิใจท่ีได้เกิดมาในชุมชนที่พร้อมไปด้วยแห่งวัฒนธรรมอันท่ีชุมชนอ่ืนอาจจะไม่มี
ข้าพเจ้าเป็นคนท่ีเงียบ เรียบร้อย ว่านอนสอนง่าย ทำ�ให้ผู้ใหญ่ชื่นชมเอ็นดูอยู่เสมอ ต้ังแต่ชั้น
อนุบาล ถ้ามีการแสดงของชุมชนข้าพเจ้าก็จะได้แสดงอยู่เสมอ จนกระท่ังที่ข้าพเจ้าได้ถูกเลือก
มาเป็นตัวแทนกลุ่มเยาวชนของหมู่บ้านหนองกระดูกเน้ือ และได้เข้ามาเรียนรู้กับปราชญ์
ต่าง ๆ ของหมู่บา้ น ยิง่ ทำ�ให้ขา้ พเจา้ หลงรกั ในวฒั นธรรมของขา้ พเจ้าอยา่ งจรงิ จงั และไดเ้ ป็น
มัคคุเทศก์น้อยของหมู่บ้านร่วมด้วยพ่ี เพื่อน น้อง ๆ เข้ามาเรียนรู้ในด้านวัฒนธรรมต่าง ๆ
ของชุมชนโดยเฉพาะการแสดงสวรรค์ลำ�แคนจากในชุมชน อำ�เภอ จังหวัด และต่างจังหวัด
ตามลำ�ดับและข้าพเจ้าได้เป็นตัวแทนของหมู่บ้านหนองกระดูกเน้ือได้เข้าร่วมงานวันชาติลาว
และได้เข้าร่วมงานสงกราน์ในสถานทูตลาว ที่ข้าเจ้าภูมิใจอย่างมากท่ีได้เข้ารับเสด็จ
สมเดจ็ พระกนษิ ฐาธริ าชเจา้ กรมสมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า เจา้ ฟา้ มหาจกั รสี ริ นิ ธร มหาวชริ า
ลงกรณวรราชภักดี สิริกิจการิณีพีรยพัฒน รัฐสีมาคุณากรปิยชาติ สยามบรมราชกุมารี
วันที่ ๑๓ เมษายน ท่สี ถานทตู ลาวในประเทศไทย

ข้าพเจ้ามีความภาคภูมิใจอย่างมากที่ได้เป็นส่วนหนึ่งของรางวัลต่าง ๆ ของชุมชน
เพราะหมู่บ้านน้ีจะขับเคลื่อนด้วยพลังบวร บ้าน วัด โรงเรียน ชาวบ้านจะร่วมแรง ร่วมใจ
สามัคคกี นั วัดก็เป็นศูนยร์ วมจติ ใจ โรงเรียนก็ให้ความรู้คคู่ ณุ ธรรม ทำ�ให้หนไู ดศ้ ึกษาน�ำ ความรู้
ทไ่ี ด้มาถ่ายทอดให้กบั รุ่นน้อง ๆ ตอ่ ไป ซึง่ เป็นประโยชน์ตอ่ ชมุ ชน สงั คมและประเทศชาติ
ข้าพเจ้าพระมหาสุภัค วิรโช เจ้าอาวาสวัดหนองกระดูกเน้ือ (วัฒนธรรมตำ�บลหนอง
นมวัว) เป็นผู้ให้ข้อมูลในการเสนอชื่อ นางสาวณัฏฐณิชา รักษาศรี เข้ารับการคัดเลือกรางวัล
“ศิลปินถ่ินสวรรค์” ประเภท สาขาเยาวชนผู้สืบสานศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้าน เน่ืองในโอกาส
๑๐๐ ปี แหง่ การก่อตั้งมหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์ ประจำ�ปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๕

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๔๑

๔๒ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

แบบเสนอขอ้ มลู ประวตั ิและผลงานรางวลั

“ศิลปินถ่นิ สวรรค์”

เน่อื งในโอกาส ๑๐๐ ปี แหง่ การก่อตั้งมหาวิทยาลยั ราชภฏั นครสวรรค์

ชอ่ื - นามสกุล นายนารา รตั นพงศผ์ าสุข
ชื่อภาษาอังกฤษ Nara Rattanaphongphasuk
เสนอเป็นศิลปินสาขา เยาวชนผ้สู บื สานศลิ ปวฒั นธรรมพื้นบา้ น
ประเภท เพลงพ้ืนบา้ นภาคกลาง
๑. ประวตั ชิ ีวิตสว่ นตัว
นายนารา รัตนพงศผาสขุ เกิดวันพุธที่ ๒๑ เมษายน พ.ศ. ๒๕๔๒ ตรงกับวนั ขึ้น ๗ ค่าํ
เดอื น ๖ ปเี ถาะ บิดาช่ือ นายสมพร รตั นพงศ์ผาสขุ มารดาชอื่ นางสาวสธุ ดิ า จารบุ ตุ ร เป็นลูก
คนเดียว นับถือศาสนาพุทธ เชื้อชาติไทย สัญชาติไทย บิดามารดามีอาชีพค้าขาย เม่ืออายุได้
๑๑ ปี บิดาถึงแก่กรรม จึงอาศัยอยู่กับมารดา โดยภูมิลำ�เนา และที่อยู่ปัจจุบันแห่งเดียวกัน
คือบ้านเลขท่ี ๑๓๐/๑๓ ถนนแสงชัชวาลย์ ตำ�บลชุมแสง อำ�เภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์
โทรศัพทเ์ คลือ่ นที่ ๐๙-๕๖๒๗-๔๘๕๒ อีเมล [email protected]
๒. ประวตั ิการศกึ ษา (ทัง้ สายสามัญและสายศลิ ปะ)
- พ.ศ. ทจี่ บการศึกษา วุฒิการศกึ ษา และสถาบันท่ีส�ำ เรจ็ การศึกษา (เรยี งลำ�ดบั เวลา)
สายสามัญ
- พ.ศ. ๒๕๕๕ ระดบั ชน้ั ประถมศึกษาปที ่ี ๖ โรงเรียนพาณิชสงเคราะห์
- พ.ศ. ๒๕๕๘ ระดับชน้ั มธั ยมศึกษาป่ที ่ี ๓ โรงเรียนชมุ แสงชนทู ศิ
- พ.ศ. ๒๕๖๑ ระดบั ชั้นมธั ยมศึกษาป่ที ่ี ๖ โรงเรียนชมุ แสงชนูทศิ
- พ.ศ. ๒๕๖๕ กำ�ลังศึกษาชั้นปีที่ ๔ หลักสูตรครุศาสตรบัณฑิต สาขาวิชา
ภาษาไทย มหาวิทยาลัยราชภฏั นครสวรรค์
สายศลิ ปะ
- พ.ศ. ๒๕๕๖ ได้ศึกษาการบรรเลงเครื่องดนตรีไทยขั้นพ้ืนฐานในจากพันจ่า
อากาศเอกอำ�ไพ ออ่ นอ่นุ

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๔๓

- พ.ศ. ๒๕๕๗ ได้ศึกษาพื้นฐานการบรรเลงเคร่ืองประกอบจังหวะดนตรีไทย
จากครชู านนท์ นาคปนค�ำ
- พ.ศ. ๒๕๕๙ ได้ศึกษาทฤษฎีดนตรีไทยและการบรรเลงดนตรีไทยข้ันสูง
จากครูพงษศ์ ริ ิ กลอ่ มดี
- พ.ศ. ๒๕๖๑ ได้ศึกษาการร้องเพลงพื้นบ้านในจังหวัดนครสวรรค์จาก
ผศ.ณฐั วุฒิ เช้ือชวด
- พ.ศ. ๒๕๖๒ ได้ศึกษากลวิธีและแบบแผนการร้องเพลงฉ่อยทำ�นองเหนือ
จากครโู กมนิ ทร์ พลู เขตร์กิจ
- พ.ศ. ๒๕๖๓ ได้ศึกษาการร้องเพลงเต้นกำ�รำ�เคียวจากครูชาวบ้านสระทะเล
อ.พยหุ ะครี ี จ.นครสวรรค์
- พ.ศ. ๒๕๖๔ ได้ศึกษาการบรรเลงฆ้องวงใหญ่ เพลงเรื่องฉ่ิงพระฉันเช้า
จากครปู กป้อง ขำ�ประเสริฐ
๓. ประวตั ิการท�ำ งาน
- ปัจจุบันกำ�ลังศึกษาชั้นปีท่ี ๔ หลักสูตรครุศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย
มหาวิทยาลัยราชภฏั นครสวรรค์ ปฏิบตั ิหนา้ ทห่ี ัวหน้านักศึกษาห้อง ๑
- เป็นผู้ประสานงานระหว่างคุณพ่อโกมินทร์ พูลเขตร์กิจ พ่อเพลงฉ่อยนครสวรรค์กับ
สมาคมเพลงพนื้ บา้ นภาคกลาง และส�ำ นกั ศลิ ปวัฒนธรรม มหาวทิ ยาลัยราชภฏั นครสวรรค์

ภาพที่ ๒ นายนารา รัตนพงศผ์ าสขุ และคุณพ่อโกมินทร์ พูลเขตรก์ จิ

๔๔ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

- ร่วมทำ�งานด้านกิจกรรมเพลงพ้ืนบ้านกับสำ�นักศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏ
นครสวรรค์

ภาพท่ี ๓ ร่วมบนั ทกึ วดี ิโอเร่ือง “เลา่ ขานนทิ าน สบื ตำ�นานทอ้ งถน่ิ แผน่ ดินนครสวรรค์”
กับส�ำ นักศิลปะและวฒั นธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์

๔. การสร้างสรรค์ผลงาน
- เพลงฉอ่ ยเหนอื เชญิ ชวนใชผ้ า้ ขาวมา้ แตง่ เสรจ็ เมอ่ื วนั ท่ี ๘ กนั ยายน ๒๕๖๒ จดุ ประสงค์
เพอ่ื ใชป้ ระกวดโครงการผา้ ขาวมา้ หรรษา ภมู ปิ ญั ญาไทย ของสภาวฒั นธรรมจงั หวดั นครสวรรค์
มีเนื้อหาเก่ียวกบั การใช้ผ้าขาวมา้ และการเชญิ ชวนใหม้ าอนรุ กั ษ์ใชผ้ า้ ขาวมา้
- เพลงเต้นกำ�รำ�เคียว บทร้องไหว้ครู แต่งข้ึนเม่ือวันท่ี ๒๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๓
จุดประสงค์เพ่ือใช้ในการร้องไหว้ครูเพลงเต้นกำ�รำ�เคียว ในโครงการ “เต้นกำ�รำ�เคียว”
บรู ณาการการเรยี นการสอนกบั การทำ�นุบ�ำ รงุ ศิลปวัฒนธรรม วนั ท่ี ๕ มีนาคม ๒๕๖๓
- เพลงฉ่อยเหนือเชิดชูสุนทรภู่และสืบสานเพลงพ้ืนบ้านไทย แต่งเสร็จเม่ือวันท่ี
๘ มิถุนายน ๒๕๖๓ จุดประสงค์เพ่ือใช้ร้องประกวดฉ่อยชิงแชมป์ในรายการเฮ้ยเก่งอ่ะ
ของคุณเก่ง ไกรวิทย์ มีเน้ือหาเก่ียวกับการเชิดชูเกียรติสุนทรภู่ แนะนำ�ตนเอง เชิญชวนให้มา
สนใจดนตรไี ทยและเพลงพนื้ บ้านไทย
- เพลงฉ่อยเหนือเล่าเรื่องนิราศเมืองนรก แต่งเสร็จเม่ือวันท่ี ๒๖ ตุลาคม ๒๕๖๓
จุดประสงค์เพ่ือใช้ในร้องประกอบการนำ�เสนองานวิเคราะห์วรรณกรรมเร่ืองนิราศเมืองนรก
ซง่ึ เปน็ วรรณกรรมเกา่ ของจงั หวดั นครสวรรค์ ในรายวชิ าวรรณกรรมรายประเภท ภาคเรยี นท่ี ๑
ปีการศึกษา ๒๕๖๓ มีเนื้อหาเก่ียวกับการเล่าเรื่องราวของวรรณกรรมนิราศเมืองนรกโดยย่อ

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๔๕

- เพลงฉ่อยเหนือเล่าเรอื่ งต�ำ นานกลิ้งหนิ ชงิ นาง เรียบเรียงเสร็จเม่ือวันท่ี ๑๗ ธันวาคม
๒๕๖๔ จุดประสงค์เพ่อื ใช้ประกอบการอัดคลิปวีดิโอเร่อื ง “เล่าขานนิทาน สืบตำ�นานท้องถ่นิ
แผน่ ดนิ นครสวรรค”์ ของส�ำ นกั ศลิ ปะและวฒั นธรรม มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั นครสวรรค์ มเี นอ้ื หา
เกี่ยวกับการเล่าเรื่องตำ�นานหมู่บ้านเขาหินกลิ้ง ตำ�บลวัดน้ําลัด อำ�เภอบรรพตพิสัย จังหวัด
นครสวรรค์
๕. การเผยแพร่ผลงานตอ่ สาธารณชนในประเทศ
- บรรเลงระนาดเอกเพลง “ชมแสงทอง” รว่ มกจิ กรรมเพลงครคู สู่ มยั ในวาระครบรอบ
๑๔๐ ปีเกิด หลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) ลงเผยแพร่ทางช่องยูทูบ “เอ้ ระเหย
ลอยชาย” เมอ่ื วันท่ี ๑๒ กรกฎาคม ๒๕๖๔

ภาพท่ี ๔ บรรเลงระนาดเอกเพลง “ชมแสงทอง” ร่วมกจิ กรรมเพลงครูคู่สมยั
- ประดิษฐ์ทำ�นองดนตรีไทยและประพันธ์บทร้องเพลงฉ่อย ในเพลง “ครูภาษาไทย”
เพลงประจำ�สาขาวิชาภาษาไทย คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์ ร่วมกับ
สชุ าครีย์ คงเพชรศักดิ์ ผู้ประพันธ์ค�ำ ร้องและท�ำ นองหลัก ลงเผยแพร่ทางชอ่ งยทู ูบ “สชุ าครยี ”์
เมื่อวันที่ ๒๓ กรกฎาคม ๒๕๖๔

๔๖ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕

ภาพท่ี ๕ เพลง “ครภู าษาไทย” ทางช่องยูทบู “สชุ าครยี ”์
๖. การถา่ ยทอดและเผยแพรข่ อ้ มลู ผลงานศลิ ปวฒั นธรรม
- บทความวิชาการ การพลวัตเพลงเต้นกำ�รำ�เคียวสู่การป้องกันเชื้อไวรัสโคโรนา
สายพันธ์ุใหม่ (2019-nCoV) ร่วมกับ พินิจ นิลเนตร์ และทศพร โพธ์ิรัง ในโครงการพิพิธวิจัย
วิจิตรวทิ ยา ภาษาไทย คณะนษุ ยศาสตร์ มหาวิทยาลยั นเรศวร, ๒๕๖๓
- เผยแพร่ความร้เู กย่ี วกับเพลงพนื้ บา้ นภาคกลางลงในเฟซบุ๊ก “โซดา ชมุ แสง”

ภาพที่ ๖ การเผยแพรค่ วามรเู้ ก่ยี วกบั เพลงพน้ื บ้านภาคกลางลงในเฟซบ๊กุ “โซดา ชุมแสง”

ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕ ศิลปนถินสวรรค ๔๗

๗. รางวลั และเกยี รติคุณทีไ่ ดร้ ับ
- ปี ๒๕๖๐ ได้รับรางวัลรองชนะเลิศ อันดับ ๑ การประกวดเด่ียวฆ้องวงใหญ่
ระดับมัธยมศึกษา โครงการประกวดวงดนตรีไทย เนื่องในวันอนุรักษ์มรดกไทย จากจังหวัด
นครสวรรค์

ภาพที่ ๗ เกยี รติบัตรรางวัลรองชนะเลิศ อนั ดบั ๑
การประกวดเดยี่ วฆอ้ งวงใหญ่ ระดบั มัธยมศกึ ษา
- ปี ๒๕๖๓ ได้รับรางวัลชนะเลิศ การแข่งขัน “ฉ่อยชิงแชมป์” ชิงรางวัลฉ่อยเชิดชู
จากศิลปินแห่งชาติ คุณแม่ขวัญจิต ศรีประจันต์ นายกสมาคมเพลงพื้นบ้านภาคกลางแห่ง
ประเทศไทย จากสมาคมเพลงพืน้ บา้ นภาคกลางแห่งประเทศไทยร่วมกบั รายการเฮย้ เกง่ อะ่

ภาพท่ี ๘ คุณแมข่ วัญจติ ศรีประจนั ต์ รอ้ งเพลงฉอ่ ยเชดิ ชใู หน้ ายนารา ชนะเลิศฉ่อยชงิ แชมป์

๔๘ ศิลปนถินสวรรค ประจำปพุทธศักราช ๒๕๖๕