รายงานความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 (ฉบับสมบูรณ

รายงาน ความมั�นคงของมนุษย์ ประเทศไทย ป� 2565 Composite Human Security Index : CHSI สํานักงานปลัดกระทรวง กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั�นคงของมนุษย์

ข้อมูลทางบรรณานุกรม กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 กรุงเทพมหานคร ส านักงานปลัดกระทรวง จัดท าโดย กลุ่มการพัฒนามาตรฐานทางสังคม กองมาตรฐานการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ส านักงานปลัดกระทรวง กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ เลขที่ 1034 ถนนกรุงเกษม แขวงคลองมหานาค เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร 10100 โทร. 02 202 9088 โทรสาร 02 202 9088

2 รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565

I ค าน า กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ในฐานะที่รับผิดชอบในการพัฒนาสังคม การสร้างความเป็นธรรม และความเสมอภาคในสังคม การส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพและความมั่นคงในชีวิต สถาบันครอบครัวและชุมชน ได้จัดทำรายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 เพื่อใช้เป็นเครื่องมือ ประเมินสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทยภาพรวมระดับประเทศ กลุ่มจังหวัด และจังหวัด เพื่อให้จังหวัดได้ทราบสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ของตนเองเมื่อเปรียบเทียบกับจังหวัดอื่นๆ ช่วยให้ทราบถึงจุดเด่นและจุดด้อยในแต่ละมิติของจังหวัด และเป็นข้อมูลประกอบการพิจารณากำหนดนโยบาย แผนงาน/โครงการของจังหวัด รวมทั้งการบูรณาการระหว่างหน่วยงานในการแก้ไขปัญหาตามสถานการณ์ นำไปสู่การพัฒนาและแก้ไขสถานการณ์ของจังหวัดได้ รายงาน “ความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทยปี 2565” ได้นำเสนอสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ จากข้อมูลปี 2564 ในภาพรวมของประเทศ กลุ่มจังหวัด และจังหวัด ตลอดจนความมั่นคงของมนุษย์ ในแต่ละมิติทั้ง 12 มิติ รวมถึงผลการประเมินสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์รายจังหวัด ซึ่งได้จากการประมวลผลจากข้อมูลทุติยภูมิของหน่วยงานต่างๆ ที่รับผิดชอบ เป็นค่าดัชนีความมั่นคง ของมนุษย์ (Composite Human Security Index : CHSI) ที่แสดงถึงค่ามากหรือน้อยของความมั่นคง ของมนุษย์ในแต่ละพื้นที่ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จึงขอขอบคุณหน่วยงานต่างๆ มา ณ โอกาสนี้ และหวังเป็นอย่างยิ่งว่าเอกสารฉบับนี้จะเป็นประโยชน์ต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และผู้สนใจโดยทั่วไป กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ 2566

II สารบัญ ค าน า...................................................................................................................................................................................................................I สารบัญ...............................................................................................................................................................................................................II สรุปส าหรับผู้บริหาร........................................................................................................................................................................................... VI 1 บทน า..............................................................................................................................................................................................................1 1.1 ความเป็นมา............................................................................................................................................................................................1 1.2 การเตรียมการจัดท าความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565.................................................................................................................3 1.3 วัตถุประสงค์............................................................................................................................................................................................4 1.4 ขอบเขตการศึกษา....................................................................................................................................................................................4 1.5 ผลผลิต....................................................................................................................................................................................................4 1.6 ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ........................................................................................................................................................................4 2 แนวคิด องค์ประกอบดัชนีความมั่นคง ของมนุษย์...............................................................................................................................................6 2.1 แนวคิดและองค์ประกอบตัวชี้วัดความมั่นคงของมนุษย์...............................................................................................................................6 2.2 มิติ นิยาม และตัวชี้วัด ที่ใช้ประเมินค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565...................................................................................................8 2.3 การประมวลผลค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์..........................................................................................................................................10 2.4 การประเมินสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์.........................................................................................................................................12 2.5 การใช้ประโยชน์จากดัชนีความมั่นคงของมนุษย์.......................................................................................................................................13 2.6 ข้อจ ากัดในการประมวลค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565..................................................................................................................13 3 สถานการณ์ ความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565.....................................................................................................................................................15 3.1 สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ภาพรวมประเทศ .................................................................................................................................16 3.2 สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ระดับกลุ่มจังหวัด.................................................................................................................................21 3.3 สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ภาพรวมระดับจังหวัด...........................................................................................................................33 3.4 ข้อสังเกตและข้อเสนอแนะในอนาคต........................................................................................................................................................40 4 สถานการณ์ ความมั่นคงของมนุษย์ 12 มิติ.......................................................................................................................................................42 4.1 มิติที่อยู่อาศัย.........................................................................................................................................................................................45 4.2 มิติสุขภาพ.............................................................................................................................................................................................48 4.3 มิติอาหาร..............................................................................................................................................................................................52 4.4 มิติการศึกษา.........................................................................................................................................................................................56 4.5 มิติการมีงานท าและรายได้......................................................................................................................................................................59 4.6 มิติครอบครัว..........................................................................................................................................................................................63 4.7 มิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม.......................................................................................................................................................67 4.8 มิติศาสนาและวัฒนธรรม.........................................................................................................................................................................71 4.9 มิติความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ....................................................................................................................................................74

III 4.10 มิติสิทธิและความเป็นธรรม ...................................................................................................................................................................78 4.11 มิติการเมือง.........................................................................................................................................................................................82 4.12 มิติสิ่งแวดล้อม ทรัพยากร/พลังงาน........................................................................................................................................................86 5 ความมั่นคงของมนุษย์ รายจังหวัด...................................................................................................................................................................92 5.1 กรุงเทพมหานคร....................................................................................................................................................................................97 5.2 กระบี่.....................................................................................................................................................................................................98 5.3 กาญจนบุรี...........................................................................................................................................................................................100 5.4 กาฬสินธุ์.............................................................................................................................................................................................101 5.5 ก าแพงเพชร........................................................................................................................................................................................103 5.6 ขอนแก่น .............................................................................................................................................................................................104 5.7 จันทบุรี................................................................................................................................................................................................105 5.8 ฉะเชิงเทรา..........................................................................................................................................................................................107 5.9 ชลบุรี..................................................................................................................................................................................................108 5.10 ชัยนาท..............................................................................................................................................................................................110 5.11 ชัยภูมิ...............................................................................................................................................................................................111 5.12 ชุมพร................................................................................................................................................................................................112 5.13 เชียงราย............................................................................................................................................................................................114 5.14 เชียงใหม่...........................................................................................................................................................................................115 5.15 ตรัง...................................................................................................................................................................................................117 5.16 ตราด.................................................................................................................................................................................................118 5.17 ตาก ..................................................................................................................................................................................................120 5.18 นครนายก..........................................................................................................................................................................................121 5.19 นครปฐม............................................................................................................................................................................................123 5.20 นครพนม...........................................................................................................................................................................................124 5.21 นครราชสีมา......................................................................................................................................................................................126 5.22 นครศรีธรรมราช.................................................................................................................................................................................127 5.23 นครสวรรค์........................................................................................................................................................................................129 5.24 นนทบุรี.............................................................................................................................................................................................130 5.25 นราธิวาส...........................................................................................................................................................................................132 5.26 น่าน ..................................................................................................................................................................................................133 5.27 บึงกาฬ..............................................................................................................................................................................................135 5.28 บุรีรัมย์..............................................................................................................................................................................................136 5.29 ปทุมธานี...........................................................................................................................................................................................137 5.30 ประจวบคีรีขันธ์..................................................................................................................................................................................139 5.31 ปราจีนบุรี..........................................................................................................................................................................................140

IV 5.32 ปัตตานี..............................................................................................................................................................................................142 5.33 พระนครศรีอยุธยา..............................................................................................................................................................................143 5.34 พะเยา...............................................................................................................................................................................................145 5.35 พังงา.................................................................................................................................................................................................146 5.36 พัทลุง................................................................................................................................................................................................148 5.37 พิจิตร................................................................................................................................................................................................149 5.38 พิษณุโลก ..........................................................................................................................................................................................151 5.39 เพชรบุรี.............................................................................................................................................................................................152 5.40 เพชรบูรณ์.........................................................................................................................................................................................153 5.41 แพร่..................................................................................................................................................................................................155 5.42 ภูเก็ต ................................................................................................................................................................................................156 5.43 มหาสารคาม......................................................................................................................................................................................158 5.44 มุกดาหาร..........................................................................................................................................................................................159 5.45 แม่ฮ่องสอน........................................................................................................................................................................................160 5.46 ยโสธร...............................................................................................................................................................................................162 5.47 ยะลา.................................................................................................................................................................................................164 5.48 ร้อยเอ็ด .............................................................................................................................................................................................165 5.49 ระนอง...............................................................................................................................................................................................167 5.50 ระยอง...............................................................................................................................................................................................168 5.51 ราชบุรี...............................................................................................................................................................................................169 5.52 ลพบุรี................................................................................................................................................................................................171 5.53 ล าปาง...............................................................................................................................................................................................172 5.54 ล าพูน................................................................................................................................................................................................174 5.55 เลย ...................................................................................................................................................................................................175 5.56 ศรีสะเกษ...........................................................................................................................................................................................177 5.57 สกลนคร............................................................................................................................................................................................178 5.58 สงขลา...............................................................................................................................................................................................180 5.59 สตูล..................................................................................................................................................................................................181 5.60 สมุทรปราการ....................................................................................................................................................................................182 5.61 สมุทรสงคราม....................................................................................................................................................................................184 5.62 สมุทรสาคร........................................................................................................................................................................................185 5.63 สระแก้ว.............................................................................................................................................................................................187 5.64 สระบุรี...............................................................................................................................................................................................188 5.65 สิงห์บุรี..............................................................................................................................................................................................190 5.66 สุโขทัย ..............................................................................................................................................................................................191

V 5.67 สุพรรณบุรี.........................................................................................................................................................................................192 5.68 สุราษฎร์ธานี......................................................................................................................................................................................194 5.69 สุรินทร์..............................................................................................................................................................................................195 5.70 หนองคาย..........................................................................................................................................................................................197 5.71 หนองบัวล าภู.....................................................................................................................................................................................198 5.72 อ่างทอง.............................................................................................................................................................................................199 5.73 อ านาจเจริญ.......................................................................................................................................................................................201 5.74 อุดรธานี............................................................................................................................................................................................202 5.75 อุตรดิตถ์............................................................................................................................................................................................204 5.76 อุทัยธานี............................................................................................................................................................................................205 5.77 อุบลราชธานี......................................................................................................................................................................................207 6 บทสรุป........................................................................................................................................................................................................209 6.1 สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ภาพรวมประเทศ ...............................................................................................................................210 6.2 สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ระดับกลุ่มจังหวัด...............................................................................................................................211 6.3 สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ 12 มิติ.............................................................................................................................................214 6.4 สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ระดับจังหวัด......................................................................................................................................215 6.5 ข้อสังเกตและข้อเสนอแนะในอนาคต......................................................................................................................................................216 ภาคผนวก.......................................................................................................................................................................................................221

VI สรุปส าหรับผู้บริหาร 1. ความเป็นมา ยุทธศาสตร์ชาติ20 ปี(พ.ศ. 2561 – 2580) เป็นยุทธศาสตร์ชาติฉบับแรกของประเทศไทย ตามรัฐธรรมนูญแห่ง ราชอาณาจักรไทย ซึ่งจะต้องนำไปสู่การปฏิบัติเพื่อให้ประเทศไทยบรรลุวิสัยทัศน์ “ประเทศไทยมีความมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน เป็นประเทศพัฒนาแล้ว ด้วยการพัฒนาตามหลักปรัชญา ของเศรษฐกิจพอเพียง” หรือเป็นคติพจน์ประจำชาติว่า มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน ทั้งนี้ในยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561 – 2580 ได้ให้นิยามความหมายไว้ดังนี้ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ในฐานะหน่วยงานภาครัฐที่รับผิดชอบในการ พัฒนาสังคม การสร้างความเป็นธรรมและความเสมอภาคในสังคม การส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพและ ความมั่นคงในชีวิต สถาบัน ครอบครัวและชุมชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งมิติความมั่นคงของมนุษย์ ทั้งนี้การที่มนุษย์ จะมีความมั่นคงในชีวิตได้จะต้องได้รับหลักประกันด้านสิทธิ ความปลอดภัย การสนองต่อความจำเป็น ขั้นพื้นฐาน ตลอดจนสามารถดำรงชีวิตในสังคมได้อย่างมีศักดิ์ศรี และได้รับโอกาสอย่างเท่าเทียมกันในการ พัฒนาตนเองอย่างเต็มศักยภาพ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ได้ดำเนินการศึกษา “มาตรฐานความมั่นคงของมนุษย์” มาตั้งแต่ปี 2547 และได้มีการพัฒนามาอย่างต่อเนื่องในปี 2548 ปี 2550 และปี2554 ตามลำดับ รวมทั้งได้ดำเนินการจัดทำเป็น “รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย” มาตั้งแต่ ปี 2548 เป็นต้นมา ในการนี้ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ได้จัดทำ “รายงานความมั่นคง ของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565” ขึ้น ภายใต้กรอบมาตรฐานและตัวชี้วัดความมั่นคงของมนุษย์ 12 มิติ 40 ตัวชี้วัด เพื่อประเมิน สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ในภาพรวมระดับประเทศ กลุ่มจังหวัด และจังหวัด สำหรับใช้เป็นเครื่องมือสำคัญในการ ติดตาม และประเมินผลการพัฒนาด้านต่างๆ ในภาพรวมของประเทศไทย เพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อการพัฒนาสังคมและสร้าง ความมั่นคงของมนุษย์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ วัตถุประสงค์การจัดทำรายงานความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ 1) เพื่อใช้เป็นเครื่องมือประเมินสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ภาพรวม ระดับประเทศ กลุ่มจังหวัด และจังหวัด 2) เพื่อให้จังหวัดได้ทราบสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ของตนเองเมื่อเปรียบเทียบกับ จังหวัดอื่นๆ และช่วยให้ทราบถึงจุดเด่น จุดด้อยในแต่ละมิติของจังหวัด 3) เพื่อเป็นข้อมูลประกอบการพิจารณากำหนดนโยบาย แผนงาน/โครงการของจังหวัด 4) เพื่อการบูรณาการระหว่างหน่วยงานในการแก้ไขปัญหาตามสถานการณ์ นำไปสู่การพัฒนา และแก้ไขสถานการณ์ของจังหวัดได้

VII ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ คือ หน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องได้รับทราบสถานการณ์ความมั่นคง ของมนุษย์ในระดับประเทศ ภาค และจังหวัด ทราบถึงจุดแข็ง จุดอ่อนของมิติต่างๆ เพื่อนำไปสู่การจัดเก็บ ข้อมูลเชิงลึก ค้นหาสาเหตุของจุดอ่อน และนำไปสู่การจัดทำนโยบาย แผนงาน/โครงการ หรือการบูรณาการ ระหว่างหน่วยงานในการแก้ไขปัญหาตามสถานการณ์ 2. แนวคิดและองค์ประกอบตัวชี้วัดความมั่นคงของมนุษย์ ดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ (Human Security Index) เป็นแนวคิดเกี่ยวกับความมั่นคงของมนุษย์ ในเบื้องต้นเน้นแนวทางตามโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (United Nations Development Programme – UNDP) ที่กำหนดองค์ประกอบความมั่นคงของมนุษย์ไว้เดิม 7 มิติ ได้แก่ ความมั่นคง ทางเศรษฐกิจ ความมั่นคงทางอาหาร ความมั่นคงทางสุขภาพ ความมั่นคงด้านสิ่งแวดล้อม ความมั่นคง ส่วนบุคคล ความมั่นคงของชุมชน และความมั่นคงทางการเมือง ต่อมากระทรวงฯ ได้ทำการศึกษาดัชนี ความมั่นคงของมนุษย์ เพื่อให้สอดคล้องเหมาะสมกับบริบทของสังคมไทย โดยพิจารณาทั้งในมิติคุณภาพชีวิต และมิติภัยคุกคาม และกำหนดตัวชี้วัดที่ครอบคลุมทั้งด้านความรอดพ้นจากความต้องการ (Freedom from want) มีโอกาสที่เท่าเทียม (Equal opportunities) และความรอดพ้นจากความกลัว (Freedom from fear) แต่การจัดเก็บข้อมูลมีข้อจำกัดในตัวชี้วัดบางตัวหาข้อมูลไม่ได้ จึงจำเป็นต้องนำตัวชี้วัดอื่นที่มีข้อมูลมาทดแทน และเพื่อให้สอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาประเทศและบริบทของสังคมไทย จึงมีการศึกษาและพัฒนา มาตรฐานความมั่นคงของมนุษย์ตั้งแต่ปี พ.ศ.2547 อีกทั้งมติของคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 18 ธันวาคม 2550 ลงมติประเด็นหนึ่งว่า “นอกเหนือจากตัวชี้วัดที่ได้นำมาดำเนินการในครั้งนี้แล้ว กระทรวงการพัฒนาสังคมและ ความมั่นคงของมนุษย์ ควรพิจารณากำหนดตัวชี้วัดอื่นๆ ให้สอดคล้องเหมาะสมกับสภาพแวดล้อมและบริบท ของประเทศไทยเองเพิ่มขึ้นด้วย เนื่องจากตัวชี้วัดบางตัวอาจไม่สามารถสะท้อนข้อเท็จจริงของสังคมไทย และอาจมีจำนวนตัวชี้วัดที่น้อยเกินไป เช่น ตัวชี้วัดด้านสังคมและวัฒนธรรม สิทธิและความเป็นธรรม เป็นต้น” สำหรับตัวชี้วัดที่ใช้คำนวณค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 ประกอบด้วย 12 มิติ 40 ตัวชี้วัด ประกอบด้วย มิติ/นิยาม/ตัวชี้วัด แหล่งข้อมูล ปี พ.ศ. ข้อมูลเชิงบวก/ ข้อมูลเชิงลบ 1. ที่อยู่อาศัย : การมีที่อยู่อาศัยและสิทธิในการถือครองที่ถูกต้องตามกฎหมาย มีการจัดระบบสาธารณูปโภคให้แก่สมาชิกใช้ร่วมกันได้ อย่างพอเพียง มีความคงทนถาวร สภาพแวดล้อมเป็นสัดส่วน ถูกสุขลักษณะ และปลอดภัย 1. ความหนาแน่นของประชากรต่อพื้นที่ 1 ตร.กม. 2. อัตราการถือครองที่อยู่อาศัย 3. ร้อยละของที่อยู่อาศัยที่มีสภาพคงทนถาวร กรมการปกครอง หรือสำนักงานสถิติแห่งชาติ สำนักงานสถิติแห่งชาติ สำนักงานสถิติแห่งชาติ 2564 2564 2564 ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงบวก 2. สุขภาพ : การมีสุขภาพอนามัยที่ดี มีหลักประกันด้านสุขภาพที่เหมาะสม เข้าถึงบริการทางสุขภาพได้ พฤติกรรมการดำเนินชีวิตมีความเสี่ยง ต่อการเจ็บป่วยต่อร่างกาย จิตใจน้อยและมีการเสริมสร้างสุขภาพให้สามารถดำรงอยู่ได้อย่างปกติสุข 4. อัตราเตียงต่อประชากร 100,000 คน สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ 2564 2564 ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงบวก

VIII มิติ/นิยาม/ตัวชี้วัด แหล่งข้อมูล ปี พ.ศ. ข้อมูลเชิงบวก/ ข้อมูลเชิงลบ 5. อัตราบุคลากรทางการแพทย์ต่อประชากร 100,000 คน 6. อัตราผู้ป่วยทางสุขภาพจิตต่อประชากร 100,000 คน 7. อัตราการเจ็บป่วยด้วยโรคสำคัญ 5 โรคต่อ ประชากร 100,000 คน 8. อัตราการเข้าถึงบริการของผู้ป่วยต่อประชากร 100,000 คน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข สำนักนโยบาย และยุทธศาสตร์ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข ส ำ น ั ก น โ ย บ า ย แ ล ะ ย ุ ท ธ ศา ส ต ร์ ส ำ น ั ก งา น ปลัดกระทรวงสาธารณสุข สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ 2564 2564 2564 ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงบวก 3. อาหาร : การได้รับประทานอาหารปลอดภัย มีความรู้และพฤติกรรมในการเลือกรับประทานอาหารที่ถูกต้อง ไม่ก่อให้เกิดโรคที่รุนแรง 9. ร้อยละของผู้ป่วยอาหารเป็นพิษต่อประชากร 100,000 คน 10. ร้อยละของร้านอาหารและแผงลอยที่ได้ CFGT (Clean Food Good Taste) 11. ร้อยละของตลาดสดน่าซื้อ สำนักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวง สาธารณสุข สำนักสุขาภิบาลอาหารและน้ำ กรมอนามัย สำนักสุขาภิบาลอาหารและน้ำ กรมอนามัย 2564 2561 2561 ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงบวก 4. การศึกษา : การได้รับการศึกษาทั้งในระบบหรือนอกระบบอย่างน้อยไม่ต่ำกว่าภาคบังคับ ตลอดจนการศึกษาต่อในระดับที่สูงขึ้นไป สามารถ ใช้ความรู้ ความสามารถในการประกอบอาชีพ การรับรู้ข้อมูลข่าวสารจากสื่อ และการพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง 12. อัตรานักเรียนต่อห้องเรียน 13. อัตรานักเรียนต่อครู 14. อัตราการมีคอมพิวเตอร์ต่อครัวเรือน สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานสถิติแห่งชาติ 2564 2564 2563 ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงบวก 5. การมีงานทำและรายได้: การได้งานทำที่ก่อให้เกิดรายได้ เพียงพอต่อรายรับ รายจ่าย ไม่ก่อหนี้สินที่ไม่มีคุณค่าต่อตนเองและครอบครัว มีการออมที่เพียงพอต่อการดำเนินชีวิต มีความพึงพอใจต่อรายได้ งานที่ทำ ตลอดจนการมีวันหยุดพักผ่อนจากการทำงาน 15. อัตราการมีงานทำ 16. อัตราการว่างงาน 17. รายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือน 18. ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อครัวเรือน 19. จำนวนหนี้สินเฉลี่ยต่อครัวเรือน สำนักงานสถิติแห่งชาติ สำนักงานสถิติแห่งชาติ สำนักงานสถิติแห่งชาติ สำนักงานสถิติแห่งชาติ สำนักงานสถิติแห่งชาติ 2564 2564 2564 2564 2564 ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงลบ 6. ครอบครัว : การที่สมาชิกในครอบครัวรู้บทบาทหน้าที่ของตนเอง มีความสัมพันธ์ที่ดี มีความรับผิดชอบ สามารถช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ไม่ก่อให้เกิดความขัดแย้งที่รุนแรง 20. อัตราการจดทะเบียนหย่าต่อ 1,000 ครัวเรือน 21. ร้อยละความเข้มแข็งของครอบครัว 22. ความรุนแรงในครอบครัวต่อ 1,000 ครัวเรือน กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว พม. กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว พม. 2564 2564 2564 ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงลบ 7. ชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม : การมีโครงสร้างของชุมชนที่ชัดเจน เข้มแข็ง สมาชิกในชุมชนมีทุนทางสังคมที่ใช้ประโยชน์และสนับสนุน ทางสังคม มีการช่วยเหลือ เกื้อกูลซึ่งกันและกัน รวมถึงการมีส่วนร่วมในกิจกรรมทางสังคม ชุมชน มีความสงบสุขและปลอดภัย 23. อัตราผู้ทำประกันชีวิตต่อประชากร 24. อัตราผู้ทำประกันสังคมต่อกำลังแรงงานรวม 25. อัตราการฆ่าตัวตายและทำร้ายตนเองต่อ ประชากร 100,000 คน สำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการ ประกอบธุรกิจประกันภัย สำนักงานประกันสังคม กระทรวงแรงงาน กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข 2564 2564 2564 ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงลบ

IX มิติ/นิยาม/ตัวชี้วัด แหล่งข้อมูล ปี พ.ศ. ข้อมูลเชิงบวก/ ข้อมูลเชิงลบ 26. อัตราผู้ถือกรมธรรม์ประกันอุบัติเหตุส่วนบุคคล ต่อประชากร สำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการ ประกอบธุรกิจประกันภัย 2564 ข้อมูลเชิงบวก 8. ศาสนาและวัฒนธรรม : การที่มีกิจกรรมทางศาสนาและวัฒนธรรม การอนุรักษ์ และส่งเสริมให้เห็นคุณค่า รวมถึงการสืบทอดภูมิปัญญา ให้คงอยู่อย่างยั่งยืน 27. จำนวนศาสนสถานทุกประเภทต่อประชากร 100,000 คน 28. คนอายุ 6 ปีขึ้นไปทุกคนปฏิบัติกิจกรรมทาง ศาสนาอย่างน้อยสัปดาห์ละ 1 ครั้ง สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ และสำนักงาน คณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย 2564 2564 ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงบวก 9. ความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน : การมีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน มีวิถีชีวิต และดำรงชีวิตที่ปกติสุข ไม่ได้รับความเดือดร้อน หรือผลกระทบจากภัยทางสังคม 29. จำนวนฐานความผิดคดีอาญา 4 กลุ่มต่อ ประชากร 100,000 คน 30. อัตราการเสียชีวิตด้วยอุบัติเหตุต่อประชากร 100,000 คน สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ศูนย์ข้อมูลอุบัติเหตุ ThaiRSC หรือ ศูนย์อำนวยการ ความปลอดภัยทางถนน กรมป้องกันและบรรเทาสา ธารณภัย 2564 2564 ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงลบ 10. สิทธิและความเป็นธรรม : การได้รับความเสมอภาค เท่าเทียม และความเป็นธรรมตามสิทธิทางกฎหมาย ไม่สร้างความเดือนร้อนต่อตนเอง สามารถใช้สิทธิของตนเองอย่างถูกต้องตามสถานภาพ บทบาทและโอกาส 31. จำนวนคดีในศาลปกครองต่อประชากร 100,000 คน 32. จำนวนเรื่องร้องเรียนจากประชาชนผ่าน ศูนย์บริการประชาชนต่อประชากร 100,000 คน 33. ร้อยละของเรื่องที่ได้ข้อยุติตามข้อร้องเรียนผ่าน ศูนย์บริการประชาชน สำนักงานศาลปกครอง ศูนย์บริการประชาชน สำนักงานปลัดสำนัก นายกรัฐมนตรี ศูนย์บริการประชาชน สำนักงานปลัดสำนัก นายกรัฐมนตรี 2564 2564 2564 ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงบวก 11. การเมือง : การมีส่วนร่วมทางการเมืองในรูปแบบต่างๆ อย่างสม่ำเสมอ ได้รับการปฏิบัติตามระบอบประชาธิปไตยภายใต้หลักธรรมาภิบาล 34. อัตราการมาใช้สิทธิลงคะแนนเลือกตั้ง ส.ส. เป็น การทั่วไป 35. อัตราการมาใช้สิทธิออกเสียงประชามติร่าง รัฐธรรมนูญ เมื่อ 7 ส.ค. 2559 สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง 2562 2559 ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงบวก 12. สิ่งแวดล้อม ทรัพยากร/พลังงาน : การดำรงชีวิตที่ปลอดภัยจากภัยธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม การใช้ทรัพยากรที่คุ้มค่า การมีกิจกรรม อนุรักษ์ค้นหาทรัพยากร สิ่งแวดล้อมและพลังงานทดแทน 36. ร้อยละของพื้นที่ป่าต่อพื้นที่จังหวัด 37. อัตราการผลิตติดตั้งไฟฟ้าจากพลังงานทดแทนต่อ 1,000 ครัวเรือน 38. อัตราปริมาณการจำหน่ายน้ำมันเชื้อเพลิงต่อ 1,000 ครัวเรือน 39. อัตราปัญหามลพิษที่ได้รับการร้องเรียนต่อ ประชากร 100,000 คน กรมป่าไม้ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อม กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน กระทรวงพลังงาน กรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อม 2564 2564 2564 2564 ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงลบ

X มิติ/นิยาม/ตัวชี้วัด แหล่งข้อมูล ปี พ.ศ. ข้อมูลเชิงบวก/ ข้อมูลเชิงลบ 40. อัตราปริมาณขยะมูลฝอย (ตันต่อวัน) ต่อ 1,000 ครัวเรือน กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อม 2564 ข้อมูลเชิงลบ หมายเหตุ รายละเอียดของข้อมูลนำเสนอในภาคผนวก (แหล่งที่มาของข้อมูลตัวชี้วัดความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565) 3. การประมวลผลค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ โดยการนำข้อมูลทุติยภูมิ ที่หน่วยงานผู้รับผิดชอบมีการจัดเก็บและเผยแพร่แล้ว มาประมวลผล ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ (Composite Human Security Index : CHSI) หมายถึง ค่าสัมประสิทธิ์ที่ได้ จากการประมวลผลข้อมูลตัวชี้วัดความมั่นคงของมนุษย์ ที่แสดงถึงระดับความมากน้อยของความมั่นคง ของมนุษย์โดยรวมหรือในแต่ละมิติ เป็นการเปรียบเทียบโดยอิงกลุ่ม เพื่อสามารถสะท้อนสถานการณ์ ความมั่นคงของมนุษย์ได้ในระดับหนึ่ง และสามารถเปรียบเทียบค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ในภาพรวม และรายมิติ ทั้งในระดับประเทศ กลุ่มจังหวัด และจังหวัด เพื่อให้ทราบสถานะของจังหวัดเมื่อเปรียบเทียบกับ ค่าเฉลี่ยของประเทศ หรือในช่วงเวลาที่ผ่านมา 3.1 วิธีการคำนวณค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ (CHSI) ปี 2565 การประมวลผลไม่มี การถ่วงน้ำหนักทั้งในระดับมิติ ตัวชี้วัดในแต่ละมิติ โดยใช้สูตรการคำนวณค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ดังนี้ สูตรการคำนวณค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ CHSI = Composite Human Security Index หรือดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ZT = ผลรวมของค่ามาตรฐานจากตัวชี้วัดทั้งหมดที่ใช้ในการประเมิน ซึ่งอาจมีค่าเป็น ลบ หรือ บวก ก็ได้ (The Total Z Score) MZ = ค่าสูงสุดของผลรวมค่ามาตรฐานที่ไม่คำนึงถึงเครื่องหมาย (Absolute Value of the Maximum Total Z Score) f2 = ความถี่ของบุคคลหรือพื้นที่ที่ได้ค่าคะแนนมาตรฐานรวมเป็นบวก f1 = ความถี่ของบุคคลหรือพื้นที่ที่ได้ค่าคะแนนมาตรฐานรวมเป็นลบ = การประมวลผลที่ไม่คำนึงถึงเครื่องหมาย

XI ทั้งนี้ ค่า CHSI ที่คำนวณได้มีค่าอยู่ระหว่าง 0 ถึง 100 ค่าที่ใกล้ 100 แสดงถึง ความมั่นคงของมนุษย์ สูง ขณะที่ค่าซึ่งใกล้ 0 แสดงถึง ความมั่นคงของมนุษย์ต่ำ ค่า CHSI จะใช้แสดงถึงระดับความมั่นคงของมนุษย์ ระดับพื้นที่ว่ามีมากน้อยเพียงใด และเปรียบเทียบกับค่าเฉลี่ยในภาพรวมระดับประเทศ หรือในแต่ละมิติด้วย ข้อมูลที่นำมาประมวลผลตามตัวชี้วัด เป็นข้อมูลทุติยภูมิที่รวบรวมจากหน่วยงานต่างๆ ในปี 2564 และตัวชี้วัดที่นำมาวิเคราะห์มีทั้งตัวชี้วัดเชิงบวก และตัวชี้วัดเชิงลบ ซึ่งหมายความว่า ถ้าเป็นตัวชี้วัดเชิงบวก คือ ยิ่งมีค่าสูงจะนับว่าเป็นผลดี เช่น อัตราการถือครองที่อยู่อาศัย การประมวลผลจะใช้ข้อมูลตามตัวชี้วัดนั้นๆ ส่วนตัวชี้วัดเชิงลบ คือ หากมีค่าสูงจะนับว่าเป็นผลที่ไม่ดี เช่น อัตราผู้ป่วยทางสุขภาพจิตต่อประชากร 100,000 คน วิธีการ โดยนำค่าดัชนีของแต่ละมิติ แต่ละตัวชี้วัด มาประมวลผลด้วยสูตรการคำนวณดังกล่าว โดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูป Excel ที่ได้ตั้งค่าตามสูตรการคำนวณไว้แล้ว ทั้งนี้ ข้อมูลที่นำมาประมวลผล ตามตัวชี้วัดเป็นข้อมูลทุติยภูมิที่รวบรวมจากหน่วยงานต่างๆ ในปี 2564 ตัวชี้วัดที่นำมาวิเคราะห์ มีทั้งตัวชี้วัดเชิงบวกและตัวชี้วัดเชิงลบ ดังนั้น กรณีที่เป็นข้อมูลเชิงบวก จะนำค่าของตัวชี้วัดนั้นมาคำนวณ แต่หากเป็นข้อมูลเชิงลบ จะต้องกำหนดให้ค่าของตัวชี้วัดนั้นเป็นลบ ด้วยการคูณด้วย -1 แล้วจึงนำค่าไปประมวลตามสูตร เมื่อนำข้อมูลแต่ละตัวชี้วัดเข้าสูตรแล้วจะได้ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ (Composite Human Security Index : CHSI) ของจังหวัดในแต่ละมิติทั้ง 12 มิติ แล้วนำค่า CHSI ของทุกจังหวัดแต่ละมิติ เพื่อหาค่าต่างๆ ดังนี้ 1. ค่า CHSI ภาพรวมประเทศ = ผลรวมของค่า CHSI ทุกจังหวัด จำนวนจังหวัด (77 จังหวัด) 2. ค่า CHSI จังหวัด = ผลรวมเฉพาะค่า ZT ทั้ง 12 มิติเข้าสูตร CHSI 3. ค่า CHSI กลุ่มจังหวัด = ผลรวมของค่า CHSI กลุ่มจังหวัด จำนวนจังหวัด (กลุ่มจังหวัด) 4. ค่า CHSI เฉลี่ยแต่ละมิติ = ผลรวมของค่า CHSI แต่ละมิติทุกจังหวัด จำนวนจังหวัด (77 จังหวัด) 3.2 ข้อมูลที่ใช้ในการคำนวณค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 เป็นข้อมูลทุติยภูมิตามตัวชี้วัด 40 ตัว ที่มีข้อมูลระดับจังหวัดครบทุกจังหวัด (77 จังหวัด) โดยเป็นข้อมูลในปี 2564 จำนวน 35 ตัวชี้วัด ทั้งนี้ ตัวชี้วัดที่ใช้ข้อมูลทดแทน ได้แก่ ร้อยละของร้านอาหารและแผงลอยที่ได้ CFGT (Clean Food Good Taste) และร้อยละของตลาดสดน่าซื้อ ใช้ข้อมูลปี 2561 อัตราการมีคอมพิวเตอร์ต่อครัวเรือน ใช้ข้อมูลปี 2563

XII อัตราการมาใช้สิทธิลงคะแนนเลือกตั้ง ส.ส. เป็นการทั่วไป ใช้ข้อมูลปี 2562 และอัตราการมาใช้สิทธิออกเสียง ประชามติร่างรัฐธรรมนูญ เมื่อ 7 ส.ค. 2559 ใช้ข้อมูลปี 2559 4. การประเมินสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 (ระดับประเทศ กลุ่มจังหวัด และจังหวัด) 4.1 สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ระดับประเทศ (ตามตารางที่ 1 และแผนภูมิที่ 1) ดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 จากองค์ประกอบ 12 มิติ 40 ตัวชี้วัด ภาพรวมระดับประเทศ (กรุงเทพมหานคร และ 76 จังหวัด) มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ 69.63 ซึ่งมิติที่มีค่าดัชนีสูงสุด คือ มิติสุขภาพ 70.44 รองลงมาคือ มิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม 70.40 มิติศาสนาและวัฒนธรรม 70.39 ส่วนมิติที่มีค่าดัชนีต่ำสุด คือ มิติครอบครัว 69.85 มิติการศึกษา 69.82 และมิติสิ่งแวดล้อมทรัพยากร/ พลังงาน 69.78 ตามลำดับ เมื่อเปรียบเทียบค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ปีผ่านมา พบว่า ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ มีค่าลดลง (-0.11) ดังนี้ ปี 2564 = 69.74 และปี 2565 = 69.63 ทั้งนี้ เนื่องจากรายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ไม่ได้กำหนดเกฑณ์การวัดระดับค่าดัชนี มาก่อน เพื่อให้เห็นว่าค่าดัชนีในแต่ละจังหวัดอยู่ในระดับใด รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 นอกจากจะใช้ค่าเฉลี่ยและค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานแล้ว มีการกำหนดระดับความมั่นคงของมนุษย์ โดยใช้ค่าพิสัยเพื่อหาอันตรภาคชั้น โดยแบ่งเป็น 5 ระดับ ได้แก่ ระดับสูงมาก สูง ปานกลาง ต่ำ และต่ำมาก ในการจัดกลุ่มระดับค่าดัชนี ผลการวิเคราะห์และจัดกลุ่มระดับค่าดัชนีตามกลุ่มจังหวัด สามารถสรุปได้ดังนี้ ระดับความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 ระดับ ความมั่นคง ของมนุษย์ ช่วงค่าดัชนี จำนวน ค่าเฉลี่ย S.D. จังหวัด สูงมาก 76.19 – 91.35 20 81.27 ±3.67 ยะลา/ แม่ฮ่องสอน/ ลำปาง/ ปัตตานี/ เชียงใหม่/ อุตรดิตถ์/ ตราด/ แพร่/ กาฬสินธุ์/ เชียงราย/ พะเยา/ ลำพูน/ ชุมพร/ สุโขทัย/ สมุทรสงคราม/ พัทลุง/ น่าน/ เพชรบุรี/ อุทัยธานี/ ชัยภูมิ สูง 61.02 – 76.18 47 69.57 ±3.92 กาญจนบุรี/ กำแพงเพชร/ พิษณุโลก/ สกลนคร/ จันทบุรี/ หนองบัวลำภู/ ยโสธร/ ปราจีนบุรี/สระแก้ว/ นครปฐม/ หนองคาย/ ศรีสะเกษ/ มุกดาหาร/ นครนายก/ บึงกาฬ/ อุดรธานี/ นครพนม/ ขอนแก่น/ เพชรบูรณ์/ เลย/

XIII ระดับ ความมั่นคง ของมนุษย์ ช่วงค่าดัชนี จำนวน ค่าเฉลี่ย S.D. จังหวัด นราธิวาส/ สตูล/ อำนาจเจริญ/ นครศรีธรรมราช/ ตรัง/ ฉะเชิงเทรา/ อ่างทอง/ อุบลราชธานี/ สุพรรณบุรี/ ลพบุรี/ มหาสารคาม/ ชลบุรี/ ตาก/ ระยอง/ สิงห์บุรี/ สงขลา/ สระบุรี/ ราชบุรี/ พังงา/ นครสวรรค์/ ระนอง/ พิจิตร/ ประจวบคีรีขันธ์/ นครราชสีมา/ ร้อยเอ็ด/ บุรีรัมย์/ สมุทรสาคร ปานกลาง 45.85 – 61.01 7 56.75 ±3.75 ส ุ ร ิ น ท ร์/ ช ั ย น า ท / ก ร ะ บี่ / พระนครศรีอยุธยา/ สุราษฎร์ธานี/ ปทุมธานี/ นนทบุรี ต่ำ 30.68 – 45.84 1 34.40 ±0.00 สมุทรปราการ ต่ำมาก 15.50 – 30.67 2 17.49 ±1.99 ภูเก็ต/ กรุงเทพมหานคร 4.2 สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ระดับกลุ่มจังหวัด (ตามตารางที่ 2-7 และแผนภูมิที่ 3) การประเมินสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 ได้ประเมินค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ในระดับกลุ่มจังหวัด โดยแบ่งเป็น 6 กลุ่มจังหวัด ได้แก่ 4.2.1 กลุ่มกรุงเทพมหานครและปริมณฑล จำนวน 6 จังหวัด ได้แก่ กรุงเทพมหานคร นครปฐม นนทบุรี ปทุมธานี สมุทรปราการ และสมุทรสาคร 4.2.2 กลุ่มภาคเหนือ จำนวน 17 จังหวัด ได้แก่ กำแพงเพชร เชียงราย เชียงใหม่ ตาก นครสวรรค์ น่าน พะเยา พิจิตร พิษณุโลก เพชรบูรณ์ แพร่ แม่ฮ่องสอน ลำปาง ลำพูน สุโขทัย อุตรดิตถ์ และอุทัยธานี 4.2.3 กลุ่มภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จำนวน 20 จังหวัด ได้แก่ กาฬสินธุ์ ขอนแก่น ชัยภูมิ นครพนม นครราชสีมา บึงกาฬ บุรีรัมย์ มหาสารคาม มุกดาหาร ยโสธร ร้อยเอ็ด เลย ศรีสะเกษ สกลนคร สุรินทร์ หนองคาย หนองบัวลำภู อำนาจเจริญ อุดรธานี และอุบลราชธานี 4.2.4 กลุ่มภาคกลาง จำนวน 20 จังหวัด ได้แก่ กาญจนบุรี จันทบุรี ฉะเชิงเทรา ชลบุรี ชัยนาท ตราด นครนายก ประจวบคีรีขันธ์ ปราจีนบุรี พระนครศรีอยุธยา เพชรบุรี ระยอง ราชบุรี ลพบุรี สมุทรสงคราม สระแก้ว สระบุรี สิงห์บุรี สุพรรณบุรี และอ่างทอง 4.2.5 กลุ่มภาคใต้ จำนวน 9 จังหวัด ได้แก่ กระบี่ ชุมพร ตรัง นครศรีธรรมราช พังงา พัทลุง ภูเก็ต ระนอง และสุราษฎร์ธานี 4.2.6 กลุ่ม 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ จำนวน 5 จังหวัด ได้แก่ นราธิวาส ปัตตานี ยะลา สงขลา และสตูล

XIV เป็นการประมวลผลจากค่าดัชนีของแต่ละจังหวัดในกลุ่มจังหวัด พบว่า กลุ่มจังหวัดที่มีค่าดัชนี มากที่สุดเรียงลำดับ ดังนี้ กลุ่มภาคกลาง (68.74) กลุ่มภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (68.52) กรุงเทพมหานครและ ปริมณฑล (68.14) กลุ่มภาคเหนือ (67.99) กลุ่มภาคใต้ (67.88) และกลุ่ม 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ (67.64) ตามลำดับ รายละเอียดดังนี้ กรุงเทพมหานครและปริมณฑล มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ 68.14 อยู่ในลำดับที่ 3 ของกลุ่มจังหวัด เมื่อพิจารณาถึงมิติที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มากที่สุด 3 ลำดับแรก ได้แก่ มิติการเมือง 69.62 มิติศาสนาและวัฒนธรรม 69.60 มิติสิ่งแวดล้อมทรัพยากร/พลังงาน 69.27 ในขณะที่มิติที่มีค่าดัชนี ความมั่นคงของมนุษย์น้อยที่สุด 3 ลำดับสุดท้าย ได้แก่ มิติครอบครัว 68.54 มิติความปลอดภัยในชีวิตและ ทรัพย์สิน 68.28 มิติสิทธิและความเป็นธรรม 68.24 หากพิจารณาจังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ มากที่สุดในกลุ่มนี้ ได้แก่ จังหวัดนครปฐม มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ 99.34 และจังหวัดที่น้อยที่สุด ได้แก่ กรุงเทพมหานคร 44.45 กลุ่มภาคเหนือ ประกอบด้วย 17 จังหวัด ได้แก่ กำแพงเพชร เชียงราย เชียงใหม่ ตาก นครสวรรค์ น่าน พะเยา พิจิตร พิษณุโลก เพชรบูรณ์ แพร่ แม่ฮ่องสอน ลำปาง ลำพูน สุโขทัย อุตรดิตถ์ และอุทัยธานี กลุ่มภาคเหนือ มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ 67.99 อยู่ในลำดับที่ 4 ของกลุ่มจังหวัด เมื่อพิจารณาถึงมิติ ที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มากที่สุด 3 ลำดับแรกของกลุ่มภาคเหนือ ได้แก่ มิติการมีงานทำและรายได้ 69.84 มิติครอบครัว 69.79 มิติสุขภาพ 69.70 ในขณะที่มิติที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์น้อยที่สุด 3 ลำดับสุดท้าย ได้แก่ มิติสิทธิและความเป็นธรรม 69.03 มิติความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน 68.73 มิติที่อยู่อาศัย 68.63 หากพิจารณาจังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มากที่สุดในกลุ่มนี้ ได้แก่ จังหวัดแม่ฮ่องสอน มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ 91.39 และจังหวัดที่น้อยที่สุด ได้แก่ จังหวัดนครสวรรค์ 22.02 และจังหวัดพิจิตร 36.83 กลุ่มภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ประกอบด้วย 20 จังหวัด ได้แก่ กาฬสินธุ์ ขอนแก่น ชัยภูมิ นครพนม นครราชสีมา บึงกาฬ บุรีรัมย์ มหาสารคาม มุกดาหาร ยโสธร ร้อยเอ็ด เลย ศรีสะเกษ สกลนคร สุรินทร์ หนองคาย หนองบัวลำภู อำนาจเจริญ อุดรธานี และอุบลราชธานี กลุ่มภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีค่าดัชนี ความมั่นคงของมนุษย์ 68.52 อยู่ในลำดับที่ 2 ของกลุ่มจังหวัด เมื่อพิจารณาถึงมิติที่มีค่าดัชนีความมั่นคง ของมนุษย์มากที่สุด 3 ลำดับแรก ได้แก่ มิติความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน 70.02 มิติการเมือง 69.92 มิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม 69.80 ในขณะที่มิติที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์น้อยที่สุด 3 ลำดับ สุดท้าย ได้แก่ มิติการมีงานทำและรายได้ 68.99 มิติสิ่งแวดล้อมทรัพยากร/พลังงาน 68.93 มิติที่อยู่อาศัย 68.64 หากพิจารณาจังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มากที่สุดในกลุ่มนี้ ได้แก่ จังหวัดกาฬสินธุ์ มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ 94.67 และจังหวัดที่น้อยที่สุด ได้แก่ จังหวัดสุรินทร์ 20.08 และจังหวัดบุรีรัมย์ 31.43 กลุ่มภาคกลาง ประกอบด้วย 20 จังหวัด ได้แก่ กาญจนบุรี จันทบุรี ฉะเชิงเทรา ชลบุรี ชัยนาท ตราด นครนายก ประจวบคีรีขันธ์ ปราจีนบุรี พระนครศรีอยุธยา เพชรบุรี ระยอง ราชบุรี ลพบุรี สมุทรสงคราม สระแก้ว สระบุรี สิงห์บุรี สุพรรณบุรี และอ่างทอง กลุ่มภาคกลาง มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ 68.74

XV อยู่ในลำดับที่ 1 ของกลุ่มจังหวัด เมื่อพิจารณาถึงมิติที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มากที่สุด 3 ลำดับแรก ของกลุ่มกลาง ได้แก่ มิติที่อยู่อาศัย 69.86 มิติความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน 69.76 มิติสุขภาพ 69.73 ในขณะที่มิติที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์น้อยที่สุด 3 ลำดับสุดท้าย ได้แก่ มิติการศึกษา 69.21 มิติการเมือง 69.16 มิติการมีงานทำและรายได้ 68.09 หากพิจารณาจังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ มากที่สุดในกลุ่มนี้ ได้แก่ จังหวัดตราด มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ 98.26 และจังหวัดที่น้อยที่สุด ได้แก่ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ 45.13 และจังหวัดพระนครศรีอยุธยา 23.45 กลุ่มภาคใต้ ประกอบด้วย 9 จังหวัด ได้แก่ กระบี่ ชุมพร ตรัง นครศรีธรรมราช พังงา พัทลุง ภูเก็ต ระนอง และสุราษฎร์ธานี กลุ่มภาคใต้ มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ 67.88 อยู่ในลำดับที่ 5 ของกลุ่มจังหวัด เมื่อพิจารณาถึงมิติที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มากที่สุด 3 ลำดับแรก ได้แก่ มิติที่อยู่อาศัย 70.37 มิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม 69.84 มิติครอบครัว 69.70 ในขณะที่มิติที่มีค่าดัชนีความมั่นคง ของมนุษย์น้อยที่สุด 3 ลำดับสุดท้าย ได้แก่ มิติอาหาร 68.69 มิติการศึกษา 68.46 มิติสุขภาพ 68.32 หากพิจารณาจังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มากที่สุดในกลุ่มนี้ ได้แก่ จังหวัดพัทลุง มีค่าดัชนี ความมั่นคงของมนุษย์ 89.41 และจังหวัดที่น้อยที่สุด ได้แก่ จังหวัดภูเก็ต 19.02 กลุ่ม 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ประกอบด้วย 5 จังหวัด ได้แก่ นราธิวาส ปัตตานี ยะลา สงขลา และสตูล กลุ่ม 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ 67.64 อยู่ในลำดับสุดท้าย ของกลุ่มจังหวัด เมื่อพิจารณาถึงมิติที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มากที่สุด 3 ลำดับแรก ได้แก่ มิติการศึกษา 70.18 มิติความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน 69.63 มิติที่อยู่อาศัย 69.30 ในขณะที่มิติที่มีค่าดัชนีความมั่นคง ของมนุษย์น้อยที่สุด 3 ลำดับสุดท้าย ได้แก่ มิติสิทธิและความเป็นธรรม 68.28 มิติครอบครัว 68.04 มิติสุขภาพ 67.40 หากพิจารณาจังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มากที่สุดในกลุ่มนี้ ได้แก่ จังหวัดยะลา มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ 99.03 และจังหวัดที่น้อยที่สุด ได้แก่ จังหวัดสงขลา 41.41 4.3 สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ระดับจังหวัด (ตามตารางที่ 8) สถานการณ์ความมั่นคงของ มนุษย์ระดับจังหวัด ปี 2565 จังหวัดยะลา มีค่าดัชนีความมั่นคง ของมนุษย์ 91.35 มากที่สุดเป็นลำดับที่ 1 จาก 77 จังหวัด (ปี 2564 อยู่ในลำดับที่ 3) รองลงมาคือ แม่ฮ่องสอน มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ 87.77 อยู่ในลำดับที่ 2 ตามด้วยจังหวัดลำปาง จังหวัดปัตตานี และจังหวัด เชียงใหม่ ตามลำดับ ทั้งนี้จังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 สูงที่สุดและต่ำที่สุด 10 จังหวัด มีดังนี้ ตารางแสดงจังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มากที่สุด 10 จังหวัด และน้อยที่สุด 10 จังหวัด 10 จังหวัด ที่มีค่าดัชนีมากที่สุด 10 จังหวัด ที่มีค่าดัชนีน้อยที่สุด ลำดับ จังหวัด ค่า CHSI ลำดับ จังหวัด ค่า CHSI 1 ยะลา 91.35 77 กรุงเทพมหานคร 15.50 2 แม่ฮ่องสอน 87.77 76 ภูเก็ต 19.48

XVI 3 ลำปาง 84.48 75 สมุทรปราการ 34.40 4 ปัตตานี 84.29 74 นนทบุรี 49.51 5 เชียงใหม่ 83.93 73 ปทุมธานี 53.11 6 อุตรดิตถ์ 83.72 72 สุราษฎร์ธานี 56.34 7 ตราด 81.97 71 พระนครศรีอยุธยา 59.01 8 แพร่ 81.52 70 กระบี่ 59.48 9 กาฬสินธุ์ 80.67 69 ชัยนาท 59.68 10 เชียงราย 80.51 68 สุรินทร์ 60.14 5. สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์แต่ละมิติ การประเมินสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ เพื่อให้เห็นถึงสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ มากน้อยในแต่ละมิติรวม 12 มิติ ซึ่งผลการประเมิน พบว่า มิติสุขภาพ มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ เฉลี่ยของประเทศ 70.44 สูงที่สุดใน 12 มิติ รองลงมาคือ มิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม 70.40 มิติศาสนาและวัฒนธรรม 70.39 มิติการมีงานทำและรายได้70.33 มิติที่อยู่อาศัย 70.33 มิติสิทธิและความ เป็นธรรม 70.23 มิติความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน 70.06 มิติการเมือง 70.06 มิติอาหาร 69.99 มิติครอบครัว 69.85 มิติการศึกษา 69.82 และมิติที่มีค่าดัชนีต่ำที่สุด คือ มิติสิ่งแวดล้อมทรัพยากร/พลังงาน 69.78 ตามลำดับ (ตามตารางที่ 10) สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 ทั้ง 12 มิติ จำแนกได้ ดังนี้ 1. มิติที่อยู่อาศัย มี 3 ตัวชี้วัด ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มิติที่อยู่อาศัย ภาพรวมของประเทศ เท่ากับ 70.33 สูงเป็นลำดับที่ 5 จาก 12 มิติ จังหวัดที่มีค่าดัชนีในมิติที่อยู่อาศัยสูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 55 จังหวัด และจังหวัดที่มีค่าดัชนีสูงสุดในมิตินี้5 จังหวัดแรก ได้แก่ ยโสธร บึงกาฬ น่าน อำนาจเจริญ และลำปาง ตามลำดับ ส่วนจังหวัดที่มีค่าดัชนีมิติที่อยู่อาศัยต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 22 จังหวัด ซึ่ง 5 จังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มิติที่อยู่อาศัยน้อยที่สุด ได้แก่ สมุทรปราการ ตาก นนทบุรีภูเก็ต และกรุงเทพมหานคร ตามลำดับ 2. มิติสุขภาพ มี 5 ตัวชี้วัด ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มิติสุขภาพ ภาพรวมของประเทศ เท่ากับ 70.44 อยู่ในลำดับที่ 1 จาก 12 มิติ จังหวัดที่มีค่าดัชนีมิติสุขภาพ สูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 35 จังหวัด จังหวัดที่มีค่าดัชนีสูงสุดในมิตินี้ 5 จังหวัดแรก ได้แก่ กรุงเทพมหานคร ยะลา ปัตตานี ชลบุรี และ สมุทรสาคร ตามลำดับ ส่วนจังหวัดที่มีค่าดัชนีมิติสุขภาพต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 42 จังหวัด ซึ่ง 5 จังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มิติสุขภาพน้อยที่สุด ได้แก่ พะเยา แพร่ ลำพูน น่าน และลำปาง ตามลำดับ 3. มิติอาหาร มี 3 ตัวชี้วัด ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มิติอาหาร ภาพรวมของประเทศ เท่ากับ 69.99 อยู่ในลำดับที่ 9 จาก 12 มิติ จังหวัดที่มีค่าดัชนีมิติอาหาร สูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 49 จังหวัด และจังหวัดที่มีค่าดัชนีสูงสุดในมิตินี้ 5 จังหวัดแรก ได้แก่ ปทุมธานี อ่างทอง ชุมพร อุตรดิตถ์ และ

XVII สมุทรสาคร ตามลำดับ ส่วนจังหวัดที่มีค่าดัชนีในมิติอาหารต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 28 จังหวัด ซึ่ง 5 จังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ในมิติอาหารน้อยที่สุด ได้แก่ ชัยนาท มุกดาหาร นครราชสีมา ประจวบคีรีขันธ์ และร้อยเอ็ด ตามลำดับ 4. มิติการศึกษา มี 3 ตัวชี้วัด ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มิติการศึกษา ภาพรวมของประเทศ เท่ากับ 69.82 อยู่ในลำดับที่ 11 จาก 12 มิติ จังหวัดที่มีค่าดัชนีมิติการศึกษาสูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 40 จังหวัด และจังหวัดที่มีค่าดัชนีสูงสุดในมิตินี้ 5 จังหวัดแรก ได้แก่ แม่ฮ่องสอน แพร่ ชัยนาท พิษณุโลก และลำปาง ตามลำดับ ส่วนจังหวัดที่มีค่าดัชนีในมิติการศึกษาต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 37 จังหวัด โดย 5 จังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ในมิติการศึกษาน้อยที่สุด ได้แก่ ปทุมธานี ระยอง สมุทรสาคร ชลบุรี และสมุทรปราการ ตามลำดับ 5. มิติการมีงานทำและรายได้ มี 5 ตัวชี้วัด ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มิติการมีงานทำและรายได้ ภาพรวมของประเทศ เท่ากับ 70.33 อยู่ในลำดับที่ 10 จาก 12 มิติ จังหวัดที่มีค่าดัชนีมิติการงานทำและรายได้ สูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 47 จังหวัด และจังหวัดที่มีค่าดัชนีสูงสุดในมิตินี้ 5 จังหวัดแรก ได้แก่ นครปฐม ยโสธร ฉะเชิงเทรา ระยอง และตราด ตามลำดับ ส่วนจังหวัดที่มีค่าดัชนีมิติการมีงานทำและรายได้ ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 30 จังหวัด โดย 5 จังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ มิติการมีงานทำและรายได้ น้อยที่สุด ได้แก่ อำนาจเจริญ กำแพงเพชร กระบี่ นราธิวาส และภูเก็ต ตามลำดับ 6. มิติครอบครัว มี 3 ตัวชี้วัด ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มิติครอบครัว ภาพรวมของประเทศ เท่ากับ 69.85 อยู่ในลำดับที่ 10 จาก 12 มิติ จังหวัดที่มีค่าดัชนีมิติครอบครัวสูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 44 จังหวัด และจังหวัดที่มีค่าดัชนีสูงสุดในมิตินี้ 5 จังหวัดแรก ได้แก่ ยะลา นราธิวาส นครปฐม ปัตตานี และอำนาจเจริญ ตามลำดับ ส่วนจังหวัดที่มีค่าดัชนีมิติครอบครัว ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 33 จังหวัด โดย 5 จังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มิติครอบครัวน้อยที่สุด ได้แก่ กรุงเทพมหานคร น่าน อ่างทอง สระบุรี และราชบุรี ตามลำดับ 7. มิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม มี 4 ตัวชี้วัด ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มิติชุมชนและ การสนับสนุนทางสังคม ภาพรวมของประเทศ เท่ากับ 70.40 อยู่ในลำดับที่ 2 จาก 12 มิติ จังหวัดที่มีค่าดัชนี มิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคมสูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 28 จังหวัด และจังหวัดที่มีค่าดัชนี สูงสุดในมิตินี้ 5 จังหวัดแรก ได้แก่ กรุงเทพมหานคร นนทบุรี ชลบุรี สมุทรสาคร และปทุมธานี ตามลำดับ ส่วนจังหวัดที่มีค่าดัชนีมิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 49 จังหวัด โดย 5 จังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคมน้อยที่สุด ได้แก่ ศรีสะเกษ สระแก้ว บึงกาฬ เลย และแม่ฮ่องสอน ตามลำดับ 8. มิติศาสนาและวัฒนธรรม มี 2 ตัวชี้วัด ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มิติศาสนาและวัฒนธรรม ภาพรวมของประเทศ เท่ากับ 70.39 อยู่ในลำดับ 3 จาก 12 มิติ จังหวัดที่มีค่าดัชนีมิติศาสนาและวัฒนธรรม สูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 51 จังหวัด และจังหวัดที่มีค่าดัชนีสูงสุดในมิตินี้5 จังหวัดแรก ได้แก่ ยโสธร หนองคาย ร้อยเอ็ด มุกดาหาร และมหาสารคาม ตามลำดับ ส่วนจังหวัดที่มีค่าดัชนีมิติศาสนาและ วัฒนธรรม ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 26 จังหวัด โดย 5 จังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์

XVIII ในมิติศาสนาและวัฒนธรรม น้อยที่สุด ได้แก่ กระบี่ ภูเก็ต นครศรีธรรมราช สุราษฎร์ธานี และกรุงเทพมหานคร ตามลำดับ 9. มิติความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน มี 2 ตัวชี้วัด ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ มิติความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ภาพรวมของประเทศ เท่ากับ 70.06 อยู่ในลำดับ 7 จาก 12 มิติ จังหวัดที่มีค่าดัชนีมิติความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินสูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 41 จังหวัด และจังหวัดที่มีค่าดัชนีสูงสุดในมิตินี้ 5 จังหวัดแรก ได้แก่ แม่ฮ่องสอน อุดรธานี สมุทรปราการ ปัตตานี และสุรินทร์ ตามลำดับ ส่วนจังหวัดที่มีค่าดัชนีมิติความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ต่ำกว่าค่าเฉลี่ย ของประเทศ มีจำนวน 36 จังหวัด โดย 5 จังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มิติความปลอดภัยในชีวิต และทรัพย์สิน น้อยที่สุด ได้แก่ สระบุรี กระบี่ ภูเก็ต เลย และพังงา ตามลำดับ 10. มิติสิทธิและความเป็นธรรม มี 3 ตัวชี้วัด ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มิติสิทธิและความเป็นธรรม ภาพรวมของประเทศ เท่ากับ 70.23 อยู่ในลำดับ 6 จาก 12 มิติ จังหวัดที่มีค่าดัชนีมิติสิทธิและความเป็นธรรม สูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 49 จังหวัด และจังหวัดที่มีค่าดัชนีสูงสุดในมิตินี้ 5 จังหวัดแรก ได้แก่ อำนาจเจริญ เลย หนองบัวลำภู สกลนคร และอุตรดิตถ์ ตามลำดับ ส่วนจังหวัดที่มีค่าดัชนีมิติสิทธิและ ความเป็นธรรม ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 28 จังหวัด โดย 5 จังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคง ของมนุษย์มิติสิทธิและความเป็นธรรม น้อยที่สุด ได้แก่ นครนายก ปทุมธานี สุพรรณบุรี นนทบุรี และกรุงเทพมหานคร ตามลำดับ 11. มิติการเมือง มี 2 ตัวชี้วัด ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มิติการเมือง ภาพรวมของประเทศ เท่ากับ 70.06 อยู่ในลำดับ 8 จาก 12 มิติ จังหวัดที่มีค่าดัชนีมิติการเมืองสูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 35 จังหวัด โดยจังหวัดที่มีค่าดัชนีสูงสุดในมิตินี้ 5 จังหวัดแรก ได้แก่ ลำพูน แม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ พัทลุง และลำปาง ตามลำดับ ส่วนจังหวัดที่มีค่าดัชนีมิติการเมือง ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 42 จังหวัด โดย 5 จังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มิติการเมือง น้อยที่สุด ได้แก่ ร้อยเอ็ด สุรินทร์ อุดรธานี หนองบัวลำภู และหนองคาย 12. มิติสิ่งแวดล้อม ทรัพยากร/พลังงาน มี 5 ตัวชี้วัด ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มิติสิ่งแวดล้อม ทรัพยากร/พลังงาน ภาพรวมของประเทศ เท่ากับ 69.78 อยู่ในลำดับสุดท้าย จาก 12 มิติ จังหวัดที่มีค่าดัชนี มิติสิ่งแวดล้อม ทรัพยากร/พลังงาน สูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 51 จังหวัด โดยจังหวัดที่มีค่าดัชนี สูงสุดในมิตินี้ 5 จังหวัดแรก ได้แก่ กาญจนบุรี แม่ฮ่องสอน อุทัยธานี สระแก้ว และน่าน ตามลำดับ ส่วนจังหวัดที่มีค่าดัชนีมิติสิ่งแวดล้อม ทรัพยากร/พลังงาน ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ มีจำนวน 26 จังหวัด โดย 5 จังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ในมิติสิ่งแวดล้อม ทรัพยากร/พลังงาน น้อยที่สุด ได้แก่ นครปฐม พระนครศรีอยุธยา สมุทรปราการ สมุทรสาคร และกรุงเทพมหานคร

XIX 6. สรุปการประเมินสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 ความมั่นคงของมนุษย์ในปี 2565 ภาพรวมระดับประเทศมีค่าดัชนี 69.63 ลดลงจากปีที่แล้ว (-0.11) ส่วนในระดับกลุ่มจังหวัด กลุ่มภาคกลาง มีความมั่นคงของมนุษย์มากที่สุด ในขณะที่กลุ่ม 5 จังหวัดชายแดนใต้ มีความมั่นคงของมนุษย์น้อยที่สุด สำหรับความมั่นคงของมนุษย์ในระดับจังหวัด ค่าดัชนีมีความหลากหลาย และกระจายตามภูมิภาค ต่างๆ ในทุกภาค ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ที่สูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ จำนวน 44 จังหวัด (ร้อยละ 57.14) และจังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ จำนวน 33 จังหวัด (ร้อยละ 42.86) ทั้งนี้จังหวัดที่อยู่ในลำดับท้ายๆ ส่วนใหญ่เป็นจังหวัดที่มีความเป็นเมืองใหญ่และเป็นเมือง ด้านเศรษฐกิจ ในขณะที่บางจังหวัดมีการเปลี่ยนแปลงค่อนข้างมากทั้งในด้านบวกและด้านลบ สำหรับจังหวัด ยะลาที่อยู่ในลำดับแรก ถือว่าอยู่ในสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงแต่ไม่มากนัก เพราะในปี 2564 อยู่ในลำดับที่ 3 และขึ้นมาอยู่ในลำดับที่ 1 ในปี 2565 ทั้งนี้ มิติที่มีความมั่นคงมากที่สุด ได้แก่ มิติสุขภาพ รองลงมาคือ มิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม มิติศาสนาและวัฒนธรรม มิติการมีงานทำและรายได้ และมิติที่อยู่อาศัย ในขณะที่มิติที่ควรมีการเฝ้าระวัง และป้องกัน และให้ความสำคัญ มีดังนี้ 1. มิติครอบครัว มีปัจจัยสำคัญที่จะช่วยให้เกิดความมั่นคงมิติครอบครัว คือ การสร้างความอบอุ่นและ ความเข้มแข็งในครอบครัว และการลดและป้องกันการเกิดปัญหาความรุนแรงในครอบครัว 2. มิติการศึกษา ควรให้ความสำคัญกับ อัตรานักเรียนต่อห้องเรียน อัตรานักเรียนต่อครูและอัตรา การมีคอมพิวเตอร์ต่อครัวเรือน โดยเฉพาะการกระจายการพัฒนาอย่างเท่าเทียมในทุกพื้นที่ 3. มิติสิ่งแวดล้อม ทรัพยากร/พลังงาน ควรเน้นการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า การสร้างพลังงานทดแทน รวมถึงการช่วยกันลดหรือแก้ไขปัญหามลพิษทั้งในระดับปัจเจก ชุมชน และสังคม ดังนั้น ในระดับจังหวัดควรพิจารณาค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ของจังหวัดในภาพรวม 12 มิติ และรายมิติ เพื่อเปรียบเทียบกับค่าเฉลี่ยของประเทศ แล้วพิจารณาให้ความสำคัญกับมิติที่มีค่าดัชนีต่ำกว่า ค่าเฉลี่ยของประเทศเป็นสำคัญ 7. การน าไปใช้ประโยชน์ 7.1 ดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ (CHSI) เป็นเครื่องมือประเมินสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ ในระดับจังหวัด ที่ทำให้จังหวัดต่างๆ ทราบถึงสถานการณ์ที่ผ่านมาของพื้นที่ว่าอยู่ในระดับใด เมื่อเทียบกับ ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ภาพรวมประเทศ หรือกับจังหวัดอื่นๆ นอกจากนี้จังหวัดได้ทราบถึงจุดเด่น จุดด้อยในมิติต่างๆ ของจังหวัด โดยเปรียบเทียบกับค่าเฉลี่ยของประเทศ หรือกลุ่มจังหวัด นอกจากนี้ ยังสามารถดูแนวโน้มการเปลี่ยนแปลง ด้วยการเปรียบเทียบค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ของจังหวัด ในแต่ละปี และสามารถที่จะนำไปสู่การจัดเก็บข้อมูลรายละเอียด เพื่อค้นหาสาเหตุของจุดด้อยของจังหวัด และพร้อมนำไปใช้ประโยชน์เป็นข้อมูลประกอบการพิจารณากำหนดนโยบาย แผนงาน/โครงการที่จะ

XX ดำเนินการ หรือบูรณาการกับหน่วยงานอื่นๆ รวมทั้งใช้ประเมินผลการดำเนินงานที่ผ่านมา และวิเคราะห์ แนวโน้มในอนาคต 7.2 ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ไม่ได้กำหนดไว้เป็นค่ามาตรฐาน แต่จะพิจารณาเปรียบเทียบค่าดัชนี ความมั่นคงของมนุษย์ของพื้นที่โดยรวมหรือรายมิติ กับค่าเฉลี่ยระดับประเทศ หรือค่าเฉลี่ยของกลุ่มจังหวัด เป็นการเปรียบเทียบโดยอิงกลุ่ม ไม่ใช่อิงเกณฑ์ ทุกจังหวัดจึงควรให้ความสำคัญที่จะดำเนินการพัฒนาคนและ สังคมให้มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ที่สูงขึ้น โดยเฉพาะมิติที่มีค่าดัชนีต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ หรือกลุ่มจังหวัด และการที่จังหวัดมีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ภาพรวมต่ำ หรือค่าดัชนีความมั่นคง ของมนุษย์รายมิติต่ำ มิได้หมายความว่าจังหวัดนั้นๆ มีปัญหา หรือเจ้าหน้าที่บกพร่อง แต่เป็นเพราะบริบท ของแต่ละจังหวัดที่แตกต่างกัน ซึ่งจะต้องพิจารณาว่าตัวชี้วัดที่ทำให้ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ต่ำ เพื่อจะได้ รู้ว่าจังหวัดควรให้ความสนใจหรือความสำคัญที่จะดำเนินการพัฒนาจังหวัดในด้านใด และหากค่าดัชนี ความมั่นคงของมนุษย์อยู่ในสถานการณ์ที่ดี มีความมั่นคงแล้ว ก็ให้รักษาดำรงอยู่หรือพัฒนาให้ดีขึ้นกว่าเดิม อย่างยั่งยืนต่อไป 7.3 การนำไปใช้ประโยชน์ในระดับจังหวัดและกลุ่มจังหวัด ในส่วนของการใช้ประโยชน์ในระดับ กลุ่มจังหวัด สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ ควรหารือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องระดับเขตหรือ กลุ่มจังหวัด นำเสนอดัชนีตัวชี้วัดความมั่นคงของมนุษย์ของกลุ่มจังหวัดให้รับรู้รับทราบ และกำหนดแนวทาง ในการยกระดับดัชนีตัวชี้วัดความมั่นคงของมนุษย์ที่มีค่าดัชนีที่ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ และกำกับติดตาม ความคืบหน้าในแต่ละตัวชี้วัด สำหรับระดับจังหวัด สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ควรพิจารณาศึกษาผลการวิเคราะห์ดัชนีชี้วัดความมั่นคงของมนุษย์ในจังหวัดของตนเอง แล้วประชุมถ่ายทอด ไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง นำเสนอผู้ว่าราชการจังหวัด หรือรองผู้ว่าราชการจังหวัด ที่กำกับสายงานรับผิดชอบ เพื่อกำหนดแนวทางในการยกระดับดัชนีตัวชี้วัดความมั่นคงของมนุษย์ที่มีค่าดัชนีที่ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ และกำกับติดตามผลการขับเคลื่อนเป็นประจำทุกปี 8. ข้อจ ากัดในการประมวลค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 ในการประเมินสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 ใช้องค์ประกอบทั้ง 12 มิติ และตัวชี้วัด ต่างๆ ตามที่ได้กล่าวแล้วข้างต้น แต่ในการรวบรวมข้อมูล การประมวลผลข้อมูล ก็มีข้อจำกัดหลายประการ จึงจำเป็นต้องนำข้อมูลเหล่านั้นมาประมวลผล เพื่อให้การประมวลผลที่สมบูรณ์ ดังนี้ 8.1 ข้อมูลที่จะนำมาประเมิน ต้องเป็นข้อมูลที่มีครบทุกจังหวัด และควรจะเป็นข้อมูลในฐานปีเดียวกัน ถือเป็นเงื่อนไขสำคัญของการประมวลผลข้อมูล ซึ่งหลายตัวชี้วัดไม่สามารถใช้ข้อมูลต่อเนื่องได้ทุกปี เช่น มิติอาหาร ได้แก่ ร้อยละของร้านอาหารและแผงลอยที่ได้ CFGT (Clean Food Good Taste) และร้อยละ ของตลาดสดน่าซื้อ เป็นข้อมูลปี 2561 มิติการเมือง ได้แก่ อัตราการมาใช้สิทธิออกเสียงประชามติ ร่างรัฐธรรมนูญ เมื่อ 7 ส.ค. 2559 เป็นข้อมูลปี 2559 เป็นต้น

XXI 8.2 ตัวชี้วัดส่วนใหญ่เป็นตัวชี้วัดลักษณะ Input หรือสถานการณ์ตามบริบทของพื้นที่ เช่น จำนวนเตียง จำนวนบุคลากรทางการแพทย์ จำนวนนักเรียน จำนวนห้องเรียน จำนวนครู จำนวนศาสนาสถาน เป็นต้น ซึ่งตัวชี้วัดในลักษณะของ Output หรือ Impact ค่อนข้างมีน้อย หรือมีแต่มีข้อมูลไม่ครบทุกจังหวัด 8.3 ตัวชี้วัดบางตัวไม่สามารถสะท้อนได้ตรงตามนิยามความหมายในแต่ละมิติ จำเป็นต้องใช้ตัวชี้วัด ที่มีข้อมูลครบตามเงื่อนไข เช่น มิติครอบครัว ประเมินโดยใช้อัตราการจดทะเบียนหย่าต่อ 1,000 ครัวเรือน ซึ่งเป็นข้อมูลเชิงลบ หรือในมิติการศึกษา ใช้อัตราการมีคอมพิวเตอร์ต่อครัวเรือน เป็นต้น 8.4 ตัวชี้วัดบางตัวมีความได้เปรียบ เสียเปรียบ มีความแตกต่างในบริบทของแต่ละพื้นที่ เช่น มิติที่อยู่อาศัย ประเมินความหนาแน่นของประชากร จังหวัดที่มีความเป็นเมืองใหญ่สูงจะเสียเปรียบจังหวัด ทั่วไป พื้นที่น้อยคนมาก พื้นที่มากคนน้อย เป็นต้น โดยในปี 2565 นำมาประมวลผลทั้งหมด เพื่อให้สะท้อน กับสภาพความเป็นจริง หรือตัวชี้วัดอัตราการเสียชีวิตด้วยอุบัติเหตุ ซึ่งจะนับจำนวนเหตุที่เกิดในพื้นที่จังหวัด ซึ่งหลายเหตุการณ์จังหวัดที่เกิดเหตุเป็นเพียงทางผ่านของการเดินทาง เป็นต้น 8.5 ข้อมูลของหน่วยงานที่รับผิดชอบมีการจัดเก็บข้อมูลไม่ต่อเนื่อง และมีการเปลี่ยนแปลงฐานข้อมูล ของหน่วยงาน ในขณะที่บางตัวชี้วัดมีการเพิ่มรายละเอียดของข้อมูลมากขึ้น เช่น มิติชุมชนและการสนับสนุน ทางสังคม ตัวชี้วัดอัตราการฆ่าตัวตายและทำร้ายตนเองต่อประชากร 100,000 คน ซึ่งการฆ่าตัวตาย จะนับจำนวนที่เกิดขึ้นในจังหวัด แต่ผู้ให้ข้อมูลมีประเด็นเพิ่มขึ้นเป็น ผู้ฆ่าตัวตายและทำร้ายตนเอง มีภูมิลำเนา อยู่ในจังหวัดอื่น เป็นต้น 8.6 ข้อมูลบางตัวชี้วัดมีการเคลื่อนไหวของข้อมูลค่อนข้างน้อย หรือมีอัตราการเกิดขึ้นน้อย เช่น ความรุนแรงในครอบครัว จำนวนศาสนสถาน ร้อยละของร้านอาหารและแผงลอยที่ได้ CFGT (Clean Food Good Taste) เป็นต้น 8.7 ข้อมูลบางตัวชี้วัดเป็นการนับจำนวนที่เกิด (จำนวนรับแจ้ง) แต่ในเชิงของผลกระทบจะมี ความแตกต่างกันของแต่ละพื้นที่ (จังหวัด) เช่น จำนวนฐานความผิดคดีอาญา 4 กลุ่มต่อประชากร 100,000 คน หากเกิดในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ 1 ครั้ง จะมีผลกระทบค่อนข้างสูง เมื่อเทียบกับจังหวัด อื่นๆ เป็นต้น 9. ข้อสังเกตและข้อเสนอแนะในอนาคต จากข้อมูลค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ทั้งในภาพรวม รายมิติ และรายพื้นที่ที่นำเสนอข้างต้น มีข้อสังเกตและข้อเสนอแนะในอนาคต ดังนี้ 9.1 ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์สวนทางกับระดับการพัฒนาทางเศรษฐกิจ และระดับความเป็นเมือง ของพื้นที่ กล่าวคือ พื้นที่ที่มีระดับการพัฒนาทางเศรษฐกิจสูงโดยเปรียบเทียบอย่างกรุงเทพมหานคร สมุทรปราการ ชลบุรี ระยอง ภูเก็ต และสงขลา กลับเป็นพื้นที่ที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ต่ำกว่า เมื่อเปรียบเทียบในกลุ่มจังหวัดเดียวกัน หากข้อมูลดังกล่าวสะท้อนความเป็นจริงในพื้นที่ จึงจำเป็นต้องทบทวน แนวทางการพัฒนาเพื่อยกระดับความมั่นคงของมนุษย์ในอนาคต

XXII 9.2 จากการพิจารณาค่าเฉลี่ยและค่ากลาง พบว่า ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ไม่แตกต่างกันมากนัก เพื่อการพิจารณาการกระจุกและการกระจายของระดับการพัฒนา จึงใช้ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานพิจารณา การกระจายของข้อมูล ผลการวิเคราะห์ทำให้เห็นว่า มิติที่มีค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานสูง ได้แก่ มิติสิ่งแวดล้อม ทรัพยากร/พลังงาน มิติการศึกษา มิติครอบครัว และมิติอาหาร ในมิติเหล่านี้ควรมีนโยบายที่ให้ความสำคัญ ต่อทิศทางการพัฒนาในระดับพื้นที่ (Area Focus) เพื่อกระจายการพัฒนาให้เท่าเทียมกัน ในขณะเดียวกัน มิติที่มีค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานต่ำ ได้แก่ มิติที่อยู่อาศัย มิติการมีงานทำและรายได้ มิติศาสนาและวัฒนธรรม มิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม และมิติสุขภาพ ในมิติเหล่านี้ควรมีนโยบายที่ให้ความสำคัญต่อการพัฒนา ในระดับชาติ (National Focus) เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาไปพร้อมๆ กัน 9.3 เมื่อจำแนกรายมิติ ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ในบางมิติอาจไม่สะท้อนความเป็นจริงที่เกิดขึ้น ในพื้นที่ เช่น ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ในมิติสิทธิและความเป็นธรรม และมิติการเมือง ในจังหวัดชายแดน ภาคใต้ ได้แก่ ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส สูงกว่าค่าดัชนีที่ปรากฏในกรุงเทพมหานคร ทั้งๆ ที่ 3 จังหวัด ชายแดนภาคใต้มีสถิติความรุนแรงทางการเมืองสูงกว่า กรุงเทพมหานคร ในขณะที่ค่าดัชนีมิติชุมชนและ การสนับสนุนทางสังคมในกรุงเทพมหานคร ซึ่งเป็นสังคมที่มีความเป็นเมืองสูง กลับมีค่าดัชนีสูงกว่าพื้นที่อื่นๆ (รายละเอียดตารางที่ 11) ดังนั้น จึงจำเป็นต้องมีการทบทวนองค์ประกอบของ ตัวชี้วัดในมิติต่างๆ เพื่อให้สะท้อนความเป็นจริงให้มากที่สุด 9.4 ประเด็นด้านความเป็นเหตุและผลของค่าดัชนีที่ปรากฏในการวิเคราะห์ ตัวอย่างเช่น กรุงเทพมหานคร มีความเป็นเมืองสูงมาก ในขณะที่บางมิติกรุงเทพมหานครมีความโดดเด่นสูง เช่น มิติสุขภาพ มิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม แต่กลับเป็นจังหวัดที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ต่ำสุด แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของการปรับปรุงนิยามศัพท์ในแต่ละมิติ ให้สอดรับกับสถานการณ์ปัจจุบันมากขึ้น ซึ่งจะต้องเป็นตัวชี้วัดที่ชัดเจน แม่นยำ วัดได้อย่างครอบคลุมในทุกพื้นที่ ติดตามได้ ประเมินผลได้ พัฒนาคุณภาพการวัดได้ และควบคุมคุณภาพได้ 9.4.1 จะเห็นได้ว่าความสอดคล้องของตัวชี้วัดและความเป็นเหตุเป็นผลนั้น มิติที่อยู่อาศัย มิติสุขภาพ และมิติครอบครัว เป็นมิติที่มีความเป็นเหตุเป็นผลสูง จึงควรควบคุมคุณภาพตัวชี้วัด และนำไปใช้ อย่างต่อเนื่อง 9.4.2 ในขณะเดียวกันมิติที่ควรได้รับการแก้ไขให้เหมาะสม คือ มิติอาหาร มิติการศึกษา มิติการมีงานทำ มิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม มิติศาสนา มิติความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน มิติสิทธิและความเป็นธรรม มิติการเมือง และมิติสิ่งแวดล้อม ทรัพยากร/พลังงาน ซึ่งต้องปรับปรุง ให้มีความชัดเจนและความเหมาะสมของตัวชี้วัด ให้สอดรับกับสถานการณ์ของสังคมในอนาคต

XXIII ความสอดคล้องและความเป็นเหตุเป็นผลของตัวชี้วัดและนิยามศัพท์ 9.5 เนื่องจากดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ เป็นดัชนีที่ประมวลผลมาจากตัวชี้วัดหลายด้าน แต่ละด้าน มีองค์ประกอบ ตัวชี้วัดไม่เท่ากัน ประกอบกับตัวชี้วัดมีทั้งตัวชี้วัดที่มีแนวโน้มเป็นบวกและลบ ดังนั้น จึงจำเป็นต้องมีการทบทวนองค์ประกอบ ของตัวชี้วัด รวมไปถึงการให้น้ำหนักตัวชี้วัดเพื่อให้สะท้อน สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ที่เป็นจริงต่อไป 9.6 ในอนาคตควรพัฒนาระบบสนับสนุน (Support Function) เพื่อร่วมกันสร้าง จัดเก็บ และพัฒนา ตัวชี้วัดระดับความมั่นคงของมนุษย์ และให้ความสำคัญต่อการคัดสรรและพัฒนาตัวชี้วัด โดยให้ความสำคัญ ใน 3 ประเด็น ดังนี้ 9.6.1 ประเด็นด้านแก้ไข (Correct) ควรปรับปรุงระบบสนับสนุนเพื่อเพิ่มความชัดเจนและ ความเหมาะสมของตัวชี้วัดให้เข้ากับสถานการณ์ของสังคมในอนาคต โดยการจัดประชุมเพื่อทบทวนดัชนี ความมั่นคงของมนุษย์ และให้น้ำหนักตัวชี้วัดแต่ละมิติ โดยเฉพาะมิติที่ 3 – 5 และมิติที่ 7 – 12 9.6.2 ประเด็นด้านการควบคุมคุณภาพตัวชี้วัด (Quality Control) ในตัวชี้วัดที่มีความ เป็นเหตุเป็นผลและมีความสอดคล้องเมื่อเทียบกับนิยาม โดยเฉพาะมิติที่อยู่อาศัย มิติสุขภาพ และมิติครอบครัว ควรมีการนำมาใช้อย่างต่อเนื่องและพัฒนาตัวชี้วัดให้ดียิ่งขึ้น 9.6.3 ประเด็นด้านการสร้างระบบ (Create New System) เพื่อเพิ่มคุณภาพของตัวชี้วัด โดยการต่อยอดขยายผลด้วยการวิเคราะห์ภาพอนาคต (Predictive Analytics) ของตัวชี้วัด และฉายภาพดัชนี ความมั่นคงของมนุษย์ในอนาคต 9.7 ควรมีการคัดสรรและพัฒนาคุณภาพตัวชี้วัด โดยมุ่งเน้นมิติของการปฏิบัติอย่างจริงจัง สร้างความมุ่งมั่นในการวัด ติดตาม และประเมินผล (Practicality Commitment and Assurance) โดยพิจารณาเลือกตัวชี้วัดที่แต่ละส่วนราชการมีส่วนร่วมและมีความมุ่งมั่นในการจัดทำ เก็บข้อมูล ติดตาม และประเมินผล ตัวชี้วัดเหล่านั้นจะต้องมีคุณลักษณะ คือ วัดได้อย่างแม่นยำและชัดเจน (Measurability) วัดได้อย่างครอบคลุมในทุกพื้นที่ (Comprehensiveness) ติดตามได้ (Monitorable) ประเมินผลได้ (Evaluable) พัฒนาคุณภาพการวัดได้ (Improvable) และควบคุมคุณภาพการวัดได้ (Quality Controllable)

XXIV 9.8 ควรมีการเพิ่มศักยภาพการนำตัวชี้วัดไปใช้ และผลักดันให้เป็นที่ประจักษ์ในวงกว้าง (Utilization Enhancing Visibility and Expanding Public Involvement) โดยการเพิ่มและพัฒนาทักษะในการนำ ตัวชี้วัดไปใช้ เช่น การวางแผนเชิงกลยุทธ์ การออกแบบโครงการ การถ่ายถอดและสื่อสารในรูปแบบเรื่องเล่า การพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ในแต่ละพื้นที่ การให้ความรู้กับสาธารณชน และสร้างการ ตระหนักรู้ การมีส่วนร่วมในวงกว้าง โดยใช้ตัวชี้วัดเป็นรากฐานของการพัฒนาและสร้างความมั่นคงแก่ ประชาชนและสังคม

บทที่ 1 บทน า l 1 1 บทน า 1.1 ความเป็นมา ยุทธศาสตร์ชาติ20 ปี(พ.ศ. 2561 – 2580) เป็นยุทธศาสตร์ชาติฉบับแรกของประเทศไทย ตามรัฐธรรมนูญแห่ง ราชอาณาจักรไทย ซึ่งจะต้องนำไปสู่การปฏิบัติเพื่อให้ประเทศไทยบรรลุวิสัยทัศน์ “ประเทศไทยมีความมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน เป็นประเทศพัฒนาแล้ว ด้วยการพัฒนาตามหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียง” หรือเป็นคติพจน์ประจำชาติว่า มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน ทั้งนี้ในยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561 – 2580 ได้ให้นิยามความหมายไว้ดังนี้

2 l รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 ความมั่นคง หมายถึง การมีความมั่นคงปลอดภัยจากภัยและการเปลี่ยนแปลงทั้งภายในประเทศและ ภายนอก ประเทศในทุกระดับ ทั้งระดับประเทศ สังคม ชุมชน ครัวเรือน และปัจเจกบุคคล และมีความมั่นคง ในทุกมิติทั้งมิติทาง การทหาร เศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และการเมือง เช่น ประเทศมีความมั่นคง ในเอกราชและอธิปไตย มีการปกครองระบบ ประชาธิปไตยที่มีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข สถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์มีความเข้มแข็ง เป็นศูนย์กลางและเป็น ที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของประชาชน มีระบบ การเมืองที่มั่นคง เป็นกลไกที่นำไปสู่การบริหารประเทศที่ต่อเนื่องและโปร่งใสตามหลัก ธรรมาภิบาล สังคมมีความปรองดองและความสามัคคีสามารถผนึกกำลังเพื่อพัฒนาประเทศ ชุมชนมีความเข้มแข็ง ครอบครัว มีความอบอุ่น ประชาชนมีความมั่นคงในชีวิต มีงานและรายได้ที่มั่นคงพอเพียงกับการดำรงชีวิต มีการออมสำหรับวัยเกษียณ ความมั่นคงของอาหาร พลังงาน และน้ำ มีที่อยู่อาศัย และความปลอดภัยในชีวิต ทรัพย์สิน ความมั่งคั่ง หมายถึง ประเทศไทยมีการขยายตัวของเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่องและมีความยั่งยืนจนเข้าสู่ กลุ่มประเทศ รายได้สูง ความเหลื่อมล้ำของการพัฒนาลดลง ประชากรมีความอยู่ดีมีสุขได้รับผลประโยชน์ จากการพัฒนาอย่างเท่าเทียมกัน มากขึ้น และมีการพัฒนาอย่างทั่วถึงทุกภาคส่วน มีคุณภาพชีวิตตาม มาตรฐานขององค์การสหประชาชาติไม่มีประชาชนที่อยู่ ในภาวะความยากจน เศรษฐกิจในประเทศมีความ เข้มแข็ง ขณะเดียวกันต้องมีความสามารถในการแข่งขันกับประเทศต่างๆ ทั้งในตลาดโลกและตลาด ภายในประเทศ เพื่อให้สามารถสร้างรายได้ทั้งจากภายในและภายนอกประเทศ ตลอดจนมีการสร้าง ฐานเศรษฐกิจและสังคมแห่งอนาคตเพื่อให้สอดรับกับบริบทการพัฒนาที่เปลี่ยนแปลงไป และประเทศไทย มีบทบาทที่สำคัญใน เวทีโลก และมีความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจและการค้าอย่างแน่นแฟ้นกับประเทศในภูมิภาค เอเชีย เป็นจุดสำคัญของการ เชื่อมโยงในภูมิภาค ทั้งการคมนาคมขนส่ง การผลิต การค้า การลงทุน และการทำธุรกิจ เพื่อให้เป็นพลังในการพัฒนา นอกจากนี้ยังมีความสมบูรณ์ในทุนที่จะสามารถสร้างการพัฒนา ต่อเนื่องไปได้ได้แก่ ทุนมนุษย์ทุนทางปัญญา ทุนทางการเงิน ทุนที่เป็นเครื่องมือเครื่องจักร ทุนทางสังคม และทุนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ความยั่งยืน หมายถึง การพัฒนาที่สามารถสร้างความเจริญ รายได้และคุณภาพชีวิตของประชาชน ให้เพิ่มขึ้นอย่าง ต่อเนื่อง ซึ่งเป็นการเจริญเติบโตของเศรษฐกิจที่อยู่บนหลักการใช้การรักษาและการฟื้นฟู ฐานทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน ไม่ใช้ทรัพยากรธรรมชาติจนเกินพอดีไม่สร้างมลภาวะต่อสิ่งแวดล้อม จนเกินความสามารถในการรองรับและเยียวยาของระบบ นิเวศ การผลิตและการบริโภคเป็นมิตร กับสิ่งแวดล้อมและสอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน ทรัพยากรธรรมชาติมีความอุดมสมบูรณ์มากขึ้น และสิ่งแวดล้อมมีคุณภาพดีขึ้น คนมีความรับผิดชอบต่อสังคม มีความเอื้ออาทร เสียสละเพื่อ ผลประโยชน์ ส่วนรวม รัฐบาลมีนโยบายที่มุ่งประโยชน์ส่วนรวมอย่างยั่งยืน และให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วม ของประชาชน และทุกภาคส่วนในสังคมยึดถือและปฏิบัติตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อการพัฒนาอย่างสมดุล มีเสถียรภาพและ ยั่งยืน

บทที่ 1 บทน า l 3 กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ในฐานะหน่วยงานภาครัฐที่รับผิดชอบ ในการพัฒนาสังคม การสร้างความเป็นธรรมและความเสมอภาคในสังคม การส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพและ ความมั่นคงในชีวิต สถาบัน ครอบครัวและชุมชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งมิติความมั่นคงของมนุษย์ ทั้งนี้การที่มนุษย์ จะมีความมั่นคงในชีวิตได้จะต้องได้รับหลักประกันด้านสิทธิ ความปลอดภัย การสนองต่อความจำเป็น ขั้นพื้นฐาน ตลอดจนสามารถดำรงชีวิตในสังคมได้อย่างมีศักดิ์ศรี และได้รับโอกาสอย่างเท่าเทียมกันในการ พัฒนาตนเองอย่างเต็มศักยภาพ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ได้ดำเนินการศึกษา “มาตรฐานความมั่นคงของมนุษย์” มาตั้งแต่ปี 2547 และได้มีการพัฒนามาอย่างต่อเนื่องในปี 2548 ปี 2550 และปี2554 ตามลำดับ รวมทั้งได้ดำเนินการจัดทำเป็น “รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย” มาตั้งแต่ ปี 2548 เป็นต้นมา ในปีงบประมาณ 2566 กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ได้จัดทำ “รายงานความมั่นคงของ มนุษย์ประเทศไทย ปี 2565” ขึ้น ภายใต้กรอบมาตรฐานและตัวชี้วัดความมั่นคง ของมนุษย์ 12 มิติ 40 ตัวชี้วัด เพื่อประเมิน สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ในภาพรวมระดับประเทศ กลุ่มจังหวัด และจังหวัด สำหรับใช้เป็นเครื่องมือสำคัญในการ ติดตาม และประเมินผลการพัฒนาด้านต่างๆ ในภาพรวมของประเทศไทย เพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อการพัฒนาสังคมและสร้าง ความมั่นคงของมนุษย์ได้อย่าง มีประสิทธิภาพ สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี เพื่อให้ประเทศไทย “มั่นคง มั่งคั่ง ยังยืน” 1.2 การเตรียมการจัดท าความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 การจัดทำรายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทยปี 2565 มีขั้นตอนดำเนินการ ดังนี้ 1. ทบทวนกรอบแนวคิดความมั่นคงของมนุษย์ องค์ประกอบ และตัวชี้วัดในแต่ละมิติ ถึงความเป็นไปได้ในการรวบรวมข้อมูลเพื่อการบริหารจัดการข้อมูลตามตัวชี้วัด รวมทั้ง พิจารณาการคำนวณค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ที่ใช้ในการประมวลผล 2. ทำความร่วมมือทางวิชาการเพื่อการจัดทำรายงานดังกล่าว 3. การรวบรวมข้อมูลตามตัวชี้วัด โดยรวบรวมข้อมูลทุติยภูมิ ปี 2564 ทั้งทางเว็บไซด์ และขอรับการสนับสนุน โดยตรงจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อนำมาประมวลผลและ วิเคราะห์ข้อมูล 4. ประมวลผลข้อมูล โดยใช้สูตรการคำนวณค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ Composite Human Security Index : CHSI 5. นำเสนอรายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 เบื้องต้น ต่อผู้บริหาร 6. จัดทำรายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 ฉบับสมบูรณ์

4 l รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 1.3 วัตถุประสงค์ 1. เพื่อจัดทำรายงานความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 สำหรับใช้เป็นเครื่องมือประเมิน สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ภาพรวมระดับประเทศ กลุ่มจังหวัด และจังหวัด ให้จังหวัดได้ทราบสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ของตนเองเมื่อเปรียบเทียบ กับจังหวัดอื่นๆ และช่วยให้ทราบถึงจุดเด่น จุดด้อย ในแต่ละมิติของจังหวัด นำไปสู่ การพัฒนาและแก้ไข สถานการณ์ของจังหวัดได้ 2. เพื่อให้จังหวัดต่างๆ รับทราบลำดับความมั่นคงของมนุษย์และนำไปใช้ประโยชน์ เพื่อเป็นข้อมูลประกอบการพิจารณากำหนดนโยบาย แผนงาน/โครงการของจังหวัด รวมทั้ง การบูรณาการระหว่างหน่วยงานในการแก้ไขปัญหาตามสถานการณ์ 1.4 ขอบเขตการศึกษา 1. ประสานความร่วมมือในการขอรับข้อมูลกับหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับตัวชี้วัด 2. รวบรวมข้อมูลทุติยภูมิจากหน่วยงานต่างๆ ทั้งทาง Website และขอรับข้อมูลโดยตรง จากหน่วยงานต่างๆ โดย ใช้ข้อมูลปี 2564 และข้อมูลที่เป็นปัจจุบันที่สุดตามตัวชี้วัด 3. บริหารจัดการข้อมูลเพื่อให้ข้อมูลถูกต้องตามตัวชี้วัดในแต่ละมิติ 4. ประมวลผลข้อมูลตามตัวชี้วัดด้วยสูตรการคำนวณค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ (Composite Human Security Index – CHSI) 5. วิเคราะห์และสรุปผลการประเมินสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์เพื่อจัดทำเป็นรายงาน 1.5 ผลผลิต 1. ดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ที่ประเมินสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ในระดับประเทศ กลุ่มจังหวัด และจังหวัด ที่แสดงถึงค่าดัชนีที่มีความมากน้อยในความมั่นคงของมนุษย์ โดยภาพรวมหรือแต่ละมิติรวมทั้งรายละเอียดข้อมูลจุดเด่น จุดด้อย ของทุกจังหวัด 2. รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 1.6 ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ 1. หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ทราบสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ในระดับประเทศ กลุ่มจังหวัด และจังหวัด 2. ในระดับจังหวัดได้ทราบถึงจุดแข็ง จุดอ่อน ของมิติความมั่นคงของมนุษย์เพื่อนำไปสู่ การจัดเก็บข้อมูลเชิงลึกและสาเหตุของจุดอ่อนในระดับพื้นที่ 3. จังหวัดได้นำไปเป็นแนวทางการจัดทำนโยบาย แผนงาน/โครงการ หรือการบูรณาการ ระหว่างหน่วยงานในการแก้ไขปัญหาตามสถานการณ์ต่อไป

บทที่ 1 บทน า l 5

6 l รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 2 แนวคิด องค์ประกอบดัชนีความ มั่นคง ของมนุษย์ การจัดทำรายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 ของกระทรวงการพัฒนาสังคมและ ความมั่นคงของมนุษย์มีแนวคิด องค์ประกอบ การประมวลผล รวมถึงการใช้ประโยชน์ และข้อจำกัด ดังนี้ 2.1 แนวคิดและองค์ประกอบตัวชี้วัดความมั่นคงของมนุษย์ ดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ (Human Security Index) เป็นแนวคิดเกี่ยวกับความมั่นคงของมนุษย์ ในเบื้องต้นเป็นแนวทางตามโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ(United Nations Development

บทที่ 2 แนวคิด องค์ประกอบดัชนีความมั่นคงของมนุษย์l 7 Programme – UNDP) ที่กำหนดองค์ประกอบความมั่นคงของมนุษย์ไว้ 7 มิติได้แก่ ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ ความมั่นคงทางอาหาร ความมั่นคงทางสุขภาพ ความมั่นคงด้านสิ่งแวดล้อม ความมั่นคงส่วนบุคคล ความมั่นคง ของชุมชน และความมั่นคงทางการเมือง ต่อมากระทรวงฯ ได้ทำการศึกษาดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ เพื่อให้สอดคล้องเหมาะสมกับบริบทของสังคมไทย พิจารณาทั้งในมิติคุณภาพชีวิตและมิติภัยคุกคาม และกำหนดตัวชี้วัดที่ครอบคลุมทั้งด้านความรอดพ้นจากความต้องการ (Freedom from want) มีโอกาสที่เท่าเทียม (Equal opportunities) และความรอดพ้นจากความกลัว (Freedom from fear) แต่การจัดทำข้อมูลมีข้อจำกัดในตัวชี้วัดบางตัวหาข้อมูลไม่ได้ จึงจำเป็นต้องนำตัวชี้วัดอื่นที่มีข้อมูลมาทดแทน และเพื่อให้สอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาประเทศและบริบทของสังคมไทย อีกทั้งมติของคณะรัฐมนตรี เมื่อ วันที่ 18 ธันวาคม 2550 ลงมติประเด็นหนึ่งว่า “นอกเหนือจากตัวชี้วัดที่ได้นำมาดำเนินการในครั้งนี้แล้ว กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคง ของมนุษย์ ควรพิจารณากำหนดตัวชี้วัดอื่นๆ ให้สอดคล้องเหมาะสมกับสภาพแวดล้อมและบริบทของประเทศ ไทยเองเพิ่มขึ้นด้วย เนื่องจากตัวชี้วัดบางตัวอาจไม่สามารถสะท้อนข้อเท็จจริงของสังคมไทย และอาจมีจำนวน ตัวชี้วัดที่น้อยเกินไป เช่น ตัวชี้วัดด้านสังคมและวัฒนธรรม สิทธิและความเป็นธรรม เป็นต้น” กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ได้ศึกษาและกำหนดองค์ประกอบความมั่นคง ของมนุษย์ไว้ 12 มิติ คือ 1. มิติที่อยู่อาศัย 2. มิติสุขภาพ 3. มิติอาหาร 4. มิติการศึกษา 5. มิติการมีงานท า และรายได้ 6. มิติครอบครัว 7. มิติชุมชนและ การสนับสนุนทางสังคม 8. มิติศาสนา และวัฒนธรรม 9. มิติความปลอดภัย ในชีวิตและทรัพย์สิน 10. มิติสิทธิและ ความเป็นธรรม 11. มิติการเมือง 12. มิติสิ่งแวดล้อม ทรัพยากร/พลังงาน รวมทั้งได้ให้ความหมาย ความมั่นคงของมนุษย์ (Human Security) หมายถึง การที่ประชาชน ได้รับหลักประกันด้านสิทธิ ความปลอดภัย การสนองตอบต่อความจำเป็นขั้นพื้นฐาน สามารถดำรงชีวิต อยู่ในสังคมได้อย่างมีศักดิ์ศรี ตลอดจนได้รับโอกาสอย่างเท่าเทียมกันในการพัฒนาศักยภาพของตนเอง สำหรับตัวชี้วัดที่ใช้คำนวณค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทยปี 2565 มีองค์ประกอบ 12 มิติ 40 ตัวชี้วัด ที่มีข้อมูลระดับจังหวัดครบทุกจังหวัด (77 จังหวัด) โดยเป็นข้อมูลในปี 2564 จำนวน 35 ตัวชี้วัด ทั้งนี้ ตัวชี้วัดที่ใช้ข้อมูลทดแทน ได้แก่ ร้อยละของร้านอาหารและแผงลอยที่ได้ CFGT (Clean Food Good

8 l รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 Taste) และร้อยละของตลาดสดน่าซื้อ ใช้ข้อมูลปี 2561 อัตราการมีคอมพิวเตอร์ต่อครัวเรือน ใช้ข้อมูลปี 2563 อัตราการมาใช้สิทธิลงคะแนนเลือกตั้ง ส.ส. เป็นการทั่วไป ใช้ข้อมูลปี 2562 และอัตราการมาใช้สิทธิออกเสียง ประชามติร่างรัฐธรรมนูญ เมื่อ 7 ส.ค. 2559 ใช้ข้อมูลปี 2559 2.2 มิติ นิยาม และตัวชี้วัด ที่ใช้ประเมินค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 มิติ/นิยาม/ตัวชี้วัด แหล่งข้อมูล ปี พ.ศ. ข้อมูลเชิงบวก/ ข้อมูลเชิงลบ 1. ที่อยู่อาศัย : การมีที่อยู่อาศัยและสิทธิในการถือครองที่ถูกต้องตามกฎหมาย มีการจัดระบบสาธารณูปโภคให้แก่สมาชิกใช้ร่วมกันได้อย่าง พอเพียง มีความคงทนถาวร สภาพแวดล้อมเป็นสัดส่วน ถูกสุขลักษณะ และปลอดภัย 1. ความหนาแน่นของประชากรต่อพื้นที่ 1 ตร.กม. 2. อัตราการถือครองที่อยู่อาศัย 3. ร้อยละของที่อยู่อาศัยที่มีสภาพคงทนถาวร กรมการปกครอง หรือสำนักงานสถิติแห่งชาติ สำนักงานสถิติแห่งชาติ สำนักงานสถิติแห่งชาติ 2564 2564 2564 ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงบวก 2. สุขภาพ : การมีสุขภาพอนามัยที่ดี มีหลักประกันด้านสุขภาพที่เหมาะสม เข้าถึงบริการทางสุขภาพได้ พฤติกรรมการดำเนินชีวิตมีความเสี่ยง ต่อการเจ็บป่วยต่อร่างกาย จิตใจน้อยและมีการเสริมสร้างสุขภาพให้สามารถดำรงอยู่ได้อย่างปกติสุข 4. อัตราเตียงต่อประชากร 100,000 คน 5. อัตราบุคลากรทางการแพทย์ต่อประชากร 100,000 คน 6. อัตราผู้ป่วยทางสุขภาพจิตต่อประชากร 100,000 คน 7. อัตราการเจ็บป่วยด้วยโรคสำคัญ 5 โรคต่อ ประชากร 100,000 คน 8. อัตราการเข้าถึงบริการของผู้ป่วยต่อประชากร 100,000 คน สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข สำนักนโยบาย และยุทธศาสตร์ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข ส ำ น ั ก น โ ย บ า ย แ ล ะ ย ุ ท ธ ศา ส ต ร์ ส ำ น ั ก งา น ปลัดกระทรวงสาธารณสุข สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ 2564 2564 2564 2564 2564 ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงบวก 3. อาหาร : การได้รับประทานอาหารปลอดภัย มีความรู้และพฤติกรรมในการเลือกรับประทานอาหารที่ถูกต้อง ไม่ก่อให้เกิดโรคที่รุนแรง 9. ร้อยละของผู้ป่วยอาหารเป็นพิษต่อประชากร 100,000 คน 10. ร้อยละของร้านอาหารและแผงลอยที่ได้ CFGT (Clean Food Good Taste) 11. ร้อยละของตลาดสดน่าซื้อ สำนักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวง สาธารณสุข สำนักสุขาภิบาลอาหารและน้ำ กรมอนามัย สำนักสุขาภิบาลอาหารและน้ำ กรมอนามัย 2564 2561 2561 ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงบวก 4. การศึกษา : การได้รับการศึกษาทั้งในระบบหรือนอกระบบอย่างน้อยไม่ต่ำกว่าภาคบังคับ ตลอดจนการศึกษาต่อในระดับที่สูงขึ้นไป สามารถ ใช้ความรู้ ความสามารถในการประกอบอาชีพ การรับรู้ข้อมูลข่าวสารจากสื่อ และการพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง 12. อัตรานักเรียนต่อห้องเรียน 13. อัตรานักเรียนต่อครู 14. อัตราการมีคอมพิวเตอร์ต่อครัวเรือน สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานสถิติแห่งชาติ 2564 2564 2563 ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงบวก 5. การมีงานทำและรายได้: การได้งานทำที่ก่อให้เกิดรายได้ เพียงพอต่อรายรับ รายจ่าย ไม่ก่อหนี้สินที่ไม่มีคุณค่าต่อตนเองและครอบครัว มีการออมที่เพียงพอต่อการดำเนินชีวิต มีความพึงพอใจต่อรายได้ งานที่ทำ ตลอดจนการมีวันหยุดพักผ่อนจากการทำงาน 15. อัตราการมีงานทำ 16. อัตราการว่างงาน 17. รายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือน สำนักงานสถิติแห่งชาติ สำนักงานสถิติแห่งชาติ สำนักงานสถิติแห่งชาติ 2564 2564 2564 ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงบวก

บทที่ 2 แนวคิด องค์ประกอบดัชนีความมั่นคงของมนุษย์l 9 มิติ/นิยาม/ตัวชี้วัด แหล่งข้อมูล ปี พ.ศ. ข้อมูลเชิงบวก/ ข้อมูลเชิงลบ 18. ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อครัวเรือน 19. จำนวนหนี้สินเฉลี่ยต่อครัวเรือน สำนักงานสถิติแห่งชาติ สำนักงานสถิติแห่งชาติ 2564 2564 ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงลบ 6. ครอบครัว : การที่สมาชิกในครอบครัวรู้บทบาทหน้าที่ของตนเอง มีความสัมพันธ์ที่ดี มีความรับผิดชอบ สามารถช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ไม่ก่อให้เกิดความขัดแย้งที่รุนแรง 20. อัตราการจดทะเบียนหย่าต่อ 1,000 ครัวเรือน 21. ร้อยละความเข้มแข็งของครอบครัว 22. ความรุนแรงในครอบครัวต่อ 1,000 ครัวเรือน กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว พม. กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว พม. 2564 2564 2564 ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงลบ 7. ชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม : การมีโครงสร้างของชุมชนที่ชัดเจน เข้มแข็ง สมาชิกในชุมชนมีทุนทางสังคมที่ใช้ประโยชน์และสนับสนุน ทางสังคม มีการช่วยเหลือ เกื้อกูลซึ่งกันและกัน รวมถึงการมีส่วนร่วมในกิจกรรมทางสังคม ชุมชน มีความสงบสุขและปลอดภัย 23. อัตราผู้ทำประกันชีวิตต่อประชากร 24. อัตราผู้ทำประกันสังคมต่อกำลังแรงงานรวม 25. อัตราการฆ่าตัวตายและทำร้ายตนเองต่อ ประชากร 100,000 คน 26. อัตราผู้ถือกรมธรรม์ประกันอุบัติเหตุส่วนบุคคล ต่อประชากร สำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการ ประกอบธุรกิจประกันภัย สำนักงานประกันสังคม กระทรวงแรงงาน กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข สำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการ ประกอบธุรกิจประกันภัย 2564 2564 2564 2564 ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงบวก 8. ศาสนาและวัฒนธรรม : การที่มีกิจกรรมทางศาสนาและวัฒนธรรม การอนุรักษ์ และส่งเสริมให้เห็นคุณค่า รวมถึงการสืบทอดภูมิปัญญา ให้คงอยู่อย่างยั่งยืน 27. จำนวนศาสนสถานทุกประเภทต่อประชากร 100,000 คน 28. คนอายุ 6 ปีขึ้นไปทุกคนปฏิบัติกิจกรรมทาง ศาสนาอย่างน้อยสัปดาห์ละ 1 ครั้ง สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ และสำนักงาน คณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย 2564 2564 ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงบวก 9. ความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน : การมีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน มีวิถีชีวิต และดำรงชีวิตที่ปกติสุข ไม่ได้รับความเดือดร้อน หรือผลกระทบจากภัยทางสังคม 29. จำนวนฐานความผิดคดีอาญา 4 กลุ่มต่อ ประชากร 100,000 คน 30. อัตราการเสียชีวิตด้วยอุบัติเหตุต่อประชากร 100,000 คน สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ศูนย์ข้อมูลอุบัติเหตุ ThaiRSC หรือ ศูนย์อำนวยการ ความปลอดภัยทางถนน กรมป้องกันและบรรเทาสา ธารณภัย 2564 2564 ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงลบ 10. สิทธิและความเป็นธรรม : การได้รับความเสมอภาค เท่าเทียม และความเป็นธรรมตามสิทธิทางกฎหมาย ไม่สร้างความเดือนร้อนต่อตนเอง สามารถใช้สิทธิของตนเองอย่างถูกต้องตามสถานภาพ บทบาทและโอกาส 31. จำนวนคดีในศาลปกครองต่อประชากร 100,000 คน 32. จำนวนเรื่องร้องเรียนจากประชาชนผ่าน ศูนย์บริการประชาชนต่อประชากร 100,000 คน 33. ร้อยละของเรื่องที่ได้ข้อยุติตามข้อร้องเรียนผ่าน ศูนย์บริการประชาชน สำนักงานศาลปกครอง ศูนย์บริการประชาชน สำนักงานปลัดสำนัก นายกรัฐมนตรี ศูนย์บริการประชาชน สำนักงานปลัดสำนัก นายกรัฐมนตรี 2564 2564 2564 ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงบวก 11. การเมือง : การมีส่วนร่วมทางการเมืองในรูปแบบต่างๆ อย่างสม่ำเสมอ ได้รับการปฏิบัติตามระบอบประชาธิปไตยภายใต้หลักธรรมาภิบาล

10 l รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 มิติ/นิยาม/ตัวชี้วัด แหล่งข้อมูล ปี พ.ศ. ข้อมูลเชิงบวก/ ข้อมูลเชิงลบ 34. อัตราการมาใช้สิทธิลงคะแนนเลือกตั้ง ส.ส. เป็น การทั่วไป 35. อัตราการมาใช้สิทธิออกเสียงประชามติร่าง รัฐธรรมนูญ เมื่อ 7 ส.ค. 2559 สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง 2562 2559 ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงบวก 12. สิ่งแวดล้อม ทรัพยากร/พลังงาน : การดำรงชีวิตที่ปลอดภัยจากภัยธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม การใช้ทรัพยากรที่คุ้มค่า การมีกิจกรรม อนุรักษ์ค้นหาทรัพยากร สิ่งแวดล้อมและพลังงานทดแทน 36. ร้อยละของพื้นที่ป่าต่อพื้นที่จังหวัด 37. อัตราการผลิตติดตั้งไฟฟ้าจากพลังงานทดแทนต่อ 1,000 ครัวเรือน 38. อัตราปริมาณการจำหน่ายน้ำมันเชื้อเพลิงต่อ 1,000 ครัวเรือน 39. อัตราปัญหามลพิษที่ได้รับการร้องเรียนต่อ ประชากร 100,000 คน 40. อัตราปริมาณขยะมูลฝอย (ตันต่อวัน) ต่อ 1,000 ครัวเรือน กรมป่าไม้ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อม กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน กระทรวงพลังงาน กรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อม กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อม 2564 2564 2564 2564 2564 ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงบวก ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงลบ ข้อมูลเชิงลบ หมายเหตุ รายละเอียดของข้อมูลนำเสนอในภาคผนวก (แหล่งที่มาของข้อมูลตัวชี้วัดความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565) 2.3 การประมวลผลค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ โดยการรวบรวมข้อมูลทุติยภูมิตามตัวชี้วัด จากหน่วยงานต่างๆ ผู้รับผิดชอบมีการจัดเก็บและเผยแพร่ แล้ว หรือได้รับการสนับสนุนข้อมูลโดยตรง มาประมวลผลค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ซึ่งการประมวลผล ดังกล่าวไม่มีการถ่วงน้ำหนักทั้งในระดับมิติ และตัวชี้วัดในแต่ละมิติ โดยการใช้สูตรการคำนวณค่า ดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ดังนี้ สูตรการคำนวณค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ CHSI = Composite Human Security Index หรือดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ZT = ผลรวมของค่ามาตรฐานจากตัวชี้วัดทั้งหมดที่ใช้ในการประเมิน ซึ่งอาจมีค่าเป็น ลบ หรือ บวก ก็ได้ (The Total Z Score) MZ = ค่าสูงสุดของผลรวมค่ามาตรฐานที่ไม่คำนึงถึงเครื่องหมาย (Absolute Value of the Maximum Total Z Score)

บทที่ 2 แนวคิด องค์ประกอบดัชนีความมั่นคงของมนุษย์l 11 f2 = ความถี่ของบุคคลหรือพื้นที่ที่ได้ค่าคะแนนมาตรฐานรวมเป็นบวก f1 = ความถี่ของบุคคลหรือพื้นที่ที่ได้ค่าคะแนนมาตรฐานรวมเป็นลบ = การประมวลผลที่ไม่คำนึงถึงเครื่องหมาย ดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ( Composite Human Security Index : CHSI) หมายถึง ค่าสัมประสิทธิ์ที่ได้จากการประมวลผลข้อมูลตัวชี้วัดความมั่นคงของมนุษย์ ที่แสดงถึงระดับความมากน้อยของ ความมั่นคงของมนุษย์โดยรวมหรือในแต่ละมิติ เป็นการเปรียบเทียบโดยอิงกลุ่ม เพื่อสามารถสะท้อน สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ได้ในระดับหนึ่ง และสามารถเปรียบเทียบค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ใน ภาพรวม และรายมิติ ทั้งในระดับประเทศ กลุ่มจังหวัด และจังหวัด เพื่อให้ทราบสถานะของจังหวัดเมื่อ เปรียบเทียบกับค่าเฉลี่ยของประเทศ หรือในช่วงเวลาที่ผ่านมา ค่า CHSI ที่คำนวณได้มีค่าอยู่ระหว่าง 0 ถึง 100 ค่าที่ใกล้ 100 แสดงถึง ความมั่นคงของมนุษย์สูง ขณะที่ค่าซึ่งใกล้ 0 แสดงถึง ความมั่นคงของมนุษย์ต่ำ ค่า CHSI จะใช้แสดงถึงระดับความมั่นคงของมนุษย์ ระดับพื้นที่ว่ามีมากน้อยเพียงใด และเปรียบเทียบกับค่าเฉลี่ยในภาพรวมระดับประเทศ หรือในแต่ละมิติด้วย วิธีการ โดยนำค่าดัชนีของแต่ละมิติ แต่ละตัวชี้วัด มาประมวลผลด้วยสูตรการคำนวณดังกล่าว โดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูป Excel ที่ได้ตั้งค่าตามสูตรการคำนวณไว้แล้ว ทั้งนี้ ข้อมูลที่นำมาประมวลผล ตามตัวชี้วัด เป็นข้อมูลทุติยภูมิที่รวบรวมจากหน่วยงานต่างๆ ในปี 2564 และตัวชี้วัดที่นำมาวิเคราะห์ มีทั้งตัวชี้วัดเชิงบวก และตัวชี้วัดเชิงลบ ซึ่งหมายความว่า ถ้าเป็นตัวชี้วัดเชิงบวก คือ ยิ่งมีค่าสูงจะนับว่า เป็นผลดี เช่น อัตราการถือครองที่อยู่อาศัย ส่วนตัวชี้วัดเชิงลบ คือ หากมีค่าสูงจะนับว่าเป็นผลที่ไม่ดี เช่น อัตราผู้ป่วยทางสุขภาพจิตต่อประชากร 100,000 คน เป็นต้น ดังนั้น กรณีที่เป็นข้อมูลเชิงบวก จะนำค่าของตัวชี้วัดนั้นมาคำนวณ แต่หากเป็นข้อมูลเชิงลบ จะต้องกำหนดให้ค่าของตัวชี้วัดนั้นเป็นลบ ด้วยการคูณด้วย -1 แล้วจึงนำค่าไปประมวลตามสูตร เมื่อนำข้อมูลแต่ละตัวชี้วัดเข้าสูตรแล้วจะได้ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ (Composite Human Security Index : CHSI) ของจังหวัดในแต่ละมิติทั้ง 12 มิติ แล้วนำค่า CHSI ของทุกจังหวัดแต่ละมิติ เพื่อหาค่าต่างๆ ดังนี้ 1. ค่า CHSI ภาพรวมประเทศ = ผลรวมของค่า CHSI ทุกจังหวัด จำนวนจังหวัด (77 จังหวัด) 2. ค่า CHSI จังหวัด = ผลรวมเฉพาะค่า ZT ทั้ง 12 มิติเข้าสูตร CHSI 3. ค่า CHSI กลุ่มจังหวัด = ผลรวมของค่า CHSI กลุ่มจังหวัด

12 l รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 จำนวนจังหวัด (กลุ่มจังหวัด) 4. ค่า CHSI เฉลี่ยแต่ละมิติ = ผลรวมของค่า CHSI แต่ละมิติทุกจังหวัด จำนวนจังหวัด (77 จังหวัด) การประเมินค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์จะต้องใช้ตัวชี้วัดที่มีข้อมูลครบทุกจังหวัดในช่วงเวลา เดียวกัน เพื่อให้สามารถนำเสนอภาพรวมของประเทศ และเปรียบเทียบรายจังหวัดได้ แต่เนื่องจากตัวชี้วัด ความมั่นคงของมนุษย์ เป็นข้อมูลทุติยภูมิที่ต้องรวบรวมจากหน่วยงานที่รับผิดชอบโดยตรงที่มีการจัดเก็บตาม ความต้องการใช้งานของหน่วย จึงเป็นข้อจำกัดที่ไม่สามารถจะหาตัวชี้วัดที่ครอบคลุมและสะท้อนกรอบแนวคิด ความมั่นคงของมนุษย์ได้ตรงและชัดเจนได้ครบถ้วน และตัวชี้วัดบางตัวมีข้อมูลไม่ครบทุกจังหวัด เช่น ข้อมูล จาก จปฐ. ยังขาดข้อมูลของกรุงเทพมหานคร รวมทั้งตัวชี้วัดบางตัวในระดับจังหวัด กรณีวัดพื้นที่ป่าหรือ ความหนาแน่นของประชากร จังหวัดที่มีความเป็นเมืองสูงจะเสียเปรียบจังหวัดทั่วไป เป็นต้น แต่เพื่อให้เห็นถึง สถานการณ์และบริบทที่เป็นจริงในการประเมินค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ การจัดทำรายงานความมั่นคง ของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 จึงได้ใช้ตัวชี้วัดที่สามารถสะท้อนกรอบแนวคิดความมั่นคงของมนุษย์ ได้ตรงและชัดเจน และมีข้อมูลครบทุกจังหวัดทั่วประเทศเป็นหลักสำคัญ 2.4 การประเมินสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ การประเมินสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 แบ่งการประเมินออกเป็นกลุ่มต่างๆ ดังนี้ 1. ประเมินค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ของทุกจังหวัดเพื่อเปรียบเทียบค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ เฉลี่ยภาพรวมของประเทศ ทั้งรายมิติ และภาพรวมทั้ง 12 มิติ 2. ประเมินเปรียบเทียบค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ในระดับกลุ่มจังหวัดที่มีบริบทใกล้เคียงกัน โดยแบ่งเป็น 6 กลุ่มจังหวัด ได้แก่ กรุงเทพมหานครและปริมณฑล กลุ่มภาคเหนือ กลุ่มภาค ตะวันออกเฉียงเหนือ กลุ่มภาคกลาง กลุ่มภาคใต้ และกลุ่ม 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ดังนี้ 2.1 กลุ่มกรุงเทพมหานครและปริมณฑล จำนวน 6 จังหวัด ได้แก่ กรุงเทพมหานคร นครปฐม นนทบุรี ปทุมธานี สมุทรปราการ และสมุทรสาคร 2.2 กลุ่มภาคเหนือ จำนวน 17 จังหวัด ได้แก่ กำแพงเพชร เชียงราย เชียงใหม่ ตาก นครสวรรค์ น่าน พะเยา พิจิตร พิษณุโลก เพชรบูรณ์ แพร่ แม่ฮ่องสอน ลำปาง ลำพูน สุโขทัย อุตรดิตถ์ และอุทัยธานี 2.3 กลุ่มภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จำนวน 20 จังหวัด ได้แก่ กาฬสินธุ์ ขอนแก่น ชัยภูมิ นครพนม นครราชสีมา บึงกาฬ บุรีรัมย์ มหาสารคาม มุกดาหาร ยโสธร ร้อยเอ็ด เลย ศรีสะเกษ สกลนคร สุรินทร์ หนองคาย หนองบัวลำภู อำนาจเจริญ อุดรธานี และอุบลราชธานี 2.4 กลุ่มภาคกลาง จำนวน 20 จังหวัด ได้แก่ กาญจนบุรี จันทบุรี ฉะเชิงเทรา ชลบุรี ชัยนาท ตราด นครนายก ประจวบคีรีขันธ์ ปราจีนบุรี พระนครศรีอยุธยา เพชรบุรี ระยอง ราชบุรี ลพบุรี สมุทรสงคราม สระแก้ว สระบุรี สิงห์บุรี สุพรรณบุรี และอ่างทอง

บทที่ 2 แนวคิด องค์ประกอบดัชนีความมั่นคงของมนุษย์l 13 2.5 กลุ่มภาคใต้ จำนวน 9 จังหวัด ได้แก่ กระบี่ ชุมพร ตรัง นครศรีธรรมราช พังงา พัทลุง ภูเก็ต ระนอง และสุราษฎร์ธานี 2.6 กลุ่ม 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ จำนวน 5 จังหวัด ได้แก่ นราธิวาส ปัตตานี ยะลา สงขลา และสตูล 2.5 การใช้ประโยชน์จากดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ 1. ดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ (CHSI) เป็นเครื่องมือประเมินสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ ในระดับจังหวัด ที่ทำให้จังหวัดต่างๆ ทราบถึงสถานการณ์ที่ผ่านมาของพื้นที่ว่าอยู่ในระดับใด เมื่อเทียบกับ ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ภาพรวมประเทศ หรือกับจังหวัดอื่นๆ นอกจากนี้จังหวัดได้ทราบถึงจุดเด่น จุดด้อยในมิติต่างๆ ของจังหวัด โดยเปรียบเทียบกับค่าเฉลี่ยของประเทศ หรือกลุ่มจังหวัด นอกจากนี้ ยังสามารถดูแนวโน้มการเปลี่ยนแปลง ด้วยการเปรียบเทียบค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ของจังหวัด ในแต่ละปี และสามารถที่จะนำไปสู่การจัดเก็บข้อมูลรายละเอียด เพื่อค้นหาสาเหตุของจุดด้อยของจังหวัด และพร้อมนำไปใช้ประโยชน์เป็นข้อมูลประกอบการพิจารณากำหนดนโยบาย แผน งาน/โครงการ ที่จะดำเนินการ หรือบูรณาการกับหน่วยงานอื่นๆ รวมทั้งใช้ประเมินผลการดำเนินงานที่ผ่านมา และวิเคราะห์ แนวโน้มในอนาคต 2. ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ไม่ได้กำหนดไว้เป็นค่ามาตรฐาน แต่จะพิจารณาเปรียบเทียบค่าดัชนี ความมั่นคงของมนุษย์ของพื้นที่โดยรวมหรือรายมิติ กับค่าเฉลี่ยระดับประเทศ หรือค่าเฉลี่ยของกลุ่มจังหวัด เป็นการเปรียบเทียบโดยอิงกลุ่ม ไม่ใช่อิงเกณฑ์ ทุกจังหวัดจึงควรให้ความสำคัญที่จะดำเนินการพัฒนาคนและ สังคมให้มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ที่สูงขึ้น โดยเฉพาะมิติที่มีค่าดัชนีต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ หรือกลุ่มจังหวัด และการที่จังหวัดมีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ภาพรวมต่ำ หรือค่าดัชนีความมั่นคง ของมนุษย์รายมิติต่ำ มิได้หมายความว่าจังหวัดนั้นๆ มีปัญหา หรือเจ้าหน้าที่บกพร่อง แต่เป็นเพราะบริบท ของแต่ละจังหวัดที่แตกต่างกัน ซึ่งจะต้องพิจารณาว่าตัวชี้วัดที่ทำให้ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ต่ำ เพื่อจะได้รู้ว่าจังหวัดควรให้ความสนใจหรือความสำคัญที่จะดำเนินการพัฒนาจังหวัดในด้านใด และหากค่าดัชนี ความมั่นคงของมนุษย์อยู่ในสถานการณ์ที่ดี มีความมั่นคงแล้ว ก็ให้รักษาดำรงอยู่หรือพัฒนาให้ดีขึ้นกว่าเดิม อย่างยั่งยืนต่อไป 2.6 ข้อจ ากัดในการประมวลค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 ในการประเมินสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 ใช้องค์ประกอบทั้ง 12 มิติ และตัวชี้วัด ต่างๆ ตามที่ได้กล่าวแล้วข้างต้น แต่ในการรวบรวมข้อมูล การประมวลผลข้อมูล ก็มีข้อจำกัดหลายประการ จึงจำเป็นต้องนำข้อมูลเหล่านั้นมาประมวลผล เพื่อให้การประมวลผลที่สมบูรณ์ ดังนี้ 1. ข้อมูลที่จะนำมาประเมิน ต้องเป็นข้อมูลที่มีครบทุกจังหวัด และควรจะเป็นข้อมูลในฐานปีเดียวกัน ถือเป็นเงื่อนไขสำคัญของการประมวลผลข้อมูล ซึ่งหลายตัวชี้วัดไม่สามารถใช้ข้อมูลต่อเนื่องได้ทุกปี เช่น มิติอาหาร ได้แก่ ร้อยละของร้านอาหารและแผงลอยที่ได้ CFGT (Clean Food Good Taste) และร้อยละ

14 l รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 ของตลาดสดน่าซื้อ เป็นข้อมูลปี 2561 มิติการเมือง ได้แก่ อัตราการมาใช้สิทธิออกเสียงประชามติ ร่างรัฐธรรมนูญ เมื่อ 7 ส.ค. 2559 เป็นข้อมูลปี 2559 เป็นต้น 2. ตัวชี้วัดส่วนใหญ่เป็นตัวชี้วัดลักษณะ Input หรือสถานการณ์ตามบริบทของพื้นที่ เช่น จำนวนเตียง จำนวนบุคลากรทางการแพทย์ จำนวนนักเรียน จำนวนห้องเรียน จำนวนครู จำนวนศาสนาสถาน เป็นต้น ซึ่งตัวชี้วัดในลักษณะของ Output หรือ Impact ค่อนข้างมีน้อย หรือมีแต่มีข้อมูลไม่ครบทุกจังหวัด 3. ตัวชี้วัดบางตัวไม่สามารถสะท้อนได้ตรงตามนิยามความหมายในแต่ละมิติ จำเป็นต้องใช้ตัวชี้วัด ที่มีข้อมูลครบตามเงื่อนไข เช่น มิติครอบครัว ประเมินโดยใช้อัตราการจดทะเบียนหย่าต่อ 1,000 ครัวเรือน ซึ่งเป็นข้อมูลเชิงลบ หรือในมิติการศึกษา ใช้อัตราการมีคอมพิวเตอร์ต่อครัวเรือน เป็นต้น 4. ตัวชี้วัดบางตัวมีความได้เปรียบ เสียเปรียบ มีความแตกต่างในบริบทของแต่ละพื้นที่ เช่น มิติที่อยู่อาศัย ประเมินความหนาแน่นของประชากร จังหวัดที่มีความเป็นเมืองใหญ่สูงจะเสียเปรียบจังหวัด ทั่วไป พื้นที่น้อยคนมาก พื้นที่มากคนน้อย เป็นต้น โดยในปี 2565 นำมาประมวลผลทั้งหมด เพื่อให้สะท้อน สภาพความเป็นจริง หรือตัวชี้วัดอัตราการเสียชีวิตด้วยอุบัติเหตุ ซึ่งจะนับจำนวนเหตุที่เกิดในพื้นที่จังหวัด ซึ่งหลายเหตุการณ์จังหวัดที่เกิดเหตุเป็นเพียงทางผ่านของการเดินทาง เป็นต้น 5. ข้อมูลของหน่วยงานที่รับผิดชอบมีการจัดเก็บข้อมูลไม่ต่อเนื่อง และมีการเปลี่ยนแปลงฐานข้อมูล ของหน่วยงาน ในขณะที่บางตัวชี้วัดมีการเพิ่มรายละเอียดของข้อมูลมากขึ้น เช่น มิติชุมชนและการสนับสนุน ทางสังคม ตัวชี้วัดอัตราการฆ่าตัวตายและทำร้ายตนเองต่อประชากร 100,000 คน ซึ่งการฆ่าตัวตาย จะนับจำนวนที่เกิดขึ้นในจังหวัด แต่ผู้ให้ข้อมูลมีประเด็นเพิ่มขึ้นเป็น ผู้ฆ่าตัวตายและทำร้ายตนเองมีภูมิลำเนา อยู่ในจังหวัดอื่น เป็นต้น 6. ข้อมูลบางตัวชี้วัดมีการเคลื่อนไหวของข้อมูลค่อนข้างน้อย หรือมีอัตราการเกิดขึ้นน้อย เช่น ความรุนแรงในครอบครัว จำนวนศาสนสถาน ร้อยละของร้านอาหารและแผงลอยที่ได้ CFGT (Clean Food Good Taste) เป็นต้น 7. ข้อมูลบางตัวชี้วัดเป็นการนับจำนวนที่เกิด (จำนวนรับแจ้ง) แต่ในเชิงของผลกระทบ จะมีความแตกต่างกันของแต่ละพื้นที่ (จังหวัด) เช่น จำนวนฐานความผิดคดีอาญา 4 กลุ่มต่อประชากร 100,000 คน หากเกิดในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ 1 ครั้ง จะมีผลกระทบค่อนข้างสูงเมื่อเทียบกับ จังหวัดอื่นๆ

บทที่ 3 สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ปี 2565 l 15 3 สถานการณ์ ความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 ในบทนี้ เป็นการนำเสนอผลการประมวลผลค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ( CHSI) เพื่อประเมินสถานการณ์ความ มั่นคงของมนุษย์ปี2565 ดังนี้ 1. สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ภาพรวมประเทศ 2. สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ระดับกลุ่มจังหวัด

16 l รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 3. สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ภาพรวมระดับจังหวัด 3.1 สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ภาพรวมประเทศ สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทยปี 2565 ในภาพรวมประเทศ ได้ประเมินค่าดัชนี ความมั่นคงของมนุษย์ 12 มิติ 40 ตัวชี้วัด (รายละเอียดในบทที่ 2) พบว่า ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ประเทศไทยปี 2565 มีค่าเท่ากับ 69.63 และเมื่อพิจารณารายมิติ พบว่า มิติที่มีค่าดัชนีสูงที่สุด คือ มิติสุขภาพ 70.44 รองลงมาคือ มิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม 70.40 มิติศาสนาและวัฒนธรรม 70.39 มิติการมีงานทำและรายได้70.33 มิติที่อยู่อาศัย 70.33 มิติสิทธิและความเป็นธรรม 70.23 มิติความปลอดภัย ในชีวิตและทรัพย์สิน 70.06 มิติการเมือง 70.06 มิติอาหาร 69.99 มิติครอบครัว 69.85 มิติการศึกษา 69.82 และมิติสิ่งแวดล้อมทรัพยากร/พลังงาน 69.78 ตามลำดับ หากพิจารณาเปรียบเทียบสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ในปี 2564 และปี 2565 พบว่า ในภาพรวมดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มีค่าลดลงจาก 69.74 ในปี 2564 เป็น 69.63 ในปี 2565 เมื่อพิจารณารายมิติ พบว่า ดัชนีที่มีค่าเพิ่มขึ้น ได้แก่ มิติที่อยู่อาศัย จาก 70.26 เพิ่มขึ้นเป็น 70.33 มิติสุขภาพ จาก 70.32 เพิ่มขึ้นเป็น 70.44 มิติการมีงานทำและรายได้จาก 69.89 เพิ่มขึ้นเป็น 70.33 มิติศาสนาและ วัฒนธรรม จาก 70.38 เพิ่มขึ้นเป็น 70.39 มิติความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน จาก 69.97 เพิ่มขึ้นเป็น 70.06 และมิติสิ่งแวดล้อมทรัพยากร/พลังงาน จาก 69.57 เพิ่มขึ้นเป็น 69.78 อย่างไรก็ตาม ดัชนีที่มีค่าลดลง ได้แก่ มิติอาหาร มิติการศึกษา มิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม และมิติสิทธิและความเป็นธรรม หากดัชนีความมั่นคงของมนุษย์สามารถสะท้อนให้เห็นถึงสถานการณ์ ที่เป็นจริงได้ สามารถอนุมานได้ว่า สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา (COVID-19) ส่งผลให้ความมั่นคงของมนุษย์ในมิติเหล่านี้ลดลง อาจมีสาเหตุมาจากข้อจำกัดในการบริหารจัดการ และการเปลี่ยนแปลงทางสังคมที่เกิดขึ้น จึงจำเป็นต้องมีแนวทางการดำเนินงานเพื่อสร้างความมั่นคง ในมิติดังกล่าวเพิ่มขึ้น การเพิ่มขึ้นหรือลดลงของค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ในแต่ละมิติ ย่อมมีผลต่อสถานการณ์ ความมั่นคงในภาพรวม ดังนั้น จึงจำเป็นต้องหาแนวทางเสริมความมั่นคงของมนุษย์ในมิติที่ลดลง ในขณะเดียวกันก็ไม่ละเลยความมั่นคงของมนุษย์ในมิติอื่นๆ (รายละเอียดตามตารางที่ 1) แผนภูมิที่ 1 ดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 เปรียบเทียบปี 2564 จำแนกรายมิติ

บทที่ 3 สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ปี 2565 l 17 ที่มาของข้อมูล : รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2564 และรายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 เมื่อพิจารณาจากดัชนีความมั่นคงของมนุษย์รายจังหวัด พบว่า มีความแตกต่างระหว่างมิติความมั่นคง ของมนุษย์ใน บางจังหวัดอย่างน่าสนใจ ตัวอย่างจากกรุงเทพมหานคร แม้จะเป็นพื้นที่ที่เป็นศูนย์กลาง ทางเศรษฐกิจ แต่เป็นพื้นที่ที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ในระดับต่ำ คือ 15.50 โดยมิติสุขภาพและ มิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม มีค่าที่สูงที่สุดในประเทศ เมื่อพิจารณาในรายละเอียดตัวชี้วัดมิติสุขภาพ พบว่า ตัวชี้วัดให้ความสำคัญกับการเข้าถึงบริการสุขภาพ ซึ่งแน่นอนว่า เมื่อกรุงเทพมหานครเป็นศูนย์กลาง ของบริการสุขภาพ ประชากรในกรุงเทพมหานครจึงเข้าถึงบริการสุขภาพมากกว่า ทำให้ดัชนีมิติสุขภาพ มีค่าสูงที่สุด ในขณะเดียวกันมีข้อสังเกตว่า ดัชนีมิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคมของกรุงเทพมหานคร ก็มีค่าสูงที่สุดเช่นกัน ทั้งๆ ที่ บริบทแวดล้อมและความสัมพันธ์ทางสังคมในกรุงเทพมหานคร น่าจะมีแนวโน้มต่ำกว่าชุมชนในจังหวัดอื่นๆ แต่เมื่อพิจารณาองค์ประกอบตัวชี้วัดมิติชุมชนและการสนับสนุน ทางสังคมแล้ว พบว่า ตัวชี้วัดให้น้ำหนักกับการเข้าถึงสวัสดิการของประชาชน ดังนั้น จึงทำให้ค่าดัชนีมิติชุมชน ของกรุงเทพมหานครสูงกว่าจังหวัดอื่นๆ ในทางกลับกันเมื่อเปรียบเทียบกับพื้นที่อื่นๆ ทั่วประเทศ ค่าดัชนีมิติที่อยู่อาศัย มิติศาสนาและวัฒนธรรม มิติสิทธิและความเป็นธรรม และมิติสิ่งแวดล้อมทรัพยากร/ พลังงาน ของกรุงเทพมหานคร กลับมีค่าต่ำที่สุด จึงจำเป็นต้องพิจารณาแนวทางการพัฒนาที่เสริมสร้าง ความมั่นคงของมนุษย์ในชุมชนเมืองที่เป็นศูนย์กลางอย่างกรุงเทพมหานคร ให้สอดคล้องกับสภาพปัญหา 69.74 70.26 70.32 70.02 69.89 69.89 69.59 70.48 70.38 69.97 70.29 70.06 69.57 69.63 70.33 70.44 69.99 69.82 70.33 69.85 70.40 70.39 70.06 70.23 70.06 69.78 69.00 69.50 70.00 70.50 ภาพรวม 77 จังหวัด มิติที่อยู่อาศัย มิติสุขภาพ มิติอาหาร มิติการศึกษา มิติการมีงานท าและรายได้ มิติครอบครัว มิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม มิติศาสนาและวัฒนธรรม มิติความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน มิติสิทธิและความเป็นธรรม มิติการเมือง มิติสิ่งแวดล้อมทรัพยากร/พลังงาน ปี 2564 ปี 2565

18 l รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 ที่เป็นอยู่มากขึ้น นอกจากนี้ จังหวัดภูเก็ต เป็นพื้นที่ที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ในระดับต่ำที่สุด โดยเฉพาะมิติการมีงานทำและรายได้ซึ่งเป็นผลกระทบที่มีต่อกำลังแรงงานในภาคการท่องเที่ยวและบริการ จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา (COVID-19) จึงจำเป็นต้องพิจารณาแนวทาง การพัฒนาที่เสริมสร้างความมั่นคงในมิติการมีงานทำและรายได้ ในจังหวัดที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจ ด้วยการท่องเที่ยวและการบริการ ข้อมูลจากตารางที่ 1 จึงมีประโยชน์อย่างสำคัญในการแสดงให้เห็นถึงจุดอ่อนและจุดแข็ง ของความมั่นคงของมนุษย์ในรายพื้นที่ ซึ่งผู้กำหนดนโยบายหรือผู้ปฏิบัติงานในแต่ละ พื้นที่ สามารถนำข้อมูลไปใช้เพื่อปรับทิศทางการพัฒนาของแต่ละพื้นที่ได้โดยพิจารณาจากค่าดัชนีในรายมิติ กำหนดแนวทางการพัฒนาแต่ละมิติโดยพิจารณาจากตัวชี้วัดรายมิติ(รายละเอียดปรากฏในบทที่ 2) เพื่อเสริมสร้างและยกระดับความมั่นคงของมนุษย์ในภาพรวมต่อไป ตารางที่ 1 ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 รายมิติ รายจังหวัด จังหวัด ตัวชี้วัด ค่า CHSI ที่อยู่ อาศัย สุขภาพ อาหาร การศึกษา การมีงาน ทำและ รายได้ ครอบครัว ชุมชน และการ สนับสนุน ทางสังคม ศาสนาและ วัฒนธรรม ความ ปลอดภัย ในชีวิต และ ทรัพย์สิน สิทธิและ ความเป็น ธรรม การ เมือง สิ่งแวดล้อม ทรัพยากร/ พลังงาน ภาพรวมประเทศ 70.33 70.44 69.99 69.82 70.33 69.85 70.40 70.39 70.06 70.23 70.06 69.78 69.63 S.D. 7.34 6.22 10.06 11.18 7.33 11.02 6.65 6.71 9.56 8.21 9.59 11.46 12.30 ค่ากลาง 72.23 70.13 72.55 69.98 71.38 72.24 69.19 71.83 70.94 71.25 69.27 72.19 71.59 กระบี่ 70.17 76.98 79.34 66.68 61.53 67.99 69.03 61.82 54.26 60.92 76.60 70.68 59.48 กรุงเทพมหานคร 31.55 98.37 51.05 67.70 69.39 52.26 98.96 28.14 65.93 24.41 57.59 26.27 15.50 กาญจนบุรี 68.71 69.92 75.41 63.77 70.96 65.04 66.94 71.27 60.94 70.17 69.29 93.13 76.15 กาฬสินธุ์ 76.04 65.14 79.17 76.63 76.60 80.61 67.35 74.57 70.60 74.50 58.60 75.00 80.67 ก าแพงเพชร 72.00 69.00 71.20 79.34 62.18 78.32 65.83 73.76 78.57 75.54 71.82 76.80 75.61 ขอนแก่น 73.73 70.40 68.10 79.24 74.63 69.98 67.41 72.44 74.97 67.87 62.15 70.65 71.65 จันทบุรี 71.55 77.47 70.47 69.98 77.24 57.35 72.66 65.97 73.02 65.77 72.40 73.13 74.67 ฉะเชิงเทรา 71.52 71.11 76.93 64.03 78.21 61.11 76.82 68.48 61.18 65.97 73.55 60.29 69.51 ชลบุรี 64.24 82.27 78.91 41.59 70.08 66.60 85.05 67.00 73.49 69.34 62.00 54.61 68.58 ชัยนาท 70.75 62.05 48.33 87.49 67.51 66.93 64.11 74.10 71.05 70.53 73.63 69.70 59.68 ชัยภูมิ 71.93 67.20 75.02 72.87 72.79 77.58 65.21 72.77 80.41 76.44 59.61 76.52 76.57 ชุมพร 73.16 76.83 81.41 60.25 76.94 78.55 70.75 63.15 63.65 73.23 75.61 71.28 80.10 เชียงราย 73.97 67.69 69.28 68.37 74.28 79.55 65.60 72.88 79.67 69.91 80.14 79.56 80.51 เชียงใหม่ 65.71 71.30 74.31 83.35 71.38 76.26 70.19 72.19 66.28 69.28 90.67 80.85 83.93 ตรัง 73.75 72.44 66.15 63.16 75.97 76.73 64.43 63.07 56.02 70.84 80.00 72.91 69.55 ตราด 71.04 74.62 74.61 61.81 77.36 73.88 74.64 69.90 69.22 76.86 65.99 75.76 81.97 ตาก 53.25 71.00 67.90 49.34 71.35 80.95 69.21 66.84 80.01 74.86 81.40 73.68 67.23 นครนายก 73.90 72.18 73.03 66.80 74.57 62.33 72.81 73.34 68.65 59.32 69.20 74.27 72.06 นครปฐม 65.39 72.85 67.09 62.42 80.65 84.91 80.53 67.19 76.96 65.43 73.97 51.72 72.86

บทที่ 3 สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ปี 2565 l 19 จังหวัด ตัวชี้วัด ค่า CHSI ที่อยู่ อาศัย สุขภาพ อาหาร การศึกษา การมีงาน ทำและ รายได้ ครอบครัว ชุมชน และการ สนับสนุน ทางสังคม ศาสนาและ วัฒนธรรม ความ ปลอดภัย ในชีวิต และ ทรัพย์สิน สิทธิและ ความเป็น ธรรม การ เมือง สิ่งแวดล้อม ทรัพยากร/ พลังงาน นครพนม 74.04 69.69 72.16 75.88 65.22 79.53 66.19 76.64 71.91 70.44 59.43 74.13 71.67 นครราชสีมา 73.07 68.57 43.39 74.04 66.08 80.53 71.03 71.96 75.17 66.58 69.87 68.64 62.89 นครศรีธรรมราช 73.56 71.73 72.62 71.01 74.48 79.90 63.27 59.86 74.27 71.54 65.70 72.33 69.83 นครสวรรค์ 73.42 70.40 59.31 70.92 70.53 73.54 64.67 71.12 63.24 75.03 64.03 72.19 65.48 นนทบุรี 50.10 69.37 78.90 59.19 65.18 78.01 87.38 62.03 78.82 48.80 67.01 53.73 49.51 นราธิวาส 73.50 78.70 53.36 48.85 49.65 91.18 71.07 74.66 77.00 76.78 80.06 68.68 70.78 น่าน 76.45 58.08 70.99 84.59 73.89 45.89 64.58 72.85 82.81 73.28 81.16 81.64 78.09 บึงกาฬ 76.55 69.96 76.33 58.80 74.17 76.29 61.87 71.82 72.99 73.18 59.59 73.49 71.78 บุรีรัมย์ 75.49 66.33 71.72 68.53 66.01 76.31 63.58 70.43 81.36 70.22 56.55 67.87 61.98 ปทุมธานี 60.37 73.83 82.20 48.15 64.63 66.98 82.97 65.55 74.30 56.98 65.67 54.28 53.11 ประจวบคีรีขันธ์ 71.69 71.32 43.34 58.59 72.83 82.62 72.34 66.94 70.94 62.41 67.84 74.40 63.00 ปราจีนบุรี 71.33 69.79 65.33 67.57 70.10 64.05 73.19 72.11 72.48 75.07 76.17 73.54 73.83 ปัตตานี 72.00 82.42 72.89 63.55 68.20 83.04 73.19 75.86 83.31 76.21 76.55 61.98 84.29 พระนครศรีอยุธยา 70.04 67.43 79.75 68.74 71.87 57.22 77.65 71.83 74.29 59.59 76.60 39.34 59.01 พะเยา 75.12 61.85 69.88 80.78 72.43 56.22 67.40 76.14 72.45 78.09 79.03 80.89 80.33 พังงา 71.66 68.03 74.51 68.12 65.78 74.94 69.34 71.20 33.42 70.25 74.49 74.81 65.56 พัทลุง 75.59 64.48 74.84 67.88 75.18 74.04 65.63 68.22 61.08 77.90 84.87 75.21 78.27 พิจิตร 68.42 67.50 70.14 78.18 70.35 63.52 68.36 71.02 69.19 73.26 57.29 72.72 64.67 พิษณุโลก 74.91 76.34 69.00 86.85 69.56 72.24 67.06 70.57 59.94 72.20 69.12 71.78 75.60 เพชรบุรี 68.49 72.83 79.35 77.60 71.95 60.00 71.69 69.50 55.51 69.93 81.36 78.01 77.28 เพชรบูรณ์ 63.59 69.46 73.28 75.18 67.04 74.63 69.69 72.88 65.93 75.01 67.95 77.63 71.59 แพร่ 75.78 61.81 62.45 89.43 71.78 73.60 66.54 74.03 77.46 76.54 79.17 78.32 81.52 ภูเก็ต 49.30 77.97 79.52 59.38 22.66 59.58 82.17 60.95 51.98 63.21 58.39 68.53 19.48 มหาสารคาม 72.59 65.35 72.24 80.29 68.68 65.69 69.35 76.88 61.35 70.88 62.89 72.45 68.62 มุกดาหาร 75.53 67.48 43.70 79.65 71.98 57.28 67.65 77.20 69.19 76.38 71.92 77.77 72.39 แม่ฮ่องสอน 70.02 69.00 63.25 95.54 74.86 64.81 60.69 73.78 85.38 72.92 91.80 85.39 87.77 ยโสธร 76.60 63.52 72.55 77.43 78.34 81.90 68.44 78.58 70.65 59.79 60.48 69.39 74.27 ยะลา 74.22 83.17 55.11 65.16 76.55 94.17 73.14 72.58 68.91 74.91 80.88 77.58 91.35 ร้อยเอ็ด 75.90 64.87 32.85 82.24 73.12 74.14 67.63 77.83 62.68 70.40 54.89 70.40 62.31 ระนอง 70.49 72.33 71.83 58.67 72.52 61.43 66.88 63.76 67.13 75.25 69.44 72.07 64.75 ระยอง 64.91 76.94 70.90 45.47 78.02 64.43 81.63 65.91 62.51 71.25 67.26 58.85 67.02 ราชบุรี 65.09 71.83 71.79 70.31 70.85 32.94 73.13 68.96 69.18 70.86 80.32 70.80 65.71 ลพบุรี 71.69 68.09 76.96 79.08 68.80 61.86 71.33 71.20 66.75 67.05 68.77 71.30 68.78 ล าปาง 76.24 55.19 73.63 84.69 72.64 76.78 69.91 75.41 79.82 76.89 81.83 75.84 84.48 ล าพูน 73.00 60.98 66.55 73.81 73.63 56.56 69.19 75.78 61.30 74.71 97.04 80.17 80.13 เลย 75.32 66.29 62.91 80.87 73.91 58.03 61.43 75.85 43.99 79.20 79.20 72.95 71.05 ศรีสะเกษ 72.56 62.17 66.46 75.54 74.27 81.64 62.99 74.50 77.27 77.92 60.59 72.17 72.41 สกลนคร 75.04 71.33 78.22 70.81 64.79 78.48 65.77 75.79 74.36 78.40 56.81 72.12 75.19

20 l รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 จังหวัด ตัวชี้วัด ค่า CHSI ที่อยู่ อาศัย สุขภาพ อาหาร การศึกษา การมีงาน ทำและ รายได้ ครอบครัว ชุมชน และการ สนับสนุน ทางสังคม ศาสนาและ วัฒนธรรม ความ ปลอดภัย ในชีวิต และ ทรัพย์สิน สิทธิและ ความเป็น ธรรม การ เมือง สิ่งแวดล้อม ทรัพยากร/ พลังงาน สงขลา 69.10 75.18 74.17 62.49 68.84 71.35 72.11 66.52 62.68 70.64 77.28 62.59 66.42 สตูล 72.69 73.88 80.36 66.76 65.84 66.93 67.36 70.92 68.10 66.71 80.83 69.22 70.44 สมุทรปราการ 54.99 65.40 75.60 39.66 71.16 71.10 80.41 63.86 83.61 60.21 61.43 34.42 34.40 สมุทรสงคราม 69.53 72.08 80.32 71.31 75.87 66.99 78.54 70.64 82.44 75.73 67.31 56.43 78.40 สมุทรสาคร 58.96 80.80 80.98 43.30 73.46 75.22 84.46 63.74 80.66 65.03 66.14 29.94 61.79 สระแก้ว 62.80 70.68 75.18 64.88 71.38 68.35 62.88 70.12 81.24 78.04 65.57 83.17 73.11 สระบุรี 71.27 72.57 77.11 69.91 65.14 43.80 75.43 72.02 55.34 71.54 80.04 63.42 66.16 สิงห์บุรี 70.95 66.24 68.96 83.41 71.85 52.27 69.60 73.82 63.63 69.74 75.53 66.44 66.43 สุโขทัย 74.72 70.13 72.96 78.72 69.80 76.06 65.52 70.10 76.29 75.45 72.85 76.09 78.80 สุพรรณบุรี 75.45 72.70 78.73 65.00 76.93 69.34 69.25 71.17 63.35 51.79 72.16 68.08 68.82 สุราษฎร์ธานี 70.81 73.49 63.23 63.83 69.97 75.94 64.94 56.64 67.53 64.09 69.27 72.80 56.34 สุรินทร์ 74.91 67.77 53.37 69.33 63.12 79.54 66.02 71.83 82.92 76.60 54.27 65.19 60.14 หนองคาย 75.45 73.08 67.74 75.04 71.30 72.79 69.58 78.31 78.65 75.11 50.45 61.25 72.66 หนองบัวล าภู 73.34 69.19 75.12 74.41 67.38 70.02 68.83 74.37 76.72 78.57 52.32 75.36 74.59 อ่างทอง 72.23 63.68 81.82 78.05 74.45 44.91 72.14 72.26 59.34 72.11 70.20 67.95 69.40 อ านาจเจริญ 76.38 64.46 66.46 63.70 62.93 82.95 64.05 75.87 66.20 80.36 65.47 75.23 69.88 อุดรธานี 74.37 71.56 76.41 73.91 66.05 71.78 69.24 74.03 83.73 69.63 53.68 70.32 71.67 อุตรดิตถ์ 75.36 70.22 81.06 81.27 67.50 76.21 68.95 72.63 67.28 78.33 68.96 79.21 83.72 อุทัยธานี 72.09 70.11 76.17 75.91 73.97 57.66 64.79 75.25 72.07 66.79 69.18 84.63 77.14 อุบลราชธานี 73.91 65.13 61.66 69.17 72.33 74.00 69.00 74.95 77.71 70.94 65.25 70.72 69.33 เมื่อเปรียบเทียบสถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์เปรียบเทียบ 3 ปีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ประเทศไทยในปี 2565 มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์69.63 และหากเปรียบเทียบค่าดัชนีความมั่นคง ของมนุษย์ที่ผ่านมาในปี 2563 และ 2564 พบว่า ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ มีค่าเพิ่มขึ้นจากปี 2563 = 69.60 และลดจากปี 2564 = 69.74 (รายละเอียดดูในแผนภูมิที่ 2) อย่างไรก็ตาม หากพิจารณารายละเอียด ของดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ในแต่ละมิติแล้ว พบว่า มิติที่มีค่าดัชนีมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น คือ มิติที่อยู่อาศัย มิติสุขภาพ มิติการมีงานทำและรายได้มิติครอบครัว มิติศาสนาและวัฒนธรรม มิติความปลอดภัยในชีวิตและ ทรัพย์สิน และมิติสิ่งแวดล้อมทรัพยากร/พลังงาน ในขณะที่มิติที่มีแนวโน้มลดลงอย่างเห็นได้ชัด คือ มิติอาหาร มิติการศึกษา มิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม และมิติสิทธิและความเป็นธรรม การพิจารณาแนวโน้ม สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ในรายมิติจะช่วยให้หน่วยงานรับผิดชอบและผู้กำหนด นโยบายสามารถ พิจารณาแนวทางการเสริมสร้างความมั่นคงของมนุษย์ได้อย่างเฉพาะเจาะจง ซึ่งจะทำให้ความมั่นคงของมนุษย์ ของประชาชนและสังคมไทยเพิ่มขึ้นในระยะยาว แผนภูมิที่ 2 เปรียบเทียบค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย 3 ปี

บทที่ 3 สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ปี 2565 l 21 ที่มาของข้อมูล : รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2563 รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2564 และรายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 3.2 สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ระดับกลุ่มจังหวัด การประเมินค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ในระดับกลุ่มจังหวัดที่มีบริบทใกล้เคียงกัน โดยแบ่งเป็น 6 กลุ่มจังหวัด ได้แก่ กรุงเทพมหานครและปริมณฑล กลุ่มภาคเหนือ กลุ่มภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กลุ่มภาคกลาง กลุ่มภาคใต้และกลุ่ม 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ดังนี้ ▪ กลุ่มกรุงเทพมหานครและปริมณฑล จำนวน 6 จังหวัด ได้แก่ กรุงเทพมหานคร นครปฐม นนทบุรี ปทุมธานี สมุทรปราการ และสมุทรสาคร ▪ กลุ่มภาคเหนือ จำนวน 17 จังหวัด ได้แก่ กำแพงเพชร เชียงราย เชียงใหม่ ตาก นครสวรรค์ น่าน พะเยา พิจิตร พิษณุโลก เพชรบูรณ์ แพร่ แม่ฮ่องสอน ลำปาง ลำพูน สุโขทัย อุตรดิตถ์ และอุทัยธานี ▪ กลุ่มภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จำนวน 20 จังหวัด ได้แก่ กาฬสินธุ์ ขอนแก่น ชัยภูมิ นครพนม นครราชสีมา บึงกาฬ บุรีรัมย์ มหาสารคาม มุกดาหาร ยโสธร ร้อยเอ็ด เลย ศรีสะเกษ สกลนคร สุรินทร์ หนองคาย หนองบัวลำภู อำนาจเจริญ อุดรธานี และอุบลราชธานี ▪ กลุ่มภาคกลาง จำนวน 20 จังหวัด ได้แก่ กาญจนบุรี จันทบุรี ฉะเชิงเทรา ชลบุรี ชัยนาท ตราด นครนายก ประจวบคีรีขันธ์ ปราจีนบุรี พระนครศรีอยุธยา เพชรบุรี ระยอง ราชบุรี ลพบุรี สมุทรสงคราม สระแก้ว สระบุรี สิงห์บุรี สุพรรณบุรี และอ่างทอง 69.60 70.35 70.21 69.99 69.87 69.78 69.96 70.43 70.41 70.04 70.34 70.06 69.95 69.74 70.26 70.32 70.02 69.89 69.89 69.59 70.48 70.38 69.97 70.29 70.06 69.57 69.63 70.33 70.44 69.99 69.82 70.33 69.85 70.40 70.39 70.06 70.23 70.06 69.78 69.00 69.50 70.00 70.50 ภาพรวม 77จังหวัด มิติที่อยู่อาศัย มิติสุขภาพ มิติอาหาร มิติการศึกษา มิติการมีงานท าและรายได้ มิติครอบครัว มิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม มิติศาสนาและวัฒนธรรม มิติความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน มิติสิทธิและความเป็นธรรม มิติการเมือง มิติสิ่งแวดล้อมทรัพยากร/พลังงาน ปี 2563 ปี 2564 ปี 2565

22 l รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2565 ▪ กลุ่มภาคใต้ จำนวน 9 จังหวัด ได้แก่ กระบี่ ชุมพร ตรัง นครศรีธรรมราช พังงา พัทลุง ภูเก็ต ระนอง และ สุราษฎร์ธานี ▪ กลุ่ม 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ จำนวน 5 จังหวัด ได้แก่ นราธิวาส ปัตตานี ยะลา สงขลา และสตูล สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ระดับกลุ่มจังหวัด เป็นการประมวลผลจากค่าดัชนีของแต่ละจังหวัด ในกลุ่มจังหวัด พบว่า กลุ่มจังหวัดที่มีค่าดัชนีมากที่สุดเรียงลำดับ ดังนี้ กลุ่มภาคกลาง (68.74) กลุ่มภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (68.52) กรุงเทพมหานครและปริมณฑล (68.14) กลุ่มภาคเหนือ (67.99) กลุ่มภาคใต้ (67.88) และกลุ่ม 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ (67.64) ตามลำดับ (ตามแผนภูมิที่ 3) แผนภูมิที่ 3 ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 กลุ่มจังหวัด 3.2.1 สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์กรุงเทพมหานครและปริมณฑล กรุงเทพมหานครและปริมณฑล ประกอบด้วย 6 จังหวัด ได้แก่ กรุงเทพมหานคร นครปฐม นนทบุรี ปทุมธานี สมุทรปราการ และสมุทรสาคร กรุงเทพมหานครและปริมณฑล มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ 68.14 อยู่ในลำดับที่ 3 ของกลุ่มจังหวัด เมื่อพิจารณาถึงมิติที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มากที่สุด 3 ลำดับแรก ได้แก่ มิติการเมือง 69.62 มิติศาสนาและวัฒนธรรม 69.60 มิติสิ่งแวดล้อมทรัพยากร/พลังงาน 69.27 ในขณะที่มิติที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์น้อยที่สุด 3 ลำดับสุดท้าย ได้แก่ มิติครอบครัว 68.54 มิติความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน 68.28 มิติสิทธิและความเป็นธรรม 68.24 หากพิจารณาจังหวัด ที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์มากที่สุดในกลุ่มนี้ ได้แก่ จังหวัดนครปฐม มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ 99.34 และจังหวัดที่น้อยที่สุด ได้แก่ กรุงเทพมหานคร 44.45 (รายละเอียดตารางที่ 2) ข้อมูลข้างต้นมีนัยที่แสดงให้เห็นจุดอ่อนและจุดแข็งในการพัฒนากลุ่มจังหวัดในมิติความมั่นคง ของมนุษย์ จากข้อมูลทำให้พอจะเห็นได้ว่า กลุ่มกรุงเทพและปริมณฑล จำเป็นต้องมีแนวทางการพัฒนา 68.74 68.52 68.14 67.99 67.88 67.64 66.00 67.00 68.00 69.00 70.00 ภาคกลาง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กรุงเทพฯ และปริมณฑล ภาคเหนือ ภาคใต้ 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้

บทที่ 3 สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์ปี 2565 l 23 ที่ให้ความสำคัญกับ มิติครอบครัว มิติความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน และมิติสิทธิและความเป็นธรรม ในขณะเดียวกันพื้นที่ที่มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์น้อยที่สุด อย่างกรุงเทพมหานคร จำเป็นต้องได้รับ การพิจารณาเพื่อแก้ไขปัญหาความมั่นคงของมนุษย์ในรายมิติ แผนภูมิที่ 4 ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 กรุงเทพมหานครและปริมณฑล จำแนกรายมิติ ตารางที่ 2 ค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2565 กลุ่มกรุงเทพมหานครและปริมณฑล (เรียงตามลำดับ) จังหวัด ตัวชี้วัด ค่า CHSI ที่อยู่ อาศัย สุขภาพ อาหาร การศึกษา การมีงาน ทำและ รายได้ ครอบครัว ชุมชน และการ สนับสนุน ทางสังคม ศาสนาและ วัฒนธรรม ความ ปลอดภัย ในชีวิต และ ทรัพย์สิน สิทธิและ ความเป็น ธรรม การ เมือง สิ่งแวดล้อม ทรัพยากร/ พลังงาน กทม.และปริมณฑล 68.72 68.94 69.24 68.81 68.82 68.54 69.25 69.60 68.28 68.24 69.62 69.27 68.14 S.D. 16.65 15.72 14.34 16.28 16.22 17.40 14.32 12.46 18.39 18.52 12.35 14.18 18.90 ค่ากลาง 66.75 70.36 71.64 63.41 62.68 63.40 67.30 73.14 71.39 69.88 71.77 75.09 67.56 นครปฐม 96.62 69.55 66.09 95.39 97.78 94.99 56.45 85.00 58.97 91.27 89.33 82.59 99.34 สมุทรสาคร 64.96 71.18 82.42 63.79 81.92 62.63 69.54 75.20 86.75 85.98 72.24 72.75 82.10 นนทบุรี 65.19 61.62 72.11 63.03 53.86 87.93 71.29 71.08 83.80 56.53 74.24 77.85 67.66 ปทุมธานี 76.72 73.75 83.37 62.08 54.02 45.55 65.06 76.45 46.50 66.34 71.30 77.42 67.46 สมุทรปราการ 68.31 42.31 71.17 45.06 67.73 64.16 54.93 64.55 87.82 73.43 61.89 65.06 47.82 กรุงเทพมหานคร 40.53 95.24 40.28 83.52 57.64 55.95 98.21 45.34 45.81 35.90 48.75 39.96 44.45 3.2.2 สถานการณ์ความมั่นคงของมนุษย์กลุ่มภาคเหนือ มิติที่อยู่อาศัย มิติสุขภาพ มิติอาหาร มิติการศึกษา มิติการมีงานท าและรายได้ มิติครอบครัว มิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม มิติศาสนาและวัฒนธรรม มิติความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน มิติสิทธิและความเป็นธรรม มิติการเมือง มิติสิ่งแวดล้อมทรัพยากร/พลังงาน ปี 2564 ปี 2565