รูปเล่มหลักสูตร นาฏยเภรี ท่วงทีสะบัดชัย

หลกั สูตร นาฏยเภรี ทวงทสี ะบดั ชยั

จัดทำโดย

พระคณนิ นนั ศริ ิ รหัสนกั ศึกษา 631171006

นายธนาวฒุ ิ อนิ ตะขตั ิ รหสั นกั ศึกษา 631171015

นางสาวธญั ยพร ลซ้ี าย รหัสนักศกึ ษา 631171016

นางสาวปภาวรนิ ทร วงควาท รหสั นักศกึ ษา 631171022

นายปรีดาพงศ หว ยไชย รหัสนกั ศกึ ษา 631171023

Section AA

สาขาวชิ าเอกสงั คมศึกษา คณะครุศาสตร

เสนอ

ผชู ว ยศาสตราจารย ดร.สุดาพร ปญ ญาพฤกษ

หลักสตู รฉบับน้เี ปนสวนหน่งึ
ของรายวิชาการพัฒนาหลักสูตรสงั คมศึกษา รหสั วิชา SOE3901

ภาคเรียนที่ 1 ปก ารศึกษา 2565
มหาวทิ ยาลัยราชภัฏเชยี งราย



หลกั สูตร นาฏยเภรี ทวงทสี ะบดั ชยั

จัดทำโดย

พระคณนิ นนั ศริ ิ รหัสนกั ศึกษา 631171006

นายธนาวฒุ ิ อนิ ตะขตั ิ รหสั นกั ศึกษา 631171015

นางสาวธญั ยพร ลซ้ี าย รหัสนักศกึ ษา 631171016

นางสาวปภาวรนิ ทร วงควาท รหสั นักศกึ ษา 631171022

นายปรีดาพงศ หว ยไชย รหัสนกั ศกึ ษา 631171023

Section AA

สาขาวชิ าเอกสงั คมศึกษา คณะครุศาสตร

เสนอ

ผชู ว ยศาสตราจารย ดร.สุดาพร ปญ ญาพฤกษ

หลักสตู รฉบับน้เี ปนสวนหน่งึ
ของรายวิชาการพัฒนาหลักสูตรสงั คมศึกษา รหสั วิชา SOE3901

ภาคเรียนท่ี 1 ปก ารศึกษา 2565

มหาวทิ ยาลัยราชภัฏเชยี งราย

ก

คำนำ

หลักสูตรนาฏยเภรี ทวงทีสะบัดชัย ฉบับนี้จัดทำขึ้นเพื่อเปนสวนนึ่งในรายวิชาการพัฒนาหลักสูตร
สังคมศึกษา รหัสวิชา SOE3901 มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย ภาคเรียนที่ 1 ปการศึกษา 2565

โดยมีวัตถุประสงคเพื่อใหผูเรียนไดมีองคความรู ทักษะเกี่ยวกับการตีกลองสะบัดชัย รวมถึงสามารถ
นำไปเผยแพรต อผูอ่นื ไดและชวยกนั ธำรงรักษาไวซง่ึ เอกลักษณอนั ดีงาม

ขอขอบคุณ อาจารยประจำวิชา คณะผูจัดทำที่ไดรวมแรงรวมใจกันจัดทำหลักสูตรนาฏยเภรี
ทวงทีสะบัดชัยฉบับนี้ จนสำเร็จลุลวงเปนอยางดี และหวังวาหลักสูตรฉบับนี้ จะเปนประโยชนอยางยิ่ง
ตอการจดั การเรียนรูใ หก ับผูเรยี นตามวัตถปุ ระสงคข องผจู ัดทำ

คณะผูจ ดั ทำ

ข

สารบญั

เรือ่ ง หนา

คำนำ .............................................................................................................................................................. ก
สารบญั ........................................................................................................................................................... ข
ช่ือหลักสูตร..................................................................................................................................................... 1
หลกั การและเหตุผล ........................................................................................................................................ 1
จดุ มงุ หมาย ..................................................................................................................................................... 1
เนือ้ หา............................................................................................................................................................. 2

ที่มาและความสำคัญของกลองสะบัดชัย.................................................................................................... 2
ทำความรูจักเครอ่ื งดนตรี .......................................................................................................................... 2
กจิ กรรมฐานการเรียนรกู ารตีฆองและฉาบ/การตีกลองสะบัดชยั ................................................................ 2

วธิ กี ารตีฉาบ และฆอง...................................................................................................................... 2
วธิ กี ารตีกลองสะบดั ชัย..................................................................................................................... 3
กิจกรรมคัดเลอื ก หาผูเ ลนเคร่ืองดนตรีแตล ะชนิด ............................................................................ 3
ฐาน Walk rally............................................................................................................................... 4
กจิ กรรม.......................................................................................................................................................... 5
กิจกรรมวันท่ี 1 ......................................................................................................................................... 5
กจิ กรรมวันท่ี 2 ......................................................................................................................................... 5
กจิ กรรมวันท่ี 3 ......................................................................................................................................... 6
กจิ กรรมวนั ท่ี 4 ......................................................................................................................................... 6
การวัดและประเมนิ ผล .................................................................................................................................... 7
ภาคผนวก
ใบลงทะเบยี นผูเขา รวม
แบบสอบถามความพึงพอใจตอหลักสูตร

ค

สารบญั (ตอ )

แบบประเมินทกั ษะกระบวนการ

เครือ่ งมอื อ่นื ๆ

อางอิง............................................................................................................................................................. ค

1

ชอ่ื หลักสูตร “นาฏยเภรี ทว งทสี ะบดั ชยั ” เวลา 80 ชว่ั โมง
กลุมเปา หมาย นกั เรียนชั้นมธั ยมศกึ ษาตอนตน จำนวน 40 คน

1. หลกั การและเหตผุ ล

กลองสะบัดชัย เปนกลองที่อยูคูกับเจานายฝายเหนือมาตั้งแตโบราณกาล ในอดีตเจาผูครองนคร
จะเปนผูรักษาไว ใชตียามออกศึกสงคราม โดยจะใชการตีกลองสื่อสารกัน และตีเพื่อความเปนสิริมงคล
เอาโชคเอาชัยและปลุกใจทหารใหมีจิตใจฮึกเหิม ภายหลังเมื่อหมดยุคสมัยของสงคราม กลองสะบัดชัยไดถูก
นำมาใชเปนศิลปะการแสดงพื้นบานลานนาอยางหนึ่ง ซึ่งแสดงในงานบุญสำคัญ เพื่อความเปนสิริมงคลและ
ความสนุกสนาน การตีกลองสะบัดชัยจะมีเครื่องดนตรีประกอบเปนฉาบและฆอง อาจกลาวไดวา การตีกลอง
สะบัดชยั เปนศิลปะอยา งหนึง่ ท่ีไดนำชื่อเสียงทางดานวฒั นธรรมพ้ืนบา นสลู านนา และบทบาทของกลองสะบัด
ชยั จึงอยูในฐานะการแสดงในงานวัฒนธรรมตา ง ๆ

เนอ่ื งดวยปจ จุบนั การตกี ลองสะบัดชัยไดเลือนหายไปจากปจจัยหลาย ๆ อยา งในยคุ โลกาภิวัฒนสงผล
ใหเยาวชนมีความสนใจนอยลงในเรื่องดังกลาว ทางผูจัดทำหลักสูตรไดเล็งเห็นปญหานี้จึงจัดทำหลักสูตรนี้ขน้ึ
เพื่อสืบสานศิลปวัฒนธรรมลานนาผานเยาวชน สรางเยาวชนรุนใหมที่ยังคงรักษาศิลปวัฒนธรรมที่เปน
เอกลกั ษณน ้ีไว ไมใ หห ายไปตามกาลเวลา

2. จุดมุงหมาย

2.1 เพื่อใหผูเรียนไดมีองคความรูเกี่ยวกับการตีกลองสะบัดชัยรวมถึงสามารถนำไปเผยแพรตอ
ผอู ืน่ ได

2.2 เพ่อื ใหผ ูเรียนมีทักษะดานการตีกลองสะบดั ชยั

2.3 เพอ่ื ใหผ เู รยี นมีทัศนคตทิ ่ีดตี อกลองสะบัดชัย และชวยกันธำรงรักษาไวซ่งึ เอกลักษณอนั ดีงาม

2.3 เพ่ือสรางเยาวชนรนุ ใหมใหเ ปน แกนนำในการสบื สานวัฒนธรรม

2

3. เน้ือหา

1. ท่ีมาและความสำคญั ของกลองสะบดั ชัย

Scan เพอ่ื รับชมตัวอยางเน้อื หา
2. ทำความรจู กั เครื่องดนตรี

Scan เพ่อื รบั ชมตัวอยา งเนือ้ หา

3. กิจกรรมฐานการเรยี นรกู ารตีฆองและฉาบ/การตีกลองสะบดั ชัย
3.1 วิธกี ารตฉี าบ และฆอง
3.1.1 วิธกี ารตีฉาบ การตีฉาบจะใชมอื ซายขวาจบั มือละหนึ่งขา ง แลวฉาบมากระทบ
กันใหเ กดิ เสยี ง แฉ แฉ แฉ

3.1.2 วิธีการตีฆอง การตีฆองจะใชมือซายจับเชือกฆอง มือขวาจับไมตีฆอง
การตีฆองนั้นจะตรี ับเสียงของฉาบ พอคนตีฉาบตีใหเสียงดัง แฉ คนตีฆองก็จะตีฆองรบั เสียง
ที่ดงั ออกมาก็จะเปนดังน้ี แฉ - มง แฉ - มง

3

3.2 วิธีการตกี ลองสะบดั ชัย
การตีกลองสะบัดชัยที่นิยมตีกันในปจจุบัน มีวิธีการตีขั้นพื้นฐานดังนี้ การจับไมตี

กลอง มอื ท้งั สองขา งจะตอ งจับใหหา งจากปลายไมพอประมาณ ตีในจังหวะ 1-2-3-4

ตใี นจังหวะที่ 1 ใชมือซา ยจบั ไมกลอง ตีขอบกลองทางดานซา ยแลวตีปดข้ึน
โดยใหก านของไมกระทบกับขอบกลอง หงายมือ

ตีในจังหวะที่ 2 ใชมือขวาจับไมกลอง ตีขอบกลองทางดานขวาแลวตีปดลง
โดยใหกา นของไมกระทบกับขอบกลอง คว่ำมือ

ตีในจังหวะที่ 3 ใชมือซายจับไมกลอง ตีหนากลองตรงกลางปดลง โดยให
กานของไมกระทบกับขอบกลอง คว่ำมือ

ตีในจังหวะที่ 4 ใชมือขวาจับไมกลอง ตีบริเวณหนากลองตรงกลางปดข้ึน
โดยใหกานของไมกระทบกบั ขอบกลอง หงายมอื

แลวเสียงของจงั หวะการตี จะออกมาเปน ดังนี้คอื

กอก แกก ตึ้ง ตึ่ง หรือ 1-2-3-4 ในจังหวะที่ 4 จะตีหรอมกับเสยี งฆอ งพอดี
ใหตีอยา งนีจ้ นเกดิ ความชำนาญ

ตใี นจงั หวะที่ 5 ใชม ือขวาจบั ไมตีกลอง ตีบรเิ วณหนา กลอง ตลี ง

ตใี นจังหวะท่ี 6 ใชมือขวาจับไมตกี ลอง ตบี ริเวณหนากลองตรงกลาง ตขี ้ึน

4. กจิ กรรมคดั เลือก หาผูเลนเครอ่ื งดนตรแี ตละชนิด
คัดเลอื กโดยแบงตามความถนดั ของผเู ลน แบงออกเปน 4 กลมุ กลมุ ละ 10 คน ดงั นี้

1. คนตีกลองสะบัดชัย 1 คน

2. ตีฉาบ 5 คน แบงออกไดอ กี ดงั นี้ ฉาบใหญ 2 คน ฉาบตัด 1 คน ลอ ฉาบ 2 คน

3. ตฆี อง 2 คน

5. ฐาน Walk rally 4
โดยจะแบง ฐานท้งั สนิ้ 4 ฐาน ดังนี้ Scan เพื่อรับชมตัวอยางการปฏิบัติทา ทาง

5.1 ฐานท่ี 1 ทาออก
5.1.1 เคารพผชู ม
5.1.2 บดิ บัวบาน/เกล้ยี วเกลา
5.1.3 ตบมะผาบ

5.2 ฐานท่ี 2 ทา หัวและเขา
5.2.1 ทาหวั
5.2.2 ทาเขา
5.2.3 ทา จระเขฟาดหาง

5.3 ฐานท่ี 3 ทาศอก
5.3.1 ทาศอกเดีย่ ว
5.3.2 ทา ศอกคู
5.3.3 ทาศอกหลงั

5.4 ฐานท่ี 4 ทา จบ
5.4.1 ทา กอ นจบ
5.4.1 ทา เตรียมจบ
5.4.1 ทา จบ

5

4. กจิ กรรม

กำหนดการหลกั สตู ร นาฏยเภรี ทวงทีสะบดั ชัย

กจิ กรรมวันท่ี 1
เวลา 08:30 - 09:30 น. พิธีเปด /เรยี นรูท่ีมาและความสำคัญพรอ มทงั้ ประวตั ขิ องกลองสะบดั ชัย

เวลา 09:30 - 10:30 น. ทำความรูจักเครอื่ งดนตรีพรอมท้ังเรียนรวู ธิ กี ารและชมการสาธิตการตกี ลอง
สะบดั ชยั โดยใชกิจกรรม KWL

เวลา 10:40 - 11:40 น. ทำกจิ กรรมแบงกลุม เปน 2 กลุม และละลายพฤตกิ รรม

เวลา 11.40 – 13.00 น. พักรับประทานอาหารกลางวัน

เวลา 13:00 - 13:30 น. ทบทวนความรทู ไ่ี ดเรยี น โดยใช Kahoot

เวลา 13:40 - 14:30 น. กิจกรรมฐานการเรียนรู การตฆี องและฉาบ / การตีกลองสะบัดชยั

เวลา 14:30 - 15:40 น. พักรบั ประทานอาหารวาง

เวลา 14:40 - 15:30 น. กจิ กรรมฐานการเรยี นรู การตีฆองและฉาบ / การตีกลองสะบัดชยั (ตอ)

เวลา 15:30 - 16:00 น. สรปุ กิจกรรมท่ีไดท ำในวันนี้ โดยใช เครอื่ งมือ 6 Thinking Hat

กจิ กรรมวนั ที่ 2
เวลา 08:30 - 09:00 น. กจิ กรรมละลายพฤตกิ รรม

เวลา 09:00 - 09:50 น. กจิ กรรมฐานการเรียนรู การตฆี องและฉาบ / การตีกลองสะบัดชยั

เวลา 09:50 - 10:00 น. พกั รับประทานอาหารวาง

เวลา 10:00 - 10:50 น. กจิ กรรมฐานการเรียนรู การตฆี องและฉาบ / การตีกลองสะบัดชัย

เวลา 10:50 - 11:40 น. ผเู ขา รว มฝกซอมและเตรียมตวั คดั เลือก

เวลา 11:40 - 13:00 น. รับประทานอาหารกลางวัน

เวลา 13:00 - 14:00 น. แบง ผเู ขา รวมเปนกลมุ ตามความสามารถและความถนัดทางดนตรี

เวลา 14:00 - 15:30 น. กจิ กรรมกลมุ ฝกซอมตามเคร่ืองดนตรที ี่เลอื ก

เวลา 15:30 - 16:00 น. สรปุ กจิ กรรมโดยใชเ คร่ืองมือ Ranking

6

กจิ กรรมวันท่ี 3
เวลา 08:30 - 09:00 น. กิจกรรม/แบง กลุมนักเรยี นออกเปนส่ีกลุม

เวลา 09:00 - 09:50 น. กิจกรรมฐานการเรียนรู 1.ทา ออก 2.ทา หัวและเขา 3.ทาศอก 4.ทา จบ
(ใชการเวียนฐาน)

เวลา 09:50 - 10:40 น. กจิ กรรมฐานการเรยี นรู 1.ทา ออก 2.ทาหัวและเขา 3.ทา ศอก 4.ทาจบ
(ใชการเวียนฐาน)

เวลา 10:40 - 11:30 น. กจิ กรรมฐานการเรยี นรู 1.ทา ออก 2.ทา หัวและเขา 3.ทาศอก 4.ทาจบ
(ใชก ารเวียนฐาน)

เวลา 11:30 - 12:20 น. กิจกรรมฐานการเรยี นรู 1.ทาออก 2.ทา หวั และเขา 3.ทาศอก 4.ทาจบ
(ใชก ารเวียนฐาน)

เวลา 13:30 - 15:30 น. แตละกลมุ พูดคุยมอบหมายหนา ที่ในการเลนเครื่องดนตรีแตล ะชนดิ

เวลา 15:30 - 16:00 น. สรปุ กจิ กรรม โดยใช Mind map
กิจกรรมวันที่ 4

เวลา 08:30 - 11:30 น. แตละกลุมฝกซอ มเพ่ือเตรียมการแสดง

เวลา 11:30 - 12:30 น. พกั รบั ประทานอาหารกลางวัน

เวลา 12:30 - 13:00 น. จับฉลากลำดับการแสดงทัง้ 4 กลุม

เวลา 13:00 - 13:50 น. ชมการแสดงกลองสะบัดชยั ลา นนาในหลกั สูตรนาฏยเภรที ว งทสี ะบัดชัย

เวลา 14:00 - 14:30 น. ประกาศมอบรางวัลผูแสดงดีเย่ียมและมอบใบประกาศจบหลกั สูตร

เวลา 14:30 - 15:00 น. สรปุ กจิ กรรมโดยใชเ คร่ืองมือ PMI

เวลา 15:00 - 15:30 น. พิธีปด

7

5. การวัดและประเมินผล

ที่ ตัวชีว้ ดั ความสำเร็จของโครงการ วิธีการวัด/ประเมนิ ผล เครือ่ งมือ

1 การเขารวมของผูเขารวมที่มีความสนใจ ผูเขา รวม เขา รวมไมนอย แบบลงทะเบยี นเขา รวม

ตอ หลกั สตู ร กวารอยละ 80 หลักสตู ร

2 ความพึงพอใจของผูเขารวมที่เขารวม ผเู ขารว มมคี วามเขาใจ แบบสอบถามความพึง

โดยรวมทีม่ ตี อหลักสูตรอยูในระดบั มาก และพงึ พอใจตอหลักสูตร พอใจตอ หลกั สูตร

รอ ยละ 80

3 ความสามารถในการปฏิบัติทักษะดาน ผเู ขา รว มสามารถปฏบิ ตั ิ แบบประเมินทกั ษะ

ความรู ดานทักษะ ดานเจตคติในการเขารวม ตามเกณฑท่ีกำหนดได กระบวนการ

หลักสตู ร รอ ยละ 80

ภาคผนวก

ใบลงทะเบยี นผูเขา รวม

หลักสตู ร “นาฏยเภรี ทว งทสี ะบดั ชัย”

ลำดบั ชอ่ื - สกุล ลายมือช่อื

แบบสอบถามความพงึ พอใจตอหลักสูตร “นาฏยเภรี ทวงทสี ะบดั ชัย”

คำชแ้ี จง โปรดเติมเครอ่ื งหมาย  และกรอกขอความใหส มบูรณ

สว นท่ี 1 ขอมูลท่วั ไปของผูตอบแบบสอบถาม
1. สถานภาพ  ครู นักเรยี น  อื่น ๆ ระบ.ุ ......................

2. เพศ  ชาย  หญิง

สวนที่ 2 ความพงึ พอใจตอโครงการ ระดบั ความพึงพอใจ
ระดับ 4 = ดีมาก 3 = ดี 2 = ปานกลาง 1 = ตอ งปรับปรุงแกไข 4321

รายละเอยี ด

1. ผูเขา รวมไดรับองคค วามรู และประสบการณใหม ๆ จากหลกั สูตร
2. ผูเขารวมสามารถนำความรูที่ไดจากการตีกลองสะบัดชัย (กลอง ฆอง

ฉาบ) ไปเผยแพรไ ด
3. ผูเขารวมเห็นความสำคัญของการอนุรักษวัฒนธรรมลานนา

ของภาคเหนือ
4. ผูเขา รวมมที กั ษะในการตกี ลองสะบัดชยั (กลอง ฆอง ฉาบ)
5. ผูเ ขา รว มมที ศั นคติ เจตคติที่ดตี อ การตกี ลองสะบัดชยั

สว นที่ 3 ขอ เสนอแนะ
..............................................................................................................................................................................

..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

..............................................................................................................................................................................

..............................................................................................................................................................................

แบบประเมินทกั ษะกระบวนการ

คำอธบิ าย

กรณุ าใสเคร่อื งหมาย () ตามชองในแบบประเมินตามความเปนจริง

ระดับคะแนนเฉลี่ยและเกณฑการประเมนิ

คะแนนเฉล่ยี 0.00 – 1.00 อยูใ นเกณฑ ไมผาน

คะแนนเฉลี่ย 1.01 – 2.00 อยูในเกณฑ พอใช

คะแนนเฉลย่ี 2.01 – 3.00 อยใู นเกณฑ ดี

คะแนนเฉลย่ี 3.01 – 4.00 อยูในเกณฑ ดีมาก

เนื้อหาในการประเมิน ผลการประเมนิ
4321
ดานความรู

• การตอบคำถามและการซักถาม
- ท่ีมาและความสำคญั ของกลองสะบดั ชัย รจู ักเครอ่ื งดนตรี

ตอบคำถามจากกิจกรรมตา ง ๆ
• สังเกตจากพฤติกรรมในการเรียนรูและปฏิบตั ิ

- ทา รำและอ่ืน ๆ
• ทำแบบทดสอบผาน Kahoot

ดานทกั ษะ

• สามารถปฏิบตั ไิ ปตามแผนท่ีกำหนดไดอ ยางถูกตอง
- รำทาทางไดตามจงั หวะ
- มีลีลาการตีกลองสะบัดชยั อยางสวยงาม
- ใชเ ครอื่ งดนตรปี ระกอบกลองสะบัดชยั ไดถกู ตอง
- เปนไปตามจงั หวะ

ดา นเจตคติ

• การสะทอนจากสะทอนยอนคิดกิจกรรม KWL, PMI, 6 Thinking
Hats, Ranking, Mind mapping

• สอบถามความรูสึกและความเห็นของผูเขารวม
- รสู ึกอยา งไรตอหลกั สูตร
- ส่ือ วิดทิ ัศน ภาพประกอบเปน อยางไร
- ความพึงพอใจในการจัดการหลกั สูตรของผสู อน

เคร่อื งมอื อ่นื ๆ





ค

อา งองิ

Nattida nntd. (19 กมุ ภาพันธ 2564). สือ่ การสอนเคร่ืองดนตรแี ละอุปกรณท่ีใชในการแสดงกลองสะบดั ชัย.
เขาถงึ ไดจ าก Youtube: https://www.youtube.com/watch?v=gijShJBpoco

Nattida nntd. (19 กมุ ภาพันธ 2564). สือ่ การสอนประวัติกลองสะบัดชยั . เขา ถึงไดจาก Youtube:
https://www.youtube.com/watch?v=33LcW3YOr_A

พระชยสร สมบญุ มาก. (2549). การพัฒนาหลกั สูตรการเนนกระบวนการถา ยทอดภูมปิ ญ ญาลา นา. กรงุ เทพฯ:
ศรีนครนิ ทรวิโรฒ.

สำนักงานวัฒนธรรมจงั หวัดเชยี งใหม. (ม.ป.ป.). ความเปน มาของกลองสะบัดชยั . เขาถงึ ไดจ าก สำนกั งาน
วฒั นธรรมจงั หวัดเชยี งใหม:
https://www.chiangmaiculture.net/web/index.php?r=site%2Fdetail&id=11&type=cultu
re&fbclid=IwAR0Bk3Uz0Jn3n6ZCWut5ljPuCWxJjLBV0luC4F3P_hLEORsPmkNLHp3ZeOo