ข้อสอบกลางภาคข้องที่ 1

พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าจิตรเจริญ

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรม
พระยานริศรานุวัดติวงศ์ มีพระนามเดิมว่า
"พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าจิตรเจริญ"

ทรงได้รับพระสมัญญานามว่า
"นายช่างใหญ่แห่งกรุงสยาม"

พระราชประวัติ

พลเอก สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจิตรเจริญ กรมพระยานริศรานุวัด
ติวงศ์ หรือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ มี
พระนามเดิม พระองค์เจ้าจิตรเจริญ ต่อมาทรงได้รับพระราชทานสถาปนา

เป็นเจ้าฟ้า ทรงเป็นต้นราชสกุล จิตรพงศ์ เป็นพระราชโอรสของพระบาท
สมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพรรณ
ราย ประสูติเมื่อวันอังคารเดือน ๖ ขึ้น ๑๑ ค่ำ ปีกุน เบญจศก จ.ศ. ๑๒๒๕

ตรงกับวันที่ 28 เมษายน พ.ศ. 2406

ตราประจำพระองค์ของ สมเด็จฯ เจ้าฟ้า
กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์

พระราชกรณียกิจ

ด้านราชการ

พระองค์ทรงเป็นเสนาบดีหลายกระทรวงทั้ง
กระทรวงโยธาธิการ กระทรวงพระคลังมหา

สมบัติ กระทรวงกลาโหม กระทรวงวัง
สมัยรัชกาลพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่
หัว ทรงตำแหน่งอภิรัฐมนตรีที่ปรึกษาราชการ

แผ่นดิน อุปนายกราชบัณฑิตยสภา แผนก
ศิลปากร หลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง ทรงได้
รับแต่งตั้งเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์
ขณะที่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว

เสด็จต่างประเทศ

ด้านศิลปกรรม

งานสถาปัตยกรรมที่โปรดทำมากคือ แบบพระเมรุ

พระเมรุมาศในพระบาทสมเด็จ
พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ผลงานการ
ออกแบบของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์

ด้านสถาปัตยกรรม

ในอดีต

ในปัจจุบัน

การออกแบบก่อสร้างพระอุโบสถวัด
เบญจมบพิตร ถวายพระบาทสมเด็จพระ
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อ พ.ศ. 2442

ในอดีต

ในปัจจุบัน

การออกแบบก่อสร้างอาคารเรียน
โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร เริ่ม
ก่อสร้างเมื่อ วันที่ 4 มิถุนายน รัตนโกสิน
ทรศก 121 (พ.ศ. 2445) หรือ ร.ศ. 121

ด้านภาพจิตรกรรม

ภาพเขียนสีน้ำมันประกอบพระราชพงศาวดารภาพ
เขียนสีน้ำมันประกอบพระราชพงศาวดาร แผ่นดินพระเจ้าท้ายสระครั้ง

กรุงศรีอยุธยา เป็นภาพช้างทรงพระมหาอุปราชแทงช้างพระที่นั่ง

ภาพเขียนพระสุริโยทัยขาดคอช้าง

ภาพเขียนรถ
พระอาทิตย์ที่
เพดานพระที่นั่ง
ภานุมาศจำรูญ
(พระที่นั่งบรม

พิมาน)

ภาพแบบพัดต่าง ๆ

ภาพจิตรกรรมมัจฉาชาดก
ที่หอพระคันธารราษฎรใน
วัดพระศรีรัตนศาสดาราม

ภาพร่างเรื่องพระเวสสันดรชาดกสำหรับ
เขียนลงบนผนังอุโบสถวัดราชาธิวาส

ภาพประกอบเรื่องธรรมาธรรมะสงคราม

งานออกแบบ

องค์พระธรณีบีบมวยผมที่
เชิงสะพานผ่านพิภพลีลา

พระบรมรูปหล่อพระบาท
สมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬา
โลกมหาราชที่เชิงสะพาน

พระพุทธยอดฟ้า

อนุสาวรีย์ทหารอาสา
สงครามโลกครั้งที่ 1

ด้านวรรณกรรม

โคลงประกอบภาพจิตรกรรมภาพพระราชพงศาวดาร

โคลงประกอบเรื่องรามเกียรติ์ ทรงพระราชนิพนธ์
เมื่องานฉลองพระนครครบรอบร้อยปี

ลายพระหัตถ์โต้ตอบประทานบุคคลต่าง ๆ เช่น จดหมายเวรโต้ตอบกับสมเด็จ
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพทั้งในด้านประวัติศาสตร์
ภาษาศาสตร์ ขนบธรรมเนียมประเพณี ซึ่งต่อมาพิมพ์ในชื่อ " สาสน์สมเด็จ "



ลายพระหัตถ์ประทานความรู้ในลักษณะจดหมายโต้ตอบพระสารประเสริฐ
และพระยาอนุมานราชธนเรื่องภาษาและประเพณี ซึ่งลายพระหัตถ์เหล่านี้

เป็นเหมือนคลังความรู้สำหรับผู้สนใจศึกษาค้นคว้าทั่วไป

เพลงพระราชนิพนธ์

เพลงสรรเสริญพระบารมี
เพลงเขมรไทรโยค

เพลงตับ เช่น ตับแม่ศรีทรงเครื่อง ตับเรื่องขอมดำดิน

ด้านบทละคร

สังข์ทอง ตอนทิ้งพวงมาลัย
ตีคลี และตอนถอดรูป

คาวี ตอนเผาพระขรรค์
ชุบตัว และตอนหึง

รามเกียรติ์ ตอนศูรปนขาตีสีดา

อิเหนา ตอนตัดดอกไม้
ฉายกริช ไหว้พระ และ

ตอนบวงสรวง

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย

เครื่องขัตติยราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่งมหาจักรีบรมราชวงศ์
ดาราประดับเพชร (พ.ศ. 2481)

เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นโบราณมงคลนพรัตนราชวราภรณ์ (พ.ศ. 2436)
เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นโบราณมงคลนพรัตนราชวราภรณ์ (พ.ศ. 2436)

เครื่องราชอิสริยาภรณ์รัตนวราภรณ์ (พ.ศ. 2459)
เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นมหาปรมาภรณ์ช้างเผือก (พ.ศ. 2468)

เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นมหาวชิรมงกุฎ (พ.ศ. 2462)

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ

เครื่องราชอิสริยาภรณ์มงกุฏอิตาลี ชั้นที่ 1, ประเทศอิตาลี

การระลึก

วันที่ 28 เมษายนเป็นวันครบรอบวันประสูติของ

พระองค์ ทุกปีจะมีงาน "วันนริศ" ณ ตำหนักปลาย

เนิน คลองเตย มีการแสดงละคร การบรรเลงเพลง

พระนิพนธ์ การตั้งแสดงงานฝีพระหัตถ์บางชิ้น

และการมอบ "ทุนนริศรานุวัดติวงศ์" แก่นักศึกษา

ในสาขาวิชาศิลปะ พระสมัญญานาม

พระบิดาช่างศิลป์แห่งกรุงสยาม และ

นายช่างใหญ่แห่งกรุงสยาม

พระบิดาทางด้านสถาปัตยกรรมไทย