ภูมิศาสตร์ประเทศไทย.

47

6.3 ลักษณะภมู ปิ ระเทศ ภมู ปิ ระเทศของภาคตะวันออกท่ีสำคญั นั้น
มีลกั ษณะเป็นท่ีราบขนาดใหญท่ างตอนเหนอื ภมู ภิ าค เรยี กว่า
“ทีร่ าบฉนวนไทย” บรเิ วณตอนกลางเป็นเขตเทอื กเขาสูงแตใ่ น
ตอนล่างนั้นกลบั พบวา่ เปน็ ลักษณะภมู ปิ ระเทศแบบชายฝ่ังทะเล
ภาคตะวันออกจึงถือได้เปน็ ภูมิประเทศท่ีมคี วามหลายหลาย
ทางดา้ นกายภาพสูงทสี่ ดุ ในประเทศไทย ภาคตะวนั ออกน้ันมคี วาม
หลากหลายทางด้านภมู ิประเทศภาคตะวนั ออกจงึ มีความนา่ สนใจ
ในการศึกษาในเชงิ ต่างๆมากมายเช่นภมู ิประเทศ ภูมสิ ัณฐานเป็นตน้
6.3.1 ลักษณะโดยทว่ั ไป พืน้ ทภี่ าคตะวันออกสว่ นมากสามารถ
จำแนกออกไดเ้ ป็น 2 ลักษณะ คือ เทือกเขาสงู ประกอบไปดว้ ย
เทือกเขาจันทบรุ ีและเทือกเขาบรรทัดและทีร่ าบลมุ่ แม่นำ้ ต่างๆ
อาทิ แมน่ ้ำบางปะกง แม่น้ำจันทบุรี แม่นำ้ เวฬุ แมน่ ้ำประแสรแ์ ละ
แม่น้ำเมืองตราด
6.3.2 เทือกเขาในภาคตะวนั ออกมเี ทือกเขาทสี่ ำคัญท้ังในทาง
ภูมปิ ระเทศและภมู อิ ากาศ ในทางภูมปิ ระเทศนั้นเทอื กเขาเหล่านท้ี ง้ั
เปน็ แนวพรมแดนธรรมชาตริ ะหว่างประเทศ ในทางภมู อิ ากาศนัน้
เปน็ แนวก้นั ลมฟา้ อากาศที่พดั ผ่านเข้ามาในภมู ิภาคนี้ เทอื กเขา
จนั ทบรุ ี เปน็ เทอื กเขาขนาดใหญ่สำคญั ของภาคตะวนั ออกมี
จุดเริ่มต้นมาจาก บรเิ วณพื้นทภี่ เู ขาบอ่ ชมพู อำเภอบา้ นบึง

48

จงั หวดั ชลบรุ ี ไปสุดปลายเทอื กเขาท่ีบริเวณเขาตะแบงใหญ่
จงั หวัดจันทบุรี เปน็ พ้นื ทร่ี อยตอ่ ระหวา่ งจังหวดั จนั ทบรุ ีและ
จงั หวัดตราดและเป็นพรมแดนประเทศ ไทยและประเทศกมั พชู า
ความยาวของเทอื กเขาน้ันรวมประมาณ 281 กโิ ลเมตร ยอดเขาท่ี
สำคัญ ไดแ้ ก่ เขาสอยดาวเหนอื ระดบั ความสูงจากระดบั น้ำทะเล
1,556 เมตรและเขาสอยดาวใตร้ ะดบั ความ สูงจากระดบั นำ้ ทะเล
1,670 เมตร เป็นยอดเขาทสี่ ูงทสี่ ุด ตงั้ อยใู่ นเขตอำเภอมะขาม
จังหวัดจนั ทบรุ ี เป็นพน้ื ท่ีต้นน้ำลำธารหลายสาย อาทิ แม่นำ้ ระยอง
แมน่ ้ำประแสร์ แมน่ ้ำเวฬุและแม่นำ้ เมืองตราด เทือกเขาบรรทดั
มคี วามสำคญั ต่อประเทศไทยเป็นอยา่ งมากเนอื่ งจากเป็นแนว
พรมแดนธรรมชาตริ ะหวา่ งประเทศไทยและประเทศกัมพชู า เปน็
จดุ ที่มีความสำคัญทางประวตั ศิ าสตร์ ในยุคชว่ งวิกฤติการณ์
เขมรแดง ชาวกมั พูชาจำนวนมากอพยพเข้ามายงั ประเทศไทยผา่ น
ทางเทอื กเขา บรรทดั เปน็ จำนวนมาก จุดเร่มิ ตน้ มาจากบริเวณพ้ืนที่
เขาตะแบงใหญ่ ระดบั ความสงู จากระดบั น้ำทะเล 914 เมตร ทาง
ตอนเหนอื ของจังหวัดตราด ไปบรรจบกบั เทอื กเขาจนั ทบรุ แี ละ
ทอดตัวยาวไปจนถงึ แหลมสารพัดพษิ บริเวณอำเภอคลองใหญ่
จังหวัดตราด

49

6.3.3 แมน่ ้ำและแหล่งนำ้ แม่นำ้ ในภาคตะวนั ออกเปน็ แมน่ ำ้
สายสัน้ ๆ ทมี่ ีตน้ กำเนิดจากเทอื กเขาท่ีสำคัญ คอื เทือกเขาจนั ทบุรี
และเทือกเขาบรรทัด แมน่ ้ำสายต่างๆ เหล่าน้ี มคี วามสำคัญ
มากมายทงั้ ในดา้ นการเกษตรกรรม การคมนาคมรวมไปถึงระบบ
อุตสาหกรรม แม่น้ำบางปะกง มตี น้ กำเนิดมาจากแมน่ ำ้ นครนายก
และแมน่ ้ำปราจนี บุรี เทอื กเขาสนั กำแพง ไหลมาบรรจบกัน
ที่ตำาบลบางแตน อำเภอบ้านสร้าง จังหวดั ปราจนี บรุ ี เรียกว่าแมน่ ้ำ
ปราจีนบุรี เมื่อไหลผา่ นจงั หวัดฉะเชงิ เทราเรียกวา่ แมน่ ้ำบางปะกง
หรอื แม่น้ำแปดรว้ิ ไหลลงอ่าวไทยบรเิ วณตำบลท่าขา้ ม อำเภอ
บางปะกง จังหวดั ฉะเชงิ เทรา ความยาวรวมประมาณ
122 กิโลเมตร แมน่ ้ำประแสร์ อีกช่ือเรียกคอื แม่น้ำแกลง
ตน้ กำเนดิ มาจากเขาชะเมา เทอื กเขาจันทบุรี พ้ืนทบี่ รเิ วณอำเภอ
พนสั นคิ ม จังหวัดชลบุรี ไหลผา่ นจังหวดั ระยองและไหลลงสทู่ ะเล
บรเิ วณ อำเภอแกลง จงั หวดั ระยอง ความยาวรวมประมาณ
26 กโิ ลเมตร แม่น้ำระยอง หรอื คลองบา้ นค่าย แหลง่ กำเนดิ จาก
เขาเรอื แตกในเทือกเขาจันทบรุ ี บริเวณจงั หวดั ชลบุรี ไหลผา่ น
จงั หวดั ระยอง ลงสู่ทะเลบริเวณอำเภอเมอื งระยอง จังหวัดระยอง
ความยาวรวมประมาณ 60 กโิ ลเมตร แม่นำ้ จันทบรุ ี แหลง่ กำเนดิ
จากเขาสอยดาว เทอื กเขาจันทบรุ ี บรเิ วณอำเภอขลงุ

50

จงั หวดั จันทบรุ ี ไหลผา่ นจังหวดั จันทบรุ ี ลงสทู่ ะเลบรเิ วณ
อำเภอแหลมสงิ ห์ จังหวดั จันทบรุ ี ความยาวรวมประมาณ
100 กิโลเมตร แม่นำ้ เวฬุ เป็นแมน่ ้ำสายสั้นๆ มแี หล่งกำเนดิ
จากเขาสระบาป เทือกเขาจันทบุรี บริเวณ อำเภอขลงุ
จงั หวัดจนั ทบุรี ไหลลงสทู่ ะเลบริเวณอำเภอขลุง จังหวัดจันทบรุ ี
ความยาวรวมประมาณ 50 กโิ ลเมตร แมน่ ำ้ เมืองตราด หรอื แม่น้ำ
คลองใหญ่ แหลง่ กำเนดิ จากเขาชอ่มุ เทอื กเขาบรรทัด บริเวณ
อำเภอเขาสมิง จงั หวัดตราด ไหลลงสูท่ ะเลบรเิ วณอำเภอเมอื งตราด
จังหวดั ตราด ความยาว รวมประมาณ 49 กิโลเมตร
6.3.4 ลักษณะภูมิประเทศเฉพาะ คอื ลกั ษณะภูมปิ ระเทศที่มี
ความจำเพาะเจาะจงซ่งึ จะแสดงรปู รา่ งหรือลักษณะออกมาตาม
โครงสรา้ งธรณีพ้นื ฐาน พน้ื ทภี่ าคตะวันออกส่วนใหญ่เปน็ ทีร่ าบ
ดอนและราบล่มุ (upland and swamp) ซ่งึ สามารถแบง่ ได้เป็น
2 เขต คอื ทร่ี าบลุ่มบางปะกงและท่ี ราบฉนวนไทย ทีร่ าบลมุ่
บางปะกง เป็นทรี่ าบท่ตี ้งั อยูท่ างทิศตะวนั ตกของภูมภิ าค มีแมน่ ้ำ
บางปะกงเปน็ แมน่ ำ้ สายหลักขนาดใหญไ่ หลผา่ นที่ราบลมุ่ น้ี
เป็นแหลง่ เศรษฐกิจขนาดใหญ่ทส่ี ำคญั และมีความอดุ มสมบูรณ์ของ
ภูมิภาค ท้ังในดา้ นเกษตรกรรมและอตุ สาหกรรม ท่รี าบฉนวนไทย
เป็นท่ีราบท่ีตั้งอยทู่ างทศิ เหนอื ของภูมิภาค เนื่องจากมีความห่างไกล

51

จากทะเลและเทือกเขาขนาดใหญข่ วางกน้ั ทศิ ทางลมท าให้พื้นที่
ราบฉนวนไทยนน้ั เปน็ พ้นื ท่เี งาฝนท่ีแหง้ แล้งและอับฝนแตก่ ย็ งั มี
ความสำคญั ในด้านกิจกรรมปศสุ ัตว์มาก ทีร่ าบฉนวนไทยยงั เป็นทงั้
พนื้ ที่ ยุทธศาสตร์และแนวพรมแดนระหว่างประเทศไทยและ
ประเทศกมั พูชาชายฝ่ังและเกาะ (shoreline and islands) มี
ลักษณะและรปู รา่ งคลา้ ยคลึงกบั ชายฝงั่ และเกาะในภาคใต้
มคี วามสำคัญทางดา้ นธรุ กิจหลายภาคส่วน สามารถจำแนกชายฝั่ง
และเกาะ ได้ เปน็ หลายสว่ นอาทิ ชายฝัง่ หาดทราย แหลมและอ่าว
มลี กั ษณะภูมปิ ระเทศ คือ ลกั ษณะของมุขหรือแหลม ทย่ี ่นื เข้าไปใน
ทะเล ประกอบไปดว้ ย แหลมแทน่ แหลมฉบัง แหลมเขาพระ
และแหลมเทียน จึงเรยี กวา่ “ชายฝ่ังจัตุรมุข” เรม่ิ ตง้ั แตอ่ ำเภอเมอื ง
ชลบุรี จงั หวดั ชลบุรไี ปจนถงึ อำเภอสัตหีบ จังหวัดชลบรุ ี
มีระยะทางรวม 140 กิโลเมตร ชายฝัง่ ลาดชนั มีลกั ษณะภูมิ
ประเทศ คือ ชายฝัง่ ลาดชนั น้ำลึกสลบั ตนื้ เหมาะสำหรบั พฒั นา
เปน็ ทา่ เรอื นำ้ ลกึ เพือ่ การอตุ สาหกรรม เรยี กวา่ “ชายฝงั่ อตุ สาหะ”
เรม่ิ ต้งั แตอ่ ำเภอสัตหีบ จงั หวัดชลบรุ ี ไปจนถงึ อำเภอ แกลง
จงั หวัดระยอง มีระยะทางรวม 120 กโิ ลเมตร ชายฝ่งั เว้าแหวง่
ลักษณะภมู ปิ ระเทศ คือ เป็นชายฝ่งั เว้าแหว่ง มีชายหาดโคลนและ
ตะกอนท่ีสะสมบรเิ วณปากแม่น้ าสายตา่ งๆในภูมภิ าค ปจั จัยเหล่าน้ี

52

นีส้ ่งผลใหใ้ นพน้ื ทีม่ ีความอดุ มสมบูรณ์สงู ในทำการประมงนำ้ กรอ่ ย
และน้ำเคม็ โดยเฉพาะในดา้ นการอนุบาลสัตวน์ ำ้ รมิ ชายฝง่ั และใน
พนื้ ทป่ี ่าชายเลน ชายฝ่ังบรเิ วณเรียกได้วา่ “ชายฝง่ั ฉ่ำวาร”ี เรม่ิ ต้น
ตั้งแตอ่ ำเภอแกลง จงั หวัดระยอง ผา่ นจงั หวดั จันทบุรีไปจนถงึ
จงั หวดั ตราด กลุ่มเกาะในอ่าวไทย เกาะขนาดใหญ่มากมายในอ่าว
ไทยของภาคตะวนั ออก ได้แก่ เกาะชา้ งเปน็ เกาะขนาดใหญ่อนั ดบั
สองของประเทศไทย เกาะสชี งั เกาะกดู เกาะลา้ นและเกาะขนาด
เล็กอกี เป็นจำนวนมาก

53

บทท่ี 7
ภูมศิ าสตรป์ ระเทศไทยภาคกลาง

ภาคกลางของประเทศไทย คือ ภมู ิภาคที่เปน็ ศูนย์กลางของการ
ปกครองประเทศไทย เนื่องจากภาคกลางเป็นภูมิภาคท่ีมคี วาม
แตกตา่ งทางด้านลกั ษณะภมู ิประเทศน้อยที่สุดในประเทศไทย
กลา่ วคอื เป็นที่ราบลุ่มแมน่ ำ้ สายสำคัญเกอื บทงั้ หมด การตั้งอยู่
บรเิ วณใจกลางของภมู ิภาคจึงทำให้ ภาคกลางมีความสำคญั ต่อ
ประเทศเป็นอยา่ งมาก ทรัพยากรในภาคกลางมคี วามโดดเดน่ ใน
ดา้ นการ เกษตรกรรมทเ่ี ป็นพน้ื ท่ีส้าคญั มากของประเทศไทย
7.1 ท่ีตง้ั ตำแหนง่ ทีต่ ้ังของภาคกลางอยูร่ ะหวา่ งละตจิ ูดท่ี 13 องศา
13 ลิปดา ถึง 17 องศา 48 ลิปดาเหนือและลองจจิ ดู ท่ี 99 องศา
04 ลิปดา ถึง 101 องศา 47 ลิปดาตะวันออก โดยทางทิศเหนอื
ติดต่อกับจังหวดั สโุ ขทัยและอตุ รดติ ถ์ ทิศตะวนั ตกตดิ ต่อ
จงั หวดั กาญจนบุรี ราชบุรีและเพชรบุรี ทางทศิ ตะวนั ออกตดิ กบั
จงั หวัดนครราชสีมา ปราจนี บุรี ฉะเชงิ เทราและทางทิศใตต้ ดิ ตอ่ กับ
อ่าวไทย ตามลักษณะทางภมู ิศาสตรข์ องภาคกลางเปน็ ภูมภิ าคทีโ่ ดด
เดน่ ทางดา้ นลักษณะภูมปิ ระเทศทีเ่ ปน็ ทีร่ าบล่มุ แมน่ ำ้ สำ้ คญั หลาย

54

สายทำใหแ้ ตกตา่ งจากภมู ิภาคอืน่ ๆ นอกจากนน้ั ทำเลทีต่ ง้ั ของภาค
กลางนมี้ ี ความสำคญั เป็นอยา่ งมาก ในการติดต่อเช่อื มโยงกบั
ภมู ิภาคอ่ืนๆของประเทศไทยไดอ้ ย่างรวดเร็ว
7.2 ขอบเขต ภาคกลางมพี น้ื ที่โดยประมาณ 91,798.64
ตารางกิโลเมตร ตามการแบ่งภาคทางภมู ศิ าสตร์ น้นั สามารถ
จำแนกภาคกลางออกไดท้ ง้ั หมด 21 จังหวัด ได้แก่ เพชรบรู ณ์
พษิ ณโุ ลก นครสวรรค์ กำแพงเพชร อุทยั ธานี สโุ ขทยั ลพบรุ ี
สุพรรณบุรี พจิ ติ ร พระนครศรีอยธุ ยา ชัยนาท นครปฐม นครนายก
ปทุมธานี สมุทรปราการ สมทุ รสาคร สระบุรี นนทบรุ ี
สมทุ รสงคราม อา่ งทอง สงิ ห์บุรี ไม่นับรวมกรงุ เทพมหานคร
เป็นเขตปกครองพเิ ศษ โดยจังหวดั ท่มี ีขนาดใหญท่ ีส่ ดุ คือ
จังหวดั เพชรบูรณ์ มีพน้ื ทร่ี วมประมาณ 12,668.416 ตาราง
กโิ ลเมตร จังหวดั ทเี่ ล็กท่สี ดุ คอื จังหวัดสมทุ รสงครามมีพื้นที่
รวมประมาณ 416.707 ตารางกิโลเมตร

55

7.3 ลกั ษณะภมู ปิ ระเทศ ภูมปิ ระเทศ คอื สงิ่ บ่งช้วี า่ พื้นที่นนั้ ๆ
มลี ักษณะเป็นอยา่ งไร ภูมิประเทศจะท้าใหผ้ ศู้ ึกษา ไดร้ ับรวู้ ่าพ้ืนท่ี
น้ันๆมีลักษณะความโดดเดน่ มากน้อยเพียงใด ในภาคกลางลักษณะ
ภูมิประเทศจะมี ความโดดเดน่ ทีส่ ุดของประเทศ ทร่ี าบขนาดใหญ่
อนั เป็นพืน้ ทส่ี ำคัญในการประกอบเกษตรกรรม ได้สร้างระบบ
เศรษฐกจิ ของประเทศใหม้ ีความม่นั คงมาจนถึงในปจั จุบัน
7.3.1 ลกั ษณะโดยท่วั ไป ลักษณะพนื้ ทโ่ี ดยทว่ั ไปของภาคกลางน้นั
รอ้ ยละ 90 เปน็ พ้นื ที่ราบ ลุ่มกวา้ งใหญแ่ มจ้ ะไมเ่ ท่ากับภาค
ตะวันออกเฉยี งเหนือแตท่ ีร่ าบลุ่มของภาคกลางมคี วามสำคญั หลาย
ดา้ น อาทิ การเกษตรกรรม การคมนาคมขนส่ง การอตุ สาหกรรม
เนือ่ งจากเป็นท่ีราบลุม่ แม่น้ำ มีแมน่ ำ้ ขนาดใหญ่หลายสายไหลผา่ น
ต้ังแต่บรเิ วณตอนบนของภูมิภาคไปจนออกสทู่ ะเลทางตอนใต้
พ้ืนทบ่ี รเิ วณรมิ ฝง่ั แมน่ ้ำจงึ เป็นทั้งเมอื งทา่ และท่พี ักสนิ คา้ ที่สำคัญ
ของภาคกลาง
7.3.2 เทอื กเขา ในภาคกลางมีพ้นื ท่ีส่วนใหญ่เป็นท่ีราบลมุ่ แมน่ ้ำ
และที่ราบลมุ่ ดนิ ตะกอนแตต่ ามลกั ษณะภมู ิประเทศนัน้ ภาคกลางมี
เทอื กเขาสงู ท่สี ำคญั อยูห่ ลายเทือกเขา สว่ นใหญจ่ ะเปน็ แนว
ของเทอื กเขาสงู ทีก่ น้ั ภาคกลางออกจากภมู ภิ าคขา้ งเคยี ง
เทอื กเขาเพชรบรู ณ์ ประกอบดว้ ยแนวเทอื กเขา 2 แนว

56

คือ เทอื กเขาเพชรบูรณ์ 1 และ เทอื กเขาเพชรบรู ณ์ 2 เทือกเขา
เพชรบูรณ์ 1 ตงั้ อยู่บรเิ วณทางดา้ นทศิ ตะวนั ออกของแม่น้ำป่าสัก
เป็นแนวพรมแดนธรรมชาติระหว่างพื้นทภ่ี าคกลางและภาค
ตะวันออกเฉยี งเหนือของประเทศไทย ความยาวของเทอื กเขารวม
ประมาณ 236 กิโลเมตร เป็นตน้ กำ้ เนดิ แม่นา้ ที่สำคญั หลายสาย
ของภาค ตะวันออกเฉียงเหนือ อาทิ แมน่ ำ้ เชญิ แม่น้ำพรมและ
แมน่ ้ำชี ยอดเขาสำคญั คือยอดเขา พังเหย มีระดับความสูงจาก
ระดบั นำ้ ทะเลประมาณ 900 เมตร ในพน้ื ทจี่ งั หวดั เพชรบูรณ์
เทอื กเขาเพชรบรู ณ์ 2 ต้งั อยบู่ รเิ วณทางด้านทิศตะวันตกของแม่
น้ำป่าสกั จุดเร่มิ ตน้ ของเทือกเขาอยทู่ ิศเหนือของจงั หวดั เพชรบูรณ์
วางตัวมาจนถึงบรเิ วณอำเภอโคกสำโรง จงั หวัดลพบรุ ี ความยาว
ของเทอื กเขารวมประมาณ 350 กโิ ลเมตร เป็นต้นกำเนดิ แม่นำ้
ลำธารที่สำคัญ หลายสายของภาคกลาง อาทิ แม่น้าป่าสกั
ยอดเขาสำคญั คอื ยอดเขา ภูลมโล มรี ะดบั ความสงู จาก
ระดับนำ้ ทะเลประมาณ 1,660 เมตร อยใู่ นเขตจงั หวัดเพชรบูรณ์
เทือกเขาดงพญาเย็น เปน็ เทอื กเขาถดั ลงมาจากเทอื กเขาเพชรบูรณ์
เปน็ ขอบทางดา้ นทศิ ตะวันออกของภาคกลาง ครอบคลุมพน้ื ท่ี
จังหวดั ลพบุรี จังหวดั สระบรุ ีและจงั หวดั นครนายก ทอดตัวตัง้ แต่
อำเภอชยั บาดาล จังหวัดลพบรุ ี จนถึงเขาเขียว จังหวัดนครนายก

57

ความยาวรวมประมาณ 129 กโิ ลเมตร เป็นตน้ กำเนดิ แม่นำ้ ลำธารที่
สำคญั หลายสายของภาคกลาง อาทิ ห้วยมวกเหลก็ จังหวดั สระบรุ ี
แควสำคัญของแม่นา้ ป่าสักและแมน่ ้าสำคญั ในภาค
ตะวนั ออกเฉียงเหนอื อกี หลายสาย ไดแ้ ก่ แม่นำ้ ลำคนั ฉแู ละแม่น้ำ
ลำเชงิ ไกร ยอดเขาสำคญั คือยอดเขา เขาเขยี ว มีระดบั ความสงู จาก
ระดับนำ้ ทะเลประมาณ 1,292 เมตร ในพ้นื ท่อี ำเภอปากพลี
จงั หวัดนครนายก
7.3.3 แมน่ ้ำและแหล่งนำ้ พนื้ ทรี่ าบลุม่ ภาคกลางเป็นพ้นื ทท่ี ่ีรูจ้ ักกนั
ว่าเป็นทีร่ าบลุม่ เสน้ เลอื ดใหญ่ของคนไทยเนือ่ งจากหลอ่ เล้ยี งชีวิต
และวถิ ีของคนไทยมาแตอ่ ดีต แม่น้ำเจ้าพระยา มตี ้นกำเนดิ มาจาก
แม่น้ำปงิ และแมน่ ำ้ น่านไหลมาพบกันบริเวณตำบล ปากนำ้ โพ
อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวดั นครสวรรค์ ไหลผา่ นจังหวดั
นครสวรรค์ อทุ ยั ธานี ชยั นาท สิงห์บรุ ี อา่ งทอง พระนครศรอี ยุธยา
ปทมุ ธานี นนทบรุ ี กรงุ เทพมหานคร ไหลออกสอู่ า่ วไทยบริเวณ
ตำบลแหลมฟา้ ผา่ อำเภอพระสมทุ รเจดีย์ จงั หวดั สมทุ รปราการ
แม่น้ำสาขาหลายสาย ไดแ้ ก่ แมน่ ้ำนอ้ ย แม่น้ำลพบรุ ีและ
แมน่ ้ำป่าสัก ความยาวรวมทัง้ สิน้ 372 กิโลเมตร แม่น้ำลพบรุ ี
ตน้ นำ้ แยกจากแม่น้าเจ้าพระยา บริเวณตำบลมว่ งหมู่ อำเภอเมือง
สงิ ห์บรุ ี จังหวดั สงิ หบ์ รุ ีไหลผา่ นจังหวัดสิงห์บุรี ลพบรุ ี

58

พระนครศรอี ยุธยาและไหลไปบรรจบกบั แม่น้ำปา่ สกั ท่ี
จงั หวดั พระนครศรีอยธุ ยา ความยาวรวมทงั้ ส้นิ 85 กโิ ลเมตร
แมน่ ้ำป่าสกั มตี ้นกำเนดิ มาจากเทือกเขาเพชรบรู ณ์ บริเวณอำเภอ
ดา่ นซ้าย จงั หวดั เลย ไหลผ่านจังหวัดเพชรบรู ณ์ จังหวัดลพบุรี
จงั หวัดสระบุรีและ จงั หวัดพระนครศรอี ยุธยา มีลำนำ้ สาขาท่ี
ส้าคัญมากมาย อาทิ หว้ ยนำ้ พุง ห้วยป่าแดง ห้วยขอนแกน่ ลำกง
ห้วยเกาะแก้ว ลำสนธิและหว้ ยมวกเหลก็ เปน็ ต้น มีความยาวรวม
ทั้งส้นิ 700 กิโลเมตร แมน่ ำ้ นอ้ ย ตน้ น้ำแยกจากแม่น้ำเจา้ พระยา
บริเวณอำเภอเมืองชัยนาท จังหวัดชัยนาท ไหลผ่านจังหวดั สิงห์บรุ ี
อ่างทอง พระนครศรอี ยธุ ยา และไหลไปบรรจบกบั แม่น้ำเจ้าพระยา
บรเิ วณอำภอบางไทร จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ความยาวรวม
ทัง้ สิ้น 145 กิโลเมตร แมน่ ำ้ ท่าจนี ตน้ นำ้ แยกจากแม่นำ้ เจา้ พระยา
บรเิ วณตำบลท่าซุง อำเภอเมืองอุทัยธานี จังหวัดอทุ ัยธานี ไหลผา่ น
จงั หวดั ชัยนาท สพุ รรณบุรี นครปฐมและสมทุ รปราการ ความยาว
รวมทัง้ สิ้น 315 กโิ ลเมตร โดยท่ใี นแตล่ ะพน้ื ที่ทีแ่ ม่นำทา่ จีนไหลผา่ น
จะมชี อื่ เรียกตามทอ้ งถิน่ ท่ีแตกตา่ งกันออกไป ได้แก่ แม่น้ำท่าจีน
เมือ่ ไหลผ่านจังหวัดชยั นาท เรียกว่า แมน่ ้ำมะขามเฒา่ แม่นำ้ ท่าจีน
เม่อื ไหลผ่านจังหวดั สพุ รรณบุรี เรยี กวา่ แมน่ ้ำสุพรรณบรุ ี
แมน่ ้ำท่าจนี เมอื่ ไหลผา่ นจังหวดั นครปฐม เรียกวา่ แม่น้ำนครชัยศรี

59

แมน่ ้ำท่าจีนเมอ่ื ไหลผา่ นจงั หวดั สมุทรสาคร เรยี กว่า แม่นำ้ ท่าจีน
แมน่ ้ำสะแกกรงั ตน้ กำเนิดเทือกเขาโมโกจู เทอื กเขาถนนธงชยั
ไหลมาบรรจบกบั แม่น้ำเจ้าพระยา บริเวณตำบลท่าซงุ อำเภอเมือง
อทุ ัยธานี จงั หวัดอุทยั ธานี ไหลผ่านจงั หวัดนครสวรรค์และ
อทุ ยั ธานี ความยาวรวมทั้งส้ิน 180 กิโลเมตร
7.3.4 ลักษณะภมู ิประเทศเฉพาะ คือ ลกั ษณะภูมปิ ระเทศทีม่ ี
ความจำเพาะเจาะจงซง่ึ จะแสดงรูปรา่ งหรอื ลักษณะออกมาตาม
โครงสร้างธรณพี ้นื ฐานสว่ นมากในภมู ภิ าคนจ้ี ะมีลกั ษณะเปน็ ทร่ี าบ
แบบต่างๆแตก่ ม็ ลี ักษณะภูมปิ ระเทศทีเ่ ปน็ ภเู ขาโดดและทด่ี อนบ้าง
ประปราย โดยมีรายละเอยี ด ดงั ต่อไปนี้ พ้ืนทร่ี าบ (plain) แบ่ง
ออกเป็น 2 ส่วนคอื ท่รี าบภาคกลางชว่ งตอนบนและท่รี าบภาค
กลางชว่ งตอนลา่ ง ประกอบไปดว้ ย ท่ีราบภาคกลางช่วงตอนบน
เปน็ พนื้ ท่ีท่มี แี หล่งนำ้ ขนาดใหญแ่ ละมกี ารตกตะกอน จากลมุ่
แม่น้าปงิ ยมและน่าน พบภเู ขาโดดบา้ งประปรายบรเิ วณตอนกลาง
มักเปน็ ยอดเขาหินปูน ครอบคลมุ พ้ืนท่ีจงั หวดั สุโขทยั พษิ ณโุ ลก
กำแพงเพชร พิจติ รและนครสวรรค์ ท่ีราบภาคกลางชว่ งตอนล่าง
เรียกวา่ “ทีร่ าบจตุมหานท”ี เนอ่ื งจากเปน็ ท่ีราบที่แมน่ ้ำ หลายสาย
มาบรรจบกันซง่ึ ในอดตี พน้ื ทีน่ ี้เปน็ เพยี งทะเลโคลนเท่าน้ันไม่มี
แผ่นดินเหมือนในปจั จบุ ัน เกดิ จาก การตกตะกอนจากลุ่มแมน่ ้ำท่ี

60

สำคัญ 4 สาย ได้แก่ แม่น้ำเจา้ พระยา แมน่ ้ำทา่ จนี แมน่ ้ำบางปะกง
และแมน่ ้ำแม่กลอง ครอบคลมุ พ้นื ที่ต้งั แตจ่ ังหวัดนครสวรรค์ไป
จนถงึ อ่าวไทย พน้ื ท่ลี ่มุ (swamp) คือ พน้ื ทล่ี ่มุ ในภาคกลางมีอยไู่ ม่
มากเนอื่ งจากพ้นื ท่ลี มุ่ คอื พน้ื ที่ท่ีต้องมนี ้ำขงั ตลอดทงั้ ปเี นอื่ งจากมี
ระดบั ตำ่ โดยมากพบอยู่บรเิ วณชายฝงั่ ทะเล ได้แก่
จงั หวดั สมทุ รสงคราม จังหวดั สมุทรปราการ จงั หวดั สมุทรสาคร
และกรุงเทพมหานคร ซ่งึ พืน้ ทล่ี ุม่ นอ้ี าจจะมี การแปรผนั ของ
ความช้นื ตามระดับนำ้ ทะเลอกี ดว้ ย พ้ืนทด่ี อน (upland) มกั พบอยู่
ระหวา่ งพืน้ ทชี่ ายขอบทม่ี ลี ักษณะภูมปิ ระเทศเปน็ เทือกเขาหรือ
พื้นทข่ี อบของที่ราบสูงท่มี ีลักษณะโค้งเปน็ ตัวยู มีลกั ษณะที่ลาด
เอยี งจึงสง่ ผลใหน้ ำ้ ไม่ทว่ มขงั มีความสำคญั ทั้งในด้านการ
เกษตรกรรมและดา้ นปศสุ ัตวค์ ล้ายกับในภาคตะวันตก ภเู ขาโดด
(lone mountain) พนื้ ท่ีดอนเขาโดดซึ่งเป็นภเู ขาขนาดเลก็ จนถงึ
ปานกลางท่ี กระจายอยู่ตามขอบท่ีราบทว่ั ไป พบมากบริเวณ
จังหวัดลพบรุ ีและนครสวรรค์ ประกอบไปด้วยเทอื กเขาหินปูน
หนิ แปรรวมไปถึงหินอัคนพี ุ โดยมากภูเขาโดดเหล่าน้ีมักจะมีระดับ
ความสูงไมม่ ากนกั

61

บรรณานุกรม

ภูมศิ าสตรป์ ระเทศไทย. (2564). [ออนไลน์]. เขา้ ถึงไดจ้ าก
https://www.trueplookpanya.com/learning/detail/480
(วนั ทค่ี ้นขอ้ มูล: วนั ที่ 12 สงิ หาคม 2565).
ภูมศิ าสตรป์ ระเทศไทย. (2560). [ออนไลน์]. เขา้ ถึงได้จาก

http://portal5.udru.ac.th/ebook/pdf/upload/181129W1KD7486IJn8K8.pdf

(วนั ทค่ี น้ ข้อมูล: วนั ที่ 12 สงิ หาคม 2565)

ภูมิศาสตร์
ประเทศไทย