Presentation1 หมวก 6 ใบ

การสอนโดยใช้หมวก 6 ใบ

"Six Thinking Hats" หรือการคิดแบบหมวกหกใบ เป็น
วิธีคิดท่ีมีมุมมองแบบ "รอบด้าน" คือเน้นการคิดที่ครอบคลุมเพื่อ
ไม่ให้เกิดการตกหล่นในเรื่องใดเรื่องหน่ึง เป็ นการจดั ระเบียบการคิด
ทาให้การคดิ มีประสิทธิภาพมากขนึ ้ โดยใช้หมวก 6 ใบเป็นตวั นาเสนอ
ทางเลอื กที่เป็นไปได้ตามมมุ มองตา่ งๆ ของปัญหา โดยหมวกแต่ละใบ
จะแทนพลงั ของการคิดจะม่งุ เน้นไปในทิศทางใดทิศทางหน่งึ เป็ นการ
เฉพาะ ซงึ่ จะทาให้ความเหน็ และความคดิ สามารถแสดงออกได้อย่าง
อสิ ระ มีความครอบคลมุ ลดความขดั แย้งท่ีไม่จาเป็น และยงั สามารถ
ดงึ เอาศกั ยภาพของแตล่ ะคนมาใช้ได้อยา่ งเหมาะสมอีกด้วย

1.ทฤษฎหี มวก 6 ใบ

1.1 หมวกสีขาว

White Hat หมวกสีขาว หมายถงึ ข้อเทจ็ จริงที่เป็นกลาง การ
ให้ข้อมลู พืน้ ฐานเกี่ยวกบั ผลการศกึ ษาวิจยั หรือตวั เลขตา่ ง ๆ การท่ีผู้
คดิ สวมหมวกสขี าวนน่ั หมายความวา่ ผ้คู ดิ กาลงั ต้องการข้อมลู ทีเ่ ป็น
ข้อเทจ็ จริงและเป็นกลางโดยปราศจากความรู้สกึ ทศั นคติและความ

คิดเหน็ ตา่ ง ๆ ของผ้รู ่วมประชมุ

1.2 หมวกสีแดง

Red Hat หมวกสีแดง หมายถงึ การแสดงออกตามอารมณ์และ
ความรู้สึก รวมไปถึงสญั ชาตญาณและลางสงั หรณ์ต่าง ๆ เมื่อผู้คิด
สวมหมวกสีนี ้จะเป็ นการกาหนดให้ผ้คู ิดสามารถแสดงความรู้สกึ กบั
เร่ืองดงั กล่าว ว่าชอบหรือไม่ชอบ ดีหรือไม่ดี โดยไม่ต้องคานึงถึงเหตุ
ผลตา่ ง ๆ

1.3 หมวกสีดา

Black Hat หมวกสดี า หมายถงึ ความคิดเชิงลบ การปฏิเสธ
เป็นการบอกถงึ สิ่งทไี่ มเ่ หมาะสม สงิ่ ทไ่ี ม่ควรปฏิบตั ิ จดุ ด้อย อปุ สรรค
และข้อจากดั ตา่ ง ๆ โดยมีเหตผุ ลประกอบ ซงึ่ เม่ือผ้คู ดิ ใสห่ มวกสดี านน่ั
หมายความวา่ ผ้คู ิดจาเป็นต้องชวี ้ ่าสงิ่ ใดผิด สิ่งใดไม่สอดคล้องและสิง่
ใดใช้ไมไ่ ด้ เพื่อชว่ ยให้การปฏิบตั ิตามแนวคิดไม่เกิดควาสญู เปลา่ หรือ

สญู เสยี โดยไม่จาเป็น

1.4 หมวกสีเหลือง

Yellow Hat หมวกสีเหลือง เป็นตวั แทนของการมองโลกใน
แง่ดี การคิดถึงจุดเด่น โอกาส สิ่งที่เป็ นประโยชน์ ในเชิงบวก ที่
ผสมผสานความสงสยั ใคร่รู้ ความสขุ และความต้องการทีจ่ ะทาสง่ิ ตา่ ง
ๆ ให้เกิดขึน้ อย่างมีความหวัง เม่ือกาหนดให้ผู้คิดสวมหมวกสีนี ้น่ัน
หมายความว่าผ้คู ดิ ต้องการข้อมลู ทีเ่ ป็นความหวงั ในแง่ดี ที่เป็นจดุ เด่น
และโอกาสทีส่ ามารถนามาพฒั นาได้

1.5 หมวกสีเขยี ว

Green Hat หมวกสีเขียว เป็ นตวั แทนของความเจริญงอก
งาม ความคิดริเร่ิมใหม่ ๆ ความคิดสร้างสรรค์ การคิดนอกกรอบ โดย
ใช้ประสบการณ์ของตวั เอง การสวมใสห่ มวกสเี ขียวของผ้คู ิด คือการท่ี
ผ้คู ิดดาเนินความคดิ ตอ่ เรื่องราวต่าง ๆ โดยใช้ความคิดสร้างสรรค์และ
ความคดิ ริเร่ิมใหม่ ๆเพ่ือนามาสกู่ ารเปล่ยี นแปลงไปในทางทดี่ ขี นึ ้

1.5 หมวกสีนา้ เงนิ

Blue Hat หมวกสีนา้ เงนิ หมายถงึ การควบคมุ และการบริหาร
กระบวนการคิดต่าง ๆ เพื่อให้เกิดความชัดเจนในเรื่องของความคิด
รวบยอด ข้ อสรุป การยุติข้ อขัดแย้ ง การมองเห็นภาพและการ
ดาเนินการที่มีขัน้ ตอนเป็ นระบบ เม่ือผู้คิดใช้ หมวกนา้ เงิน น่ัน
หมายความว่า ถึงเวลาแล้วที่จะต้องพิจารณาเรื่องนีอ้ ย่างเป็ นระบบ
ระเบียบ เพ่ือหาข้อสรุปที่ชัดเจน หมวกสีนา้ เงินจึงมีบทบาทของ
หวั หน้า ทาหน้าที่ควบคมุ บทบาทของสมาชิก ควบคมุ การดาเนินการ
ประชุม การอภิปราย รวมถึงควบคุมการใช้กระบวนการคิด การ
สรุปผล เพ่ือให้บรรลเุ ป้ าหมายที่ต้องการ

2.ประโยชน์ของทฤษฎีหมวก 6 ใบ

2.1 ชว่ ยให้ทกุ คนโฟกสั เรื่องราวแตล่ ะเร่ืองไปในทิศทางเดยี วกนั ซงึ่ จะ
ชว่ ยเพิ่มพลงั ความคิดมากย่งิ ขนึ ้
2.2 ลดเวลาทใ่ี ช้ในการประชมุ ร่วมกนั เนื่องจากทกุ คนคดิ ไปใน
ทศิ ทางเดียวกนั จงึ ไม่เสยี เวลาไปกบั การโต้เถียงตา่ งๆทหี่ าจดุ จบได้
ยาก
2.3 ลดอตั ตา ซง่ึ ท่ีกอ่ ให้เกิดความขดั แย้งระหว่างผ้รู ่วมประชมุ ด้วยกนั
2.4 ทาให้มีเวลาสาหรับการคดิ หาทางแก้ไขหรือพฒั นาอยา่ ง
สร้ างสรรค์
2.5 ชว่ ยให้ผ้ทู ี่นาทฤษฎีนีไ้ ปประยกุ ต์ใช้ มีกระบวนการคดิ ท่แี ยบยล
มากขนึ ้

3. การนาทฤษฎหี มวก 6 ใบมาส่งเสริมการคดิ ของนักเรียน

3.1 การสร้าง Main Map
3.2 การใช้บทบาทสมมุติ
3.3 การประชุมโดยใช้แนวคดิ แบบหมวก 6 ใบ

3.1 การสร้าง Main Map

คอื นาทฤษฎีหมวก 6 ใบ มาประยกุ ต์ใช้เป็นแกนในการคดิ
Main Map เพื่อให้สามารถเช่ือมโยงเรื่องราวต่างๆได้ครบถ้วน
เชน่ ในการเขียน Main Map เร่ืองการเพาะปลกู สีนา้ เงินคือการ
กาหนดเป้ าหมายของเร่ืองวา่ เราจะกลา่ วถงึ เร่ืองการเพาะปลกู แบบใด
และในลกั ษณะใด สีขาวคือข้อมลู ตา่ งๆ เก่ียวกบั การเพาะปลกู สีแดง
คือ ความรู้สึกอยากปลกู อะไรบ้าง สีดาคือ ข้อจากัดและความเสี่ยง
ต่างๆในการปลกู พืช พืชใดปลูกได้ไม่ได้ สีเหลือง บอกถึงประโยชน์
ของการเพาะปลกู สีเขียว แนวทางการเพาะปลกู ท่ีสร้ างสรรค์ต่างๆ
เป็ นต้ น

3.2 การใช้บทบาทสมมุติ

ลอง สุ่ม หรื อเลือก ให้ นัก เรี ยนแ ต่ล ะคนส วมหมว กด้ วย สี
แตกตา่ งกนั แล้วลองให้พวกขาแสดงความคิดเหน็ ในเร่ืองท่กี าหนดนนั้
ตามสีของหมวก จากนัน้ ลองให้นักเรียนสลบั หมวกกัน วิธีจะช่วยให้
นกั เรียนมีประสบการณ์ในการใช้กลไกความคิดท่ีแตกตา่ งๆกนั ตามสี
ของหมวก ซึ่งจะเป็ นประโยชน์อย่างมากต่อการพัฒนากระบวนการ
คดิ ของนกั เรียนให้แตกฉานและหลากหลายมากย่ิงขนึ ้

3.2 การใช้บทบาทสมมุติ (ต่อ)

ทฤษฎีหมวก 6 ใบนี ้ นับว่าเป็ นทฤษฎีที่มีประโยชน์อย่าง
มาก เพราะสามารถนาไปประยุกต์ได้หลากหลาย การให้นักเรียน
เรียนรู้เกี่ยวกับแนวคิดหมวก 6 ใบ จะช่วยให้พวกเขามีกระบวนการ
คิดที่ดีและรอบคอบ ซง่ึ การพฒั นาทกั ษะนีเ้ป็ นผลดีต่อนกั เรียนทงั้ ใน
ปัจจุบันและอนาคต เพราะถ้าเขาสามารถใช้ทฤษฎีหมวก 6 ใบได้
อยา่ งคลอ่ งแคลง่ เรื่องของการคิดวิเคราะห์ แยกแยะที่มีในหลกั สตู รก็
เป็นเรื่องทีง่ ่ายดายเลยกไ็ ด้

3.3 การประชุมโดยใช้แนวคดิ แบบหมวก 6 ใบ

การประชุมโดยนาทฤษฎีหมวก 6 ใบมาใช้ควบคุมการ
ประชุมจะช่วยให้การประชุมสามารถดาเนินไปได้ด้วยดี และได้รับ
รายละเอียดครบถ้วนไม่ตกหล่น เช่น เร่ิมต้นจากการสวมหมวกสีนา้
เงิน เพ่ือบอกถึงสาเหตุและเป้ าหมายของการประชุมครัง้ นี ้ จากนัน้
สวมหมวกสีขาวเพ่ือให้ข้อมลู ต่างๆอย่างเป็นกลาง ใช้สีเหลืองเพ่ือหา
ข้อดีและจดุ เดน่ และสีดาเพ่ือหาข้อจดั และอปุ สรรค์ จากนนั้ ใช้สีเขียว
เพื่อหาแนวทางแก้ไขอย่างสร้างสสรค์ และเช็คความพงึ พอใจจากวิธี
นนั้ โดยใช้สีแดง เป็นต้น

เอกสารอา้ งอิง

http://oteamwork.blogspot.com/2016/01/6.html
https://www.gotoknow.org/posts/297126
https://www.gotoknow.org/posts/386999
https://sites.google.com/site/thvsdihmwk6bi/prayochn-khxng-kar-khid-baeb-
hmwk-6-bi

จัดทาโดย ...
นางสาวมาลินี กรีธาธร
รหสั นักศกึ ษา 641602039