KONSEP BUDAYA & ETIKA DALAM PENYELIDIKAN KUALITATIF

KONSEP BUDAYA & ETIKA
DALAM PENYELIDIKAN
KUALITATIF

KUMPULAN 2

Md Izwan Bin Sahidi P20211002637
Fadillah Binti Setapa M20211000211
Mohd Fairuz Bin Che Ghani M20211000213
Siti Alwani Binti Ab Rahim M20211000215
Junainah Binti Abdul Jalel M20211000361
Ahmad Shafarin Bin Mawardi M20211000209

Pengertian dan Konsep Budaya

• Budaya atau kebudayaan berasal daripada bahasa sanskrit iaitu
buddhayah, terbentuk daripada kata biddhi (budi atau akal)-
diertikan sebagai hal-hal yang berkaitan dengan budi dan akal.

• Dalam bahasa Inggeris disebut culture yang berasal daripada
bahasa Latin Colere yang bermaksud mengolah atau mengerjakan.

Kamus Dewan (2007) :
• budaya bermaksud tamadun, peradaban, kemajuan fikiran dan akal

budi.
• Kebudayaan bermaksud keseluruhan cara hidup yang merangkumi

cara bertindak, berkelakuan dan berfikir.
• Kebudayaan juga merupakan segala hasil kegiatan dan penciptaan

yang berupa kebendaan atau kerohanian sesuatu masyarakat.

Menurut Koentjaraningrat (2002) :
• Budaya amerupakan keseluruhan pemikiran dan hasil karya

manusiayang berasaskan proses pembelajaran.
• Budaya mengandungi 7 unsur utama :

- agama dan upacara keagamaan
- sistem dan organisasi masyarakat
- sistem pengetahuan
- bahasa
- kesenian
- sistem ekonomi
- sistem teknologi dan peralatan

• Menurut Herskovits memandang kebudayaan sebagai sesuatu
yang diwarisi secara turun-menurun dari satu generasi ke satu
generasi yang lain, yang kemudiannya disebut sebagai
superorganic.

Menurut E. B. Tylor (Primitive Culture,1871) (A. Aziz Deraman) :
• Kebudayaan dari segi antropologi merupakan keseluruhan yang

kompleks dimana di dalamnya terkandung pengetahuan,
kepercayaan, kesenian, moral, hukum, adat istiadat dan
kemampuan-kemampuan lain yang didapati seseorang sebagai
anggota masyarakat.

Menurut A. Aziz Deraman (1994) :
• Sifat budaya adalah universal tetap dari segi paradoksnya.
• Ciri-ciri penting budaya dalam satu kelompok :

- budaya perlu dipelajari
- dikongsi
- bersifat sejagat
- boleh diwarisi
- berubah-ubah
- mempunyai unsur simbolik
- adanya pandangan semester (world view)

Komponen Budaya

• Budaya dapat digolongkan kepada 2 komponen:

- material
- bukan material

• Budaya material merujuk kepada ciptaan masyarakat yang nyata dan
konkrit. (mencakupi peralatan dan kelengkapan hidup seperti rumah,
barang-barang, pakaian dan sebagainya)

• Budaya bukan material ialah ciptaan-ciptaan abstrak yang diwariskan
dari satu generasi ke satu generasi berikutnya. (ilmu pengetahuan,
kepercayaan, adat istiadat, nial-nilai serta peraturan/hukum yang
berkaitan dengan tingkah laku, cerita rakyat, lagu atau tarian
tradisional)

• Perkara yang ada dalam satu-satu masyarakat menggambarkan cara
pemikiran dan world-view.

Simbol atau
Lambang

Teknologi Unsur Bahasa
Utama
Budaya

Norma Nilai dan
Kepercayaan

Simbol atau Lambang

• Merupakan apa sahaja yang mempunyai makna kepada
masyarakat yang berkongsi budaya.

• Kebiasaannya ialah objek fizikal.
• Contoh: keris – lambang keberanian atau kepahlawanan.

Bahasa

• Alat komunikasi untuk berhubung secara lisan atau bukan lisan.
• Memainkan peranan utama dalam perhubungan antara ahli

masyarakat.

Nilai dan Kepercayaan

• Standard budaya yang menentukan bagaimana manusia menilai
kebaikan, kecantikan dan keinginan yang menjadi garis panduan
umum.

• Kepercayaan – rumusan dan tafsiran tentang masa kini atau
ramalan pada masa depan.

• Nilai – prinsip-prinsip umum yang berasaskan kepercayaan

Norma

• Peraturan atau ketentuan yang telah menjadi kebiasaannya yang
dijangka akan dipatuhi oleh setiap anggota masyarakat (Kamus
Dewan).

• Dikaitkan dengan peraturan dan jangkaan yang membimbing
perlakuan seseorang ahli masyarakat.

• Merupakan standard yang dipersetujui bersama dalam masyarakat.
• Norma proskripsif – menggariskan apa yang tidak boleh dilakukan.
• Norma preskripsif – menjelaskan apa yang perlu dilakukan.

• Norma ini biasanya dipindahkan melalui bahasa dari satu generasi
ke generasi yang lain secara tidak formal.

Teknologi

• Merupakan artifak dan kaedah yang digunakan dalam kehidupan
sehariansesuatu kelompok sosial.

• Merupakan satu gagasan pengetahuan praktis dan peralatan
untuk meningkatkan keberkesanan penggunaan tenaga serta
mengubah persekitaran untuk kegunaan manusia.

• Berasal daripada perkataan Greek “Ethos”
yang bermaksud watak.

• 2 pendekatan iaitu :

Normatif (apa yang Deskriptif (apa yang
patut dilakukan) sebenarnya kita lakukan)

• Suatu bidang mengenai melakukan perkara yang betul.
• Teori etika yang diasaskan kepada andaian bahawa manusia

adalah rasional dan bebas membuat pilihan.

French san Granrose (1995) :
Set panduan/peraturan bertingkahlaku: menyelesaikan
konflik terhadap keinginan.

Bunchnolz (1986):
Sistem – Panduan tingkah laku.

Shea (1988:17) :
Prinsip bertingkahlaku yang mengawal individu/profesion
dan sebagai satu standard.

Pernyataan Dalam Teori Etika

Etika Deskriptif : Etika Normatif :

• Merupakan suatu disiplin yang • Panduan mengenai tingkah laku yang baik

membincangkan tentang sistem dan jahat.
• Ianya memberitahu apa yang mesti
moral.
• Memberitahu bagaimana ahli dilakukan dan apa yang betul.
• Ia menilai, mengkritik dan membuat
masyarakat perlu bertingkahlaku,
keputusan terhadap sistem moral yang ada
apakah peraturan yang digunakan
disamping menerangkan sesuatu undang-
dan dianuti dalam sesebuah
undang moral yang dianggap terbaik, buka
masyarakat dan sebagainya.
• Menyedarkan manusia bahawa undang-undang moral yang sedia ada

terdapat berbagai sistem moral diterima.
• Mengemukakan sistem moral yang piawai
yang bersifat relatif.
• Menyatukan bentuk sistem moral berpandukan sistem sedia ada.
• Menyedarkan kita bahawa tidak semua
yang ada tanpa membuat
nilai moral berubah mengikut perubahan
penilaian, pengadilan dan
masa tetapi ada yang kekal dipelihara
keputusan terhadap sistem
meskipun budaya mengalami perubahan.
tersebut. • Nilai mutlak dan biasanya berkait rapat

dengan agama.

Golden Rule :

• Merupakan contoh prinsip etika
normatif klasik. Jika mahu
individu melakukan perkara baik
kepada kita, kita perlu melakukan
perkara yang baik juga kepada
orang lain.

Terdapat 4 aspek:

1. Responden harus kekal anonymous atau dengan ertikata lain, identiti
sebenar responden tidak boleh didedahkan oleh penyelidik;
2. Data yang dikumpul perlu diuruskan secara terpelihara dan
dianggap confidential;
3. Responden kajian hendaklah diberi penerangan yang jelas tentang kajian
yang dijalankan dan kenapa mereka terlibat dalam kajian tersebut;
4. Penglibatan responden dalam sesuatu kajian hendaklah berdasarkan
persetujuan mereka

• Penyelidikan sosial adalah proses dinamik dan interaktif.
• Berlaku berdasarkan kepercayaan dan kerjasama mereka

yang terlibat dalam penyelidikan.
• Hubungan penyelidik, kumpulan penyelidik dan

responden adalah penting.
• Kita perlu memikirkan tentang etika di setiap langkah

dalam penyelidikan, daripada mengenalpasti dan
memutuskan reka bentuk kajian kepada apa yang
dilaporkan dalam dapatan kajian.
• Isu etika juga biasanya juga melibatkan perbincangan kod
perlakuan profesional penyelidik dan dilema etika yang
dialami oleh penyelidik serta jalan penyelesaian yang
sesuai.

 Prinsip Etika dan Kod Perlakuan Ahli Psikologi (The American
Psychological Association)
www.apa.org/ethics/code.html

 Kod Etika Persatuan Sosiologi Amerika (The American Sociological
Association)
www.asanet.org/members/acoderev.html

 Kod Etika Persatuan Antropologi Amerika (The American Anthropological
Association)
www.aaanet.org/comittees/ethics/ethcode.html

 Standard Etika Persatuan Penyelidik Pendidikan Amerika (The American
Educational Research Association)
www.aera.net/about/policy/vticnf.html

Berasaskan Matlamat (Goal Based
Approach)

Berasaskan Tugas (Duty Based
Approach)

Berasaskan Hak

MATLAMAT TUGAS HAK

• Kita perlu cuba • Menentukan proses • Percaya hak individu

mendapat dan penyelidikan berjalan perlu dihormati dan

menghasilkan atas landasan prinsip diberi kepentingan

keseimbangan yang tinggi moral yang dipegangnya. tertentu.

di antara perkara yang

dianggap bernilai dan • Perlulah • Tanggungjawab utama,

perkara yang tidak bertanggungjawab kita perlulah

bernilai. terhadap diri sendiri dan menghormati individu

individu lain yang terlibat dan setiap manusia

• Sebagai contoh, dalam penyelidikannya. termasuk diri penyelidik.

sekiranya terdapat

ketidakselesaan yang • Sebagai contoh,

dialami oleh individu sekiranya penyelidik

subjek dalam berbohong atau

penyelidikan perlu menganiaya subjek

diseimbangkan dengan kajiannya, ini dianggap

kesan baik kajian ke atas tidak beretika.

masyarakat

keseluruhannya.

HORMAT KEPADA AUTONOMI
PRINSIP PERLINDUNGAN
PRINSIP KEADILAN

Etika sebelum menjalankan
penyelidikan

Etika semasa menjalankan
penyelidikan

Etika selepas menjalankan
penyelidikan

Amalan Etika Penyelidikan :
Isu Dalam Melaksanakan Penyelidikan

Persetujuan Kerahsiaan Risiko dan
termaklum Kemudaratan

Amalan Etika Penyelidikan :
Tiga Isu Dalam Melaksanakan Penyelidikan

1 Persetujuan Termaklum •Pengkaji perlu mendapatkan
persetujuan bertulis daripada
Memberikan maklumat kepada responden untuk mendapatkan
responden berkenaan tujuan, kebenaran menjalankan kajian.
prosedur, risiko dan faedah • Jika responden melibatkan budaya
penyelidikan supaya responden / etnik pelarian atau buta huruf,
persetujuan secara lisan dengan
boleh membuat keputusan kaedah rakaman boleh dilakukan.
sukarela untuk terlibat dengan • Jika responden adalah kanak-kanak,
persetujuan daripada ibu bapa atau
kajian. penjaga diperlukan.
(Emanuel et al. 2000)
(Liamputtong, P., 2014)

Amalan Etika Penyelidikan :
Tiga Isu Dalam Melaksanakan Penyelidikan

2 • Pengkaji tidak boleh merakam nama dan

Kerahsiaan atau lain-lain data berkenaan responden.

Pengkaji perlu menyorok • Pengkaji tidak boleh menyatakan nama
identiti responden
(Israel & Hay, 2006) atau butiran responden dalam temubual.

• Laporan kajian perlu disimpan di tempat

yang selamat dan berkunci.

• Pengkaji boleh menggunakan nama

samaran bagi nama atau lokasi

responden.

• Jika laporan kajian ingin digunakan untuk

tujuan lain perlu dapatkan persetujuan

responden terlebih dahulu.

(Liamputtong, P., 2014)

Amalan Etika Penyelidikan :
Tiga Isu Dalam Melaksanakan Penyelidikan

3 • Pengkaji perlu memastikan responden
tidak mengalami kemudaratan sepanjang
Risiko dan kemudaratan penglibatan kajian atau berkenaan laporan
yang dihasilkan
Pengkaji
bertanggungjawab • Jika berlaku tekanan emosi kepada
terhadap kesejahteraan responden ketika kajian dilakukan,
fizikal, emosi dan sosial responden perlu disarankan kepada
pekerja sosial atau kebajikan seperti
responden kaunselor yang boleh membantu
(Padgett 2008) responden

• Pengkaji juga perlu menjaga keselamatan
responden jika kajian melibatkan isu
sensitif seperti dadah.
(Liamputtong, P., 2014)

Amalan Etika Penyelidikan :
Prinsip Dalam Melaksanakan Penyelidikan

Akauntabiliti Kebebasa Ketelusan Keadilan
n

Perundingan Kerahsiaan Hubungan dua
hala &

kesamaan
status

Amalan Etika Penyelidikan :
Tiga Isu Dalam Melaksanakan Penyelidikan

1 Akauntabiliti Pengkaji bertanggungjawab terhadap
2 Kebebasan responden atau pihak yang terlibat dengan
3 Ketelusan kajian secara langsung atau tidak langsung.

Setiap pihak yang terlibat bebas untuk
mengakses laporan dan fokus kajian perlu
menyeluruh, tidak boleh berfokus kepada
pihak tertentu sahaja.

Proposal, metode dan laporan kajian perlu
dimaklumkan kepada responden dan
responden berhak untuk memberikan komen
berkenaan data yang dilaporkan.

Amalan Etika Penyelidikan :
Tiga Isu Dalam Melaksanakan Penyelidikan

4 Keadilan Tidak boleh ada bias dalam proses penilaian
5 Perundingan atau laporan. Laporan perlu diedarkan kepada
6 Kerahsiaan semua pihak.

Perlu ada rundingan antara pengkaji dan
responden dalam mengakses data, ruang

lingkup kajian dan laporan.

Pengkaji perlu melindungi responden
daripada gangguan, salah tafsiran dan kesan
daripada kajian yang dilakukan dengan
merahsiakan maklumat responden. Laporan
juga perlu disimpan di tempat yang selamat

Amalan Etika Penyelidikan :
Tiga Isu Dalam Melaksanakan Penyelidikan

7 •Pengkaji perlu memaklumkan kepada
Hubungan dua hala
dan kesamaan status responden bagaimana dan mengapa kajian

dilakukan.
•Responden boleh menyumbangkan sesuatu

seperti pendapat dalam kajian.
•Responden berhak untuk mengakses kepada

laporan kajian.

• Prinsip umum budaya & etika dalam penyelidikan
kualitatif menjelaskan tentang prinsip-prinsip yang
perlu dipatuhi dan dilaksanakan semasa merancang
dan menjalankan kajian.

• Berkaitan dengan soal perhubungan yang perlu dibina
antara penyelidik dengan peserta kajian.

• Membina perhubungan yang berteraskan prinsip
keterbukaan, sama rata dan percaya mempercayai
disamping dapat melindungi kepentingan dan identiti
peserta dan institusi supaya tidak terdedah kepada
sebarang kemungkinan dan risiko yang tidak
dikehendaki.

TAMAT