โครงร่างเรียงความ

การเขียนโครงร่าง
เรียงความ

โดย ครเู จนจริ า

รว่ มแสดงความคิดเห็น

เงินใชย้ ามฉุกเฉิน การออมเงิน

วางแผน ประโยชนข์ องการ
การใชเ้ งิน ออมเงิน

มีเงินเกบ็ วิธีการออมเงิน
ในอนาคต

๒. โครงเร่ือง

โครงเร่อื ง คือ การเลือกหวั ขอ้ ที่เกี่ยวกบั เรื่องท่ีจะเขียน จดั ลาดบั หวั ขอ้
ใหส้ มั พนั ธ์กนั ทาใหก้ าหนดขอบเขตของเร่ืองได้ และไม่เกิดความสบั สน
เมื่อลงมือเขียน

โครงเร่ือง

ความสาคญั

การเขียนเรียงความจาเป็นตอ้ งวางโครงเรื่องเหมือน
การสร้างบา้ นที่จาเป็นตอ้ งออกแบบโครงสร้าง

เป็ นการกาหนดทิศทางในการเขียนเรี ยงความ

ช้ีใหเ้ ห็นความมุ่งหมาย ลกั ษณะ และขอบเขต
ของเน้ือหาท้งั หมด

โครงเรื่อง

ในการกาหนดโครงเรื่องจะตอ้ งมีส่ิงต่อไปน้ี

ชื่อเร่ือง ยอ่ หนา้ เน้ือเร่ืองตอ้ งบ่งใหแ้ น่นอนวา่
ขอบเขตเน้ือเรื่อง จะแบ่งเป็นก่ียอ่ หนา้

ความมุ่งหมาย

ในการวางกรอบโครงเร่ืองควรให้มีความเป็นเอกภาพ สัมพนั ธภาพ และสารัตถภาพ

โครงเรอ่ื ง

โครงเรื่องพิจารณาจากใจความของเน้ือหาท้งั หมด เนื่องจากเน้ือหาของ
เร่ืองแบ่งออกเป็นใจความสาคญั และใจความประกอบหรือพลความ

โครงเรื่องของเรียงความ ประกอบดว้ ย

หวั ขอ้ ใหญ่ คือส่วนท่ีเป็ นใจความสาคญั

หวั ขอ้ ประกอบ คือส่วนท่ีเป็ นใจความประกอบ
หรือพลความ

โครงเรื่อง

ใช้ ควรมีท้งั หวั ขอ้ ใหญ่และหวั ขอ้ ประกอบ ใช้
หวั ขอ้ ใหญ่ หวั ขอ้ ใหญ่
ย่อหนา้ เนื้อเรือ่ ง

ย่อหนา้ คานา โครงเรอ่ื ง ย่อหน้าสรุป

หัวข้อใหญแ่ ละหวั ข้อประกอบท่ีเตรียมไว้ใช้ขยายเปน็ ย่อหนา้ ต่าง ๆ ของ
เรียงความท่สี มบูรณต์ อ่ ไป

ลกั ษณะที่ดี โครงเรื่อง

โครงเร่อื งควรมีลักษณะสาคัญ ดงั น้ี

๑. หวั ขอ้ เร่ือง ควรมีรูปแบบเดียวกนั

๒. หวั ขอ้ เรื่องครอบคลุมเน้ือเร่ืองท้งั หมด

๓. มีเอกภาพระหวา่ งชื่อเรื่องและ
หวั ขอ้ เร่ือง

๔. มีสมั พนั ธภาพและสารัตถภาพระหวา่ ง
ชื่อเรื่อง หวั ขอ้ เรื่อง และความมุ่งหมาย
ของเร่ือง

โครงเร่อื ง

ขนั้ ตอนในการเตรยี ม การเตรยี มโครงเรือ่ งควรมีลาดับข้ันตอน ดงั นี้

๑. เลือกเรื่องและต้งั ชื่อเร่ืองท่ีเหมาะสม ๔. คิดหาหวั เรื่องท้งั หวั ขอ้ ใหญ่และ
หวั ขอ้ ประกอบสาหรับทุกยอ่ หนา้
๒. กาหนดความมุ่งหมายตามช่ือเรื่องวา่ ตามขอบเขตที่กาหนดไว้ และยงั
• เป็นขอ้ เทจ็ จริง ไม่ตอ้ งคานกงถกงรูปแบบเอกภาพ
• เป็นขอ้ คิดเห็น สมั พนั ธภาพ และสารัตถภาพ
• เป็นขอ้ แสดงอารมณ์หรือความรู้สกก

๓. กาหนดขอบเขตตามความมุ่งหมาย

โครงเร่ือง

ขั้นตอนในการเตรยี ม การเตรยี มโครงเรื่องควรมีลาดบั ขัน้ ตอน ดงั น้ี

๕. ปรับปรุงรูปแบบหวั ขอ้ เรื่อง ๗. ปรับปรุงเพิ่มเติมและจดั ลาดบั
ท้งั หวั ขอ้ ใหญ่และหวั ขอ้ ประกอบ หวั ขอ้ เรื่องใหม้ ีสมั พนั ธภาพและ
ใหเ้ ป็นแบบใดแบบหน่กง
ที่สอดคลอ้ งกนั สารัตถภาพ

๖. ปรับปรุงหวั ขอ้ เร่ืองใหม้ ีเอกภาพ
หวั ขอ้ ใดทาใหเ้ สียเอกภาพ
ตอ้ งตดั ทิ้ง

โครงเร่ือง

รปู แบบ

รูปแบบโครงเรื่องของเรียงความประกอบดว้ ยหวั ขอ้
เรื่อง ๒ แบบ คือ

• แบบคากบั กลุ่มคา
• แบบประโยค

โดยในการเขียนโครงเรื่องหากเลือกใชร้ ูปแบบใดก็
ตอ้ งใชร้ ูปแบบน้นั ตลอด

โครงเร่อื ง

รปู แบบ ตัวอย่างโครงเรือ่ งแบบคากับกล่มุ คา

คานา เรื่อง คณุ สมบตั ิท่ดี ขี องพระยาโกษาธิบดี (ปาน)
เน้อื เรอ่ื ง
ยอ่ หนา้ ที่ ๑ หวั ขอ้ ใหญ่ ความมีช่ือเสียงโด่งดงั ในต่างประเทศ

เน้ือเรื่อง หัวขอ้ ใหญ่ คุณสมบตั ิส่วนตวั
ยอ่ หนา้ ที่ ๒ หัวขอ้ ประกอบ
๏ ความสุภาพต่อบุคคลทวั่ ไป
สรปุ หวั ข้อใหญ่ ๏ ความมีสมั มาคารวะต่อผอู้ าวโุ ส
๏ ความจงรักภกั ดีต่อพระเจา้ แผน่ ดิน

ความสามารถทางอกั ษรศาสตร์และวาทศิลป์

หวั ขอ้ ประกอบ ๏ สานวนภาษาคมคาย
๏ ปฏิภาณปัญญาเฉียบแหลม
๏ ความสาเร็จในการเจรจาความเมือง

หัวขอ้ ใหญ่ อุทาหรณ์ของสุภาษิตที่วา่ ปากเป็นเอก

เร่อื งน่ารู้: การวางโครงเร่ือง

ในการเขียนเรียงความหรืองานเขียนอื่น ๆ ที่มีการรวบรวมขอ้ มูลโดย
เขียนเป็นโครงเรื่อง มกั จะวางโครงเรื่องดว้ ยวธิ ีต่าง ๆ เช่น

การใชห้ วั ขอ้ ต่าง ๆ ซ่กงประกอบดว้ ย หวั ขอ้ หลกั หวั ขอ้ รอง หวั ขอ้ ยอ่ ย
การใชแ้ ผนภาพโครงเร่ือง ซ่กงจะแบ่งเป็นข้นั ตอน จดั เป็นกลุ่ม
เป็ นหมวดหมู่

โครงเรอ่ื ง

เอกภาพ

เอกภาพ คือ ความเป็นอนั หน่กงอนั เดียวสอดคลอ้ งตอ้ งกนั อยา่ งชดั เจน

ท้งั หวั ขอ้ ใหญ่และหวั ขอ้ ประกอบ
ของโครงเรื่องเรียงความตอ้ งมีเอกภาพ
คือ มีใจความเป็นอนั หน่กงอนั เดียวกนั กบั ชื่อเรื่อง
หวั ขอ้ ใดมีใจความต่างกบั ช่ือเร่ือง หรือไม่
สอดคลอ้ งกบั ชื่อเรื่อง ใชเ้ ป็นหวั ขอ้ ของ
โครงเร่ืองไม่ได้

โครงเร่ือง เอกภาพ

ตวั อย่าง กรงุ เทพฯ เมอื งมหาภยั

คานา ความแออดั ยดั เยยี ดและมลพษิ ในกรุงเทพฯ ทวคี วามร้ายแรงข้กนทุกวนั
เน้อื เรอื่ ง
๑. กรุงเทพฯ มีพลเมืองกวา่ ๑ท๐้งั ลหา้ นวั คขนอ้ ใในหพญ้นื ท่แ่ีอลนั ะจาหกวัดั ขอ้ ประกอบ
สรปุ ๒. รถยนตท์ ี่เพมิ่ จานขวนอขง้กนโอคยรา่ งงรเวรดื่อเรง็วเโรดียยงทคี่ถนวนามหนตทอ้ างงมมีอีเอยเู่ ทก่าภเดาิมพ คือ
๓. ปกก่อรรุงใะเหเททเ้พกศิดฯปเปัญ็นหนาตคหม่รางหีใวั ๆจลขวคตอ้งาวแใมลาดมะมามศเูนปีใยจ็ นก์ คลอวานังาคมหวตานม่า่กงเจงอรกิญนั บั ทเชด่ีเช่ือียิดวเหรกนื่อา้นั งชกูตหาบั ขรชอืองื่อไเมรื่อ่ ง
๔. อากาศในกรุงเทพสฯอเปด็นคพลษิ อใ้ นงรกะบดั บั ชทื่อ่ีนเ่ารกื่อลวงั อในัชตเ้ ปรา็ นย หวั ขอ้ ของโครงเรื่อง
๕๖..กกรรุงุงเเททพพฯฯเกปา็นลชงั ยจั ภไมูมอมิยส่ไใู่านดคปญั้ ลตกั่อนส้าูข้ เสา้ ศียกกแใลนะสใตมก้ยั อแงรขกยตะ้งั มูลฝอย

กรุงเทพฯ จะตอ้ งกลายเป็นเมืองอมั พาตท่ามกลางมลพิษภายในไม่ก่ีปี ขา้ งหนา้ เวน้ แต่
จะเกิดปาฏิหาริยข์ ้กนเท่าน้นั

โครงเร่อื ง

สัมพันธภาพ

สมั พนั ธภาพ คือ การเรียงลาดบั อนั เหมาะสมระหวา่ งเน้ือหา เพอ่ื ให้
ใจความต่อเน่ืองกลมกลืนกนั ราบร่ืน

หัวขอ้ ใหญ่และหัวขอ้ ประกอบของโครงเรื่องเรียงความ
จะต้องเรียงลาดับตามหลกั สัมพนั ธภาพ จกงจะทาให้ใจความ
ราบรื่นชดั เจนเขา้ ใจไดแ้ จ่มแจง้ ถา้ การเรียงลาดบั หวั ขอ้ ใหญ่และ
หัวขอ้ ประกอบไม่เป็ นไปตามหลกั สัมพนั ธภาพ เรียงความน้ัน
จะมีใจความสบั สน

โครงเร่อื ง

สมั พนั ธภาพ

ตัวอยา่ ง ความรักดีของพลายงาม

คานา ตวั ละครเดก็ ที่สาคญั ในวรรณคดี

เนอื้ เรอ่ื ง ๑. ตอนไปเยยี่ มพอ่ : การอาสาอยรู่ ับใชพ้ อ่ ในคุก
๒. ตอนเดินทางไปหายา่

๏ การยอมจากแม่
๏ การเผชิญภยั ระหวา่ งทาง
๏ ปฏิภาณปัญญาในการสืบคน้ หาบา้ นของยา่

โครงเร่อื ง

สมั พนั ธภาพ

ตวั อยา่ ง ความรกั ดีของพลายงาม

ส่วนเน้ือเรื่อง หวั ขอ้ ใหญ่และหวั ขอ้ ประกอบบางหวั ขอ้ เรียงลาดบั

ก่อนหลงั ผ๒๑ดิ..ตห๏๏๏ตอลอนกขักปกนเสอาาฏไดรรงมัปิิภนเยยผพเาทอา่ยณชนัมยาี่ ิญงปธมจไภภัาพญหขไสมปกยาัอ่มญอีใอวัหพแรจ่ไงขด:มาะาคโดคใกอคย้ห่ ควนทว้า่าใลวารรร้ดงกัอ้า่มงปอหมางงเเรารรทปีวกใั สื่สัอบจ็ขบานั าืคงบงปอ้ชออเวคใรร่ือนยั าีหุยนง้เรู่มหรใงญัหบ่ืตหคอน่แใา่างว่มกงบชงลใาอ่กพช้ามดะ้ นันบัหเง้ตอ่ั ปเนชดอว้ั็น้ี่ือีขยงหมวเอ้ รกวัีเป่ืออขนั รงกอ้กะภหขกบั ารออชพืองบ่ือไโคเมครือ่ือ่รงงเร่ือง

ในคุก

โครงเรอ่ื ง สัมพนั ธภาพ

ตวั อยา่ ง ความรกั ดีของพลายงาม

๓. ตอนอาศยั อยกู่ บั ยา่ ท้งั หวั ขอ้ ใหญ่และหวั ขอ้ ประกอบ
๏ ความต้งั ใจขเลอ่างเโรีคยนรงวเชิรื่อางเรียงความตอ้ งมีเอกภาพ คือ
๏ ความคิดปมระีใกจคอวบาอมาเชปีพ็นใอหนั เ้ ปห็น่กงอนั เดียวกนั กบั ชื่อเรื่อง
หลกั ฐาน หวั ขอ้ ใดมีใจความต่างกบั ชื่อเรื่อง หรือไม่

๔. ตอนอาศยั อยกู่ สบั อเดจคา้ หลมอ้ ื่นงกศบั รีชเส่ือาเวร่ืรอักงษใช์ เ้ ป็นหวั ขอ้ ของโครงเรื่อง
๏ ความมีสมั ไมมาค่ไดาร้ วะ
๏ ความพากเพียรศกกษาหาความรู้
เพอ่ื รับราชการ

เกมหาจดุ บกพร่อง

คานา ตัวอยา่ งโครงเรอ่ื ง สตั วเ์ ลี้ยงของฉัน
เนือ้ เรื่อง ฉนั นาสตั วเ์ ล้ียงตวั น้ีมาเล้ียงเมื่อหลายเดือนก่อน

สรุป ๑. สตั วเ์ ล้ียงของฉนั มีรูปร่างน่ารัก หวั ขอ้ ที่ ๓ และ ๖ มีใจความไม่
๒. สตั วเ์ ล้ียงของฉนั มีประโยชน์มากมาย สอดคลอ้ งกบั ชื่อเร่ืองทาให้
๓. การเลือกซ้ืออาหารใหส้ ตั วเ์ ล้ียง เสียเอกภาพสมควรตดั ออกไป
๔. การดูแลสตั วเ์ ล้ียงของฉนั กเ็ หมือน

กบั คนอ่ืน ๆ

๕. ความผกู พนั ระหวา่ งฉนั กบั สตั วเ์ ล้ียง
๖. ฉนั ชอบเล่นกบั สตั วเ์ ล้ียงของเพ่อื นบา้ น

ฉนั รักสตั วเ์ ล้ียงของฉนั และผกู พนั กบั มนั มาก

ฝกึ เขียนโครงเร่ือง

เลือกเขียนโครงเรื่องของเรียงความ ๑ เร่ืองจากที่กาหนดให้ ให้
มีเอกภาพและสมั พนั ธภาพ ดงั น้ี
๑. แด่สุนทรภู่ครูกวแี ห่งชาติ
๒. ลกั ษณะศิลปกรรมพิเศษของวดั พระเชตพุ นฯ
๓. สภาพของชาวนาไทยในปัจจุบนั
๔. สภาพที่แทจ้ ริงของนกั เรียนในปัจจุบนั

ฝกึ เขียนโครงเรือ่ ง

แนวคาตอบ

คานา สงั คมควรมองเดก็ ในแง่ดี
เนื้อเรื่อง ๑. การศกกษาสมยั น้ีเจริญข้กนหลายดา้ น

๏ ความกวา้ งขวางของเน้ือหาวชิ า
๏ การคน้ ควา้ หาความรู้ดว้ ยตนเอง
๏ ความสะดวกสบายในการเรียนและความสมบูรณ์ของเน้ือหา

และอุปกรณ์การเรียนมีมากข้กน
๒. ความประพฤติในทางสร้างสรรคข์ องนกั เรียนสมยั น้ี

๏ มีความคิดริเริ่ม
๏ กลา้ แสดงความคิดเห็น
๏ การบาเพญ็ ประโยชนแ์ ก่ส่วนรวม

ฝกึ เขยี นโครงเร่อื ง

แนวคาตอบ (ต่อ)

๓. ทศั นคติผดิ ๆ ต่อนกั เรียนสมยั น้ีมีสาเหตุหลายประการ
๏ จานวนนกั เรียนมีมากข้กน
๏ ผใู้ หญ่มีเจตคติท่ีผดิ ต่อนกั เรียน ซ่กงมีอคติท่ีเขา้ ขา้ งตนเอง
๏ การเปลี่ยนแปลงอยา่ งรวดเร็วและกวา้ งขวางของนกั เรียน
ส่วนใหญ่
๔. สภาพสิ่งแวดลอ้ มมีส่วนทาใหน้ กั เรียนมีพฤติกรรมบกพร่อง
๏ สภาพครอบครัวท่ีไม่ดี
๏ โรงเรียนยงั ไม่ไดม้ าตรฐานที่ดี
๏ ความเสื่อมโทรมของสงั คมทว่ั ไป

สรปุ เดก็ ยงั เป็นอนาคตท่ีสดใสของชาติ

สรุปความรู้

๑. หวั ขอ้ เร่ืองควรมีรูปแบบเดียวกนั

ลกั ษณะที่ดขี องโครง ๒. หวั ขอ้ เร่ืองครอบคลุมเน้ือเร่ืองท้งั หมด
เรื่อง ๓. มีเอกภาพระหวา่ งชื่อเรื่องและหวั ขอ้ เรื่อง

๔. มีสมั พนั ธภาพและสารัตถภาพระหวา่ งช่ือเร่ือง
หวั ขอ้ เร่ือง และความมุ่งหมาย

สรปุ ความรู้

ข้นั ตอนในการเตรยี มโครงเร่ือง

๑. เลือกเรื่องและต้งั ช่ือเรื่องที่เหมาะสม
๒. กาหนดความมุ่งหมายตามช่ือเรื่อง
๓. กาหนดขอบเขตตามความมุ่งหมาย
๔. คิดหวั ขอ้ ใหญ่และหวั ขอ้ ประกอบสาหรับแต่ละยอ่ หนา้ ตามขอบเขต
๕. ปรับปรุงท้งั หวั ขอ้ ใหญ่และหวั ขอ้ ประกอบใหส้ อดคลอ้ งกนั
๖. ปรับปรุงท้งั หวั ขอ้ ใหญ่และหวั ขอ้ ประกอบใหม้ ีเอกภาพ ส่วนใดไม่มีใหต้ ดั ทิ้ง
๗. ปรับปรุงเพมิ่ เติมอีกคร้ังใหโ้ ครงเร่ืองมีสมั พนั ธภาพและสารัตถภาพ

สรุปความรู้

โครงเร่ืองประกอบดว้ ยหวั ขอ้ เร่ือง แบบคากบั กลุ่มคา หรือแบบประโยค อยา่ งใดอยา่ ง
หน่กง ซ่กงเม่ือใชต้ อ้ งใชแ้ บบเดียวตลอด

หวั ขอ้ ใหญ่และหวั ขอ้ ประกอบของโครงเรื่องตอ้ งมีใจความเป็นอนั หน่กง
อนั เดียวกนั กบั ชื่อเรื่อง

หวั ขอ้ ใหญ่และหวั ขอ้ ประกอบของโครงเร่ืองจะตอ้ งเรียงลาดบั ตามหลกั
สมั พนั ธภาพ ใหใ้ จความราบรื่น ชดั เจน เขา้ ใจง่าย