ใบความรู้+ใบงาน คำอุทาน

ใบความรู้ เร่อื ง คำอทุ าน ชื่อ……………………………………………………
ช้นั ……………………… เลขท…ี่ ………………

ความหมายของคำอุทาน
คำอุทาน คอื คำทีแ่ สดงถึงอารมณ์ ความรสู้ ึกของผู้พูด ผเู้ ขียนทต่ี อ้ งการส่อื สาร หรือเป็นคำท่ี

ใชต้ อ่ ถ้อยเสรมิ บทใหบ้ รบิ รู ณ์ยิ่งขนึ้

ชนิดของคำอุทาน แบง่ ออกเป็น 2 ชนิด ดงั นี้

1. อุทานบอกอาการ

1.1 ใชแ้ สดงความรู้สกึ ตา่ ง ๆ ในการพดู เช่น

ชิ ! ชิ ๆ ! ชิชะ ! ใชแ้ สดงความรสู้ กึ เสียดายหรอื โกรธ

โธ่ ! ใช้แสดงความรู้สกึ อนาถใจหรอื สงสาร

พทุ โธ่ ! ใช้แสดงความรสู้ ึก สงสาร น้อยใจ เสยี ใจ

บ๊ะ ! วะ ! ใช้แสดงความรู้สึก ประหลาดใจ

วา ! ใชแ้ สดงความรู้สกึ หมดหวงั หรอื ออ่ นใจ

เหม่ ! ใชแ้ สดงความรสู้ ึก โกรธ

แหม ! ใชแ้ สดงความรสู้ ึก แปลกหรือประหลาดใจ

อนิจจา ! ใชแ้ สดงความรสู้ ึก สงสารหรือสลดใจ

อะ๊ ! ใช้แสดงความร้สู ึก ประหลาดใจ อย่างไมพ่ อใจ

ออื ! ใช้แสดงความรู้สึก ประหลาดใจ เจบ็ ปวด

อุบ๊ะ ! ใชแ้ สดงความรสู้ ึก ไมพ่ อใจ

เอ ! ใชแ้ สดงความรสู้ กึ แปลกใจ

เอ๊ะ ! ใชแ้ สดงความร้สู กึ ฉงนหรอื ไมเ่ ข้าใจ

เออ้ เฮอ ! ใชแ้ สดงความรสู้ ึก พศิ วงหรอื ประหลาดใจ

โอย ! โอย้ ! ใชแ้ สดงความรสู้ ึก เจบ็ ปวด

ฮะ ! ใชแ้ สดงความรสู้ ึก ประหลาดใจ

ฮา้ ! ใช้แสดงความรู้สกึ หา้ ม ประหลาดใจ เอะใจ

ฮึ ! ใช้แสดงความรู้สึก ไมพ่ อใจ เอ้ ผิดหวัง หรอื ไมพ่ อใจ

เฮย้ ! ใช้แสดงความรู้สกึ ตกใจ ดุ ตวาด หรอื ให้รตู้ วั

เฮ้อ ! ใช้แสดงความรสู้ ึก ถอนใจใหญ่

ไฮ้ ! ใชแ้ สดงความรสู้ กึ หา้ มหรือขดั ขวาง

ตวั อย่างเช่น

- อยุ๊ ! เจ็บจังเลย

- โอ้โฮ ! น่าตนื่ เตน้ จริง ๆ

- โอ๋ ! อยา่ ร้องไหไ้ ปเลยลกู

- อนจิ จา ! ไมน่ ่าเลย ชา่ งน่าสงสารเสียจรงิ ๆ

- เฮ้อ ! ผมละเบอื่ เกนิ พูดไปก็เทา่ นน้ั

1.2 ใชเ้ ปน็ คำข้นึ ต้นประโยคในคำประพันธ์ เพื่อแสดงความรำพึง รำพัน วิงวอน หรอื

ปลอบโยน ได้แก่ อ้า โอ้ โอ้ว่า เป็นตน้

ตัวอยา่ งเชน่

อา้ แม่พมิ ลสกลโฉม สิริโสมลออตา

จากกันประหน่ึงจะมรณา เพราะวบิ ตั ิอุบตั เิ หน็

โอ้เวรกรรมจำพรากต้องจากนุช พแี่ สนสดุ อาลัยใจถวลิ

เมือ่ สิน้ นอ้ งเหมือนหน่งึ วา่ ส้นิ ฟา้ ดนิ เปน็ อนั สนิ้ ตระกูลสูญทั้งปวง

โอว้ า่ รักหนอรกั น้ีหนักจิต บางคราวคิดว่าสนกุ เปน็ สุขี

บางคราวร้อนแรงหงึ ตรงึ ทวี บางครัง้ กลุ่มฤดนี ี่อยา่ งไร

2. อทุ านเสริมบท คือ คำอุทานทใี่ ช้เป็นคำสร้อยหรือคำเสริมบทตา่ ง ๆ เพอ่ื ให้มคี ำครบถว้ น

ตามทต่ี ้องการหรือให้มีความกระชับหรอื ให้สลวยขนึ้ มี 3 ชนิด คือ

2.1 อทุ านเสริมบทท่ีใชเ้ ป็นคำสรอ้ ย คือ อุทานใช้เป็นสรอ้ ยของโคลง และรา่ ยหรือใช้เป็น

คำลงท้ายในบทประพนั ธ์ แสดงวา่ จบบรบิ รู ณ์แลว้ ไดแ้ ก่ ฮา เฮย แฮ แล นา รา เอย เปน็ ตน้

ตวั อยา่ งเชน่

- เชา้ ค่ำพร่ำสัง่ สอน ไปอีก หน่อยรา

- ขาดทรัพยอ์ ับมติ รหมอง หมน่ จิต จริงแฮ

2.2 อุทานเสรมิ บททใี่ ชเ้ ป็นคำแทรก คือ อทุ านทใ่ี ช้แทรกลงในระหวา่ งคำหรือข้อความ

ตวั อยา่ งเชน่

- มาเถิดนาแม่นา

- สัตวอ์ ะไรเอย่ มี 4 ขา

- เวียนมาสิเวยี นไป

- แมวเอ๋ยแมวเหมยี ว

2.3 อุทานเสรมิ บททใ่ี ช้เปน็ คำเสริม คือ อุทานทใี่ ช้ต่อถอ้ ยเสริมคำใหย้ าวออกไป แต่ไม่

ต้องการความหมายท่ีเสรมิ นั้น

ตวั อยา่ งเช่น

- เทยี่ งนางกลางคืน - วดั วาอาราม

- ลูกเต้าเหลา่ ใคร - ลดลาวาศอก

- ผกั หญา้ ปลายำ - หนังสอื หนงั หา

- กระดกู กระเดีย้ ว - ไม่รไู้ มช่ ี้

หน้าท่ีของคำอุทาน

1. ทำหน้าทแ่ี สดงความรู้สึกของผพู้ ดู ตัวอย่างเชน่

- ตายจรงิ ! ฉนั ลืมเอากระเป๋าสตางค์มา

- โธ่ ! เธอคงจะหนาวมากละซิ

- เอะ๊ ! ใครกันท่ีนำดอกไมม้ าวางไว้ทโ่ี ตะ๊ ของฉัน

2. ทำหน้าท่ีเพิม่ น้ำหนักของคำ ซ่ึงได้แก่คำอุทานเสริมบท ตัวอย่างเชน่

- ทำเสรจ็ เสยี ทีจะไดห้ มดเร่อื งหมดราวกันไป

- เมื่อไรเธอจะหางงหางานทำเสียที

- เธอเหน็ ฉนั เปน็ หัวหลกั หัวตอหรอื อย่างไร

3. ทำหน้าทปี่ ระกอบข้อความในคำประพนั ธ์ ตวั อย่างเช่น

- แมวเอ๋ยแมวเหมยี ว

- มดเอย๋ มดแดง

- กอ เอย๋ กอไก่

ท่ีมา

กำชัย ทองหล่อ. (2556). หลักภาษาไทย. พมิ พ์คร้งั ท่ี 54. กรงุ เทพฯ : อมรการพิมพ.์
ประยรู ทรงศิลป์. (2554). หลักภาษาไทย. พมิ พ์คร้ังท่ี 53. กรุงเทพฯ : รวมสาส์น.
วิเชยี ร เกษปทุม. (2557). หลักภาษาไทย. กรงุ เทพฯ : พ.ศ. พฒั นา.

ใบงาน เรือ่ ง คำอุทาน

คำช้แี จง ให้นักเรยี นตอบคำถามต่อไปนี้ให้ถกู ต้อง

ตอนท่ี 1 จงระบุชนดิ ของคำอุทานในประโยคต่อไปน้ี

ตัวอยา่ ง เอะ๊ ! ใครกนั ท่นี ำดอกไม้มาวางไว้ที่โต๊ะของฉนั คำอทุ านบอกอาการ

1. พุทโธ่ ! เขาตายเสยี แลว้ หรือ? ……………………………………………………

2. อ้าแมพ่ ิมลสกลโฉม สริ ิโลมลออตา ……………………………………………………

3. ขาดทรพั ย์อบั มิตรหมอง หม่นจติ จรงิ แฮ ……………………………………………………

4. สนกุ นิเราเศร้าสิน้ สบหนา้ หม่นั เกษม ……………………………………………………

5.เด็กเอยทำไมจงึ รอ้ ง ……………………………………………………

6.เทย่ี งนางกลางคืน ……………………………………………………

7.หนังสือหนงั หาไม่มี ……………………………………………………

8.ฉันไม่รฉู้ ันไม่ชอ้ี ะไรเลย ……………………………………………………

9.เขาถางหญ้าเสยี เตยี นยอ ……………………………………………………

10. อนจิ จา ! ไมน่ ่าเลย ช่างน่าสงสารเสยี จรงิ ๆ ……………………………………………………

ตอนท่ี 2 จงระบุว่าคำใดเปน็ คำอุทานและทำหน้าทใี่ ดในประโยค

ตัวอย่าง เม่ือไรเธอจะหางงหางานทำเสยี ที หางง ทำหนา้ ท่เี พิ่มนำ้ หนักของคำ

1. รกั ศกั ดส์ิ งวนสจั ธรรม เทิดเกียรติ พ่อเฮย ……………………………………………………

2. ฟงั คิดถามขดี ขอ้ ควรเขยี น เขยี นนา ……………………………………………………

3. เวยี นมาสิเวยี นไป ……………………………………………………

4. ลกู เอ๋ยจงหม่นั เรยี นนะลูกนะ ……………………………………………………

5. แมวเอ๋ยแมวเหมียว ……………………………………………………

6. เราจะต้องตรวจดูเลขผานาที ……………………………………………………

7. ฉันไม่ต้องการใหเ้ ปน็ พิธรี ีตองมากนกั ……………………………………………………

8. สงิ หส์ าราสัตว์มอี ยมู่ ากมาย ……………………………………………………

9. เธอตอ้ งพยายงพยายามมากกวา่ นี้ ……………………………………………………

10. โธ่ ! สุนขั ตวั นั้นน่าสงสารเหลือเกนิ ……………………………………………………

ชื่อ………………………………………………………………………ชั้น……………………… เลขที่………..