ประวัติศาสตร์สากล (ส32102) หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เวลาและการแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1




















































เวลาและการแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์สากล

เวลาและการแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์สากล







ั
• ความส าคัญของเวลาและยุคสมัยทางประวติศาสตร์

• การนับและการเทียบศักราชในประวัติศาสตร์สากล



ั
• การแบ่งยุคสมัยทางประวติศาสตร์ตะวันตก

• การแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ตะวันออก


• ตัวอย่างเวลาและยุคสมัยที่ปรากฏในหลักฐานทางประวัติศาสตร์สากล



ความส าคัญของเวลาและยุคสมัย


















• ท าให้เกิดความสะดวกในการศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับอดีต


• ท าให้เกิดความเข้าใจเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์


ตรงกัน



• ท าให้เห็นถึงลักษณะส าคัญของเวลาแต่ละช่วง



การนับและการเทียบศักราชของโลกตะวันตก











ศักราชสากลที่นิยมใช้กันแพร่หลายที่สุด คือ คริสต์ศักราช


• คริสต์ศักราชที่ 1 เริ่มนับในปีที่พระเยซูถือก าเนิด



• ปีก่อนพระเยซูถือก าเนิด เรียกว่า Before Christ ย่อ B.C.


• ผู้เริ่มวิธีการนับ ค.ศ. คนแรก คือ ไดโอนิซิอุส เอซิกุอุส



• ผู้เริ่มนับเวลาก่อนปีถือก าเนิดของพระเยซู คือ บีด


• การใช้คริสต์ศักราชได้รับความนิยมในช่วงการ



ขยายอ านาจของลัทธิจักรวรรดินิยมในปลาย


คริสต์ศตวรรษที่ 19 เป็นต้นมา

การนับและการเทียบศักราชของโลกตะวันออก







การนับศักราชแบบจีน



• จีนมีระบบปฏิทินย้อนหลังเกือบ 4,000 ปีมาแล้ว



เป็นระบบจันทรคติ หรือยึดพระจันทร์เป็นหลัก


• การนับช่วงสมัยของจีนยึดตามปีที่



ครองราชสมบัติของจักรพรรดิ


ปัจจุบันการนับช่วงเวลาดังกล่าว



จีนเลิกใช้แล้ว แต่ญี่ปุ่นยังใช้อยู่















ภาพวาดชาวจีนโบราณอาศัยความรู้ทางดาราศาสตร์เข้า


มาช่วยในการค านวณวันเวลาในรอบปี

การนับศักราชแบบอินเดีย



• เป็นการนับโดยอาศัยการขึ้นครองราชสมบัติเป็น



ส าคัญ



• ในสมัยพระเจ้ากนิษกะ ถือเป็นการเริ่มต้นศักราช


กนิษกะ หรือศก ต่อมาเรียกว่า มหาศักราช ซึ่งเป็น



ที่ยอมรับและใช้กันอย่างแพร่หลาย



• ปัจจุบันอินเดียใช้คริสต์ศักราชตามแบบสากล


พระเจ้ากนิษกะ

การนับศักราชแบบศาสนาอิสลาม



• เรียกว่า ฮิจเราะห์ศักราช


• เริ่มนับเมื่อท่านนบีมุฮัมหมัดกระท าฮิจเราะห์จากเมืองเมกกะไปเมืองเมดินะ



• ใช้ระบบจันทรคติเป็นเกณฑ์










































ภาพเมืองเมกกะ ประเทศซาอุดิอาระเบีย



สมัยก่อนประวัติศาสตร์










ยุคหินเก่า


• ชื่อยุคมาจากการค้นพบเครื่องมือที่


มนุษย์ยุคนั้นใช้


• มนุษย์ยุคหินเก่าเป็นพวกเร่ร่อน ล่าสัตว์


อาศัยอยู่ตามเพิงผา มีผู้น าชนเผ่า อยู่


รวมกันเป็นกลุ่ม


• มนุษย์ยุคหินเก่ามีพัฒนาการด้านการใช้


สติปัญญา มีภาษาพูด มีพิธีการฝังศพ


• มีการสร้างสรรค์งานศิลปะ โดยการวาด

ภาพบนฝาผนัง และรู้จักใช้ไฟ



จิตรกรรมฝาผนังที่ถ าลาโกซ์ ประเทศฝรั่งเศส

เป็นหลักฐานที่แสดงให้เห็นถึงพัฒนาการของมนุษย์

ยุคหินเก่าที่รู้จักสร้างสรรค์ผลงานศิลปะที่สวยงาม

ยุคหินใหม ่



• ชื่อของยุคได้มาจากการค้นพบเครื่องมือที่มีการท าให้มีความเหมาะสม


ในการด ารงชีวิตมากขึ้น


• มนุษย์เข้าสู่สังคมเกษตรกรรม รู้จักเพาะปลูก และการเลี้ยงสัตว์


• มีการตั้งถิ่นฐานเป็นชุมชน และมีการจัดระเบียบการปกครอง































เมืองชาทัลฮูยุค ในประเทศตุรกี แหล่งชุมชนยุค ภาพวาดจินตนาการ การด ารงชีวิตของ

หินใหม่ขนาดใหญ่ มนุษย์ยุคหินใหม่

ยุคโลหะ



• มนุษย์รู้จักน าโลหะมาท าเครื่องมือเครื่องใช้ โลหะชนิด


แรกๆ คือ ทองแดง ตะกั่ว ต่อมารู้จักใช้ส าริด และเหล็ก



• มีชุมชนใหญ่ระดับเมือง มีการจัดระเบียบการปกครอง


• แหล่งอารยธรรมเริ่มแรกอยู่ที่ลุ่มแม่น้ าไนล์ ลุ่มแม่น้ า


ไทกริส-ยูเฟรทีส ลุ่มแม่น้ าสินธุ และลุ่มแม่น้ าหวงเหอ


































ภาพวาดมนุษย์ในยุคโลหะ ที่รู้จักน าส าริดมาหลอมใช้ท าเครื่องมือ

สมัยประวัติศาสตร์







สมัยโบราณ




• เริ่มจากการประดิษฐ์ตัวอักษร


ของชาวซูเมเรีย ถึงการล่มสลาย



ของจักรวรรดิโรมันตะวันตก



• เป็นช่วงเวลาของการสร้างสม



อารยธรรมที่ยิ่งใหญ่ของโลก




ตะวันตก ได้แก่ อารยธรรมเมโสโป



เตเมีย อารยธรรมอียิปต์ อารยธรรม



กรีก และอารยธรรมโรมัน





จักรพรรดิโรมูลัส ออกัสตุลัสออกจากบัลลังก์

สมัยกลาง



• นับจากการสิ้นสุดของจักรวรรดิโรมันตะวันตก ถึงการค้นพบทวีปอเมริกา



ของคริสโตเฟอร์ โคลัมบัส



่
• สมัยกลางตอนต้นมีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งวา ยุคมืด



































สภาพเมืองและการค้าในสมัยกลาง

สมัยกลาง



• การปกครองในระบอบฟิวดัลรุ่งเรือง



• ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 11-13 เมืองและการค้าฟื้นตัว ประชากรเพิ่มขึ้นอย่าง


ิ
่
รวดเร็ว มีการจัดตั้งมหาวทยาลัยตางๆ ปลายสมัยกลางเริ่มมีการฟื้นฟูศิลปวิทยาการ
น าไปสู่การปฏิรูปศาสนา




































สภาพเมืองและการค้าในสมัยกลาง

มหาวิหารชาตร์ ในฝรั่งเศส ศิลปะกอทิก เป็นมหาวิหารที่มีชื่อเสียงและสวยงามมากแห่งหนึ่งในสมัยกลาง

สมัยใหม่



1. สมัยการส ารวจทางทะเล


เกิดก่อนโคลัมบัสค้นพบทวีปอเมริกา นัก


เดินเรือของสเปนและโปรตุเกส ออกส ารวจ


เส้นทางไปหมู่เกาะอินเดียตะวันออก และ


กลายเป็นประเทศที่มั่งคั่ง ท าให้หลายชาติตั้ง


บริษัทเดินเรือเพื่อท าการค้า เรียกว่า บริษัท


อินเดียตะวันออก ท าให้เกิดการปฏิวัติการค้า


ตามมา






















อู่ต่อเรือของบริษัทดัชต์อินเดียตะวันออก ในกรุงอัมสเตอร์ดัม

2. สมัยการปฏิวัติทางวิทยาศาสตร์ เกิดการ


แสวงหาความรู้ใหม่โดยการทดลอง การสังเกต การใช้


เหตุผล ท าให้เกิดสมัยแห่งการใช้เหตุผล หรือยุคแห่งการ


รู้แจ้ง นักปรัชญาคนส าคัญ เช่น วอลแตร์ มงเตสกีเยอ


และชอง ชาก รูโซ










เซอร์ไอแซค นิวตัน

ผู้ค้นพบกฎความถ่วง

3. สมัยการปฏิวัติอุตสาหกรรม เป็นการน าเครื่องจักรมาใช้แทน


แรงงานมนุษย์ ท าให้ผลิตได้เป็นจ านวนมาก และเป็นมาตรฐานเดียวกัน



ท าให้โลกตะวันตกมีความมั่งคั่ง มีอ านาจ


น าไปสู่การเกิดสมัย จักรวรรดินิยม




































เครื่องจักรที่ประดิษฐ์ขึ นในสมัยการปฏิวัต ิ


อุตสาหกรรม น าไปใช้ในโรงงานทอผ้าในยุโรป

4. สมัยเสรีนิยม ชาตินิยม และประชาธิปไตย เป็นยุคของการใช้เหตุผล ท า


ให้เกิดความคิดทางการเมืองใหม่ๆ จนน าไปสู่การปฏิวัติฝรั่งเศส เกิดการปกครองแบบ


ประชาธิปไตย ความคิดเรื่องชาตินิยมน าไปสู่การรวมประเทศ เช่น เยอรมนี และอิตาลี









































การทลายคุกบาสตีย์ เป็นเหตุการณ์ส าคัญที่สุดในการ

ปฏิวัติฝรั่งเศส ค.ศ. 1789

5. สมัยจักรวรรดินิยมใหม่ เป็นผลสืบเนื่องจากการปฏิวัติอุตสาหกรรม ยุโรป


และอเมริกาต่างแสวงหาอาณานิคม โดยแข่งขันกันเพื่อความยิ่งใหญ่ของชาติ

6. สมัยสงครามโลก เป็นช่วงเวลาที่โลกอยู่ในภาวะสงครามครั้งใหญ่


รุนแรง และนองเลือดที่สุด การสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2 ถือเป็นการสิ้นสุด

ประวัติศาสตร์ตะวันตกสมัยใหม่

สมัยปัจจุบัน


1. สมัยสงครามเย็น เป็นการแข่งขันทางการเมืองของค่ายประชาธิปไตยที่


มีสหรัฐอเมริกาเป็นผู้น า กับค่ายคอมมิวนิสต์ที่มีสหภาพโซเวียตเป็นผู้น า ในขณะที่


องค์การสหประชาชาติได้พยายามไกล่เกลี่ยให้เกิดสันติภาพ

2. สมัยโลกาภิวัตน์ ความเจริญทางด้านการสื่อสารคมนาคมท าให้โลก


แคบลง เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในทุกส่วนของโลกสามารถรับรู้กันได้อย่างรวดเร็ว



การแบ่งยุคสมัยจีนตามแบบสากล










สมัยก่อนประวัติศาสตร์ จีน



ยุคหินเก่า มนุษย์ใช้ชีวิตแบบเร่ร่อน เก็บของป่า ล่าสัตว์



ยุคหินกลาง ใช้ชีวิตกึ่งเร่ร่อนกึ่งตั้งหลักแหล่งถาวร


ยุคหินใหม่ ตั้งชุมชน รู้จักเพาะปลูก เลี้ยงสัตว์


ยุคโลหะ รู้จักการใช้ทองแดง เหล็ก และส าริด





















ชิ นส่วนโครงกระดูกมนุษย์


หยวนโหม่ว

สมัยประวัติศาสตร์จีน



สมัยโบราณหรือสมัยคลาสสิก เป็นช่วงของการสร้างอารยธรรม



สมัยจักรวรรดิ เริ่มตั้งแต่สมัยราชวงศ์ฉิน เป็นช่วงที่จีนรวมกันเป็นจักรวรรดิ



ถึงสิ้นสุดสมัยราชวงศ์ชิง


สมัยใหม่ เริ่มในสมัยราชวงศ์ชิง


จนถึงสิ้นสุดการปกครองระบอบสาธารณรัฐ



จีนแพ้ในสงครามฝิ่น



ประวัติศาสตร์ร่วมสมัย เริ่มตั้งแต่


จีนเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็น



ระบอบคอมมิวนิสต์-ปัจจุบัน








ภาชนะส าริด 4 ขา สมัยราชวงศ์ชาง

การแบ่งยุคสมัยจีนตามแบบลัทธิมากซ์







สมัยโบราณ มนุษย์ด ารงชีวิตตามธรรมชาติ เป็นสังคมยุคเริ่มแรก



สังคมทาส ตั้งแต่ราชวงศ์ชางถึงราชวงศ์โจว เป็นสมัยที่มีทาสในสังคมจีน


สังคมศักดินา ตั้งแต่ราชวงศ์ฉินถึงปลายราชวงศ์ชิง จีนมีการปกครอง



ระบอบจักรพรรดิ มีชนชั้นในสังคมแบบศักดินา


หลังจากนั้นเป็นสมัยการปฏิวัติ



ของชนชั้นกลาง น าโดย ดร.ซุน ยัตเซ็น


ภายหลังเปลี่ยนแปลงเป็น



ระบอบคอมมิวนิสต์ถึงปัจจุบัน















คาร์ล มากซ ์ ดร.ซุน ยัตเซ็น

การแบ่งยุคสมัยของอินเดีย









สมัยก่อนประวัติศาสตร์อินเดีย



ยุคหินเก่า พบเครื่องมือหิน ผู้คนด ารงชีพด้วย

การเก็บของป่า ล่าสัตว์




ยุคหินกลาง ใช้เครื่องมือหินที่เล็กลง รู้จัก


เขียนภาพบนผนังถ้ า



ยุคหินใหม่ เครื่องมือหินถูกขัดจนเป็นใบมีด


ขนาดเล็ก รู้จักท าเครื่องปั้นดินเผาและเพาะปลูก



ยุคโลหะ รู้จักใช้ทองแดงและส าริด เป็นยุค


แห่งความรุ่งเรืองของอินเดียโบราณ

ประติมากรรมชายมีเครา สันนิษฐานว่าเป็น


ชาวเมืองอารยธรรมลุ่มแม่น าสินธุ

สมัยประวัติศาสตร์อินเดีย



สมัยโบราณ เริ่มเมื่อมีการประดิษฐ์ตัวอักษร ศาสนาพราหมณ์-ฮินดู และ


พระพุทธศาสนาถือก าเนิดขึ้น



สมัยกลาง อินเดียเกิดความแตกแยกภายใน



ถูกมุสลิมรุกราน



สมัยใหม เริ่มเมื่อราชวงศ์โมกุลขึ้นมามีอ านาจ
่

ถึงการได้รับเอกราชจากอังกฤษ


ประวัติศาสตร์ร่วมสมัย เมื่ออินเดีย



ได้รับเอกราชถึงปัจจุบัน









อักบาร์มหาราช จักรพรรดิที่ยิ่งใหญ่แห่ง


ราชวงศ์โมกุล

สถูปสาญจี สร้างขึ นในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช แห่งราชวงศ์เมารยะ

ทัชมาฮัล สถาปัตยกรรมที่พระเจ้าชาห์ เจฮัน โปรดให้สร้างขึ นเพื่อระลึกถึงพระนางมุมตัชพระมเหสี



ตัวอย่างเวลาและยุคสมัย













ตัวอย่างเวลาและยุคสมัยของโลกตะวันตก




“...หากชายใดสมรสกับนางผู้เป็นภรรยา และเขาหันไปมีนางบ าเรอ


ชายผู้นั้นสามารถน านางบ าเรอมาเลี้ยงดูที่บ้าน แต่ห้ามมีศักดิ์เสมอภรรยา

หากภรรยาของชายใดให้หญิงรับใช้ของตนแก่สามี และต่อมานาง


ผู้นั้นให้ก าเนิดบุตร และอ้างสิทธิเสมอกับภรรยาที่เป็นนายหญิง นายหญิง


สามารถลดฐานะของเธอให้เป็นทาสีได้...”


ประมวลกฎหมายพระเจ้าฮัมมูราบ ี













อธิบายเพิ่มเติม ประมวลกฎหมายนี้จัดท าขึ้นในสมัยโบราณ ท าให้ทราบว่าในอดีตที่ห่างไกลนั้น

ได้มีความพยายามที่จะจัดระเบียบสังคมที่แบ่งเป็นชนชั้น และมีการค านึงถึงสิทธิสตรีและบุตรด้วย

ตัวอย่างเวลาและยุคสมัยของจีน





“วันซินโฉ่ว เดือนเก้า ปีที่สี่สิบห้า รัชศกเฉียนหลง


มีพระราชโองการ...ความวา...เนื่องด้วยเจิ้งเจา เจ้าเมืองเซียนหลัว
่

ได้เตรียมเครื่องราชบรรณาการเอกจ านวนหนึ่งพร้อมหนังสือแจ้ง



โดยขอให้ช่วยกราบบังคมทูลให้ทรงทราบ...”



ประชุมพระราชพงศาวดารฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม 13














อธิบายเพิ่มเติม วันซินโฉ่วตรงกับวันที่ 18 เดือนเก้าตรงกับเดือนตุลาคม ปีที่สี่สิบห้า


รัชศกเฉียนหลง คือปีจักรพรรดิเฉียนหลงครองราชย์ปีที่ 45 เจิ้งเจา คือ พระบาทสมเด็จ


พระเจ้าตากสินมหาราช เซียนหลัว คือ สยาม ตามที่จีนเรียก

ตัวอย่างเวลาและยุคสมัยของอินเดีย




“ข้าฯ ได้เกิดมีความคิดขึ้นว่า ข้าฯ จักจัดให้มีการ



ประกาศธรรมสั่งสอนประชาชนทั้งหลาย ครั้นได้สดับธรรมนี้


แล้ว ก็จักพากันประพฤติปฏิบัติตาม จักยกระดับตนเองสูงขึ้น


และจักมีความเจริญก้าวหน้ามากขึ้น ด้วยความเจริญทางธรรม


อย่างมั่นคง...”



จารึกอโศก พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต แปล)














อธิบายเพิ่มเติม พระเจ้าอโศกมหาราชโปรดให้จารึกการเผยแผ่พระธรรมในพระพุทธศาสนา