สรุปงานบทที่3 ครูโอ๋ จินตนา

หน่วยที่ 3
การออกแบบเอกสาร

หน่วยที่ 3
การออกแบบเอกสาร



จัดทำโดย
นางสาวจินตนา ไพรปรีชาเลิศ
เลขที่ 4
ปวส.1 สาขาการจัดการสำนักงาน

2.1 ความหมายของการออกแบบ

การออกแบบ (DESIGN) คื อศาสตร์ แห่ งความคิ ด และต้ องใช้ ศิ ลป์ ร่ วมด้ วย
เป็ นการสร้ างสรรค์ และการแก้ ไขปั ญหาที่ มี อยู่ เพื่ อสนองต่ อจุ ดมุ่ งหมายและ
นำกลั บมาใช้ งานได้ อย่ างน่ าพอใจ

2.2 องค์ ประกอบมู ลฐานของการออกแบบ
การจั ดองค์ ประกอบศิ ลป์ (COMPOSITION)

เ ป็ น ก า ร จั ด ก า ร ต่ อ ส่ ว น ป ร ะ ก อ บ ข อ ง ง า น อ อ ก แ บ บ ห รื อ อ ง ค์ ป ร ะ ก อ บ
ศิ ล ป์ นั บ ไ ด้ ว่ า เ ป็ น หั ว ใ จ ข อ ง ง า น อ อ ก แ บ บ สำ ห รั บ อ ง ค์ ป ร ะ ก อ บ

มู ล ฐ า น ข อ ง ง า น อ อ ก แ บ บ นั้ น ห ม า ย ถึ ง สิ่ ง ซึ่ ง ป ร า ก ฏ แ ก่ ส า ย ต า ร อ บ ๆ
ตั ว โ ด ย ผู้ อ อ ก แ บ บ ส า ม า ร ถ นำ ม า ป ร ะ ส ม ป ร ะ ส า น ใ ห้ เ กิ ด เ ป็ น ผ ล ง า น

ดั ง นั้ น ผู้ อ อ ก แ บ บ จึ ง จำ เ ป็ น ต้ อ ง ศึ ก ษ า วิ เ ค ร า ะ ห์ ถึ ง คุ ณ ส ม บั ติ แ ล ะ
บ ท บ า ท ข อ ง อ ง ค์ ป ร ะ ก อ บ มู ล ฐ า น ต่ า ง ๆ ใ ห้ เ กิ ด ค ว า ม เ ข้ า ใ จ อ ย่ า ง แ ท้ จ ริ ง
ใ น ข้ อ ดี แ ล ะ ข้ อ จำ กั ด ต่ า ง ๆ

องค์ประกอบมูลฐานของการออกแบบ ประกอบด้วยส่วนที่สำคัญดังนี้

1. จุด (DOT)
จุดเป็นองค์ประกอบพื้นฐานที่สำคัญ เพราะจุดเป็นต้นกำเนิดของเส้น และน้ำหนักของภาพ
การเกิดน้ำหนักอ่อนแก่ในภาพเป็นการ ใช้จุดในบริเวณที่เป็นน้ำหนักอ่อน เกิดจากจุดหรือเม็ดสกรีน
ที่เล็กและห่าง ส่วนในบริเวณที่มีน้ำหนักเข้มจะประกอบด้วยจุดที่มีขนาดใหญ่และหนาแน่น

องค์ประกอบมูลฐานของการออกแบบ ประกอบด้วยส่วนที่สำคัญดังนี้

2. เส้น (LINE)
เส้นเกิดจากการเดินทางหรือต่อเนื่องของจุดในลักษณะทิศทางเดียวกัน ในการออกแบบเส้น อาจเกิดจาก
การลากพู่กัน (BRUSH STROKE) การขูดขีดด้วยดินสอ ปากกา ฯลฯ นักออกแบบถือว่าเส้นเป็นองค์ประกอบ
มูลฐานที่สำคัญ เนื่องจากเส้นเป็นต้นกำเนิดของรูปร่าง รูปทรง ทิศทาง พื้นผิว และแสงเงาในภาพได้

องค์ประกอบมูลฐานของการออกแบบ ประกอบด้วยส่วนที่สำคัญดังนี้

3. รูปร่างและรูปทรง (SHAPE & FORM)
รูปร่างและรูปทรง เกิดจากเส้นที่เดินทางครบวงจรซึ่งเป็นองค์ประกอบมูลฐานในการออกแบบนั้น
สามารถจำแนกได้เป็น 3 ประเภท ได้แก่

(1) รูปเรขาคณิต (2) รูปธรรมชาติ (3) รูปอิสระ

องค์ประกอบมูลฐานของการออกแบบ ประกอบด้วยส่วนที่สำคัญดังนี้

4. แสงและเงา (LIGHT & SHADE)
แสงและเงา เป็ นปั จจั ยที่ ทำให้ ผู้ ดู เกิ ดความรู้ สึ กต่ อลั กษณะ 3 มิ ติ ของรู ปทรง
ได้ ชั ดเจนยิ่ งขึ้ น ในการออกแบบกราฟิ ก ซึ่ งกระทำบนวั สดุ 2 มิ ติ ผู้ ออกแบบ
สามารถใช้ แสงเงาเพื่ อเน้ นความลึ กหรื อ มิ ติ ที่ สามได้

องค์ประกอบมูลฐานของการออกแบบ ประกอบด้วยส่วนที่สำคัญดังนี้

5. ช่ องว่ าง (SPACE)
ช่ องว่ าง หมายถึ ง การกำหนดช่ องว่ างในตั ววั ตถุ หรื อตั วรู ป (POSITIVE SPACE) และ
ช่ องว่ าง รอบตั ววั ตถุ หรื อพื้ น (NEGATIVE SPACE) ผู้ ออกแบบที่ ดี จึ งควรพิ จารณา
ถึ งความสั มพั นธ์ ต่ อเนื่ องระหว่ างรู ปและพื้ นให้ มี ความเหมาะสม ทั ดเที ยมกั น

องค์ประกอบมูลฐานของการออกแบบ ประกอบด้วยส่วนที่สำคัญดังนี้

6. สี (COLOR)
เป็ นองค์ ประกอบมู ลฐานที่ มี อิ ทธิ พลต่ อความรู้ สึ ก และการรั บรู้ ของผู้ เป็ นอย่ างยิ่ ง
ถ้ าเปรี ยบเที ยบระหว่ างภาพสี กั บภาพขาวดำจะพบว่ ามี ภาพสี ย่ อมแสดงความแตกต่ าง
และให้ รายละเอี ยดแก่ ผู้ ดู ได้ ดี กว่ าภาพขาวดำ

องค์ประกอบมูลฐานของการออกแบบ ประกอบด้วยส่วนที่สำคัญดังนี้

7. ลั กษณะพื้ นผิ ว (TEXTURE)
ลั กษณะพื้ นผิ ว หมายถึ ง ความรู้ สึ กในการจำแนกความเรี ยบ หรื อความขรุ ขระ
ของผิ ววั ตถุ จากการสั มผั สทางสายตา ลั กษณะพื้ นผิ วที่ มี ความแตกต่ างกั น
ย่ อมเร้ าให้ ผู้ ดู เกิ ดความสนใจ ความแปลกตา ไม่ น่ าเบื่ อหน่ าย

2.3 หลั กการจั ดวางส่ วนประกอบในการออกแบบ

มนุ ษย์ ทุ กคนย่ อมรู้ จั กองค์ ประกอบมู ลฐานที่ ใช้ เป็ นส่ วนประกอบสำคั ญในงานออกแบบ
ซึ่ งได้ แก่ จุ ดเส้ น สี แสงเงา รู ปร่ าง รู ปทรง และลั กษณะพื้ นผิ วเป็ นอย่ างดี ผู้ ออกแบบ
จำเป็ นต้ องศึ กษาถึ งหลั กการในการนำองค์ ประกอบมู ลฐานมารวมอยู่ ด้ วยกั นอย่ างมี ระบบ

หลั กการจั ดวางส่ วนประกอบในการออกแบบ มี ดั งนี้

1. การเน้นจุดแห่งความสนใจ (Emphasis) การสร้างจุดแห่งความสนใจให้ เกิดขึ้นในงานออกแบบ
โดยการกำหนดบริเวณใดบริเวณหนึ่งในภาพที่เหมาะสม ให้มีลักษณะพิเศษกว่าบริเวณอื่นเพื่อใช้
เป็นเครื่องดึงดูด ความสนใจแก่ผู้ดู งานออกแบบที่ขาดการเน้นจะไม่สามารถหยุดผู้ดูให้มีความสนใจ
ต่องานออกแบบได้

2. ความสมดุล (Balance) ความสมดุลเป็นการกำหนดและจัดวางองค์ประกอบมูลฐาน ให้มีน้ำหนักและ
ขนาดในสัดส่วนที่เท่า ๆ กันทั้งสองข้าง งานออกแบบที่ขาดความสมดุลจะก่อให้เกิดความรู้สึกว่า ภาพนั้น
เอียงได้

หลั กการจั ดวางส่ วนประกอบในการออกแบบ มี ดั งนี้

3. ความมีเอกภาพ (Unity) การจัดวางองค์ประกอบให้มีการรวมตัวเป็น
อันหนึ่งอันเดียวกัน โดยไม่แตกแยก กระจัดกระจาย งานออกแบบที่ขาด
เอกภาพจะทำให้ผู้ดูเกิดความรู้สึกแตกแยกและไม่น่าสนใจ

4. จังหวะ (RHYTHM) ลักษณะของจังหวะในการจัดภาพ ได้แก่ การวางองค์ประกอบมูลฐาน
ให้มีระยะตำแหน่งขององค์ประกอบเป็นช่วง ๆ ซึ่งจะก่อให้เกิดความรู้สึกเคลื่อนไหวต่อเนื่อง
และความมีทิศทาง แก่ผู้ดูจังหวะในการออกแบบ

หลั กการจั ดวางส่ วนประกอบในการออกแบบ มี ดั งนี้

5. ความกลมกลื น (HARMONY) ความกลมกลื นเป็ นการจั ดวางองค์ ประกอบทางศิ ลปะซึ่ งมี
คุ ณสมบั ติ ใกล้ เคี ยงกั นเข้ าไว้ ด้ วยกั นอย่ างพอเหมาะ ทำให้ งานออกแบบนั้ นเกิ ดความ
ประสานกลมกลื น มี ความเป็ น ระเบี ยบ และนำไปสู่ ความมี เอกภาพ

6. ความขั ดแย้ ง (CONTRAST) ความขั ดแย้ งเป็ นการจั ดวางส่ วนประกอบมู ลฐานของ
การออกแบบ ไม่ ให้ ซ้ำซากกั น เช่ น มี รู ปร่ างสี ที่ แตกต่ างกั น ซึ่ งความขั ดแย้ งจะตรง
ข้ ามกั บ ความกลมกลื น และมี คุ ณค่ าในงานออกแบบของศิ ลปะและสิ่ งพิ มพ์

หลั กการจั ดวางส่ วนประกอบในการออกแบบ มี ดั งนี้

7. สัดส่วน (PROPORTION) ในการออกแบบมีความสำคัญมาก กฎเกณฑ์ของเอกภาพที่เกี่ยวข้อง
กับความสมส่วนซึ่งกันและกันของขนาดในส่วนต่าง ๆ ของรูปทรง และ ระหว่าง รูปทรง ในงาน
ออกแบบมีการนำสัดส่วนเข้ามาใช้เพื่อสร้างความรู้สึกทางสุนทรียภาพและอุดมคติ นั้นคือ การ
ใช้ส่วนประกอบมูลฐานทางการออกแบบ ได้แก่ เส้น สี แสงเงา ฯลฯ เข้ามาใช้ได้อย่างมีความ
สัมพันธ์ เหมาะสมกลมกลืน แสดงว่าการออกแบบนั้นได้สัดส่วน

8. ความเรียบง่าย (SIMPLICITY) การวางองค์ประกอบในการจัดภาพ ควรเน้นที่ความเรียบง่าย
ไม่รกรุงรัง เพื่อให้ง่ายต่อการรับรู้ของผู้ดู และเหมาะสมกับสภาพความเปลี่ยนแปลงในสังคม

2.4 หลั กการออกแบบที่ ดี

1. ควรจะเป็นการออกแบบที่มีลักษณะเหมาะสมตรงกับความมุ่งหมายตาม มีความกลมกลืนตาม
หลักเกณฑ์ความงามของสังคม และความสามารถปรับปรุงเปลี่ยนแปลงได้
2. ควรเป็นการออกแบบที่มีลักษณะง่าย มีจำนวนผลิตผลตามความต้องการของสังคมและ มี
กระบวนการผลิตไม่ยุ่งยากสลับซับซ้อน
3. ควรจะมีสัดส่วนที่ดี มีความกลมกลืนกันทั้งส่วนรวม เช่น รูปแบบ ลักษณะผิว เส้น สี เป็นต้น
4. ควรมีความเหมาะสมกับวัสดุและวิธีการ มีคุณภาพ มีวิธีการใช้ง่ายสะดวก สามารถผลิตได้ตรง
ตามความต้องการของสังคมปัจจุบัน
5. ควรมีลักษณะของการตกแต่งอย่างพอดี ไม่รกรุงรัง
6. ควรมีโครงสร้างที่เหมาะสมกลมกลืนกับวัฒนธรรม และความต้องการของสังคม
7. ไม่ควรสิ้นเปลืองเวลามากนัก

2.5 หน้ าที่ และประโยชน์ ของการออกแบบด้ วยเทคโนโลยี

คอมพิวเตอร์ช่วยในการออกแบบมีหน้าที่สำคัญ 2 ประการ
ประการแรกคือ อำนวยความสะดวก ในการเขียนแบบ (DRAFTING) ของชิ้นงานที่ต้องการบนจอภาพ การใช้
คอมพิวเตอร์ในการออกแบบจะตัดความยุ่งยากในการเขียนแบบบนกระดาษด้วยมือ ซึ่งเป็นงานที่ละเอียด
ต้องการความสามารถสูง และกินเวลานานออกไป ทั้งนี้ คอมพิวเตอร์สามารถแสดงภาพบนจอจากข้อมูลที่ผู้
ออกแบบป้อนให้เป็นภาพ ทั้งในระบบ 2 มิติ และ 3 มิติ ได้ ตามต้องการ

หน้าที่สำคัญประการที่ 2 ได้แก่ การจำลอง (SIMULATION) สภาพการทำงานจริง ของชิ้นงานที่ได้ออกแบบ
ไว้ในสภาวะต่าง ๆ เพื่อศึกษารายละเอียดของชิ้นงาน และวิเคราะห์หาประสิทธิภาพ และคุณภาพของชิ้นงาน
โดยที่ผู้ออกแบบไม่จำเป็นต้องสร้างชิ้นงานต้นแบบ (PROTOTYPE) ขึ้นมาทดลองจริงๆ และยังช่วยประหยัด
เวลา ในการคำนวณค่าต่าง ๆ ที่ต้องการได้ด้วย

ประโยชน์ ของการใช้ คอมพิ วเตอร์ ช่ วยในการออกแบบ
สรุ ปได้ เป็ น 4 ประการสำคั ญดั งนี้

1. เพิ่มประสิทธิภาพในการออกแบบ
2. เพิ่มคุณภาพของงานออกแบบ
3. ลดต้นทุนการออกแบบและการผลิต
4. เป็นแหล่งรวบรวมข้อมูลต่างๆ ในการออกแบบ