นาฏศิลป์พื้นเมือง ภาคกลาง จัดทำ โดย นำเสนอ ครูสุดา จันทอง เด็กหญิง กรกนก ปลอดวงศ์ ห้อง ๒/๑๑ เลขที่ ๗
คำนำ E-BOOKเล่มนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิชานาฏศิลป์ เพื่อ พื่ การเรียนรู้ ในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ โดย มีจุด ประสงค์เพื่อ พื่ การศึกษาความรู้ที่ได้จากเรื่องนาฏศิลป์พื้น พื้ เมือง ด้านต่างๆ ทั้งนี้ ในE-BOOK นี้มีเนื้อหาซึ่งประกอบ ด้วยความรู้เกี่ยวกับนาฏศิลป์ภาคกลาง เป็นเนื้อหาเข้าใจ ง่าย ผู้จัดทำ ได้เลือกหัวข้อนี้ในการทำ เนื่องมาจากเป็น เรื่องที่น่าสนใจ เป็นภาคที่ไม่ค่อยมีใครทำ มากนักจึงนำ มา เพื่อ พื่ ให้ทุกคนได้เรียนรู้เกี่ยวกับเเหล่งที่ตั้ง ความเชื่อ ศาสนา การเเต่งกาย เครื่องดนตรี อาชีพ ตัวอย่างการ แสดง หวังว่าE-BOOKฉบับนี้จะให้ความรู้ และเป็น ประโยชน์แก่ผู้อ่านทุก ๆ ท่าน หากมี ข้อเสนอแนะประการ ใด ผู้จัดทำ ขอรับไว้ด้วยความขอบพระคุณยิ่ง เด็กหญิงกรกนก ปลอดวงศ์ ผู้จัดทำ นาฏศิลป์พื้นเมือง ภาคกลาง ข.
สารบัญ เรื่อง หน้าปก คำ นำ สารบัญ ที่ตั้ง เศาสนาเเละความเชื่อ การเเต่งกาย เครื่องดนตรี อาชีพ ตัวอย่างจำ นวนห้าการแสดง ปกหลัง นาฏศิลป์พื้นเมือง ภาคกลาง ค. หน้า ก. ข. ค. ๑ ๒ ๓ ๔-๕ ๖ ๗-๑๑ ง.
ที่ตั้ง มีพื้น พื้ ที่ค่อยๆลาดลงมาจากภาคเหนือจนถึงอ่าว ไทย มีความอุดมสมบูรณ์เหมาะเเก่การเพาะปลูก การตั้ง ถิ่นฐานอยู่อาศัย เป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรรม กลุ่มชนที่ เข้ามาปะปนกับคนไทยเชื้อสายเดิมได้เเก่ มอญ เขมร อื่นๆ นาฏศิลป์พื้นเมือง ภาคกลาง ๑
ศาสนาเเละความเชื่อ ด้านศาสนาและความเชื่อ ประชากรส่วนใหญ่นับถือ ศาสนาพุทธและยังมีศาสนาอื่นๆ เช่น ศาสนาอิสลาม ศาสนาคริสต์ เป็นต้น นาฏศิลป์พื้นเมือง ภาคกลาง ๒
การเเต่งกาย การแต่งกายในชีวิตประจำ วันทั่วไป ผู้ชาย; นุ่งกางเกงครึ่งน่อง สวมเสื้อแขนสั้น คาดผ้า ขาวม้า ผู้หญิง; จะนุ่งซิ่นยาว สวมเสื้อแขนสั้น หรือยาว การ แต่งกายผ้าขาวม้า ภาคกลาง จะมีลวดลายเป็น ตารางสก๊อต เรียกว่า “ผ้าขาวม้า” ภาคกลาง นาฏศิลป์พื้นเมือง ๓
ซอสามสายซอสาม สาย เป็นป็ซอ ที่มี ที่ รูมีปรู ร่าร่งงดงามที่สุ ที่ ดสุซึ่ง ซึ่ มีใมีช้ใช้น วงดนตรี ไทย มาตั้งตั้แต่สต่มัยมั กรุงรุสุโสุขทัยทั ซอด้วด้ง เป็นป็เครื่อ รื่ ง สายชนิดนิหนึ่ง นึ่ บรรเลงโดยการใช้ คันคัชักชัสี กล่อล่งเสียสีง ทำ ด้วด้ยไม้เม้นื้อ นื้ แข็ง ซออู้ ซออู้ เป็นป็ เครื่อ รื่ งสายใช้สีช้สี กล่อล่งเสียสีงทำ ด้วด้ย กะโหลกมะพร้าร้ว ขึ้น ขึ้ หน้าน้ด้วด้ยหนังนัวัววั มีช่มีอช่งเสียสีงอยู่ด้ยู่ าด้น ตรง จะเข้จข้ะเข้ เป็นป็ เครื่อ รื่ งสาย ที่ใที่ ช้ บรรเลงด้วด้ยการ ดีดดี โดยปกติมีติขมีนาด ความ สูงสูประมาณ ๒๐ เซนติเติมตร ขลุ่ยลุ่ ขลุ่ยลุ่ ของไทย เป็นป็ขลุ่ยลุ่ ในตระกูลกูรี คอร์ดร์เดอร์ คือคืมีที่มีที่ บังบัคับคัแบ่งบ่กระแส ลม ทำ ให้เห้กิดกิเสียสีง ในตัวตั ไม่ใม่ช่ขช่ลุ่ยลุ่ ผิวผิ ปี่ปี่ปี่ ปี่ เป็นป็เครื่อ รื่ งเป่าป่ที่ มีลิ้มีนลิ้ทำ ด้วด้ยใบตาล เป็นป็เครื่อ รื่ งกำ เนิดนิ เสียสีง เป็นป็ ประเภท ลิ้นลิ้คู่ (หรือรื๔ ลิ้นลิ้) เครื่องดนตรี ๔
ระนาดเอก ระนาดเอก เป็นป็ระนาดเสียสีงแหลม สูงสูประกอบ ด้วด้ยลูกลู ระนาด ที่ทำ ที่ ทำด้วด้ยไม้ไม้ผ่ บงหรือรืไม้ เนื้อ นื้ แข็ง ระนาดทุ้มทุ้ ระนาดทุ้มทุ้ ทำ ด้วด้ยไม้ไม้ผ่ หรือรืไม้ เนื้อ นื้ แข็งมีผืมีนผืละ ๑๘ ลูกลูมีรูมีปรูร่าร่งคล้าล้ย ระนาดเอก ฆ้อฆ้งวงใหญ่ฆ้ญ่อฆ้งวง ใหญ่ เป็นป็หลักลัของวงปี่ พาทย์ และวงมโหรีใรีช้ บรรเลงทำ นองหลักลัมี ลูกลูฆ้อฆ้ง ๑๖ ลูกลู ฆ้อฆ้งวงเล็กล็มีขมีนาด เล็กล็กว่าว่แต่ เสียสีงสูงสู กว่าว่ฆ้อฆ้งวงใหญ่ มีวิมีธีวิธี ตีเตีช่นช่เดียดีว โทนรำ มะนาโทน : รูปรู ร่าร่งคล้าล้ยกลองยาว ขนาดเล็กล็ทำ ด้วด้ยไม้ หรือรืดินดิเผา ขึงขึด้วด้ย หนังนัดึงดึให้ตึห้งตึด้วด้ย เชือชืก กลองแขกกลองแขก เป็นป็กลองที่ตี ที่ หตีน้าน้ทับทั ได้ทั้ด้งทั้ ในวงปี่พ ปี่ าทย์ มโหรีแรีละบางกรณีวณีง เครื่อ รื่ งสายก็ไก็ด้ กลองสองหน้าน้กลอง สองหน้าน้เป็นป็ชื่อ ชื่ ของ กลองชนิดนิหนึ่ง นึ่ ซึ่ง ซึ่ มี ลักลัษณะเหมือมืน กลอง ลูกลูหนึ่ง นึ่ ในเปิงปิมาง คอกขึงขึ เครื่องดนตรี ๕
ด้านการประกอบอาชีพที่สำ คัญ คือด้าน เกษตรกรรม ทำ นา ปลูกพืช พื สวนผลไม้ ไม้ดอกไม้ประ ดับเเละอุตสาหกรรมพื้น พื้ เมือง เช่น เครื่องจักรสาน เครื่องป้นดินเผา เป็นต้น อาชีพ เครื่องปั้นดินเผาภาคกลาง ทำ นาข้าว จากปทุมธานี ภาคกลาง นาฏศิลป์พื้นเมือง ๖
รำ กลองยาวรำ กลองยาวหรือ เถิดเทิง มีผู้เล่าให้ ฟังฟัเป็นเชิงสันนิษฐานว่าเป็นของพม่า เครื่องดนตรี กลองยาว กรับ ฉิ่ง ฉาบ โหม่ง การแต่งกาย ๑. ชาย นุ่งกางเกงขายาวครึ่งแข้ง สวมเสื้อคอกลม แขนสั้น เหนือศอก มีผ้าโพกศีรษะและผ้าคาดเอว ๒. หญิง นุ่งผ้าซิ่นมีเชิงยาวกรอมเท้า สวมเสื้อทรง กระบอกคอปิด ผ่าอกหน้า ห่มสไบทับเสื้อ คาดเข็มขัดขั ทับเสื้อ ใส่สร้อยคอและต่างหู ปล่อยผมทัดดอกไม้ ตัวอย่างการแสดง ภาคกลาง นาฏศิลป์พื้นเมือง ๑. ๗ การแสดง รำ กลองยาว
รำ เเม่ศรี มาจาก แม่ศรีเป็นการละเล่นพื้น พื้ บ้าน ตามความเชื่อของชาวบ้านในเรื่องการเข้าทรง จาก วรรณกรรมเรื่องทุ่งมหาราชของครูมาลัย แสดงโดย แม่บ้านตำ บลนครชุม อำ เภอเมือง จังหวัด กำ แพงเพชร วิธีการเล่น ผู้รำ แม่ศรีจะถือกรวยดอกไม้ธูป เทียน นั่งอยู่กลางวง ผู้เล่นคนอื่นจะร้องเพลงเชิญแม่ ศรีร้องซ้ำ ไปมาจนแม่ศรีเข้าร่างทรงจะวางดอกไม้และ เริ่มลุกรำ การแต่งกาย หญิงจะนุ่งโจงกระเบน ห่มสไบ ตัวอย่างการแสดง ภาคกลาง นาฏศิลป์พื้นเมือง ๒. ๘ การแสดง รำ เเม่ศรี
เกิดขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยา หรือต้นกรุง รัตนโกสินทร์ คำ ว่า ลิเก เพี้ย พี้ นมาจากคำ ว่า ذکر (เษกรฺ) ในภาษาเปอร์เซีย ที่ยืมมาจากคำ ว่า كرْذِ (ษิกรฺ) ในภาษาอาหรับ อันหมายถึงการอ่านบท สรรเสริญเป็นการรำ ลึกถึงอัลลอหฺพระเจ้าใน ศาสนาอิสลาม วิธีแสดง เดินเรื่องรวดเร็ว ตลกขบขันขั ตัวอย่างการแสดง ภาคกลาง นาฏศิลป์พื้นเมือง ๓. ๙ เพลง พระเอกลิเก
การเเสดงระบี่กระบอง เป็นกีฬา การแสดงสาธิต และการต่อสู้ป้องกันตัวด้วยอาวุธโบราณของไทย โดยทำ เลียนแบบอาวุธจริง เป็นไม้ โลหะ หนังสัตว์ ซึ่ง ประกอบด้วยอาวุธทั้งแบบสั้นและแบบยาว อาทิเช่น ดาบ หอก ง้าว กระบี่ พลอง นอกจากนี้ยังมีอุปกรณ์ สำ หรับป้องกันตัว อันได้แก่ ดั้ง เขน โล่ ไม้ศอกสั้น ตัวอย่างการแสดง ภาคกลาง นาฏศิลป์พื้นเมือง ๔. ๑๐ การเเสดงกระบี่กระบอง
รำ มวยไทย มวยไทย นั้นถือเป็นศิลปะของการ ต่อสู้ป้องกันตัว เป็นการต่อสู้ด้วยพละกำ ลัง การแสดงมวยโบราณ ได้แบ่งเป็น ๓ ตอน คือ ขบวนแห่มวยโบราณ ท่าไหว้ครูหรือรำ เดี่ยว การต่อสู้ ตัวอย่างการแสดง ภาคกลาง นาฏศิลป์พื้นเมือง ๕. ๑๑ มวยโบราณ