Петя – пристан зелен – 2022

Ïîîùðåíèå – ïðîçà

Ñïàñ Âåñåëèíîâ ÌÎÑÊÎÂ, 18 ã.
ÑÓ “Ñâ. ñâ. Êèðèë è Ìåòîäèé”, ãð. Áóðãàñ

Ìèíàëîòî ëÿòî êàçàõ íà âñè÷êè, ÷å íÿìà äà ìå èìà èç-
âåñòíî âðåìå. Íèòî ïèòàõà êúäå, íèòî çàäàâàõà âúïðîñè, à
ðîäèòåëèòå ìè ìèñëåõà, ÷å ñúì íÿêúäå ñ ïðèÿòåëè.

Å, ñåãà ñúì â íîùíèÿ âëàê è ïúòóâàì êúì Ñîôèÿ, çàùî-
òî òîçè 30-òè àâãóñò àç è ïðèÿòåëêàòà ìè ïðàâåõìå åäíà ãî-
äèíà îòêîãàòî ñìå çàåäíî, áåøå ñïåöèàëåí ìîìåíò çà íàñ è
ðåøèõ äà îòèäà äà îòïðàçíóâàìå çàåäíî.

Òîâà ïúòóâàíå áåøå íåùî íåðåàëíî çà ìåí, òàçè âå÷åð
íå ñïàõ ìíîãî, íî ïðåäè äà çàñïÿ, îò åäíàòà ñòðàíà íà êóïåòî
ìè ñå âèæäàøå ëèëàâà ãðúìîòåâè÷íà áóðÿ, îò ïîêðèâà íà êó-
ïåòî êàïåøå äúæäîâíà âîäà è ÿêåòî ìè ñå èçìîêðè, íî íå
áåøå ïðîáëåì, îò äðóãàòà ñòðàíà ïðåç ïðîçîðåöà ñå âèæäàøå
ïúëíîëóíèåòî, ïðèÿòíî ñúâïàäåíèå.

6:05. Ïðèñòèãíàõ â Ñîôèÿ, íî íå çíàåõ êàê äà îòèäà äî
êâàðòàëà è` . Ðàçïèòàõ íÿêîëêî ÷îâåêà è ìè îáÿñíèõà, ÷å èìà
âëàê äîòàì, êîåòî çà ìåí áåøå ìíîãî óäîáíî, äàæå ïåðôåêò-
íî áèõ êàçàë. Êóïèõ ñè áèëåò, êà÷èõ ñå íà âëàêà è, àêî íå ñå
ëúæà, òðúãíà â 6:25 èëè 3:30, íÿìà çíà÷åíèå, âñå îùå ìè ñå
ñïåøå, íî òîâà íÿìàøå çíà÷åíèå òîãàâà çà ìåí.

Âçåõ ñè òåëåôîíà è ÿ íàáðàõ:
• Àç: Äîáðî óòðî.
• Òÿ (ñ îùå ñúíåí ãëàñ): Äîáðî óòðîîîî.
• Àç: Ñëåä 30 ìèíóòè ñúì ïðè òåá.
• Òÿ: ÌÎËß, ÀÌÀ ÀÇ ÎÙÅ ÍÅ ÑÚÌ ÃÎÒÎÂÀ!
• Àç (äîêàòî ñå ñìåÿ): Íÿìà ïðîáëåì ùå èç÷àêàì.

49

Íàöèîíàëåí ëèòåðàòóðåí êîíêóðñ “Ïåòÿ Äóáàðîâà”

• Òÿ: ÄÎÁÐÅ, ÄÎÁÐÅ, ÎÒÈÂÀÌ ÄÀ ÑÅ ÎÏÐÀÂßÌ, ×ÀÎ.
• Àç: (âñå îùå ñå ñìåÿ) ×àî, ÷àî.
Âå÷å íàáëèæàâàõ êâàðòàëà èëè ñåëîòî `è, íå çíàì êàêâà
îáëàñò ñå âîäè íà Ñîôèÿ, âèäÿõ ÿ ïðåç ïðîçîðåöà äà ñåäè íà
ñòúëáèòå, ïóøåøå äîêàòî ãëåäàøå êúì çåìÿòà, ÿâíî å çàìèñ-
ëåíà, ñè êàçàõ êàòî ñè ñúáèðàõ áàãàæà.
Òúêìî ñëèçàõ öåëèÿò îòðóïàí â áàãàæ, äîêàòî ðàçáåðà
êàêâî ñå ñëó÷âà, òÿ âå÷å òè÷àøå êúì ìåí äà ìå ïðåãúðíå ïî÷-
òè ðàçïëàêàíà, ïî÷òè, è ïàäíàõìå äå, àìà ëîøî íÿìà.
×óâñòâîòî, êîåòî èçïèòà, áåøå êàê òîêó-ùî ñúì ñå ïðèá-
ðàë ó äîìà, äîðè äà æèâååõ íà äðóãèÿ êðàé íà Áúëãàðèÿ, âñå
åäíî ñå çàâúðíàõ îò äúëúã ïîõîä êúì óþòà íà ñòàðîòî.
Ïîñåäÿõìå ñè ìàëêî íà ãàðàòà, êîëêîòî äà ñè ïîãîâî-
ðèì íà ïî äâå öèãàðè è äà òðúãíåì êúì ãîðàòà, çàùîòî ìàéêà
è` íå èñêàøå äà ñïÿ ó òÿõ, íå ñàìî òÿ, à ðåàëíî öÿëîòî `è ñå-
ìåéñòâî, ìåí íå ìå èíòåðåñóâàøå, áÿõ ñè âçåë ïàëàòêà, äâà
ñïàëíè ÷óâàëà, äþøåê è ôåíåðè, ïî-äîáðå çà ìåí áèõ êàçàë è
ïî-êîìôîðòíî.
Òðÿáâàøå äà õâàíåì ðåéñà, çà äà ñòèãíåì äî ãðîáèùåòî,
áåøå áëèçî äî åêîïúòåêà âúâ Âèòîøà. Ïî÷òè áÿõìå äî ãðîáè-
ùåòî, à ïðåäè íåãî èìàøå åäèí ìàëúê áàèð, êîéòî òðÿáâàøå
äà èçêà÷àì âñåêè äåí. Íàâëÿçîõìå ïî-íàâúòðå â ãîðàòà äà íà-
ìåðèì íÿêîå õóáàâî ìÿñòî çà ïàëàòêàòà, ïðè êîåòî ñè ñïîì-
íèõ çà åäèí ïðàçåí áàñåéí, äî êîéòî ñìå õîäèëè ïðåäè. Áåøå
òî÷íî äî ðåêàòà è ïàëàòêàòà áåøå ñêðèòà îò ðàñòåíèÿ, ìÿñ-
òîòî áåøå ìíîãî äîáðî. Ðàçïúíàõìå ïàëàòêàòà, íàìåñòèõìå
îñòàíàëèÿ áàãàæ âúòðå, ñåäíàõìå äî ðåêàòà íà ñÿíêà äà ñè
ïî÷èíåì, à òÿ ñè ïîòîïè êðàêàòà â õëàäíàòà ðåêà. Ïðåç òîâà
âðåìå ïëàíèðàõìå êàêâî äà ïðàâèì ïðåç ñåäìèöàòà, à ïîñ-
ëåäíèòå äâà-òðè äíè ùå ñà ñàìî çà íàñ, ïðåç îñòàíàëîòî âðå-
ìå ùå õîäèì íàñàì-íàòàì ñ ïðèÿòåëèòå `è.
Çàïî÷íà äà ñå ñòúìíÿâà è òðÿáâàøå äà ñå ïðèáèðà, èçï-
ðàòèõ ÿ äî òÿõ. Ïî ïúòÿ ïîäñêà÷àõìå è ñëóøàõìå ìóçèêà, ìè-
íàõìå è ïî åäèí ìîñò, äîêàòî ñòèãíåì äî êúùàòà. Êàòî ñòèã-
íàõìå ìå ïîêàíè ãîðå, êàçàõ çäðàñòè íà ìàéêà è` è îòèäîõìå â
ñòàÿòà. Ìèëàòà áåøå ìíîãî èçìîðåíà, íå å ìîãëà äà ñå íàñ-

50

ïè, ïðî÷åòîõ `è ïðèêàçêà çà ëåêà íîù, çà äà çàñïè ïî-ëåñíî,
öåëóíàõ ÿ ïî ÷åëîòî, êàçàõ `è ëåêà íîù è òèõî èçëÿçîõ îò ñòà-
ÿòà.

Óëèöèòå áÿõà èçêëþ÷èòåëíî òúìíè, îñâåòÿâàíè ñúñ ñúâ-
ñåì ëåêà æúëòà ñâåòëèíà, íÿìàøå õîðà è áåøå ìíîãî òèõî.
Òà ðåøèõ äà çâúííà íà åäíè ñòàðè ïðèÿòåëè äà ãè ÷óÿ êàê ÿ
êàðàò, äà ãóáÿ âðåìå ïî ïúòÿ. Ðàçêàçàõà ìè çà íÿêàêâè äðàìè,
êîèòî ñà ñå ñëó÷âàëè â êîìïàíèÿòà èì èëè êàê ñå ÷óâñòâàò
ñàìîòíè. Íÿìàõ êàêâî îñîáåíî äà êàæà çà òîâà, ïðîñòî ñå
îïèòàõ äà ãè óòåøàâàì èëè äà ïðîÿâÿâàì ðàçáèðàíå. Çàðàäè
ðàçãîâîðèòå íå ðàçáðàõ êîãà ñòèãíàõ òîëêîâà áúðçî äî íà÷à-
ëîòî íà åêîïúòêåòà, òðÿáâàøå äà çàòâàðÿì âå÷å, íèòî òå, íè-
òî àç ÷óâàõìå íåùî îò øóìà íà ðåêàòà.

Âñÿêà âå÷åð êàòî ìèíàâàõ îòòàì èìàøå åäíà êúùà, îò
êîÿòî ìè ñâåòêàõà ñ ïðîæåêòîð, ìèñëåõà ñè, ÷å ùå êðàäà íå-
ùî, àìà íå, àç ïðîñòî æèâååõ òàì çà ìîìåíòà.

Âå÷å âëÿçîõ â ïàëàòêàòà è ñè õàïâàõ êðåêåðè, ïðåäè äà ñè
ëåãíà äà ñïÿ. Ïóñíàõ ôåíåðèòå ìè, èçâàäèõ ñêèöíèêà, êîéòî
áÿõ ïîäãîòâèë êàòî ïîäàðúê íà ïðèÿòåëêàòà ìè. Îñòàâàõà ñà-
ìî îùå íÿêîëêî ñòðàíèöè, êîèòî òðÿáâàøå äà çàïúëíÿ ñ íå-
ùî, íî áÿõ ïðåêàëåíî óìîðåí, çà äà ìèñëÿ êàêâîòî è äà å,
ïðîñòî ñè ëåãíàõ.

Îêîëî 2:15 – 2:20 ñóòðèíòà ñå ñúáóäèõ îò ÿðêà ñâåòëèíà
è ñòóä, â íà÷àëîòî áÿõ îáúðêàí, çàùîòî òúêìî ñå áÿõ ñúáóäèë
è ðåøèõ äà èçëÿçà äà ïîãëåäíà îòêúäå èäâà. Òàçè ñâåòëèíà
áåøå îò ëóíàòà, íèêîãà íå áÿõ âèæäàë äà ñâåòè òîëêîâà ÿðêî,
à ñâåòëèíàòà, êîÿòî ïàäàøå ïðàâî íàäîëó êúì ãîðàòà ïðàâå-
øå îáñòàíîâêàòà îùå ïîâå÷å âåëè÷åñòâåíà â î÷èòå ìè. Âúð-
íàõ ñå âúòðå è ñå çàâèõ ïðåçãëàâà, çàùîòî çàìðúçâàõ è ñå îïè-
òàõ äà çàñïÿ îòíîâî.

Ðàíî ñóòðèíòà, å êîëêî ðàíî äåñåò ÷àñà è íåùî ñèãóðíî,
ìå ñúáóäè êàòî äðàñêàøå ïî ïàëàòêàòà è êàçâàøå èìåòî ìè.
Íîñåøå çàêóñêà, èçîáùî íå ãî î÷àêâàõ, íî ãî îöåíèõ, òúé êàòî
çíàì, ÷å íå å íàé-äîáðèÿò ãîòâà÷ è ñå å ïîñòàðàëà çà ìåí.

Òà äíåñ áÿõìå ðåøèëè äà ñå ðàçõîäèì íÿêúäå èçâúí Ñî-
ôèÿ, ðàçãëåäàõìå çàêúäå èìàìå âëàê è ñè õàðåñàõìå Åëèí Ïå-

51

Íàöèîíàëåí ëèòåðàòóðåí êîíêóðñ “Ïåòÿ Äóáàðîâà”

ëèí íå ñúì ñèãóðåí äàëè å ñåëî èëè ãðàä, êàêòî è äà å.
Äåíÿò áåøå õóáàâ, ñëúí÷åâ, ïî÷òè áåç îáëàöè, íî äîñòà

ãîðåù, à òðÿáâàøå äà òè÷àìå, çà äà íå ñè èçïóñíåì âëàêà,
åäâàì äèøàõìå íàêðàÿ, çàùîòî áåøå è íàãîðíèùå. Âñå ïàê
óñïÿõìå äà ñòèãíåì íàâðåìå çà âëàêà. Ãëåäêàòà áåøå êðàñè-
âà, ãîðè è ïîëåòà ñ æèâîòíè, ñòàðè êúùè è øóìúò îò âëàêà
ïðàâåøå ïúòóâàíåòî îùå ïî-ïðèÿòíî çà íàñ.

Òúêìî ïðèñòèãíàõìå, à íà ìåí ìíîãî ìè ñå ïèêàåøå, òÿ
íàñòîÿâàøå äà äîéäå å ìåí è äà ìå äúðæè çà ðúêà, äîêàòî
ïåå, êîåòî çà ìåí ìíîãî óñëîæíè íåùàòà, íî êàêâî äà ïðàâÿ,
ñúãëàñèõ ñå âñå ïàê. Íÿìàõìå ñè íèêàêâà èäåÿ êàêâî äà ïðà-
âèì òóê, îñâåí äà ñå ðàçõîæäàìå, íÿìàøå êàêâî òîëêîâà äà ñå
ðàçãëåäà, òàêà ÷å ðåøèõìå äà ñåäíåì íà ñÿíêà äî ðåëñèòå, çà
äà èãðàåì íà êàðòè.

Ìàéêà è` áåøå äàëà íÿêàêúâ êåêñ, ãîâîðåøå êàê íå ñòàâàë
çà íèùî, ÷å å ãàäåí è òàêèâà íåùà. Ïðåäè äà êàæà êàêâîòî è
äà å òÿ ïðîñòî ãî õâúðëè â åäíà êàíàâêà, îòêàçàõ ñå äà êàçâàì
êàêâîòî è äà å áèëî ñëåä òîâà.

Ðàçáðàõìå êîëêî å ñëàáà íà êàðòè, òúé êàòî íå óñïÿ äà
ïîáåäè íèòî åäíà èãðà, íèå èãðàõìå ïðîñòî íà ìîðå. Íèùî
äå, ëîøî íÿìà, òà âòîðîòî “íàé-èíòåðåñíî” íåùî áåøå äà
õâúðëÿìå êàìúíè â åäíà äóïêà è òàêà íè çàìèíà ïîëîâèíàòà
äåí ñèãóðíî. Íÿêàêúâ ãîñïîäèí ñå ïîÿâè îò íèùîòî è íè ñå
ñêàðà, ÷å ñåäèì ìíîãî áëèçî äî ðåëñèòå, èñêàøå äà ñå ïðå-
ìåñòèì. È áåç òîâà Òîíèòî, ñòàðàòà ìè ãîñïîæà ïî àíãëèéñ-
êè, ìè ñå îáàäè äà ñå âèäèì, áÿõ è` êàçàë, ÷å ñúì â Ñîôèÿ, è äà
õâàíåì âëàêà çà íàîáðàòíî è äà îòèäåì ó òÿõ.

Ùå ðàçêàæà íàáúðçî êàêâî ñòàíà, íå å òîëêîâà âàæíî.
Áÿõìå ó òÿõ, ïèõìå êàôå, ïîêàçâàøå íè êîòêèòå ñè, àç ïóøåõ
íà äèâàíà, òå ñè ãîâîðåõà íåùî, ïîñëå àç ñ Òîíè. Ñòàíà âðåìå
äà ñå ïðèáèðàìå. Åëèçàáåò ñå ïðèáðà, àç ãîâîðåõ ïî òåëåôî-
íà, îòèäîõ â ïàëàòêàòà è ñè ëåãíàõ, îáùî âçåòî òîâà áåøå,
íèùî îñîáåíî.

Íà ñëåäâàùèÿ äåí ñè êàçàõìå, çàùî äà íå ñè íàïðàâèì
ïèêíèê. Ñëÿçîõìå äî ìàãàçèíà äà ñè âçåìåì íåùà çà ÿäåíå –
òîâà-îíîâà, ïðèÿòåëêàòà ìè èñêàøå îò ïî÷òè âñè÷êî, àìà è`

52

ñòàíà ãóçíî è ñè èçáðà íÿêîëêî íåùà, ñëîæèõìå ãè â êîøíè-
öàòà, âçåõ ñè åäíà áèðà è êóòèÿ ñ öèãàðè. Ïëàòèõìå íà êàñàòà
âñè÷êî òî÷íî, âúðíàõìå ñå ïàê äî ïàëàòêàòà, èçâàäèõ ñïàëíè-
òå ÷óâàëè, ïîñòëàõ ãè, íàìåñòèõ õðàíàòà, âçåõ ñè ïåïåëíèêà
áóõàë è ñåäíàõìå ñïîêîéíî íà çåìÿòà. Ìàéêà `è çâúíåøå ïî
íÿêîëêî ïúòè äà çíàå êàêâî ïðàâèì, ïðèòåñíåíà å áèëà ÿâíî,
íå çíàì.

Ãëàâàòà ìè áåøå âúðõó ñêóòà `è, ãëåäàõ íàãîðå êúì äúð-
âåòàòà, êîèòî ñïóñêàõà êëîíè íàäîëó, ìåæäó òÿõ ìèíàâàõà ìàë-
êè ëú÷è ñëúí÷åâà ñâåòëèíà è êàðàõà î÷èòå ìè äà ïðèìèæâàò,
òàêà ëèöåòî `è áåøå òðóäíî çà ðàçïîçíàâàíå, çàùîòî ëèöåòî `è
áåøå â ñÿíêà è ðàçìàçàíî.

Íÿìàøå íóæäà îò ìóçèêà, ðåêàòà íè áåøå äîñòàòú÷íà
òîãàâà, äîêàòî òÿ ÿäåøå, àç ñàìî ëåæàõ è ñè ïî÷èâàõ âúðõó
íåÿ, ÷óâñòâàõ ñå èçêëþ÷èòåëíî ñïîêîåí.

Êúì îáÿä ñòàíà äîñòà òîïëî íàâúí è â æåëàíèåòî äà ñå
îõëàäèì ðåøèõìå, ÷å ùå å çàáàâíî äà ïëóâàìå â ðåêàòà, îêî-
ëî íåÿ èìàøå êàìúíè, ïî êîèòî àç ÿ âäèãíàõ äà ÿ íîñÿ, íî íå
çíàåõ, ÷å êàìúêúò ùå å õëúçãàâ è äîêàòî ñå óñåòÿ è äâàìàòà
òðúãíàõìå äà ïàäàìå, å àç ÿ õâàíàõ çà ãëàâàòà, çà äà íå ÿ óäà-
ðè è ïàäíàõìå. Íàòúðòèõ ñè ðåáðàòà, íî ïîíå òÿ áåøå äîáðå
è òÿ ñå óäàðè, íî íå ïðåêàëåíî çëå. Ñëåä òîçè ãàô ñå ïîñìÿõ-
ìå, íàé-íàêðàÿ ðåøèõìå äà ïîïëóâàìå â ñòóäåíàòà ðåêà. Àç
ñå ïîòîïèõ ñàìî äî êðúñòà, à ìîÿòà âëåçå öÿëàòà â ðåêàòà.
Ïîçàáàâëÿâà ñå, èçìðúçíà, íàïëèñêàõìå ñå ñ âîäà è òîâà íè
áåøå.

Ñåäÿõìå ñãóøåíè íà ñêàëèòå êàòî èãóàíè, êîèòî ñå ïåêàò
íà ñëúíöå â òèøèíà, äîêàòî ãëåäàìå ìàëêèòå ðèáè, ïëóâàùè
â ðåêàòà.

Äðåõèòå íè áÿõà ìîêðè, îñòàâèõìå ãè íà åäíà ìúõåñòà
ñêàëà äà ñå ñóøàò íà ñëúíöå è íå ñúì ñèãóðåí îòêúäå äîéäå
òàçè èäåÿ, íî íåùàòà ñå îáúðíàõà â òîâà, ÷å ùå ãî íàïðàâèì.

Âëÿçîõìå â ïàëàòêàòà, áåøå íåâèííî, äîðè äà ñå èçâúð-
øàò òåçè íåùà çà î÷èòå ìè, òÿ âñå îùå å íåâèííà è ÷èñòà.
Áåøå ñðàìåæëèâà, íî è àç âñå ïàê, äà...

È ñòàíà òîâà, êîåòî íå òðÿáâà, íèòî î÷àêâàõìå, à èìåííî

53

Íàöèîíàëåí ëèòåðàòóðåí êîíêóðñ “Ïåòÿ Äóáàðîâà”

ìàéêà è` äà ñå ïîÿâè. Íå ñè áåøå âäèãàëà òåëåôîíà îò ìíîãî
âðåìå è ñå å ïðèòåñíèëà. Íÿêàê ñè ðàçáðà êàêâî ñå ñëó÷âà è
ïîáåñíÿ êàçà äî ïåòíàéñåò ìèíóòè äà ñè å ó òÿõ. Òÿ ñå ïàíè-
êüîñà, èñêàøå äà îòèäà ñ íåÿ, òàêà è íàïðàâèõìå, ìàéêàòà
ìåí íå ìå æåëàåøå îñîáåíî òàì, íî êàêòî è äà å. Âå÷å áÿõìå
îòïðåä, òÿ âëåçå â êúùàòà, àç ñåäÿõ îòïðåä è ÷àêàõ. ×óâàõ
âèêîâå, ïëà÷, áëúñêàíå è àêî íå ñå ëúæà ÿ å óäàðèëà. Ñëåä
èçâåñòíî âðåìå ìàéêàòà ñå ïîÿâÿâà íà âðàòà, îáÿñíè ìè êàê-
âî ñå å ñëó÷èëî, äîêàòî Åëèçàáåò ãëåäàøå ñ êúðâàâè î÷è çàä
íåÿ.

Òÿ äîéäå ïðè ìåí ñ îãðîìíîòî æåëàíèå äà èçáÿãàìå â
Áóðãàñ, çàùîòî ìàéêà è` ñå îòêàçàëà îò íåÿ. À êàòî òÿ ÷ó òîâà,
îòíîâî ïîáåñíÿ, äðúïíà ÿ, çàòâîðè âðàòàòà, àç êàêâî, ïàê â
ñúùîòî ïîëîæåíèå íà èç÷àêâàíå íà ñòúëáèùåòî.

Ñòàíà ñúìíèòåëíî òèõî, ñëåä îêîëî 20 – 30 ìèíóòè ñå
ïîÿâè ìàéêàòà îòíîâî äà ìè êàæå, ÷å ïðèÿòåëêàòà ìè å íàêà-
çàíà, íÿìà äà èçëèçà, çíà÷è äà ñè õîäÿ. Ïîïèòàõ äàëè ìîãà
ïî-êúñíî äà ñå âúðíà äà âèäÿ êàê å, âñå ïàê è àç ñå ïðèòåñíèõ.
Ðàçáðàõìå ñå âå÷åðòà äà ÿ ïîñåòÿ çà ìàëêî è ïàê äà ñè òðúãíà.

Äîòîãàâà ðèñóâàõ íà ñÿíêà âúðõó êàìúê îêîëî ðåêàòà, ïî
òî÷íî áåøå íÿêúäå ïî ñðåäàòà íà ðåêàòà, íå ïîìíÿ. Ïðåç äðó-
ãîòî âðåìå äÿëêàõ æàáà îò äúðâî. Áÿõ ñòðåñèðàí, òðÿáâàøå
äà ñå óñïîêîÿ íÿêàê, òîâà áåøå íà÷èíúò.

Ñòàíàõ, ñêèöíèêúò è æàáàòà ïàäíàõà â ðåêàòà... Â ïàíè-
êàòà íå çíàåõ êàêâî äà ñïàñÿ ïî-íàïðåä, äîêàòî óñïåÿ äà õâà-
íà ñêèöíèêà, æàáàòà âå÷å îòïëàâàøå ïî òå÷åíèåòî, òîâà ìå
íàòúæè è ïðîñòî ñåäíàõ è ÷àêàõ äà ñå ñòúìíè.

Âå÷åðòà ëåæàõìå íà áàòóòà â äâîðà èì, ãëåäàõìå çâåçäè-
òå è ñå òîïëèõìå åäèí äðóã, çàïî÷âàøå äà çàõëàäíÿâà. Óñå-
ùàõ êàê êðèå íåùî îò ìåí è íå èñêà äà ãîâîðè ñ ìåí çà òîâà,
êîåòî ìå ÿäåøå îòâúòðå, äúëáàåøå. Êàçà ìè, ÷å å óìîðåíà,
èñêà äà ñïè, êà÷èõìå ñå ãîðå, ëåæàõìå ìàëêî è çàñïà, èëè ñå
ïðàâåøå íà çàñïàëà. Ïðèáðàõ ñè ñå àç, îïèòâàõ ñå äà çàñïÿ, íå
ìîæåõ, ñëó÷èëîòî ñå äíåñ íå ìè äàâàøå äà çàñïÿ. Çâúííàõ íà
Âëàäè èëè Âëàäêî ìó âèêàõà íÿêîè, äà ìå ðàçñåÿ ìàëêî, ïîíå
ñè ëÿãàøå êúñíî è ìîæåõ äà ãîâîðÿ ñ íÿêîãî. Ðàçêàçà ìè çà

54

äåíÿ ñè êàêâî å ïðàâåë, êúäå å õîäåë è íàêðàÿ ïðîñòî ÷åòåøå
íåùî è ìå ïðèñïà.

Äíåøíèÿò äåí áåøå òî÷íî çàòèøèåòî ïðåä áóðÿòà îñ-
âåí, ÷å äíåñ ùåøå äà èìà íàèñòèíà áóðÿ, ïîðîåí äúæä è ïðå-
íîñíî. Ïðåêàðàõ äåíÿ ó òÿõ, èãðàõìå íà èãðè çà òåëåôîí äâà-
ìàòà è ñå èçíåðâÿõìå, ñêîðî ñå î÷àêâàøå äà âàëè, âçåõ ñè ðà-
íèöàòà, öåëóíàõ ÿ çà ÷àî è òðúãíàõ âåäíàãà êúì ïàëàòêàòà.
Íàëè âå÷å ñúì òàì, íå ìîãà äà íàìåðÿ ôåíåðèòå ìè, íÿêîé ãè
å âçåë. Íÿìàõ êàêâî äà íàïðàâÿ îñâåí äà ñè ñúáåðà íåùàòà.
Òîíè ìè áåøå çâúííàëà äíåñ äà ìå ïðåäóïðåäè çà áóðÿòà è
ïðåäëîæè äà îòèäà äî òÿõ, çàùîòî ùåøå äà å íÿêîëêî äíè,
òàêà è íàïðàâèõ.

Âëÿçîõ â ìåòðîòî è ìè ñå ïðèâèäÿ åäíà ìíîãî ïîçíàòà
ôèçèîíîìèÿ, áåøå íà áèâøàòà ìè ïðèÿòåëêà, Åëèçàáåò áåøå
äîñòà ðåâíèâà, ïîíÿêîãà íå ñå óñåùàì è ñïîìåíàâàì çà íåÿ
âñëåäñòâèå ìè ñå ÿäîñà, ñïðÿ äà ìè ãîâîðè ïðåç òåçè äíè è
òîâà áåøå ÷åðåøêàòà. Ëåêà-ïîëåêà ñòèãíàõ äî àïàðòàìåíòà
íà Òîíè, ïîñðåùà ìå ñ êó÷åòàòà. Ó òÿõ ìè õàðåñâàøå, ñïîêîé-
íî è àðîìàò íà ñòàðî, íÿêàê ñè ìè íàïîìíÿøå íà äÿäî ìè,
ìíîãî äîáúð ÷îâåê.

Ùå ðàçêàæà ñëåäâàùèòå íÿêîëêî äíè ñúâñåì íàáúðçî,
ãóáÿò ìè ñå, äîñòà íåùà ñå ñëó÷èõà, íå ñå è ÷óâñòâàõ îñîáåíî
äîáðå.

Áóðÿòà äîéäå è ïðè íàñ ñ ãîñïîæàòà ïî àíãëèéñêè ãëå-
äàõìå ôðåíñêè ôèëìè, ãîâîðèõìå çà ó÷èëèùå, ïèòàõ ÿ çà ñú-
âåò êàêâî äà ïðàâÿ ñ Åëèçàáåò è ðåâíîñòòà è` . Îùå ñëåäâàùèÿ
äåí ñå ÿäîñà îùå ïîâå÷å êàòî îòêàçàõ äà ñïÿ â åäèí ïîçíàò,
äîðè íå ìîãà äà ñè ñïîìíÿ èìåòî ìó. Ðîäèòåëèòå ìó áÿõà
çàìîæíè è æèâååõà äîáðå, ìîæå áè çàðàäè òîâà òÿ íàñòîÿâà-
øå äà îòèäà òàì. Ñëåä êàòî ñå ÿäîñà ïðèåõ, ÷å ÿâíî òðÿáâà äà
îòèäà òàì. Òàêà è íàïðàâèõ îñòàíàõ íÿêîëêî äíè è ïðåç òåçè
äíè òÿ îòêàçà äà ñå âèäèì, çàùîòî ñúì ñå äúðæàë ñ íåÿ êàòî
ñ ìàëêî äåòå. Àç ñå ñòðàõóâàõ íÿêîé äà íå ÿ íàðàíè.

Ìèíàõà è òåçè äíè. Óñåùàõ âðåìåòî êàòî ìåñåöè, íå êà-
òî äíè, òîâà áåøå äúëãî ïðèêëþ÷åíèå. Îñòàíàõà ñàìî îùå
òðè äíè. Òúé êàòî ðåàëíî å íàêàçàíà, ìàéêàòà íå ïîçâîëè äà

55

Íàöèîíàëåí ëèòåðàòóðåí êîíêóðñ “Ïåòÿ Äóáàðîâà”

ñïÿ ó òÿõ òðè äíè, à ïðèå ñàìî äâà. Êàêâî äà ïðàâÿ, îòèäîõ â
ãîðàòà, íà êîåòî ìÿñòî âñå îùå áåøå ìîêðî, ðàçïúíàõ ïàëàò-
êàòà, â îñòàíàëîòî âðåìå äîâúðøèõ ïîäàðúêà è` , òîé áåøå íà-
ëè ñêèöíèêà ìè, ñòúêëåíà ðàìêà ñ ðîçà, ðàìêà ñ ïåïåðóäè,
ñâåùè, íÿêîëêî êíèãè è åäíà ïëþøåíà èãðà÷êà, êîÿòî áÿõ
óøèë. Âñå ïàê âå÷åðòà îòèäîõ äà ÿ ïîñåòÿ, èìàõà ñåìåéíà âå-
÷åðÿ. Ñåìåéñòâîòî, ìàéêà è` è ñåñòðà è` íà åäíà ìàñà, è àç.
Öâåòíà îáñòàíîâêà, áèõ êàçàë, ìàéêà è` áåøå ñ ãàäæåòî ñè,
ìúæà íà ñåñòðà `è áåøå äîâåë ñèíà ñè îò äðóãèÿ áðàê çàåäíî ñ
ñèíà ìó îò òîçè, õàðåñâàõ ïîâå÷å äåòåòî îò äðóãèÿ áðàê.

Íåëîâêà âå÷åðÿ áåøå, ùå ñè ïðèçíàÿ, ñ îáè÷àéíèòå âúï-
ðîñè ñ êàêâî ñå çàíèìàâàø, êàêâî ó÷èø, êàêâî èñêàø äà ó÷èø,
àç ïðîñòî áúðçàõ äà èçÿì õðàíàòà è äà îòèäà â äðóãàòà ñòàÿ.

Ñëåä âå÷åðÿ äâåòå ìàëêè äåöà äîéäîõà ïðè íàñ è èì ðè-
ñóâàõ ï÷åëè, ïòèöè. Òå èñêàõà ñàìî êîëè è ìîòîðè. Ñ åäíîòî
äåòå ñè íàìåðèõìå îáù åçèê è ñè ãîâîðåõìå, áåøå õóáàâî,
êàçà, ÷å ùå ìó ëèïñâàì. Àç è Åëèçàáåò èì áÿõìå êàòî ìàéêà è
áàùà, íå ìîãà äà îòðåêà, ÷å íå áåøå çàáàâíî. Ìàëêî ïî-êúñíî
îòèäîõìå íà òðàìïëèíà äà ïîäñêà÷àìå, äà ãè çàíèìàâàìå ñ
íåùî êàòî öÿëî. Âñåêè ïúò êàòî ñå öåëóâàõìå ñè çàêðèâàõà
î÷èòå, áÿõà òîëêîâà ñìåøíè.

Ïîãîâîðèõìå ñ Åëèçàáåò, èçãëàäèõìå íåùàòà è âñè÷êî
áåøå íàðåä çàñåãà.

Çà æàëîñò òðÿáâàøå äà ñè òðúãâàì âå÷å. Ñúáðàõ ñè íå-
ùàòà, ñëÿçîõ äîëó, çàïàëèõ åäíà öèãàðà è ïîòåãëèõ êúì ìîÿ
äîì. Òàêà ãî óñåùàõ âå÷å, âñå åäíî ñúì æèâÿë òàì âèíàãè,
ìîÿ ñêðîìåí äîì, îáè÷àõ ãî.

Ïîñëåäíèòå äâà äíè. Ñúáóäèõ ñå êúì îáÿä, ñúáðàõ íåùà-
òà ñè, îòíîâî õâúðëèõ áîêëóöèòå, êîèòî èìàõ è ïîòåãëèõ ïî
íàäîëíèùåòî ïî ãðîáèùåòî, áåøå óìðÿë ÷îâåê, òå òúæàõà çà
íåãî, àç òúæàõ, çàùîòî ñêîðî ñè òðúãâàõ.

Äíåñ îáèêàëÿõìå ìàëêî èç Ñîôèÿ ñ ìàéêà `è, Åëèçàáåò
èñêàøå äà êóïè íåùî. Èçíåíàäà áèëî, íÿìà äà ìè êàæå. Ìè-
íàõìå ïðåç ó÷èëèùå, êúäåòî ðàáîòåøå ìàéêà `è, äà ïîìîãíåì
ñ áàãàæà, òîâà-îíîâà è ñå ïðèáðàõìå.

Âå÷åðòà ïðåäè, ãîäèøíèíàòà íè, ñå ñêàðàõìå. Ñïðÿõìå

56

äà ñè ãîâîðèì, âñåêè ïðàâåøå íåùî, òî áèëî íà òåëåôîíà,
áèëî ïîäàðúê äî 12:00, òà òÿ ñå èçïðàâè ñóïåð ùàñòëèâà è ñ
óñìèâêà, ïðåãúðíà ìå è íè ÷èñòèòè, ñëåä òîâà àç íà íåÿ è ñè
ðàçìåíèõìå ïîäàðúöèòå. Ïúðâî àç äàäîõ ìîÿ, ñëåä òîâà òÿ
íåéíèÿ, áåøå àëáóì ñ íàøè ñíèìêè è ñïîìåíè âúòðå, èìàøå
îùå ìíîãî ìÿñòî, ùÿõìå äà ãî çàïúëíèì ñ âðåìåòî. Çàðàäâà
ñå íà ìîÿ ïîäàðúê ñúùî, àìà áÿõìå ãëàäíè è ñè íàïðàâèõìå
áëàò çà òîðòà, êîéòî ïîñëå öÿëàòà êúùà îïèòà, ïîíå áÿõà äî-
âîëíè, õàðåñà èì. Ñåäÿõìå îùå ìàëêî âðåìå áóäíè ïðåäè äà
ñè ëåãíåì äà ñïèì.

Äåíÿò çàïî÷íà ñ äîáðî íàñòðîåíèå, ìåðèõìå ñè áàíñêè-
òå, îòèâàõìå íà áàñåéí, èñêàøå îò äîñòà âðåìå äà îòèäå, à
ñåãà áåøå ïåðôåêòíèÿò ìîìåíò, òúé êàòî íå çíàåõìå êàêâî äà
ïðàâèì. Õâàíàõìå ñè ðåéñà, ïúòÿò áåøå ïðèÿòåí, âðåìåòî áå-
øå õóáàâî, ðåéñúò íå âîäåøå òî÷íî äîòàì è òðÿáâàøå äà ïî-
õîäèì íÿêîëêî êèëîìåòðà äî áàñåéíà, íî ñè çàñëóæàâàøå.
Íÿìàøå ïî÷òè íèêîãî, ïëóâàõìå ñàìè, èãðàõìå ñè ñ êîòêè,
êàòåðèõìå ñå ïî êàìúíè è ëåæàõìå íà òðåâàòà. Ïî åäíî âðå-
ìå îãëàäíÿõìå, ìîæåøå äà ñè ïîðú÷à ñàìî êàðòîôè, à àç ïèõ
êàôå. Çàõëàäíÿ, çàâèõ ÿ ñ õàâëèÿòà ìè, ïîíå äà ñå ñòîïëè ìàë-
êî. Îìðúçíà íè è ñè òðúãíàõìå.

Ïðèáðàõìå ñå, ìàéêàòà íè èçïðàòè äî ìàãàçèíà çà ïðî-
äóêòè è çà ïå÷åíî ïèëå. Îòèäîõìå çàåäíî è ñå âúðíàõìå. Àç
ñå èçêúïàõ ïîñëå è Åëèçàáåò, íå çíàåõìå êàêâî äà ïðàâèì âå-
÷å. Õàðåñàõìå ñè åäèí ñåðèàë, ãëåäàõìå ãî äî êúñíî, çàáîëÿ
ìå ãëàâàòà, çàñïàõ, íå èñêàõ äà çàñïèâàì, èñêàõ äà ïðåêàðàì
ïîñëåäíîòî îñòàíàëî âðåìå ñ íåÿ, íî àç èäèîòúò çàñïàõ.

Àëàðìàòà ìè çâúííà êúì äåâåò ÷àñà ñóòðèíòà, ïîíå ñå
ðåâàíøèðàõ òîãàâà. Ðàçõîæäàõìå ñå, èçëÿçîõìå ñ ïðèÿòåëè èç
Ñîôèÿ, ïîñëå ñå âúðíàõìå íà áàòóòà. Îñòàâàøå îùå ìàëêî
âðåìå, íåùàòà ìè áÿõà äîëó ïðåä âðàòàòà âå÷å. Èñêàøå äà ìå
èçïðàòè äî ãàðàòà, àç íå èñêàõ, çàùîòî òðÿáâàøå äà ñå ïðè-
áèðà ñàìà ïî òúìíî, à íà ãàðàòà èìà âñÿêàêâè õîðà, êîèòî
ìîãàò äà `è íàïðàâÿò íåùî.

Êàçàõ íå, èçïðàòè ìå äî ãàðàòà â ñåëîòî, è ñè òðúãíàõ.
Âå÷å áÿõ íà ÆÏ ãàðàòà ÷óâñòâàõ ñå ãóçíî, çëå. Çâúííàõ `è:

57

Íàöèîíàëåí ëèòåðàòóðåí êîíêóðñ “Ïåòÿ Äóáàðîâà”

• Àç: Àëî, çäðàâåé.
• Òÿ: Äà.
• Àç: Ïîðú÷àë ñúì òè òàêñè, îïðàâÿé ñå.
• Òÿ: ×ÀÊÀÉ, ÊÀÊÂÎ, ÇÀÙÎ.
• Àç: Èñêàì äà òå âèäÿ çà ïîñëåäíî, ñëåä äåñåò ìèíóòè å
ïðè òåá.
• Òÿ: Àìà, àìà...
• Àç: Ñïîêîéíî, àç ùå ãî ïëàòÿ, ÷àêàì òå.
• Òÿ: ÄÎÁÐÅ, ÁÚÐÇÀÌ.
Ñêîðî áåøå ïðè ìåí ñåäÿõìå íà ãàðàòà è ñå ïðåãðúùàõ-
ìå ñèëíî êàòî çà ïîñëåäíî. Íåéíèÿò âëàê áåøå ïðåäè ìîÿ,
òàêà ÷å òðÿáâàøå äà âçåìåì áèëåò, çà äà ñå âúðíå òÿ â êâàðòà-
ëà ñè. Ïðåç òåçè ïîñëåäíè äâàéñåò ìèíóòè èìàøå ñúëçè, ëþ-
áîâíè äóìè è îáåùàõ äà ñå âúðíà ïàê äà ÿ âèäÿ.
Òÿ âå÷å ñå êà÷è âúâ âëàêà è ñè òðúãâàøå è àç ñå çàïúòèõ
êúì ìîÿ. Íàìåñòèõ ñå è ïðîñòî ëåãíàõ, ÷óâñòâàõ ñå òîëêîâà
ïðàçåí, ñàìîòåí, äîêàòî ÷àêàõ âëàêúò ìè äà òðúãíå è äà ñå
ïðèáåðà ñëåä òåçè äåñåò äíè. Âåäíàãà çàñïàõ, íå èñêàõ äà ìèñëÿ
çà íèùî, ïðîñòî îòêàçâàõ, ìíîãî îáè÷àõ, òîçè ÷îâåê áåøå ìî-
ÿòà ëþáîâ.
Ñúáóäèõ ñå òî÷íî â 6:00. Ïðèñòèãíàõ â Áóðãàñ îêîëî 6:35,
ïðèáðàõ ñå è çàñïàõ. Íÿìàõ æåëàíèåòî äà ãîâîðÿ ñ íèêîãî,
íÿìàõ åíåðãèÿòà íèòî åìîöèîíàëíàòà ñòàáèëíîñò.
Ñëåä åäíà ñåäìèöà è ìàëêî Åëèçàáåò ìå çàðÿçà. Êàçà
ìè, ÷å ñúì ìàíèïóëàòèâåí ÷îâåê, ÷å èçíåâåðÿâàì, ÷å íå ñå
÷óâñòâà äîáðå ñ ìåí, òðóäíî `è å, ÷å ÿ êàðàì äà ñå ÷óâñòâà çëå.
 îáùè ëèíèè ïî íåéíè äóìè íå ñúì ÷îâåêúò çà íåÿ è ñè òðúãíà
çàâèíàãè.
Òîâà áåøå èñòîðèÿòà íà åäèí ìîé ïðèÿòåë, êîéòî ñêî÷è
îò âúæåòî íà åäíà êðåõêà âúçðàñò, çàðàäè ëþáîâòà ñè êúì
åäíî ìîìè÷,å êîåòî íå áåøå ãîòîâî çà ñåðèîçíà âðúçêà. Óìðÿ
åäèí äîáúð ÷îâåê, òîé íå çàñëóæàâàøå òîâà. Ðåøèõ äà íå ðàç-
êàçâàì öÿëàòà ìó èñòîðèÿ, âñå ïàê áåøå íåùî ëè÷íî çà íåãî.
Êàêâî áèõòå íàïðàâèëè, àêî ÷îâåêúò, êîãîòî îáè÷àòå íàé-
ìíîãî, äàâàòå âñè÷êî, çà äà å äîáðå, äà ñå ÷óâñòâà äîáðå, äà
âè êàæå òîâà...

58

Ïîîùðåíèå – ïðîçà

Þëèÿíà Ñòåôàíîâà ÑÒÅÔÀÍÎÂÀ, 19 ã.
ÃÏ×Å “Éîàí Åêçàðõ”, ãð. Âàðíà

Çàãíèëèòå äúñêè ñêúðöàõà ïîä òðîìàâèòå ñòúïêè íà äÿ-
äî Äîáðîìèð, äîêàòî òîé ïîëàãàøå âñè÷êè óñèëèÿ äà èçìèíå
ïúòÿ îò ëåãëîòî ñè äî êóõíÿòà. Ïðåäâèä ìèíèàòþðíàòà ïëîù
íà ñòàðîòî ìó æèëèùå, òîâà ðàçñòîÿíèå íå áåøå ãîëÿìî, àëà
îò ìíîãî âðåìå íàñàì è íàé-ìàëêîòî äâèæåíèå áå ïðåäèçâè-
êàòåëñòâî çà âúçðàñòíèÿ ìúæ. Íàâðåìåòî íåãîâèòå áàáè è äÿ-
äîâöè ìó êàçâàõà, ÷å ñòàðîñòòà íå ïðîùàâà è ñåãà âñåêè äåí
ñå óâåðÿâàøå â òîâà. Íèòî âðåìåòî, íèòî îáùåñòâîòî ìó ïðî-
ùàâàøå. Ìàêàð äÿäî Äîáðè äà íå áå ïðîòèâíèê íà òåõíîëî-
ãèèòå è âñè÷êèòå íîâè ìàøèíè, äåòî ïî íåãîâî âðåìå ñà áèëè
åëåìåíòè îò íàó÷íàòà ôàíòàñòèêà, òîé íå ìîæåøå äà îòðå÷å
ïðåçðåíèåòî êúì òÿõ, ñëåä êàòî îòíåõà ðàáîòàòà ìó. Âå÷å âñè÷-
êî ñå âúðøåøå îò ìàøèíè – ïî-áúðçî, ïî-åâòèíî, ïî-òî÷íî.
Âêëþ÷èòåëíî è øèåíåòî, êîåòî ðúöåòå ìó öÿë æèâîò ñà óñú-
âúðøåíñòâàëè, çà äà áúäàò çàìåíåíè íàêðàÿ îò ìåòàë áåç äó-
øà. Äà, ïî-áúðçî, ïî-åâòèíî, ïî-òî÷íî, íî èìåííî äóøàòà ëèï-
ñâàøå.

Äîáðîìèð óñïÿ äà ñå äîáåðå äî ñêðîìíèÿ ñè êóõíåíñêè
ïëîò, èçãðàäåí îò ñúùèòå ãíèëè äúñêè êàòî ïîäà. Âúïðåêè
òðåïåðåùèòå ñè ðúöå, òîé ñå ñïðàâè îòëè÷íî ñúñ çàïàëâàíå-
òî íà êîòëîíà è ñâàðÿâàíåòî íà ñóòðåøíîòî ñè êàôå. Òúêìî
îòïèâàøå ïúðâàòà ãëúòêà, êîãàòî íà ïàÿíòîâàòà âðàòà ñå ïî-
÷óêà. Ñòàðåöúò çíàåøå êîé ñòîè çàä âðàòàòà, çàòîâà íàïðàâî
ìó âèêíà äà âëåçå, çà äà íå õîäè äî íåÿ.

– Äîáðî óòðî, äÿäî Äîáðè! – ðàçíåñå ñå áîäúð ìëàä

59

Íàöèîíàëåí ëèòåðàòóðåí êîíêóðñ “Ïåòÿ Äóáàðîâà”

ãëàñ èç ìàëêîòî ïîìåùåíèå. – Âèæäàì, ÷å ñè óñïÿë äà ñòà-
íåø è äà ñè ñâàðèø êàôå. Áðàâî íà òåá!

– Íå ñìåé äà ìå îòïèñâàø îùå, ìîìêî. Ìîæå âå÷å äà íå
ðàçïîëàãàì ñ ïúðãàâè êðàêà êàòî òâîèòå, àìà îùå èìà õëÿá â
ìåíå. Ñÿäàé, íàïðàâèõ è íà òåá!

Íàñòðîåíèåòî íà äÿäîòî âèíàãè ñå ïîâäèãàøå, êîãàòî
Àëåêñ ãî ïîñåòåøå. Ìëàäèÿò ìúæ áåøå äîøúë îò ìàëúê ãðàä,
äà ó÷è âèñøå, äà òúðñè ïî-äîáúð æèâîò, êàòî âñè÷êè äðóãè.
Âåäíúæ, êîãàòî Äîáðè ñå ïðåïúíà íà óëèöàòà â îïèò äà ñå
äîáåðå äî äîìà ñè ñëåä ïàçàð, ùåøå äà ñå îñàêàòè, àêî íå ãî
áåøå ïîäõâàíàë ìëàäåæúò. È äâàìàòà áÿõà áúáðèâöè è ïîê-
ðàé òîçè ñè íàâèê áúðçî ðàçâèõà ñòðàííîòî ñè íàãëåä äðóãà-
ðóâàíå. Îòòîãàâà Àëåêñ ìó ïîìàãàøå, êàêòî íàìåðè.

– Äÿäî Äîáðè – ïîäå ìëàäåæúò, – äà çíàåø, íàâúí ñå å
ñòîïëèëî ìíîãî. Ñúùèíñêà ïðîëåò ñè å âå÷å. Ìèñëÿ ñè, ÷å å
êðàéíî âðåìå äà òå èçâåäåì íà ðàçõîäêà.

– Çàùî ìè å ðàçõîäêà? ×å àç ñè èçëèçàì ïîñòîÿííî –
âúçðîïòà ñòàðåöúò.

– Äà, çà ïåòíàéñåò ìèíóòè íà äâîðà, äîêàòî íå òè çàì-
ðúçíå êàìáàòà. Åëà äà ãè ðàçìúðäàø òèÿ êîêàëè ìàëêî. Îáå-
ùàâàì, ÷å íÿìà äà òå ìîðÿ.

– Åõ, ìîì÷å. Ëåñíî òè å íà òåáå. Òè ñè ìëàä è çäðàâ...
– Íàëè ïðåäè ìàëêî êàçà äà íå òå îòïèñâàì. Äàé äà ãî
âèäèì òîçè îñòàíàë õëÿá! – íàñòîÿâàøå Àëåêñ.
Äîáðè îòïè ãîëÿìà ãëúòêà îò êàôåòî ñè è âúçäúõíà ïî-
áåäåí.
– Å, êàêâî ïúê. Íåêà å íà òâîÿòà.
Àëåêñ ìó ïîìîãíà äà ñå îáëå÷å è ñëåä äâàéñåòèíà ìèíó-
òè âå÷å êðà÷åõà íàâúí ïîä ìúæäóêàùîòî ñóòðåøíî ïðîëåòíî
ñëúíöå, êàòî âúçðàñòíèÿò ìúæ ñå ïîäïèðàøå íà áàñòóíà ñè
îò åäíàòà ñòðàíà è íà ìëàäèÿ ñè ïðèÿòåë îò äðóãàòà.
Ëåêà-ïîëåêà ñòèãíàõà öåíòúðà íà ãðàäà, ïî êîéòî âå÷å
îáèêàëÿõà õîðà. Ùîì íàáëèæèõà åäèí ñóïåðìàðêåò, Àëåêñ
ñïðÿ è ðå÷å:
– Äÿäî Äîáðè, ñåäíè íà îíàÿ ïåéêà äà ñè ïî÷èíåø, àç
ùå âëÿçà äà ñè âçåìà åäíè öèãàðè îò ìàãàçèíà.

60

Äîáðîìèð èçöúêà ñ åçèê, íî íèùî íå êàçà, à ñå çàïúòè
êúì ïåéêàòà è áàâíî ñå íàñòàíè íà íåÿ, äîêàòî Àëåêñ èç÷åç-
âàøå çàä âðàòèòå íà ìàãàçèíà. “Ëîøî ïðàâè òîâà ìîì÷å ñ
òèÿ öèãàðè” – ïîìèñëè ñè òîé.

Ïîäïðÿë ðúöå íà áàñòóíà ñè è ïîòúíàë â áèòîâè ìèñëè,
ñòàðåöúò ïðîñëåäÿâàøå ñ ïîãëåä øåâîâåòå íà çàõàáåíîòî ñè
ïàëòî, íåãîâî äåëî îò ïðåäè äåñåò ãîäèíè, êîãàòî çàêðèâåíè-
òå ìó îò òðóä è ñòàðîñò ïðúñòè íå òðåïåðåõà. Íèùî íå ãî
ïîòèñêàøå ïîâå÷å îò òîâà äà ìó êîñòâà òîëêîâà óñèëèÿ äà
ïðàêòèêóâà çàíàÿòà ñè, ïðèçâàíèåòî ñè.

Ñèëíà âúçäåéñòâàùà ìåëîäèÿ ãî èçòðúãíà îò ìèñëèòå
ìó. Äîáðè èçâúðíà ãëàâà âñòðàíè, çà äà çúðíå èçòî÷íèêà íà
ìóçèêàòà: ìàëêà òîíêîëîíà, ñòàðà, ñúäåéêè ïî êà÷åñòâîòî íà
çâóêà. Íåéíèÿò ïðèòåæàòåë ÿâíî áåøå èçÿùíîòî ìëàäî ìî-
ìè÷å, êîåòî ñå áå óíåñëî â óëè÷íîòî ñè òàíöîâî ïðåäñòàâëå-
íèå. Ñúäåéêè ïî ìóçèêàòà è äâèæåíèÿòà, èçïúëíÿâàøå íÿêà-
êúâ òðàäèöèîíåí èíäèéñêè òàíö, êîéòî äÿäîòî íå ïîçíàâà-
øå.

Äåâîéêàòà ñÿêàø áå åäíî ñ ìóçèêàòà. Ïðèñòúïâàøå ïúð-
ãàâî îò êðàê íà êðàê, à ìíîæåñòâîòî ìàëêè çâúí÷åòà îêîëî
ãëåçåíèòå è` ïîäðúíêâàõà â ñèíõðîí ñ âñÿêà íîòà. Áÿëàòà `è
ðîêëÿ êîíòðàñòèðàøå ïî íåîáÿñíèìî ñúâúðøåí íà÷èí ñ ìóð-
ãàâàòà `è êîæà è ñ äúëãàòà `è ÷åðíà ïëèòêà.

Íÿêîëêîòî ìèíóòè, ïðåç êîèòî òàíöúò ïðîäúëæàâàøå,
äÿäî Äîáðîìèð èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å æåíàòà ðàçêàçâàøå èñ-
òîðèÿ ñ ïðåöèçíèòå æåñòîâå íà ôèíèòå ñè ïðúñòè, äî êîÿòî
ìîæåõà äà äîñòèãíàò ìàëöèíà. Çàïëåíåí îò èçïúëíåíèåòî `è,
òîé ìú÷íî ñòàíà îò ïåéêàòà, ïîìàãàéêè ñè ñ áàñòóíà è õåì
ìóäíî, õåì ïî-áúðçî îò îáèêíîâåíî ñå ïðèáëèæè êúì øåïàòà
õîðà, êîèòî ñå áÿõà ñïðåëè, çà äà ãëåäàò.

Îçîâàâàéêè ñå íà ïî-êðàòêî ðàçñòîÿíèå, âúçðàñòíèÿò ìúæ
óñïÿ äà çàáåëåæè, ÷å âñúùíîñò äðåõèòå íà ìîìè÷åòî áÿõà äîñ-
òà îïúðïàíè. Íàïðàâî ñè áåøå äðèïàâî, â ïúëåí êîíòðàñò ñ
áîãàòîòî èçëú÷âàíå íà òàíöà `è. Ñúâêóïíîñòòà îò åêçîòèêàòà
íà äâèæåíèÿòà íà òÿëîòî è ÷óâñòâåíèòå èçðàæåíèÿ íà ëèöåòî
äî ãîëÿìà ñòåïåí îòâëè÷àõà âíèìàíèåòî îò òîçè ôàêò, íî Äîá-

61

Íàöèîíàëåí ëèòåðàòóðåí êîíêóðñ “Ïåòÿ Äóáàðîâà”

ðè âñå ïàê áå øèâà÷, íÿìàøå êàê äà íå ìó íàïðàâè âïå÷àòëå-
íèå.

Ìóçèêàòà ïëàâíî çàïî÷íà äà óòèõâà è íàñúáðàëèòå ñå õî-
ðà ñúùî òîëêîâà ïëàâíî ñå ðàçîòèäîõà. Ìàëöèíà îñòàâèõà
ìîíåòè íà òàíöüîðêàòà, êîåòî äÿäîòî ñìåòíà çà ãðóáî, ïðåä-
âèä, ÷å ñòîÿõà äà ãëåäàò ïðåç öÿëîòî âðåìå.

Ñ ëþáîïèòñòâî òîé ñå äîáëèæè äî íåÿ è ÿ çàãîâîðè:
– Äîáúð äåí!
– Äîáúð äåí! – îòâúðíà ìó òÿ ñ ãîëÿìà óñìèâêà.
– ×óäåñíî òàíöóâàòå, ìíîãî ìè õàðåñà! Êàê ñå íàðè÷à
òîçè òàíö?
– Áëàãîäàðÿ, ãîñïîäèíå! Òîâà å êàòàê – êëàñè÷åñêè òàíö
îò Ñåâåðíà Èíäèÿ.
Äîáðîìèð ñå ïîäñìèõíà, äîâîëåí, ÷å å ïîçíàë ïðîèçõî-
äà íà ñòúïêèòå.
– À, ÿ êàæåòå, êàê ðåøèõòå òî÷íî ñ òîçè òàíö äà ñå çàíè-
ìàâàòå? Íèìà áúëãàðèòå íÿìàìå ñúùî õóáàâè òàíöè?
– Íàïðîòèâ, âñúùíîñò ìíîãî ãè îáè÷àì. Íî ìàéêà ìè å
èíäèéêà è å äîíåñëà ñúñ ñåáå ñè äîòóê ñòðàñòòà êúì êàòàê,
êîÿòî â ïîñëåäñòâèå ïðåäàäå íà ìåí.
– À çàùî íå ñòå íà ñöåíàòà, êúäåòî ùå èìàòå ïóáëèêà,
êîÿòî äà âè îöåíè?
Íà Äîáðîìèð öÿë æèâîò ìó òåæåøå âúïðîñúò, êîéòî ñå-
ãà çàäàâàøå ñàì íà äðóã ÷îâåê. Ìíîçèíñòâîòî, êîåòî èäâàøå
äà ìó ïîðú÷à äà óøèå íåùî, âèæäàøå åäèíñòâåíî ïðåäìåò,
îò êîéòî ñå íóæäàå. Îñâåí ìàéñòîðà, ñàìî èñòèíñêè öåíèòå-
ëè ñúóìÿâàõà äà ïðîñëåäÿò äúëãèÿ ïúò, ïðåç êîéòî å ìèíàëî
òâîðåíèåòî ìó.
– Ðàáîòÿ ïî âúïðîñà – ðå÷å æåíàòà, à æèçíåðàäîñòòà îò
ëèöåòî `è ñå ñìúêíà. – Ñåãà ñúáèðàì ïàðè çà íîâè äðåõè, òà
äà ñå ÿâÿ íà êîíêóðñ. Íàãðàäàòà íå å ìàëêà è ùå óñïåÿ äà
ïîìîãíà íà ðîäèòåëèòå ñè, êàêòî è äà ôèíàíñèðàì áúäåùèòå
ñè èçïúëíåíèÿ. Íî âå÷å ìè ñå ñòðóâà áåçíàäåæäíî...
Ñòàðåöúò ïîâäèãíà âåæäè, äàâàéêè `è çíàê äà ïðîäúëæè.
– Êðàéíèÿò ñðîê çà çàïèñâàíå å ñëåä åäíà ñåäìèöà. Íà-
íèêúäå íå ñúì ñ ïàðèòå, à òðÿáâà äà ñè ïëàòÿ ïúò è ïðåñòîé...

62

Äîáðè âèæäàøå, ÷å ìàêàð ñòàð è èçíîñåí, ïëàòúò íà ðîê-
ëÿòà è` áå ñêúï. Ñúñ ñòîòèíêèòå, êîèòî `è îñòàâÿøå ñâèäëèâà-
òà ïóáëèêà, íèêîé íå áè ñå õâàíàë äà é íàïðàâè êîñòþì, íèòî
ùåøå äà ãî íàìåðè ãîòîâ. À ÿâíî îò òîâà çàâèñåøå ìå÷òàòà `è
– äà ïðàâè òîâà, â êîåòî áå íàé-äîáðà. “Çàíàÿò å òàíöúò –
ïîìèñëè ñè ìúæúò. – Íî íåéíèÿò òàíö å ìàéñòîðñêè.” Çàáèë
ïîãëåä â áàñòóíà ñè, òîé ñå ðåøè.

– Êàê ñå êàçâàòå, ãîñïîæèöå? – ïîïèòà ñëåä äúëãèÿò
ìèã ìúë÷àíèå.

– Âàíÿ – ðå÷å òÿ è îòíîâî ñå óñìèõíà, ìàêàð òúãà äà
ëúùåøå â î÷èòå `è.

– Ùå áúäåòå ëè óòðå òóê, Âàíÿ? – ïîèíòåðåñóâà ñå äÿäî
Äîáðè.

– Äà. Ïî÷òè âñåêè äåí ñúì òóê.
Ñòàðåöúò èçäúðïà åäíà ïåòîëåâêà îò äæîáà ñè è áàâíî
ñå íàâåäå, äà ÿ ïóñíå ïðè äðóãèòå ïàðè.
– Áåøå ìè ïðèÿòíî – ðå÷å íàêðàÿ è ñå îòäàëå÷è ñ òðî-
ìàâè ñòúïêè.
Íå ñå îáúðíà. Òî÷íî òîãàâà îò ìàãàçèíà ñå ïîÿâè Àëåêñ,
êîéòî ãî èçäèðâàøå ñ ïîãëåä, ñëåä êàòî íå ãî âèäÿ íà ïåéêà-
òà.
– Èçâèíÿâàé, ÷å ñå çàáàâèõ. Èìàøå îãðîìíà îïàøêà.
– Íåêà ñå ïðèáèðàìå – ïîìîëè Äîáðè.
Àëåêñ áå íà ïúò äà âúçðàçè, íàâÿðíî çàùîòî áÿõà èçëåç-
ëè ñàìî ïðåäè îêîëî ÷àñ, íî äÿäîòî áå êàòåãîðè÷åí â ðåøå-
íèåòî ñè. Ðàçõîäêàòà ìó ñå ñòîðè òâúðäå äúëãà è åòî ÷å âå÷å
îòíîâî ñå íàìèðàøå ìåæäó ÷åòèðèòå ðàçïàäàùè ñå ñòåíè íà
äîìà ñè. Ìàëêî ñëåä êàòî ñå ïðèáðàõà, òåëåôîíúò íà Àëåêñ
èççâúíÿ. Ïîâèêàõà ãî çà ëåêöèÿ, êîÿòî çàáðàâèë, ÷å äíåñ ïî÷-
âà ïî-ðàíî. Ìëàäåæúò ñå âòóðíà êúì âðàòàòà, íî äÿäîòî ãî
ñïðÿ.
– Ìîì÷å, ÷àêàé ìàëêî. Ïîìîãíè ìè íàáúðçî ñ íåùî,
ïðåäè äà òðúãíåø.
– Êàæè êàêâî òè òðÿáâà.
– Ïîòúðñè íà òîÿ òâîé ñìàðòôîí êàê èçãëåæäà ðîêëÿ çà
êàòàê.

63

Íàöèîíàëåí ëèòåðàòóðåí êîíêóðñ “Ïåòÿ Äóáàðîâà”

Àëåêñ ñìðúùè âåæäè â ó÷óäâàíå, íî íèùî íå êàçà. Ïî-
òúðñè, êàêâîòî ãî ïîìîëè, è ìó äàäå òåëåôîíà ñè, äà ðàçãëå-
äà ñíèìêèòå. Ïàìåòòà ìó íà øèâà÷ ìó ïîçâîëè äà çàïîìíè è
íàé-ìàëêèÿ äåòàéë.

– Áëàãîäàðÿ òè! – ðå÷å ñåòíå. – Òðúãâàé ñåãà.
Ñëåä òåçè äóìè Àëåêñ íàïóñíà äîìà íà Äîáðè. Òîé íå
ãóáè íèòî ñåêóíäà. Èçâàäè âñè÷êèòå ñè øèâàøêè ïîñîáèÿ,
ïðèáðàíè äà õâàùàò ïðàõ, è ãè ïîäðåäè íà ðàáîòíîòî ñè ìÿñ-
òî. Ïîëîæè íåìîùíîòî ñè òÿëî íà èçêðèâåíèÿ ñòîë è ñå çàõ-
âàíà çà ðàáîòà. ×àñîâå íàðåä ñòîÿ íàä øåâíàòà ìàøèíà. Ìå-
ðè, ðÿçà, ïàê ìåðè. Ñïèðàøå äà ñè ïî÷èâà, àëà çà êðàòêî.
Èçïîëçâàøå êîïðèíåí îðàíæåâ ïëàò, êîéòî ñòîåøå íå-
ïîêúòíàò îò ãîäèíè. Êîãàòî ãî âçå, ñòðóâàøå ìíîãî ïî-ìàë-
êî, îòêîëêîòî ñåãà. Íå çíàåøå òî÷íèòå ðàçìåðè íà Âàíÿ, çà-
òîâà ñå îïèòâàøå äà êàðà ïî ñïîìåí îò îáðàçà `è.
Ñëúí÷åâèòå ëú÷è åäèí ïî åäèí çàïî÷íàõà äà ñå ïðèáè-
ðàò, äîêàòî íàêðàÿ íå ñå íàäâåñè òúìíàòà áåçëóííà íîù. Äîá-
ðè ñâåòíà ïîëóèçãîðÿëàòà êðóøêà â åäèíñòâåíàòà ñòàÿ â êú-
ùàòà, è ïîðàáîòè îùå ìàëêî, ïðåäè î÷èòå ìó ñúâñåì äà ñå
óìîðÿò îò ëèïñàòà íà ÿðêà ñâåòëèíà. Íàêðàÿ îñòàâè çàïî÷íà-
òàòà ðîêëÿ è îòèäå äà ñè ëåãíå.
“Óòðå ùå îòèäà ïàê ïðè íåÿ – ðåøè òîé, äîêàòî ëåæåøå
â ëåãëîòî ñè ñ ïîãëåä, çàáèò â òàâàíà. – Àêî òèÿ äúñêè íå ñå
ñðóòÿò îòãîðå ìè ïúðâî.”
Ñóòðèíòà ïîñðåùíà ìúæà ñ ãëàâîáîëèå. Äîáðè åäâà ñòà-
íà îò ëåãëîòî ñè, çà äà èçïèå åäèí àñïèðèí. Âúïðåêè òîâà òîé
ïðîäúëæè ðàáîòàòà ñè, íî ñå ÷óâñòâàøå çàìàÿí è îòïàäíàë.
Íÿìàøå äà óñïåå äà èçëåçå îò êúùè äíåñ ñúñ ñèãóðíîñò, îñî-
áåíî ñàì. Â ñðÿäà Àëåêñ áå çàåò öÿë äåí è íå ãî ïîñåùàâàøå,
íÿìàøå äà çàíèìàâà ìëàäîòî ìîì÷å èçëèøíî.
Ñ íÿêîëêî êàðôèöè â óñòà, Äîáðîìèð ñå òðóäåøå íàä
ðîêëÿòà. Àêî ïî-ìëàä ÷îâåê ñå áåøå çàõâàíàë ñ òàçè ðàáîòà,
ùåøå äà ÿ çàâúðøè çà ìíîãî ïî-êðàòêî âðåìå. Àëà îñâåí ñ
øåâîâåòå, ñòàðåöúò òðÿáâàøå äà ñå áîðè è ñ ïðîêëÿòèÿòà íà
âúçðàñòòà. Òúêìî ïðèøè åäèíèÿ ðúêàâ, êîãàòî ñèëèòå îòíî-
âî ãî íàïóñíàõà è ñå íàëîæè äà ïî÷èíå.

64

Ñëåäâàùèòå äâà äíè çäðàâåòî ìó îùå ïîâå÷å ñå âëîøè.
Ñúìíåíèåòî, ÷å íÿìà äà óñïåå äà çàâúðøè êîñòþìà íàâðåìå
ñå ïîêðàäâàøå âñå ïî-íàñòîé÷èâî, íî òîâà íå ãî ñïèðàøå äà
îïèòâà. Ðîêëÿòà îùå íå áå ãîòîâà, íî Äîáðè ðåøè äà ñå çàõ-
âàíå è ñ ïàíòàëîíà, êîéòî ñå íîñåøå ïîä íåÿ.

Âå÷å åäâà äîñòèãàøå äâà ÷àñà ðàáîòà íà äåí. Àëåêñ íå ãî
áå ïîñåùàâàë, îòêàêòî Äîáðîìèð ñðåùíà Âàíÿ, ÿâíî áåøå
çàåò. Íà ïåòèÿ äåí îò íà÷àëîòî íà ðàáîòàòà ìó êîñòþìúò áå
ïî÷òè ãîòîâ. Îñòàâàøå ìàëêî äîîôîðìÿíå, êàêòî è êàíòîâå-
òå, çà êîèòî ìèñëåøå äà ïîëçâà æúëòà äàíòåëà. Íî âå÷å åäâà
äúðæåøå î÷èòå ñè îòâîðåíè, íàé-ìíîãî äà çàøèåøå íåùî íàê-
ðèâî. “Óòðå”, êàçà ñè òîé, ìàêàð ÷å ñè èìàøå åäíî íàóì îò
èçâåñòíî âðåìå íàñàì. Òàçè âå÷åð ìó áå ïî-ëåêî. Ñòèñêàøå
ïàëöè äà çàâúðøè êîñòþìà, äåí ïðåäè êðàéíèÿ ñðîê è äà óñ-
ïåå äà ÿ çàíåñå íà Âàíÿ.

Ñàìî àêî äåíÿò ïðåäè êðàéíèÿ ñðîê íå ñå áå îòáèë Àëåêñ,
çà äà íàìåðè ñòóäåíîòî òÿëî íà äÿäî Äîáðè, êîéòî áå èçäúõ-
íàë â ñúíÿ ñè. Êàêòî è íàìà÷êàíà áåëåæêà íà ìàñàòà äî ðîê-
ëÿòà, êîÿòî å øèë. Íà íåÿ, ñ êðèâ ïî÷åðê, áå íàïèñàíî:

Äî Àëåêñàíäúð Íåäÿëêîâ.
Àëåêñ, àêî ÷åòåø òîâà, çíà÷è ïðåäïîëîæåíèåòî ìè ñå
å îêàçàëî âÿðíî – õëÿá íÿìà âå÷å. Áåçêðàéíî ñúì òè áëàãî-
äàðåí çà âñè÷êî, êîåòî ñòîðè çà ìåí – áåøå ìè ïðèÿòåë,
èçáàâè ìå îò ñàìîòàòà, íà êîÿòî áÿõ îáðå÷åí çà ïîñëåä-
íèòå ãîäèíè îò æèâîòà ñè.
Êúì òåá èìàì åäíà ïîñëåäíà ìîëáà, ìîì÷åòî ìè: íà-
ìåðè òàíöüîðêàòà, êîÿòî èçíàñÿøå ïðåäñòàâëåíèå íà öåí-
òúðà, òàì, êúäåòî ñå ðàçõîæäàõìå çà ïîñëåäíî. Âàíÿ ñå
êàçâà, åäíà òàêàâà ìóðãàâà å, ñ ìíîãî äúëãà êîñà. Ëåñíî ùå
ÿ ïîçíàåø. Äàé è` òîçè êîñòþì, òÿ èìà íóæäà îò íåãî.
Êàæè è`, ÷å å îò äÿäîòî, êîéòî áåøå ïðè íåÿ ïðåäè ñåäìè-
öà, è íå ñìåé äà ïðèåìàø ïàðè çà äðåõèòå.
Ùå óñïååø â æèâîòà, ñèíêî, òè ñè äîáúð ÷îâåê. Ãðè-
æè ñå çà ñåáå, ñïðè ãè òèÿ öèãàðè! Íàäÿâàì ñå äà ñå âèäèì
ñëåä ìíîãî ãîäèíè, íå ïî-ìàëêî îò 50.
Áëàãîäàðÿ òè!

65

Íàöèîíàëåí ëèòåðàòóðåí êîíêóðñ “Ïåòÿ Äóáàðîâà”

Ñîëåíè êàïêè íàïîèõà ëèñòà, êîéòî òðåïåðåùàòà ðúêà
íà Àëåêñ åäâà íå èçïóñíà. Êîëåíåòî ìó ñå ïîäêîñèõà è ñå ñòî-
âàðèõà íà ïîäà, íî áîëêàòà â òÿõ íå ìîæåøå äà ñå ñðàâíè ñ
òàçè, êîÿòî èçáè â ñúðöåòî ìó. Ñòîÿ òàêà ìèíóòè, à ìîæå áè è
÷àñîâå. Íî òðÿáâàøå äà ñå ñúâçåìå. Äà ñå ñúâçåìå è äà èçïúë-
íè æåëàíèÿòà íà ïîêîéíèÿ ñè äðóãàð.

Ñ ìíîãî óñèëèÿ òîé ñå èçïðàâè, ïðèäúðæàéêè ñå çà ðúáà
íà ìàñàòà. Ñëåä ìèíóòà êîñòþìúò çà òàíöè âå÷å áåøå â ÷àí-
òàòà ìó, à Àëåêñ ñå íàñî÷è êúì öåíòúðà íà ãðàäà ñ íàäåæäàòà
äà îòêðèå âúïðîñíàòà Âàíÿ. Ìëàäåæúò íå áå ñèãóðåí êàêâè
áðúìáàðè ñà õâúð÷àëè èç ãëàâàòà íà ñòàðåöà, ÷å äà ñå çàõâàíå
ñ òîâà, íî ïî-âàæíî ìó áåøå äà èçïúëíè çàâåòíàòà ìó ìîëáà.

Òî÷íî êàêòî ÿ áå îïèñàë, äúëãîêîñàòà Âàíÿ ñå áå ïîòî-
ïèëà â ïðåäñòàâëåíèåòî ñè, ñ ìàëêà ïóáëèêà îêîëî ñåáå ñè.
Òàíöüîðêàòà èçãëåæäàøå íà ñúùàòà âúçðàñò êàòî íåãî.

Òîé ñå ïðèáëèæè êúì íàñúáðàëèòå ñå õîðà è ñå ñëÿ ñ òÿõ
â î÷àêâàíå ìîìè÷åòî äà çàâúðøè òàíöà ñè. Ùîì äðóãèòå ñå
ðàçîòèäîõà, òîé îñòàíà.

– Òè ëè ñè Âàíÿ?
Æåíàòà èçâúðíà ïîãëåäà ñè êúì íåãî â èçíåíàäà.
– Äà. Ïîçíàâàì ëè òå?
È òîé `è ðàçêàçà âñè÷êî. Íå ñàìî òîâà, êîåòî ñå áå ñëó÷è-
ëî ïðåç ïîñëåäíàòà ñåäìèöà, íî è çà äÿäî Äîáðè êàòî öÿëî.
Êàê èìàë äúùåðÿ, êîÿòî ãî îñòàâèëà òóê è çàìèíàëà ñúñ ñå-
ìåéñòâîòî ñè â ÷óæáèíà. Êàê íèòî âåäíúæ íå ãîâîðè ëîøî çà
íåÿ âúïðåêè òîâà, çàùîòî ÿ ðàçáèðàøå. Êàê åäâà ïðåæèâÿâà-
øå, íî ïðàâåøå òîâà, êîåòî îáè÷à, ìàêàð äà íå ñå ïðîäàâàøå
ñêúïî.
Íå çíàåøå çàùî `è ãî ðàçêàçâà, íî äúðæåøå òÿ äà ãî óç-
íàå. Êàòî ÷å ëè èñêàøå îùå íÿêîé, îñâåí íåãî, äà ãî çàïîìíè.
Äà ãî îöåíè. Êàêòî áå ïðåäñêàçàë äÿäîòî, òÿ ïîíå÷è äà ìó
äàäå ïàðèòå, êîèòî å ñúáðàëà, íî òîé îòêàçà.
Âàíÿ ïëà÷åøå. Àëåêñ ïëà÷åøå ñ íåÿ. Íà íÿêîëêî ïúòè è
äâàìàòà ñå îïèòâàõà äà êàæàò íåùî, íî õëèïàíèÿòà èì ãè
âúçïèðàõà. Äâàìà íåïîçíàòè ñòîÿõà ïî ñðåäàòà íà óëèöàòà è
ðîíåõà ñúëçè. Êàê ëè èçãëåæäàøå òîâà íà õîðàòà îòñòðàíè?

66

Ñèãóðíî ñòàðåöúò ãè ãëåäàøå îòãîðå ñåãà è ãè õîêàøå, ÷å öèâ-
ðÿò çà íåãî, âìåñòî äà ñå ðàäâàò, ÷å å îòèøúë íà âå÷íà ïî÷èâ-
êà.

Âàíÿ óñïÿ äà ñå çàïèøå çà êîíêóðñà. Ñïå÷åëè âòîðî ìÿñ-
òî è ñ íàãðàäàòà íàïðàâè òî÷íî òîâà, êîåòî áå ïëàíèðàëà.
Ñáúäíà ìå÷òàòà ñè, ïðàâåøå òîâà, êîåòî îáè÷à, áåç äà òåæè
íà ðàìåíåòå íà ðîäèòåëèòå ñè.

Êîñòþìúò îò äÿäî Äîáðè áåøå ìàéñòîðñêà èçðàáîòêà,
ìàêàð è íåçàâúðøåíà. Âàíÿ âå÷å ñïîêîéíî ìîæåøå äà äàäå
äà ãî äîâúðøàò, íî êîëêîòî è ïàðàäîêñàëíî äà çâó÷åøå, òîâà
ùåøå äà íàðóøè íåãîâàòà öÿëîñò. Òÿ ñìåòíà çà ïî-äîáðå äà
ãî îñòàâè òàêà çàâèíàãè.

Îòòîãàâà íàñàì òÿ ñå êà÷è íà ìíîãî ñöåíè, ñ ãîëåìè ïóá-
ëèêè è íàé-ðàçëè÷íè öâåòíè, ñêúïè è èçïèïàíè äðåõè. Íî íè-
òî åäíà íÿìàøå ñúùàòà ñòîéíîñò êàòî äàðåíèòå îò íåïîçíà-
òèÿ âúçðàñòåí ìúæ, êîéòî áå âòúêàë íàäåæäàòà èçìåæäó íèø-
êèòå èì.

Äîéäå âðåìå äà èçëåçå íà ïîðåäíîòî ñè ïðåäñòàâëåíèå.
Çàåìàéêè ïîçèöèÿ, ïîãëåäúò è` çàøàðè èç ñåäàëêèòå íà ïóá-
ëèêàòà. Íà åäíà îò òÿõ çàáåëÿçà Àëåêñ è ñå óñìèõíà, ãîòîâà
äà ïîêîðè ñöåíàòà.

67

Íàöèîíàëåí ëèòåðàòóðåí êîíêóðñ “Ïåòÿ Äóáàðîâà”

Ïîîùðåíèå – ïðîçà

Àëåêñàíäðèíà Àíäðååâà ÊÎÒÅÂÀ, 18 ã.
ÍÓÈÈ “Èëèÿ Ïåòðîâ”, ãð. Ñîôèÿ

– Íàé-ñåòíå! Îò ïîëîâèí ÷àñ ÷àêàì!
Òðàìâàÿò ñå ïðèáëèæè êúì ñïèðêàòà è îòâîðè âðàòè. Íà-
òàëè ñå êà÷è è ñå íàñòàíè íà åäíî îò ëþáèìèòå ñè ìåñòà äî
ïðîçîðåöà. Òÿ èçâàäè åäíà êíèãà, âçåòà íàñêîðî îò ñòîëè÷íà-
òà áèáëèîòåêà, è ñå çà÷åòå, à òðàíñïîðòúò ïîòåãëè. Áóøóâà-
ùàòà íàâúí çèìà ñè êàçà äóìàòà è ñåãà íÿìàøå òúðïåíèå äà
ñå ïðèáåðå âêúùè. Òàì ùåøå äà ñè ëåãíå â òîïëîòî ëåãëî ñ
÷àøà ãîðåù ÷àé è èíòåðåñíà êíèãà â ðúêà. Òðÿáâàøå äà èç÷à-
êà ñàìî îùå íÿêîëêî ìèíóòè, à çàñåãà ùå ñå íàñëàæäàâà íà
òîïëèíàòà è òèøèíàòà â òðàìâàÿ... Òèøèíàòà? Äåéñòâèòåë-
íî, çàùî å òîëêîâà òèõî? Íàòàëè ñàìî ñåãà âäèãíà ïîãëåä îò
êíèãàòà è ðàçáðà ïðè÷èíàòà. Òðàìâàÿò áå ïî÷òè ïðàçåí è âúòðå
ñå áÿõà íàñòàíèëè ñàìî òÿ è åäèí ìëàäåæ. Òîâà ñå ñëó÷âà
äîñòà ðÿäêî. Îáèêíîâåíî â òåçè ÷àñîâå èìà òîëêîâà ìíîãî
íàðîä, ÷å íåâèíàãè `è ñå ïîëó÷àâà âúîáùå äà ñå êà÷è. Íàòàëè
ðÿçêî ïðåêúñíà ìèñëèòå ñè, òúé êàòî çàáåëÿçà îòïðàâåíèÿ êúì
íåÿ ïîãëåä íà ìëàäåæà. Òÿ ãî ïðîèãíîðèðà è îòíîâî ïðîäúë-
æè äà ÷åòå. Ñàìî ÷å, ñúâñåì ñêîðî, òåçè ïîãëåäè çà÷åñòèõà, à
è íåïîçíàòèÿò âñåêè ïúò ïèøåøå íåùî â òåôòåðà ñè. Â êðàé-
íà ñìåòêà äåâîéêàòà íå ñå ñäúðæà:
– Ãîñïîäèíå! Êàæåòå, èñêàòå ëè íåùî? Ïîñòîÿííî ìå
ãëåäàòå! Òîâà ñúâñåì íå å ïðèëè÷íî!
Ìëàäåæúò âäèãíà ïîãëåä îò äíåâíèêà ñè è, áåç äà ïðî-
äóìà êàêâîòî è äà å, ñòàíà è ñå ïðèáëèæè. Ñåòíå ïîäàäå åäèí
ìàëúê ñêèöíèê, â êîéòî áå èçîáðàçåíà òÿ. Ðèñóíêàòà áå òîë-

68

êîâà ðåàëèñòè÷íà, ÷å ñå âèæäàøå âñåêè êîñúì íà ãëàâàòà è
äîðè íàäïèñà íà êíèãàòà, êîÿòî ÷åòåøå. Òàçè ãëåäêà, à ñúùî
òàêà è ôàêòúò, ÷å íÿêîé ïîæåëà äà ÿ íàðèñóâà, ïîâäèãíà íàñ-
òðîåíèåòî `è, è òÿ ñå çàñìÿ:

– Òà çíà÷è, Âèå ñòå õóäîæíèê! Êîëêî å êðàñèâî! Ìîæåòå
ëè äà íàðèñóâàòå îùå íåùî?

Ìëàäåæúò êèìíà è ñåäíà äî íåÿ, à ñëåä ñåêóíäà ìîëè-
âúò ìó ñå çàïëúçãà ïî õàðòèÿòà, îñòàâÿéêè ñèâè îòïå÷àòúöè
ñëåä ñåáå ñè. Ñúâñåì ñêîðî áå ãîòîâà íîâà ðèñóíêà è íåïîç-
íàòèÿò ïîêàçà ðåçóëòàòà. Ðàáîòàòà áå âúçíàãðàäåíà ñ âúçòîð-
ãà íà Íàòàëè. Òîé ïðåäèçâèêà óñìèâêà ó õóäîæíèêà è ìëàäå-
æúò äåìîíñòðèðà íåùî óäèâèòåëíî. Òîé äîáëèæè ðúêà êúì
ðèñóíêàòà è òÿ, âìåñòî äà ñå äîïðå äî ëèñòà, ïîòúíà â íåãî
êàòî âúâ âîäà. Ñëåä íÿêîëêî ñåêóíäè, ðúêàòà èçëåçå îò ñêèö-
íèêà è ïîäàäå íà Íàòàëè èñòèíñêî, æèâî çàé÷å. Ðàçìåðèòå
ìó ñúâïàäàõà ñ òåçè íà ñêèöàòà, à ñòðàíèöàòà áå îñòàíàëà
÷èñòî áÿëà, ñÿêàø íèùî íèêîãà íà áåøå íàðèñóâàíî âúðõó
íåÿ. Äåâîéêàòà àõíà è ïîå ìàëêîòî æèâîòèí÷å. Òÿ ãî ïîãàëè
è îáúðíà óäèâåí ïîãëåä êúì ìëàäåæà, êîéòî ñåäåøå è ÿ ãëå-
äàøå ñ ùàñòëèâà óñìèâêà. Ñåòíå íàïðàâè æåñò ñ ðúêà, ñÿêàø
ìó õðóìíà íåùî, âçå ñêèöíèêà è çàïî÷íà äà ñúçäàâà íîâè èçîá-
ðàæåíèÿ, ñëåä êîåòî èì âäúõâàøå æèâîò. Ñúâñåì ñêîðî ïðîñ-
òðàíñòâîòî îêîëî Íàòàëè ñå èçïúëíè ñ æèâè ôèãóðêè íà æè-
âîòíè, õîðà, ìàãè÷åñêè ñúùåñòâà è ìíîæåñòâî äðóãè ñúçäà-
íèÿ, à õóäîæíèêúò ãè óïðàâëÿâàøå êàòî ìàðèîíåòêè. Ïðåä
î÷èòå íà ìîìè÷åòî ñå ðàçêðèõà ïðåêðàñíè, âúëøåáíè ñþæå-
òè, à âñÿêî ñúùåñòâî èãðàåøå ñîáñòâåíà ðîëÿ. Ìëàäåæúò è`
ïîêàçà èçïúëíåíèòå ñúñ ñêúïîöåííè êàìúíè è êðèñòàëè ïå-
ùåðè íà äæóäæåòàòà, åëôèéñêèòå ãðàäîâå, ñúùî òîëêîâà ïðåê-
ðàñíè, êîëêîòî è òåõíèòå îáèòàòåëè, ãàëàêòèêè, óêðàñåíè ñ
íàé-ÿðêè çâåçäè è ìíîãî äðóãè óäèâèòåëíè ñâåòîâå! Íàòàëè
ñëåäåøå äâèæåíèÿòà íà âñÿêà ôèãóðêà, êîãàòî çàáåëÿçà ìàë-
êà æúëòà ïåïåðóäà, ëåòÿùà ïðàâî êúì íåÿ. Òÿ ïðîòåãíà ðúêà
êúì òàçè ìúíè÷êà ñâåòëèíà è ïî÷òè ÿ äîñòèãíà... êîãàòî òðàì-
âàÿò ðÿçêî ñïðÿ è ñå ÷óõà íåïðèëè÷íè äóìè îòêúì âàòìàíñ-
êàòà êàáèíà. Íàòàëè ñòðåñíàòî ñå îãëåäà. Âñè÷êî áå èçïúëíå-

69

Íàöèîíàëåí ëèòåðàòóðåí êîíêóðñ “Ïåòÿ Äóáàðîâà”

íî ñ õîðà, êîèòî äîñåãà ãè íÿìàøå, à òàéíñòâåíèÿò õóäîæíèê
íå ñå âèæäàøå íèêúäå. Ìîìè÷åòî ïîãëåäíà óäèâåíî êíèãàòà,
à êîãàòî ïðî÷åòå ïúðâèòå äâà ðåäà, ðàçáðà âñè÷êî. Öÿëàòà
òàçè ìàãèÿ áå ÷àñò îò èñòîðèÿòà, êîÿòî â ìîìåíòà äúðæåøå â
ðúöå. Òÿ ñå îãëåäà îùå âåäíúæ â íàäåæäà äà âèäè íåîáèêíî-
âåíèÿ ìëàäåæ, íî îò íåãî íÿìàøå è ñëåäà. Íàòàëè òúæíî âúç-
äúõíà, ñëåä êîåòî ÷ó îáÿâÿâàíåòî íà ñâîÿòà ñïèðêà. Äåâîéêà-
òà çàòâîðè êíèãàòà, ïðèáðà ÿ â ÷àíòàòà ñè è èçëåçå îò òðàíñ-
ïîðòà. Ñúùî òúé ðàçòðîåíà, òÿ ïîãëåäíà òðàìâàÿ, êîéòî òúê-
ìî ñå ãîòâåøå äà çàòâîðè âðàòè. Ïîíå÷è äà ñè õîäè, êîãàòî
ïîãëåäúò `è ñå çàêîâà íà ïîçíàòî ëèöå çàä ïðîçîðåöà íà òðàí-
ñïîðòà. Ñúùèÿò òîçè ìîìúê ñòîåøå è ÿ ãëåäàøå. Òîé `è ñå
óñìèõíà è ìàõíà ñ ðúêà, à òðàìâàÿò ïîòåãëè, îñòàâÿéêè Íà-
òàëè íàñàìå ñ íåéíèòå ìèñëè è ôàíòàçèè.

70

Ïîîùðåíèå – ïðîçà

Öâåòåëèíà Ñèìåîíîâà ÑÈÌÅÎÍÎÂÀ, 17ã.
ÏÏÌà “Äîáðè ×èíòóëîâ”, ãð. Ñëèâåí

Áóäåí ñúì. Ñúíóâàì. Îòíîâî ñúì áóäåí, ïîêëàùàì ñå
ëåêî, íî ìèñëÿ, ÷å å íîðìàëíî ñëåä ïîðåäíîòî ïèòèå â áàðà.
Ñïÿ. Ñúíóâàì è âèæäàì ñåáå ñè, íî ñúì àç è íå ñúì àç. Áëèçî
ñúì, ìîãà äà ñå äîêîñíà, íî êîæàòà ìè íå äîêîñâà êîæàòà ìè,
î÷èòå ìè ìå âèæäàò, íî íå ìå ðàçáèðàò. Òðåçâåí ñúí.

Ôàçà íà ñúí íîìåð 1
Ôàçà íà óíàñÿíå. Íÿêîëêî ìèíóòè ñà íóæíè, çà äà çàñ-
ïèø. Îòïóñêàø ñå. Îðãàíèçìúò ñå çàáàâÿ. Õåé, ñïðè, òîâà
ñúì àç! Õåé! Åäíî îò íàé-îòåã÷àâàùèòå íåùà å äà âèêàø íà
ñåáå ñè, áåç äîðè äà ñå ÷óâàø. Ñòúïâàì íà êðåõêèÿ ïÿñúê,
êîéòî íå å ìåê è òîïúë, à å ñòóäåí êàòî ëåä, êîéòî âñåêè ìî-
ìåíò ìîæå äà ñå ïðîïóêà ïîä êðàêàòà ìè. Âñÿêà åäíà ÷àñòèöà
îò êàìúêà, ïðåâúðíàë ñå â ïðàõ è ïîïàäíàë íà òîçè áðÿã, ìå
ãëåäà, êàòî ÷å ëè àç ñúì âèíîâåí, ÷å ñòîÿ âúðõó íåãî.
– Ñòúïâàø íà íåäîñòàòú÷íî çäðàâà ïîâúðõíîñò, Àëåêñ!
– òîâà å ãëàñúò íà ìàéêà ìè. – Ìàìî, êàçàõ òè, ÷å èñêàì äà
ó÷à àêòüîðñêî ìàéñòîðñòâî, èñêàì äà äàâàì íàé-äîáðîòî îò
ñåáå ñè, íàëè íà òîâà ñòå ìå ó÷èëè ñ òàòêî! Çàïèñàõ ñå â òåàò-
ðàëíàòà òðóïà íà ó÷èëèùåòî, íå ñå ëè ãîðäååø? Íå, Àëåêñ,
íå ñå ãîðäåå, íå âèæäàø ëè? – îáàäèõ ñå àç, íî íèêîé íå ìå
÷ó. Ñïîìíèõ ñè ìîìåíòà, çíàåõ êàêâî ùå ïîñëåäâà. Óñåòèõ
êàê ïÿñúêúò çàïî÷âà äà ñå ñâëè÷à ïîä êðàêàòà ìè, íî îòäîëó
èìàøå îùå åäèí ñëîé. Òúíúê ëåä, êîéòî èçëú÷âàøå õëàäà,
êîéòî èçïèòàõ ïúðâîíà÷àëíî.

71

Íàöèîíàëåí ëèòåðàòóðåí êîíêóðñ “Ïåòÿ Äóáàðîâà”

– Èñêàì äà ó÷èø íåùî, êîåòî ùå òè äàäå äîñòàòú÷íî
äîáðè äîõîäè. Çíàåø, ÷å ñ áàùà òè òðóäíî ùå ñúóìååì äà
ïîìàãàìå è íà òåá, è íà ñåñòðà òè. – Ìàéêà ìè ñòîåøå íà
ïëàæà, ëåäåíà êàòî ïîäà, âúðõó êîéòî áÿõ ñòúïèë. Çíàåõ, ÷å
ùå ñòðàäàì, âèæäàõ ãî, íî íå ìîæåõ äà ñè ïîìîãíà. Ìà-
ìî, àç ùå óñïåÿ! Àëåêñ, íÿìà íóæäà äà ãîâîðèì çà òîâà ïîâå-
÷å. Èçáåðè ñè ïî-äîõîäîíîñíà ïðîôåñèÿ! Ðàçãëåäàé âúçìîæ-
íîñòèòå, êîèòî ïðåäëàãàò óíèâåðñèòåòèòå, òúé êàòî Øåêñïèð
íå å ïîìîãíàë íà íèêîãî äà ñòèãíå äàëå÷! – ìàéêà ìè âèêàøå
è àç ÷óâàõ äóìèòå `è äâîéíî. Òúíêèÿò ëåä ñå ïðå÷óïè. Ãðàíè-
öàòà íà ëþáîâòà ìè ñå ñíèæè, çàùîòî öåëè 16 ãîäèíè ïðåäè
äà âçåìà ðåøåíèå, ÷å èñêàì äà îòèäà â ÍÀÒÔÈÇ, âÿðâàõ, ÷å
ëþáîâòà å ïîäêðåïà, âÿðà â ÷îâåêà, êîãîòî èñòèíñêè îáè÷àø.
Òîçè ðàçãîâîð ìè ïîêàçà, ÷å ñúì ãðåøàë êàêâî å ëþáîâòà –
òÿ òå ïðàâè ñëÿï çà ÷óâñòâàòà íà îñòàíàëèòå, ãëåäàø òîâà
êàêâî ùå òè äàäå òÿ, à íå êàêâî ìîæåø äà ïðåäëîæèø òè. Âñå
îùå ãî âÿðâàì, íî âèæäàì ñåáå ñè ñ òîâà äåòñêî ëèöå, ñ ëåêî
íàáîëà áðàäà è õëàïàøêî èçðàæåíèå, êîåòî âñå îùå âÿðâà, ÷å
ìàéêà ìó ùå ìó äàäå îäîáðåíèå äà ñëåäâà ìå÷òèòå ñè. Íå,
Àëåêñ, íÿìà äà òè äàäå – èñêàõ äà èçêðåùÿ, íî âìåñòî òîâà
ñåäíàõ äî ñåáå ñè è ñå ïðåãúðíàõ, ìàêàð è êîæàòà ìè äà íå
äîêîñâàøå íèùî äðóãî, îñâåí íåëåïî ãîðåùèÿ âúçäóõ ñïðÿ-
ìî çåìÿòà, âúðõó êîÿòî ñòîÿõ ïðåäè ìàëêî.

Ôàçà 2
Çàáàâåí ïóëñ, çàáàâåíî äèøàíå.
Äèøàé, Àëåêñ. Èçäèøàé! Äèøàé! Òîâà áÿõà äóìèòå, êîè-
òî ñè ïîâòàðÿõ ïðè ïîëó÷àâàíåòî íà âñÿêà åäíà ïàíèê àòàêà.
Òîâà äà ìå ïðèåìàò â ñïåöèàëíîñò “Ìåäèöèíà” áåøå ñáúä-
íàòîòî æåëàíèå íà ìàéêà ìè. Ñëåä êàòî `è ñïîäåëèõ çà ìå÷òà-
òà ñè, áÿõ çàïèñàí íà óðîöè ïî áèîëîãèÿ è õèìèÿ, êîèòî áÿõà
ïðåäâàðèòåëíî ïëàòåíè. Ùîì ðàçáðàõ òîâà, íÿìàøå íà÷èí
äà ñå îòêàæà îò òÿõ, òúé êàòî çíàåõ êîëêî å òðóäíî çà ìàéêà
ìè è áàùà ìè äà îñèãóðÿò êàêâîòî è äà áèëî çà ìåí è ñåñòðà
ìè. Çíàåõ, ÷å òðÿáâà äà ïðîäúëæà. Ñúíÿò ìè ìå îòâåäå â îíà-
çè ìàëêà ïîçíàòà ñòàÿ â ñòóäåíòñêèÿ áëîê ñ îáùåæèòèÿ. Âèæ-

72

äàõ ñåáå ñè, ñåäíàë íà ëåãëîòî, çàîáãðàäåí îò ó÷åáíèöè ïî
áèîëîãèÿ è õèìèÿ. Èçïèñàíè ëèñòè ñúñ çàäà÷è ïîêðèâàõà öÿ-
ëîòî ìè áþðî. Ñúâçåìè ñå, Àëåêñ! Ñúâçåìè ñå – ãîâîðåõ íà
ìèíàëîòî ñè àç, íî çíàåõ, ÷å íÿìà äà ïîìîãíå. Àç èçâàäè õàï-
÷åòàòà, êîèòî ìó áÿõà ïðåäïèñàëè, îò ðàíèöàòà è ãè èçïè,
îòâîðè ó÷åáíèöèòå è çàñïà. Òàêà ñå ñëó÷âàøå âñåêè ïúò. Íà
ñëåäâàùèÿ äåí èìàõ èçïèò è íå óñïÿõ äà ãî âçåìà. Ìåäèöèíà-
òà áåøå ìíîãî äàëå÷ îò ìåí ñàìèÿ. Ñúðöåòî ìè òóïòåøå åäèí-
ñòâåíî çà èçêóñòâîòî, à äèøàíåòî ìè ñå çàáàâÿøå, êîãàòî èìàõ
âúçìîæíîñò äà ñå äîêîñíà äî òåàòúðà. Òåàòúðúò – ìîÿò äîì.

Ôàçà 3
Äúëáîê ñúí. Îùå ïî-áàâåí ñúðäå÷åí ðèòúì. Îðãàíèçìúò
ñå âúçñòàíîâÿâà.
Áàðúò. Ìîÿò äîì îò áëèçî ïåò ãîäèíè íàñàì. Ñëåä êàòî
íå ìîæàõ äà ñå ñïðàâÿ ñ ïàíèê àòàêèòå, ðåøèõ äà æèâåÿ íà
ìàêñèìóì. Òîâà äà ó÷à ñïåöèàëíîñò, êîÿòî íå õàðåñâàì, íå
ìè ïîìàãàøå, çàòîâà è ðåøèõ äà ïðåêúñíà îáó÷åíèåòî ñè.
Ñïðÿõ äà ïîääúðæàì âðúçêà ñ ðîäèòåëèòå ñè, íå èñêàõ äà çíàÿò
êàêâî ñå ñëó÷âà ñ ïàðèòå èì, ïðîïèëåíè çà óðîöè. Âñå îùå
âçèìàõ ñòèïåíäèÿ, êîÿòî äúëáîêî çíàåõ, ÷å íå çàñëóæàâàì,
çàòîâà åäèí äåí ñëåä ïîðåäíî ãëàâîáîëèå, ðåøèõ, ÷å ùå íàï-
ðàâÿ íåùî íîâî – ùå îïèòàì àëêîõîë. Òàçè íàïèòêà áåøå
åäèíñòâåíèÿò ìè ïðèÿòåë, óòåøàâàùàòà ïðåãðúäêà, ùàñòèå-
òî. Â ñúíÿ ñè âèäÿõ ñåáå ñè, íî â ìèñúëòà ìè óñìèâêàòà íà
ëèöåòî ìè èçãëåæäàøå ïî ìíîãî ïî-ðàçëè÷åí íà÷èí.  òúì-
íèÿ áàð, ñðåä ñòåíèòå, êîèòî ìå ïðèòèñêàõà, óñòàòà ìè ñå èç-
êðèâÿâàøå êàòî äúðâî, ïðå÷óïåíî îò âÿòúðà, èçãóáèëî êà÷åñ-
òâàòà íà æèâîòà è ñìèñúëà äà ñúùåñòâóâà. Çà ïúðâè ïúò ñå
âèäÿõ îòñòðàíè. Ñåäíàõ íà ñòîëà äî ñåáå ñè è èñêàõ äà õâàíà
÷àøàòà ñè, äà ÿ ñ÷óïÿ è äà ÿ õâúðëÿ íà çåìÿòà, íî íå ìîæåõ.
Àç ÿ âçå è áúðçî èçïè ïîðåäíîòî ïèòèå, êîåòî ìó ïîäàâàøå
÷îâåêúò, êîãîòî äúëãî âðåìå ñ÷èòàõ çà áëèçúê. Ñåãà, âèæäàé-
êè ëóêàâîòî ëèöå íà áàðìàíà, ñòîÿù çàä ïðåãðàäàòà ìåæäó
óñïåõà è óïàäúêà íà õîðàòà, îñúçíàõ, ÷å òîé å íàé-ëîøèÿò â
òîçè áàð. Çàëúãâàùèÿò, îñòàâÿùèÿò õîðàòà äà áúäàò ñúáëàç-

73

Íàöèîíàëåí ëèòåðàòóðåí êîíêóðñ “Ïåòÿ Äóáàðîâà”

íåíè îò àëêîõîëà, çà äà ìîæå òîé äà ñïå÷åëè ïàðè, êîèòî áÿ-
õà ñúäáàòà íà íå÷èå äåòå, íà íå÷èè ðîäèòåëè. Íå, íå ìîæåø
äà ïðîäúëæàâàø – êðåùÿõ íà áàðìàíà è íà ñåáå ñè. Ãíåâúò
ìè áåøå òîëêîâà ñèëåí, ÷å íå ìîæåõ äà ñïðà äà êðåùÿ. Íå ñè
ïîðú÷âàé îùå åäíî, íåäåé! Èñêàì äà ñå ñúáóäÿ, èñêàì äà
ñúì òðåçâåí!

Îðãàíèçìúò ñå âúçñòàíîâÿâà.

Ôàçà 4
Ôàçà íà ñúí ñ áúðçè î÷íè äâèæåíèÿ.
Áúðçàõ. Òðÿáâàøå äà ñå ñúáóäÿ. Òè÷àõ. Íå ìîæåõ äà
ñïðà. Êúäå ñè? Êúäå ñè Àç, Àëåêñ èëè êàêòî ùå ìå ÷óåø äà
òè âèêàì? Ñòóäåíèÿò âúçäóõ íå ìè ïðå÷åøå äà äèøàì,
çàùîòî áÿõ æèâ, íå ñå ïîêëàùàõ îò àëêîõîëà è íå ïîëó÷à-
âàõ ãëàâîáîëèå îò ó÷åáíèöèòå ìè ïî ìåäèöèíà. Óñåòèõ
îíîâà ïàðåùî ÷óâñòâî, êîåòî èçïèòàõ, êîãàòî ìàéêà ìè
îòêàçà äà ïðèåìå ìå÷òàòà ìè. Òîçè ïúò òðÿáâàøå äà
ïðèåìà ñåáå ñè. Äà íàïðàâÿ îíîâà, êîåòî ÷óâñòâàì. Çíàåõ
êúäå ùå ñå îòêðèÿ. Òè÷àõ è ìèñëåõ êîé å íàé-ïðåêèÿò ïúò
äî ÍÀÒÔÈÇ – ìÿñòîòî, êúäåòî òðÿáâàøå äà îòèäà ãîäè-
íè ïðåäè òîçè ñúí.
Âèäÿõ ñåáå ñè, ëåãíàë íà ïåéêàòà ïðåä ìÿñòîòî, êîå-
òî òðÿáâàøå äà ìè áúäå âòîðè äîì. ßêåòî ìè áåøå ðàç-
êîï÷àíî, ñòóäúò áåøå ïîñèíèë óñòíèòå ìè, à â ðúêàòà ìè
èìàøå áóòèëêà. Îíàçè, êîÿòî ìè äàäå áàðìàíúò. Ñúáóäè
ñå, èçêðåùÿõ! Ñúáóäè ñå! Ïàäíàõ íà êîëåíå äî ñåáå ñè è ñå
íàäÿâàõ äà óñïåÿ äà ñå ÷óÿ.
Áóäåí ñúì. Ïåéêàòà ïðåä ÍÀÒÔÈÇ ñå å ïðåâúðíàëà â ëåã-
ëîòî ìè çà ïðåç íîùòà. Ñòàâàì è õâúðëÿì áóòèëêàòà, êîÿòî
äúðæà, â êîøà. Çàêîï÷àâàì ÿêåòî ñè è ñå ïðèáèðàì. Ïðèáè-
ðàì ñå, íî òîçè ïúò çíàì êàêâî äà íàïðàâÿ. Îáëè÷àì ñè íîâè
äðåõè, âçèìàì êíèãàòà ñúñ ñîíåòè íà Øåêñïèð, ïîâå÷åòî îò
êîèòî çíàì íàèçóñò, è òè÷àì êúì ÍÀÒÔÈÇ. Òè÷àì è ïîìàõ-
âàì ñ ðúêà íà ñåáå ñè, çàùîòî ñúíóâàõ ñúíÿ, êîéòî ìå ñúáóäè.
Ìîÿò òðåçâåí ñúí.

74

ÏÎÅÇÈß
Ãîëÿìàòà íàãðàäà è ïúðâî ìÿñòî
Äàíèöà Èâîâà ÕÐÈÑÒÎÂÀ, ãð. Âåëèêî Òúðâîâî............................... 5
Âòîðî ìÿñòî
Ìèëèöà Èâàéëîâà ÈÂÀÍÎÂÀ, ãð. Âàðíà ............................................ 7
Òðåòî ìÿñòî
Áîæàíà Òîíåâà ÑËÀÂÊÎÂÀ, ãð. Áóðãàñ ............................................ 10

ÏÐÎÇÀ
Ïúðâî ìÿñòî
Íèÿ Ñòàíèìèðîâà ÂÚËÍÎÂÀ, ãð. Âàðíà .......................................... 13
Âòîðî ìÿñòî
Íèêîëàé Äèìèòðîâ ÏÅÒÊÎÂ, ãð. Áóðãàñ .......................................... 18
Òðåòî ìÿñòî
Äàíèöà Ðóìåíîâà ÊÎÑÒÎÂÀ, ãð. Âàðíà ............................................ 29

ÏÎÎÙÐÅÍÈß
Ïîåçèÿ
Ïëàìåíà Äèìèòðîâà ÊÀÐÀÊÎËÅÂÀ, ãð. Âåëèêî Òúðíîâî .......... 36
Ìàðèÿ Ãåîðãèåâà ÏÅÒÐÎÂÀ, ãð. Ñîôèÿ ............................................ 37
Ïàòðèñèÿ Ðàäîñëàâîâà ÈÂÀÍÎÂÀ, ñ. ×åëîïå÷, îáë. Ñîôèÿ ........ 39
Äåíèöà Ñòàíèñëàâîâà ÌËÀÄÅÍÎÂÀ, ãð. Áóðãàñ ........................... 40
ßíà ×àâäàðîâà ÏÀÍÎÂÀ, ãð. Ïëîâäèâ ............................................. 42

Ïðîçà
Âåëèñëàâà Þëèÿíîâà ÙÅÐÅÂÀ, ãð. Ðóñå........................................... 44
Ñïàñ Âåñåëèíîâ ÌÎÑÊÎÂ, ãð. Áóðãàñ ............................................... 49
Þëèÿíà Ñòåôàíîâà ÑÒÅÔÀÍÎÂÀ, ãð. Âàðíà .................................. 59
Àëåêñàíäðèíà Àíäðååâà ÊÎÒÅÂÀ, ãð. Ñîôèÿ.................................. 68
Öâåòåëèíà Ñèìåîíîâà ÑÈÌÅÎÍÎÂÀ, ãð. Ñëèâåí ......................... 71

ÏÅÒß - ÏÐÈÑÒÀÍ ÇÅËÅÍ
Íàöèîíàëåí ëèòåðàòóðåí êîíêóðñ “Ïåòÿ Äóáàðîâà”

Áóðãàñ, ìàé 2022 ã.
Ñáîðíèê ñ íàãðàäåíè òâîðáè

Ñúñòàâèòåë è ðåäàêòîð Åëèöà Äóáàðîâà

ISSN 1313-809X
Èçäàíèå íà Äîì-ìóçåé “Ïåòÿ Äóáàðîâà” - Áóðãàñ

Ïåòðà Ëèìîçà, ãðàôè÷åí äèçàéí

Íà êîðèöàòà:
Åòþä îò êàðòèíàòà
“Ïåòÿ Äóáàðîâà”, 1986 ã., ìàñëåíè áîè
õóäîæíèê Ãåîðãè Çëàòàíîâ

Ïå÷àòíèöà M&BM ÎÎÄ
www.mbm-bg.com

Ïå÷àòíè êîëè 5
Ôîðìàò 84/108/32

Èçäàòåëñòâî ËÈÁÐÀ ÑÊÎÐÏ
www.meridian27.com

Áóðãàñ, 2022

Горещници. Литературна лаборатория, юли-август 2021 г.

76