การวางแผน ดูแลสุขภาพของตนเองและ ครอบครัว

บท 2
การวางแผนดูแลการวางแผน

ดูแลสุขภาพของตนเองและ
ครอบครัว

ความสัมพันธ์ระหว่างสุขภาพของตนเองและครอบครัว

การมีสุขภาพที่ดีไม่เจ็บไข้ได้ป่วยเป็นสิ่งที่ทุกคนปรารถนา
และการที่บุคคลจะมีสุขภาพดีได้นั้นไม่ใช่เพียงแค่ตนเองเท่านั้นแต่ครอบครัวก็ต้องมี
สุขภาพดีด้วยเช่นกัน

สุขภาพของตนเองถือเป็ นลักษณะและคุณภาพของสุขภาพ
เฉพาะตัวของบุคคลซึ่งจะแตกต่างกันออกไปตามวัยคือ

วัยเด็ก วัยผู้ใหญ่ วัยสูงอายุ

สุขภาพของวัยเด็กจะขึ้น วัยผู้ใหญ่สุขภาพของวัยผู้ใหญ่จะขึ้นอยู่ สุขภาพของผู้สูงอายุนี้จะเป็ นช่วงที่อยู่ใน
อยู่กับการเลี้ยงดูที่เเหมาะ กับการพึ่งตนเองเป็ นหลักเนื่ องจากเป็ น ระยะเสื่ อมเนื่ องจากเกิดความเสื่ อมถอย
สม วัยที่สมรรถภาพทางกายและความคิดสูง ของร่างกายและสมองจึงต้องได้รับความ
มีที่พักพิงหรือที่อยู่อาศัยที่ ช่วยเหลือจากผู้อื่น
ถูกสุขลักษณะ

แนวคิดสำคัญของการวางแผนสุขภาพของ
ตนเองและครอบครัว

คือ การกำหนดแนวทางในการเลือกรูปแบบการดูแลสุขภาพของตนเองและ
ครอบครัวเพื่ อให้มีสุขภาวะที่สมบูรณ์ ทั้งทางร่างกาย จิตใจ สังคม และปั ญญา

1 2 3

เพื่อดูแลสุขภาพแบบองค์รวม คือ เพื่อการพัฒนาสุขภาพเชิงรุก คือ การ เพื่อการกระตุ้นให้มีการสร้างเสริมสุขภาพที่
การดูแลสุขภาพของบุคคลทั้งด้าน ชักชวนให้บุคคลในครอบครัวของตนเอง เป็นรูปธรรม คือ การพัฒนากระบวนการใน
ร่างกาย รวมถึงความสัมพันธ์ทาง ร่วมกันดูแลสุขภาพ ร่วมกันคิดและร่วม การดูแลสุขภาพทั้งของตนเองและบุคคลใน
ด้านอื่นๆ เช่น วิถีการดำเนินชีวิต กันผลักดันกระบวนการสร้างเสริมสุข ครอบครัวให้เห็นผลอย่างชัดเจน
ความสัมพันธ์ทางด้านสังคม ภาพภายในครอบครัวให้เกิดขึ้น
เศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม เป็นต้น

45

เพื่อสร้างการมีส่วนร่วมของสมาชิกภายใน เพื่อการพัฒนาสุขภาพที่ยั่งยืน คือ การที่
ครอบครัวต่อการดูแลสุขภาพ คือ กระบวนการ ครอบครัวได้เกิดการเรียนรู้และความ
ในการสร้างสัมพันธภาพของบุคคลภายใน
ครอบครัว ที่จะช่วยกันดูแลและเรียนรู้การแก้ไข ตระหนักตลอดจนเห็นความสำคัญของ
ปัญหาสุขภาพด้านต่างๆของสมาชิกใน
ครอบครัวร่วมกัน การดูแลสุขภาพ

จากแผนภาพความสัมพันธ์สามารถวิเคราะห์องค์ประกอบสำคัญ
ของการวางแผนดูแลสุขภาพได้ดังนี้

1) การมีสุขภาพและคุณภาพชีวิตที่ดี
ขึ้นอยู่กับองค์ประกอบสำคัญของบุคคล เช่น

ครอบครัว ชุมชน และในส่วนของกลุ่มผู้กำหนดนโยบาย
ทิศทางและแนวทาง

2) มาตรการเพื่อส่งเสริมให้บุคคลมีสุขภาพและคุณภาพ
ชีวิตที่ดี

เป็นส่วนที่เอื้ออำนวยส่งเสริม สนับสนุนให้
ก ร ะ บ ว น ก า ร ดำ เ นิ น ง า น แ ล ะ ก า ร ป ร ะ ส า น สั ม พั น ธ์ ข อ ง ก ลุ่ ม
บุคคล ครอบครัว ชุมชน

2.1 มาตรการการศึกษา เป็นมาตรการสำคัญที่ช่วยส่งเสริม สนับสนุน ให้บุคคล ครอบครัว ชุมชน
มีความรู้และความเข้าใจ

2.2 มาตรการบริหารจัดการ เป็นการกำหนดนโยบาย เป้าหมาย ทิศทางกระบวนการจัดการ ดำเนินการให้
เป็นไปตามเป้าหมายที่กำหนดไว้

2.3 มาตรการทางสังคม มาตรการนี้เป็นตัวกำหนดหรือคอยควบคุมพฤติกรรมค่านิยมการรับรู้
ความเชื่อ ตลอดจนแบบแผนในการดำเนินชีวิตของบุคคลให้เป็นไปตามวิถีทางที่ถูกต้องและเหมาะสม

2.4 มาตรการทางกฎหมาย เป็นระเบียบข้อบังคับที่มีอำนาจในสังคม ซึ่งในที่นี้คือภาครัฐ
เป็นผู้กำหนดเพื่อควบคุมหรือบังคับให้บุคคลปฏิบัติการณ์เพื่อความสงบเรียบร้อย

3) การวางแผนปฏิบัติพฤติกรรมเพื่อนำไปสู่การมีสุขภาพและคุณภาพชีวิตที่ดี

สามารถดำเนินการได้ในระบบต่างๆซึ่งมีความแตกต่างกันออกไป

3.1) ระดับบุคคล เน้นให้เกิดการปฏิบัติตนตามแนวทางสุขาบัญญัติแห่งชาติ เช่น การทำกิจกรรม
นันทนาการต่างๆ เพื่อคลายเครียดการเข้าร่วมกิจกรรมชุมชน เป็นต้น
3.2) ระดับครอบครัว สร้างครอบครัวที่อบอุ่น เน้นการสร้างสัมพันธภาพอันดีของสมาชิกใน
ครอบครัว ดูแลสนับสนุนเกื้อกูลซึ่งกันและกัน เช่น การทำกิจกรรมต่างๆร่วมกันในวันหยุด
3.3) ระดับชุมชน สร้างการมีส่วนร่วมของสมาชิกในชุมชนในการดำเนินการพัฒนาชุมชน เน้นการ
ทำ กิ จ ก ร ร ม ต่ า ง ๆ ร่ ว ม กั น เ พื่ อ ใ ห้ ชุ ม ช น เ กิ ด ค ว า ม เ ข้ ม แ ข็ ง

4) การพัฒนาแบบองค์รวมอย่างยั่งยืน

เ ป็ น จุ ด มุ่ ง ห ม า ย สำ คั ญ ข อ ง ก า ร พั ฒ น า สุ ข ภ า พ ข อ ง
บุคคล ครอบครัว และชุมชน ซึ่งควรเน้นกิจกรรม
ต่างๆที่หลากหลาย เช่น อาการและโภชนาการ การ
ผ่อนคลายความเครียด การเยียวยาทางด้านจิตใจ
การหลีกเลี่ยงสิ่งแวดล้อมที่ไม่เอื้อต่อสุขภาพ การ
อ อ ก กำ ลั ง ก า ย แ บ บ แ อ โ ร บิ ค ส ร้ า ง สั ม พั น ธ ภ า พ ร ะ ห ว่ า ง
ตนเองและบุคคลรอบข้าง เป็นต้น

การวิเคราะห์เพื่อการวางแผนดูแลสุขภาพของตนเองและครอบครัว

จากการศึกษาปัญหาสุขภาพในปัจจุบัน พบว่าสาเหตุหรือปัจจัยที่ก่อให้เกิดปัญหาสุขภาพส่วน
ใหญ่เกิดจากพฤติกรรมสุขภาพของบุคคลเป็นสำคัญ เช่น ปัญหาเรื่องโรคอ้วนยิ่งสาเหตุก็เกิด
จากพฤติกรรมขาดการออกกำลังกายที่เหมาะสม ดังนั้นหากต้องการที่จะพัฒนาตนเองและ
บุคคลในครอบครัวให้มีสุขภาพที่ดี ก็จำเป็นที่จะต้องมีการพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพของตนเอง
แ ล ะ ค ร อ บ ค รั ว ใ ห้ เ อื้ อ ต่ อ วิ ถี ชี วิ ต เ พื่ อ ก า ร ส ร้ า ง เ ส ริ ม สุ ข ภ า พ ม า ก ขึ้ น

ซึ่งมี 3 กลุ่มปัจจัยได้แก่

กลุ่มปัจจัยนำ กลุ่มปัจจัยเอื้อ

กลุ่มปัจจัยเสริม

4. วิธีการวางแผนดูแลสุขภาพของตนเองและครอบครัว (4.1) การประเมินสภาวะสุขภาพของ
ตนเองและครอบครัว
การวางแผนดูแลสุขภาพของตนเองและ
ครอบครัวนั้นถือเป็ นกิจกรรมเริ่มตันที่สำคัญ การประเมินสภาวะสุขภาพของตนเอง
ดังนั้นการวางแผนดูแลสุขภาพของตนเอง และครอบครัวนั้นอาจใช้วิธีการสังเกต
และครอบครัวจึงเป็ นเรื่ องที่มีคุณค่าที่จะต้อง สุขภาพของตนเองและสมาชิกภายใน
ดูแลเพื่อความสุขของชีวิตโดยการวางแผน ครอบครัวโดยอาจพิจารณาจากภาวะ
โภชนาการซึ่งสามารถประเมินได้จากดัชนี
ในการดูแลสุผขภาพนั้น มวลกายโดยสิ่งเหล่านี้จะช่วยให้ทราบถึง
สามารถจำแนกได้สามขั้นตอนดังนี้ สภาวะสุขภาพเบื้องต้นว่ามีความเสี่ยงต่อ
การเจ็บป่ วยหรือไม่จึงมีความจำเป็ นที่จะ
ต้องอาศัยการประเมินจากบุคลากรทางการ
แพทย์และสาธารณสุขเป็ นสิ่งสำคัญ

4.2 การวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากการประเมิน

จากการประเมินสภาวะสุขภาพทั้งหมดทำให้ได้รับทราบข้อมูลทางสุขภาพของตนเอง
รวมถึงสมาชิกในครอบครัว และมีแนวทาง หรือวิธีการใดบ้างในการแก้ไขปั ญหาเพื่อจะ

ได้วางแผนในการแก้ไขปั ญหาสุขภาพที่เกิดขึ้นได้อย่างถูกต้อง

4.3 การวางแผนหรือกำหนดวิธีการเพื่อแก้ไขปัญหาสุขภาพที่ปรากฏ

เมื่อดำเนินการวิเคราะห์ข้อมูลแล้วสิ่งที่จะต้องกระทำต่อไปนี้คือการวางแผนหรือการกำหนดวิธี
การเพื่อแก้ปัญหาสุขภาพซึ่งจะต้องพิจารณาถึงความแตกต่างของปัญหาสุขภาพแต่ละปัญหา
รวมถึงความแตกต่างของบุคคลแต่ละบุคคลครอบครัว แต่ละครอบครัวในการดำเนินการแก้ไข
ปัญหาสุขภาพนั้นกลวิธีที่เหมาะสมที่ควรนำมาใช้ในการวางแผนดูแลสุขภาพของตนเองและ
บุคคลในครอบครัวอาจต้องนำเทคนิควิธีการควบคุมพฤติกรรมมาปรับใช้ด้วย
เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพมากขึ้น
โดยเทคนิควิธีดังกล่าวประกอบด้วย

สรุป

การกำหนดแนวทางในการเลือกรูปแบบของการปฎิบัติของตนเองและ
บุคคลในครอบครัวเพื่อให้มีสุขภาวะที่สมบูรณ์ทั้งร่างกายและจิตใจ เป็นสิ่ง
ที่มีความจำเป็ นเนื่ องจากภาวะสุขภาพมีลักษณะเป็ นองค์รวมไม่สามารถ

แบ่งแยกออกจากกันได้อย่างชัดเจน กระบวนการในการวางแผนดูแล
สุขภาพจึงจำเป็นที่ต้องพิจารณาในลักษณะที่สอดรับประสานกัน การ
วางแผนเพื่ อแก้ปั ญหาได้อย่างถูกต้องเหมาะสมโดยกระบวนการดังกล่าว
จะเริ่มตั้งแต่การประเมินสุขภาพ ซึ่งนับว่ามีความสำคัญมากเพราะจะช่วย
ให้ทำให้ได้ข้อมูลสาระสนเทศที่สำคัญอันเป็ นประโยชน์ในการวิเคราะห์
ข้อมูลทางด้านสุขภาพและนำไปสู่การวางแผนแก้ไขปั ญหาสุขภาพโดยใช้

วิธีที่เหมาะสมกับบุคคลและครอบครัวได้

สมาชิก

1) นายวิศรุต ภูงามเงิน เลขที่ 7
2) นายดลชา ตาวัง เลขที่ 8

3) นางสาวกัลยรัตน์ พิมาย เลขที่ 12
4) นางสาวชนิภรณ์ สิงห์มูล เลขที่ 18
5) นางสาวปวีณาธิดา ยิ้มโสภา เลขที่ 23
6) นางสาวพีรัชดา สวัสดิ์หิรัญ เลขที่ 26
7) นางสาววิสุทธิณี กุลาถาเน เลขที่ 28