เศรษฐศาสตร์เบื้องต้น

รายวิชาเศรษฐศาสตร์
ผู้สอน นายศักดิ์กมล ดวงชัย

เอกสารประกอบการเรียน

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1

เศรษฐศาสตร์
เบื้องต้น

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1

เศรษฐศาสตร์เบื้องต้น

ผู้สอน นายศักดิ์กมล ดวงชัย

เศรษฐศาสตร์คืออะไร
ทำ ไมจึงเป็นเรื่องใกล้ตัวและมีความสำคัญ

หลายคนคงเข้าใจว่า “เศรษฐศาสตร์” จะต้องพูดถึง
เรื่องเงิน ๆ ทอง ๆ ด้วยศัพท์ต่าง ๆ ที่นักวิชาการชอบ
พูดกัน ไม่ว่าจะเป็น จีดีพี อัตราเงินเฟ้อ
อัตราดอกเบี้ยอัตราแลกเปลี่ยน ฯลฯ
แต่แท้จริงแล้ว วิชาเศรษฐศาสตร์ดูจะมีอะไร
มากกว่านั้น และหากเราลองถามชาวบ้าน ร้านตลาด
ทั่วไป “เศรษฐศาสตร์” อาจเป็นคำที่ไม่คุ้นหูแต่เราล้วน
คุ้นเคยกับความรู้แขนงนี้ดีเพราะเศรษฐศาสตร์เกี่ยว
โยงกับชีวิตประจำวันของคนเรา ทุกเพศทุกวัยและทุก
อาชีพจริง ๆ แล้วเราต่างก็มี “วิธีคิดแบบ
เศรษฐศาสตร์” อยู่ตลอดเวลาตั้งแต่ตื่นจนกระทั่ง
หลับ และะตั้งแต่เกิดจนกระทั่งตาย โดยที่ เราไม่รู้ตัว
ด้วยซ้ำไป เช่น

ตื่นมาตอนเช้า เราเลือกระหว่างจะลุกไปโรงเรียน
หรือจะนอน ต่ออีกสักหน่อย

เข้ามหาวิทยาลัย เราจะเลือกเรียนคณะที่เราชอบ
หรือคณะที่ พ่อแม่อยากให้เราเรียน

ตอนนี้หมูมีราคาแพง เราหันมากินไก่หรือกินปลาดีกว่า

แหล่งที่มา : เศรษฐศาสตร์...เล่มเดียวอยู่ ฉบับปรับปรุงใหม่
หนังสือเรียนเสริม วิชาเศรษฐศาสตร์

จะเห็นว่า “ทุกคนต้องตัดสินใจเลือก (make a choice) อยู่ตลอด
เวลา” และบางครั้งเราตัดสินใจเลือกด้วยสัญชาตญาณและความ
คิดอ่านของเราไปแล้ว ทั้ง ๆ ที่ยังไม่เคยเรียนเศรษฐศาสตร์เลย
ด้วยซ้ำมนุษย์ทุกคนเรียนรู้เศรษฐศาสตร์พื้นฐานด้วยตัวเอง โดยไม่
ต้องให้ใครมาสอน เมื่อถึงวัยที่พอคิดอ่านเองได้แล้ว บางครั้งเราก็
นำวิธีคิดแบบเศรษฐศาสตร์มาใช้ประกอบการตัดสินใจแก้ปัญหา
ต่าง ๆ ในชีวิตประจำวันโดยที่เราไม่รู้ตัว เคยคิดอย่างนี้บ้างหรือไม่
ว่า “เราทำอย่างนี้แล้วคุ้มหรือไม่” นั่นก็เพราะการตัดสินใจเลือกของ
เราทำให้ได้มา ซึ่งของสิ่งหนึ่งที่เราชอบแต่เราก็ต้องยอมเสียสละอก
สั่งหนึ่งไป หรือพูดง่าย ๆ ว่า ทุกครั้งที่เลือกต้องมีการแลก หรือ
ตรงกับสำนวนไทยว่า “ได้อย่างเสียอย่าง” ซึ่งตรงกับศัพท์
ที่นักเศรษฐศาสตร์ชอบใช้กันว่า “trade-off” เช่น ถ้าเราเลือกที่จะ
นอนต่ออีกสักชั่วโมง ก็จะเสียโอกาสที่จะใช้เวลาชั่วโมงนั้นดูการ์ตูน
ในตอนเช้าออกกำลังกาย หรืออ่านหนังสือ เป็นต้น ถ้าเราประเมิน
แล้วว่าการนอนต่อคุ้มค่ากับสิ่งที่เราเสียไป เราก็เลือกที่จะท่านั่นคือ
วิธีคิดแบบเศรษฐศาสตร์ ซึ่งเชื่อว่ามนุษย์ทุกคนตัดสินใจและเลือก
ที่จะทำบนพื้นฐานของความเป็นเหตุเปันผล ดังนั้น เศรษฐศาสตร์
จึงไม่ใช้วิชาที่ยากและเป็นเรื่องไกลตัวอย่างที่หลายคนคิด

ทุกครั้งที่เลือก
ต้องมีการแลกหรือตรงกับ

สำนวนไทยว่า
“ได้อย่างเสียอย่าง”

ซึ่งตรงกับศัพท์ที่
นักเศรษฐศาสตร์ชอบใช้กันว่า

“trade-off”

แหล่งที่มา : เศรษฐศาสตร์...เล่มเดียวอยู่ ฉบับปรับปรุงใหม่
หนังสือเรียนเสริม วิชาเศรษฐศาสตร์

แขนงวิชาเศรษฐศาสตร์

ในปัจจุบัน การศึกษาวิชาเศรษฐศาสตร์แบ่งเป็น 2 แขนงหลัก คือ
1. เศรษฐศาสตร์จุลภาค (Microeconomics) 2. เศรษฐศาสตร์มหภาค (Macroeconomics)

1. เศรษฐศาสตร์จุลภาค (Microeconomics)
เป็นการศึกษากิจกรรมทางเศรษฐกิจของบุคคลและ
ครัวเรือน เป็นการศึกษาเฉพาะส่วนย่อยๆ ในระยะเวลา
หนึ่ง ๆ เช่นพฤติกรรมวินค้าชนิดใดชนิดหนึ่ง

2. เศรษฐศาสตร์มหภาค (Macroeconomics)
เป็นการศึกษากิจกรรมทางเศรษฐกิจใน
ภาพรวมหรือในระดับประเทศ เช่น รายได้ประชาชาติ
การบริโภค การออม การลงทุน ภาวะการจ้างงานของ
ประเทศการเงินและการคลังของประเทศการค้าระหว่าง
ประเทศ อัตราดอกเบี้ย ซึ่งทั้งหมดนั้นเป็นปัญหาที่
กว้างขวางกว่าเศรษฐศาสตร์จุลภาค

แหล่งที่มา : เศรษฐศาสตร์...เล่มเดียวอยู่ ฉบับปรับปรุงใหม่
หนังสือเรียนเสริม วิชาเศรษฐศาสตร์

ปัญหาพื้นฐานทางเศรษฐศาสตร์

ทรัพยากรมีจำกัด แต่ความต้องการของคนมีไม่จำกัด
จึงเกิดปัญหาความขาดแคลน(Scarcity)

หากหยิบกระดาษขึ้นมาสักแผ่นแล้วลองจดสิ่งที่เราต้องการ
หรืออยากได้ในตอนนี้ คงมีมากมายนับไม่ถ้วนและถ้าลองเอาความ
ต้องการของทุกคนมารวมกัน ไม่อยากนึกเลยว่า จะต้องใช้
ทรัพยากรเพื่อเป็นวัตถุดิบ เครื่องมือ เครื่องจักร แรงงาน ไฟฟ้า
เท่าไรจึงจะเพียงพอที่จะสามารถผลิตของที่ทุกคนอยากได้ทั้งหมด
ถ้าความต้องการมีมาก ๆ ทรัพยากรที่เอามาผลิตนี้ก็จะกลายเป็น
ของหายากหรือขาดแคลน (scarcity) ในที่นี้รวมถึงเวลาซึ่งเป็น
ทรัพยากรที่มีค่าอย่างหนึ่งก็มีจำกัดด้วยเช่นกัน จะเห็นได้ชัดว่า
ความต้องการมีไม่จำกัด (unlimited wants) ขณะที่ทรัพยากรมี
จำกัด (limited resources) ทำให้เกิดปัญหาขึ้น ซึ่งก็เป็นปัญหา
พื้นฐานที่เกิดขึ้นตลอดเวลา แล้วต้องทำอย่างไรจึงจะจัดสรร
ทรัพยากรมาผลิตให้ได้ในสิ่งที่เราต้องการ

คำตอบไม่ยาก คือ เราต้องเลือก ต้องตัดใจสละบางอย่าง
เพราะไม่ สามารถทำได้ทั้งหมดทุกทางเลือก เช่น ถ้าเรานำทรัพยากร
ที่มีมาผลิตของ สิ่งหนึ่ง ก็จะไม่สามารถเอาไปผลิตของสิ่งอื่น
บทบาทของวิชาเศรษฐศาสตร์ จึงต้องการที่จะตอบว่า เราจะเลือก
ผลิตอะไร หรือไม่ผลิตอะไร เพื่อให้ การเลือกดังกล่าวคุ้มค่ามากที่สุด

แหล่งที่มา : เศรษฐศาสตร์...เล่มเดียวอยู่ ฉบับปรับปรุงใหม่
หนังสือเรียนเสริม วิชาเศรษฐศาสตร์

ทรัพยากรที่มีจำกัดขณะที่ความต้องการมีไม่จำกัดจึงทำให้เกิด
ปัญหาขาดแคลนทรัพยากรนำไปสู่ปัญหา 3 ข้อคือผู้ผลิตจะผลิตอะไร
ผลิตอย่างไร และผลิตให้ใคร ทั้ง 3 ปัญหานี้ คือ ปัญหาพื้นฐานที่
เศรษฐศาสตร์จะเข้ามาช่วยแก้ไขว่าผู้ผลิตควรจัดสรรทรัพยากรที่มี
จำกัดอย่างไร เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด เพราะเมื่อมีการตัดสินใจใช้
ทรัพยากรหรือปัจจัยการผลิตไปผลิตอะไรอย่างใดอย่างหนึ่งแล้ว ก็จะ
เสียโอกาสที่จะเอาทรัพยากรหรือปัจจัยการผลิตจำนวนเดียวกันนั้นไป
ผลิตอย่างอื่ นในเวลาเดียวกัน

What ปัญหาว่าจะผลิตอะไร
ปัญหานี้เกิดจากทรัพยากรหรือวัตถุดิบในการผลิตมี
จำกัด ไม่สามารถตอบสนองความต้องการที่มีไม่จำกัด
ได้ทั้งหมด ผู้ผลิตจึงต้องเลือกว่าจะผลิตอะไรบ้าง
จำนวนเท่าใด ถึงจะได้ประโยชน์สูงสุด

How ปัญหาจะผลิตอย่างไร
ปัญหานี้เกิดจากเมื่อเราเลือกได้แล้วว่าจะผลิตอะไร
ก็ต้องมาคิดต่อว่าจะเลือกใช้ทรัพยากรหรือวัตถุดิบใน
การผลิตอย่างไร ถึงจะทำ ให้ต้นทุนถูกที่สุด และมี

ประสิทธิภาพมากที่สุด

Fwohrom กระจายสินค้าและจ่ายผลตอบแทนจากการผลิตไปให้ใครบ้าง
ปัญหานี้เกิดจากเมื่อผลิตสินค้าได้แล้ว เราไม่รู้ว่าใครจะเป็น

ผู้บริโภคสินค้าที่เราผลิตขึ้นมาใครควรมีส่วนได้รับผลตอบแทน
จากการผลิตสินค้านั้น นั่นก็คือ เราต้องคิดว่าเราจะเลือกว่าเราจะ

กระจายสินค้าและจ่ายผลตอบแทนจากการผลิตนั้นให้ใครบ้าง
ถึงจะได้ประโยชน์สูงสุด

แหล่งที่มา : เศรษฐศาสตร์...เล่มเดียวอยู่ ฉบับปรับปรุงใหม่
หนังสือเรียนเสริม วิชาเศรษฐศาสตร์

ปัจจัยการผลิต

Factors of production

หมายถึง สิ่งที่นำมาใช้ประกอบกันในการผลิตสินค้าและบริการ
แบ่งออกเป็น 4 ประเภท คือ ที่ดิน แรงงาน ทุน และผู้ประกอบการ

แหล่งที่มา : เศรษฐศาสตร์...เล่มเดียวอยู่ ฉบับปรับปรุงใหม่
หนังสือเรียนเสริม วิชาเศรษฐศาสตร์

กิจกรรมทางด้านเศรษฐศาสตร์

การผลิต

การผลิต หมายถึง การสร้าง
อรรถประโยชน์ของปัจจัยการผลิต
ต่างๆ ขึ้นมาใหม่ เพื่อก่อให้เกิดสินค้า
และบริการต่างๆ รวมไปถึงการผลิต
สินค้าขึ้นมาใหม่ การเก็บรักษาสินค้า
เพื่อทำให้มีคุณภาพดีขึ้น การเคลื่อน
ย้ายสินค้าต่างๆไปสู่ผู้บริโภค
รวมถึงการบริการต่างๆ โดยการดำเนินการผลิตนี้จะต้องอาศัย
ทรัพยากรหรือปัจจัยการผลิตซึ่งแบ่งออกเป็น 4 ประเภท ได้แก่
ที่ดินและทรัพยากรธรรมชาติ แรงงาน ทุน และผู้ประกอบการ

การบริโภค

การบริโภค หมายถึง การใช้ประโยชน์จาก
สิ่งของและบริการเพื่อสนองความต้องการ
ของมนุษย์ เช่น เมื่อหิวก็รับประทานอาหาร
เมื่อปวดฟันก็ไปหาทันตแพทย์เพื่อรับการ
รักษา เป็นต้น ซึ่งโดยทั่วไปการบริโภค
สินค้าของแต่ละบุคคลย่อมมีความแตกต่าง
กันอันเนื่องมาจากปัจจัยต่างๆ

แหล่งที่มา : เศรษฐศาสตร์...เล่มเดียวอยู่ ฉบับปรับปรุงใหม่
หนังสือเรียนเสริม วิชาเศรษฐศาสตร์

การกระจาย

การกระจาย หมายถึง การจำหน่ายแจก
จ่ายสินค้าและบริการซึ่งเป็นผลผลิตไป
ยังผู้บริโภค ตลอดจนการแบ่งสรรผล
ตอบแทนไปยังผู้มีส่วนร่วมในการผลิต

การแลกเปลี่ยน

การแลกเปลี่ยน หมายถึง กระบวนการที่เกิดจากบุคคลทั้งสอง
ฝ่ายมีความสมัครใจร่วมกันในการดำเนินกิจกรรมทางเศรษฐกิจ
ระหว่างกัน โดยมีบุคคลหนึ่งเป็นผู้ครอบครองทรัพย์สินและ
บริการ มีความเต็มใจมอบสิ่งของที่ตนครอบครองอยู่ให้บุคคล
อื่นโดยมีสื่อกลางในการแลกเปลี่ยน เช่น เงิน สิ่งของ เป็นต้น

แหล่งที่มา : เศรษฐศาสตร์...เล่มเดียวอยู่ ฉบับปรับปรุงใหม่
หนังสือเรียนเสริม วิชาเศรษฐศาสตร์