Majalah Sinpo Wekelijksche - Editie Edisi Tahun ke 16 No. 873 Sabtu 23 Desember 1939

«4EEIJHSCHE -EDITIE

SAPÏOE 25 DECEMBER 1959

TABON KA XVI No. 675

i?ÿÂ:5

t :4 ÿ\

» si í 2• ■: -i'--

k Ä J |.j M/
"
wW

¿■'P’TvPc
" <J

'IAPA soeda pake Aioe Souvenir, iaoe
beioel bagimana baek adanja itoe bedak.

Mengapa Ajoe Souvenir samingkin
disoeka, iioelah ada menjaiaken leges,
bagimana bagoes adanja iioe bedak poenja
kwaliieii.

Doos besar f 0.60 Doos keijil f 0.15

THE BWAN
Toko GWAN TJWAN

Bill III .\ (Tegal].

< Sin EÄ 2fr 1

peladjarannja, tetapi poen nomor satoe TOENDANGAN JANG SETIA.
didalam sport. Ia masih ketjilnja ada satoe
anak jang koeat dengan mempoenjai pikiran Ditoetoerken oleh:
terang. Tida heiran lagi jang ia didalam
waktoe pendek soedah dapat mentjapai G. T. L.
diploma doktor gigi. Sesoeatoe orang senang
sekali di obati olehnja maka itoe ia poenja 38)
langganan ada banjak. Dan sesoedah satoe
minggoe bakerdja keras, ia tida akan „Toenggoe sabentar, akoe maoe
loepakan minoem Java Bier • Ini memang koempoelken doeloe akoe poenja
bagiannja orang2 lelaki jang gagah sebab ini soemanget.”
bier menghilangkan djoega pengrasaän lelah.
„Tapi akoe liât itoe pintoe ka­
mar ada tertoetoep.”

„Tidakah kaoe bilang dengen ini
kaartjis akoe bisa masoek ka itoe
kamar?”

„Betoel, tapi ada lebih baek dji­
ka kaoe boeka itoe pintoe kamar
dengen tangan sendiri, kerna djika
kaoe minta pertoeloengannja pen-
djaga pintoe, sabelonnja kaoe bisa
masoek, kaoe tentoe disoeroe me­
noenggoe, dan djika kaoe oendjoek
glagat tida baek, kaoe bisa lantas
ditanj a dan barangkali dj oega kaoe
lantas digledah. Apatah jang
nanti terdjadi djika sampe kadja­
dian begitoe? The tjongtok bakal
slamet dan kaoe bakal dimasoeken
dalem boei. Djika ini kali kaoe
kena ditangkep, kaoe moesti oe­
tjapken slamet tinggal pada ini
doenia dan pada kaoe poenja Eng
Nio.”

Koetika dapet denger itoe perka­
tahan, Hong Giok poenja pikiran
penoe dengen kakaloetan, dan
The tjongtok perhatiken itoe pe­
ngaroe takoet jang dioendjoek oleh
Hong Giok.

„Apatah jang akoe moesti ber­
boeat?” tanja Hong Giok. „Oen-
djoekenlah dan akoe nanti lakoe-
ken.”

„Djika kaoe soeda ada di depan
itoe pintoe kamar, kaoe moesti bi-
loek ka samping kiri dan kaoe nan­
ti liât satoe pintoe jang bisa me-
nemboes pada satoe kamar perte-
ngahan.”

„Dan?”
„Sasoeda itoe kaoe nanti foerha-
depan dengen satoe pintoe jang
mempoenjain knop resia, pidjit
itoe dan pintoe bisa lantas terboe-
ka, katjoeali djika itoe pintoe ada
terkontji dari dalem. The tjong­
tok jang tida poenja doegahan
djelek atas dirinja, soeda tentoe
tida bikin persediahan. Djika ia
tida ada di sitoe, kaoe moesti
toenggoein. Inget sama iapoenja
pakean jang akoe soeda kasi taoe.”
„Baek, baek,” kata Hong Giok
dengen pikiran kaloet.
„Akoe tida maoe tanggoeng kaoe

2 *sïwea.&

poenja diri dalem ini kerdjahan,” Meng h i-

kata Wang Ching palsoe. langken Batoek!
„Ah, temponja soeda dateng
SS* Begitoe lekas dapet tanda batocl?
aken akoe robah haloean pengi­ atawa pilek, pakelah CHAMBER­
doepan. Barangkali djoega akoe
aken hadepken nasib jang djelek REMEDÍ LAIN’S OBAT BATOEK! Ini obat
dan akoe achirnja tentoe...... ” lantas bikin ilang pengrasahan gatel

„Kaoe menjesel? Ah, kaoe masi .?& jhs.ColdsM di kaoc poenja leher ... melegahken
terlaloe moeda. Inget, djika kaoe lobang2 oedara dari idoeng ... koe-
maoe lakoeken satoe kerdjahan
houp. rangken pengrasahan sesek dan li.
jang soeda dipikir mateng, kaoe
njapken pilek. Ini obat ada baik
djangan djadi menjesel. Apa kaoe
► ntnhjrru oat. dan bolch di pertjaja saanteronja.
masi merasa sangsi?” Dan djoega boleh dipake boeat
„Boeat kaoe memang dengen
anak baji, anak2 dan orang dewasa.
gampang oetjapken itoe perkata­
CHAMBERLAIN MEDICINE COMPANY. INC.
han, tapi bagi a'koe ada sebaliknja. New York U. S. A. $t. Louis
Akoe sasoenggoenja sänget bentji
pada The tjongtok, tapi dalem p*ihj; Chamberlain’s

akoe poenja kabentjian, kadang- COUGH REMEDY
kadang terbit pikiran laen. Tapi,
lantaran akoe soeda disoempa i.
dan dioetoes boeat lakoeken itoe
kerdjahan, maski ada bertenta- Hong Giok berdiri tegak, itoe sänget sabar dan mengawasin itoe
orang jang berpakean item ma­ tangan jang pegangin piso. Hong
ngan keras dengen akoe poenja Giok tida berdaja dan laloe lem­
kamaoean, akoe toch moesti lakoe­ djoe menjamperin, tapi Hong Giok parken pisonja. Kamoedian ia
boekan djadi brani hanja timboel awasin moekanja itoe orang jang'
ken djoega.” ia hendak boenoe, jang selama itoe
„Akoe sekarang liât ’kaoe tida rasa tjoeriga. teroes oendjoek roepa sabar dan
Sabelonnja Hong Giok bisa ber­ senjoeman manis. Hong Giok lan­
goemeteran lagi, tentoe kaoe bisa tas berloetoet, ia poenja dengkoel
lantas kerdja.” boeat apa-apa, itoe orang lantas djadi lemas, seperti djoega satoe
lotjotken ia poenja koemis palsoe, poehoen ketjil ditebang dengen
Satelah itoe Wang Ching palsoe dan Hong Giok dapet liât jang itoe kampak jang tadjem.
tinggalken Hong Giok dan tjam- boekan laen orang hanja The
poer sama laen-laen tetamoe. tjongtok jang mengakoeh djadi Samentara itoe tida ada satoe pa­
Wang Ching. tah perkatahan jang dioetjapken,
Hong Giok menoedjoe ka itoe dan melaenken- kadengeran soea-
Hong Giok berdiri seperti pa- ranja Hong Giok mengelah napas
tempat jang soeda dikasi taoe. Ia pandjang pendek.
tjoba tabahken hatinja, tapi tida toeng, ia tida bisa oetjapken per­
berhasil, dan sasoeatoe tindakan katahan. Ia baroe taoe bahoea itoe BAGIAN KA 29.
Wang Ching palsoe ada The tjong­ „Bangoen,” prentah The tjong­
kaki jang ia denger membikin la- tok sendiri. The tjongtok berlakoe tok pada Hong Giok.
poenja kabranian koerang banjak. „Akoe tida maoe bangoen, Pa~
doeka,” berkata Hong Giok. „Akoe
Lotjeng ibertaoenji satoe kali. moesti diboenoe di bawah kaoe

Hong Giok dapet denger itoe. poenja telapakan kaki.”
„Sekarang temponja soeda sam­ „Mati, Hong Giok? Kaoe tida

pe,” meratap Hong Giok dalem ha­ taoe jang akoe soeda kasi am-
tinja. „Akoe tida bisa oendoerken poen!”
diri. Oh, Toehan, akoe pasrahken
akoe poenja djiwa dalem kaoe poe­ „Oh, padoeka, akoe tida soedi,
nja tangan! Dan, Eng Nio, akoe
hatoerken slamet tinggal boeat se­ dan hoekoemlah akoe kerna kaoe
nanti anggep akoe sebagi penge-
lamanja!” tjoet.”
Dengen hati berdebar dan kri-
„Apa kaoe tida ada poenja doe­
nget dingin mengoetjoer di djidat, gahan?” tanja The tjongtok.

Hong Giok bisa masoek dalem itoe „Doegahan apa, padoeka?”
kamar jang .ditoendjoeken. Ia me- „Sebabnja kenapa akoe kasi am-
poen pada kaoe?”
noleh kanan-kiri, dan tida djaoe Hong Giok pikirin sabentaran,ia
dari poehoen boengah jang ha- inget pada itoe oetjapan-oetjapa11
roem, ia dapet liât satoe orang ber-
pakean item. Ia angkat kakinja de­ jang seringkali diseboet oleh The
ngen tindakan pelahan, tapi itoe tjongtok boeat tjega ia lakoeken
itoe perboeatan, tapi ia tida dapet
orang jang berpakean item sedikit taoe sebab-sebab jang betoel kena­
poen tida kaliatan bergerak.
pa ia soeda dikasi ampoen.
Hong Giok brenti sabentaran, ia
poenja tangan goemeteran, hati­
nja berdebar-debar, ampir sadja ia
lemparken itoe piso jang ia pe­
gang, tapi ia soeda braniken hati­
nja dan bertindak lebih djaoe.

Tatkaja itoe orang jang berpa­
kean item kaliatan bergerak dan
Hong Giok dapet liât itoe tanda di
tangan sa'belah kiri.

3

koeman boeat itoe maksoed jang

akoe toedjoeken atas kaoe poenja

IHIZMBIIS B IE IR A\ NA M diri.”
The tjongtok bersenjoem men-

denger itoe oetjapan jang dika-

Orang prampoean sahabisnja bersalin, boeat bersiken loearken oleh satoe orang jang
dara dan bikin dara djadi hidoep, soepaja djaoe dari pe-
njakit „kapoetian”, tida ada lebih baek dari minoem merasa bertrima kasi.
Tatkala itoe pintoe terboeka dan

moentjoel satoe orang jang ber-

ANGGOER PEKTAY dari Wai Sun Dispensary. pakean seperti kapitein Boe Goei
Minoem teroes satoe sampe tiga flesch, njonja aken
Tin.
dapet kanjatahan, bagimana enak dan senang rasanja. „Kapitein Boe Goei Tin!” kata

Hong Giok dengen roepa kaget.

Kawarasan aken djadi sehat betoel. „Han Tjeng dateng,” kata The
Salaennja basmi „pektay”, ini anggoer bikin ring- tjongtok dalem hatinja dan ber­
bareng dengen itoe ia keroeitken

; kes pranakan, jang sänget perloe bagi sasoeatoe orang djidatnja.
prampoean jang habis branak. „Padoeka,” kata Hong Giok lebih

djaoe. „Akoe amat merasa maloe

Anggoer Pektay dari Wai Sun Dispensary, ada sa- sama akoe poenja perboeatan. Akoe
f toe-satoenja anggoer paling baek betoel boeat semoea
soeda loepaken akoe poenja ka-
orang prampoean. Bikin dateng boelan tida merasa sa- hormatan dan akoe soeda loepaken
kit dan semboeken kengki poet-toei.
akoe poenja ampat kawan.”
Satoe flesch besar f 4.— laen onkost kirim. Bisa da­ „Kaoe poenja ampat kawan,

Hong Giok,” kata The tjongtok de­
ngen roepa sabar, „akoe kira kaoe

pet beli pada: soeda loepaken marika.”
„Padoeka, baroesan kaoe bilang
N. V. DRUKKERIJ SIN PO,
Asemka 30, Batavia. jang akoe ada poenja hati moelia.
dan pertjajalah bahoea akoe poe­

nja ampat kawan djoega tida koe­

rang moelianja dari akoe.”
„Moelia!” mengoelangken The

„Kaoe moesti bertrima kasi pada tjongtok sembari oendjoek roepa
Eng Nio,” kata The tjongtok koe­ „Kaoe maoe briken kaberoentoe­ " sengit.
ngan pada’koe, padoeka? Ah, sa- „Betoel, padoeka, marika, ada
tika dapet liât Hong Giok tida bisa betoelnja kaoe moesti briken hoe- poenja hati jang moelia.”
'kasj djawaban. „Kaoe moesti ha-

toerken trima kasi pada Eng Nio,

kerna ia soeda toeloeng kaoe poe- Soeda terbit boekoe:
hja djiwa.”
Kaädjaiban Takdir
„Eng Nio, padoeka?” meneges’n
Hong Giok. terkoempoel dari pengalaman-pengalaman dan di roendingken

„Ja, akoe tida bisa hoekoem poe-

tri’koe poenja bakal soeami.” dengen Astrologie Tionghoa enz. enz. .

„Eng Nio ada kaoe poenja poetri, Oleh Toean Luitenant TAN GIN HO di Cheribon.
Padoeka? Oh, ampir sadja akoe
Pikiran Toean Lauw Tjeng Bie, Soekaboemi, tentang boekoe „Kaädjaiban
boenoe kaoe!” Takdir” adalah seperti brikoet :
„Inget apa jang kaoe oetjapken
„Boekoe terseboet ada berharga besar boeat orang jang hendak
baroesan. Kaoe ampir ¡boenoe sa­ perhatiken isinja, kerna boekan sadja boeat tambah pengalaman
toe orang jang bakal djadi kaoe tapi djoega ada satoe penghiboer dalem pengidoepan jang sabetoel-
poenja mertoea.” nja orang haroes trima baik dari segala apa jang terdjadi atas
„Takdir”, apa lagi pada marika jang mendjalani kewadjiban dengen
„Oh, padoeka, akoe minta kaoe

Poenja sariboe ampoen.” setia dan djoedjoer”.

„Kaoe ada poenja hati jang Satoe philosoof jang terkenal, bangsa Japan, Dr. TOYOHIKO KAGAWA ada
moelia, Hong Giok, kaoe dapet am­ bilang begini dalem ia poenja sala satoe boekoe:
poen sapenoenja.”
„Segala kasoesahan jang kita dapet di doenia haroeslah kita be-
„Dan. kaoe, padoeka, ada satoe rasa soekoer pada Toehan Jang MahaKewasa, sebab, dalem itoe
orang besar jang berboedi. Sedari kasoesahan kita nanti bisa hargaken kasenangan terlebi tinggi,
sekarang dan sateroesnja akoe ada biarpoen kasenangan itoe terdapetnja sedikit sekali”.

djadi kaoe poenja boedak jang se­ Orang tida taoe bagimana rasanja senang djika tida taoe rasanja soesa.
tia. Sasoeatoe tetes dari akoe
poenja dara, bakal dikorbanken Harga per djilid f 1,50
boeat kaoe dan Eng Nio.” Kirim oewang lebih doeloe f 1,80
Rembours f 2,05.
„Trima kasi, Hong Giok,” kata
The tjongtok sembari bersenjoem. Boekoe „Kaädjaiban Takdir” jang terseboet bisa dapet bell pada:

„Kaoe poenja kasetiahan aken di­ Drukkerij SIN PO,
bales oleh satoe kaberoentoengan Asemka 29/30, Batavia.

jang tida terhingga besarnja.”

4

„Apatah kaoe tida taoe jang ma­ Boeat bikin koewat badan dan
rika soeda bikin, Hong Giok? Kaoe tambah dara, perloe dengen
soeda digoenaken sebagi pekakas
dari iaorang poenja maksoed. ANGGOER WEISING

Orang-orang jang hendak djoeal Orang prampoean dan lelaki boleh
kahormatan bangsa dan negri pa­ minoem ini anggoer. Djoega boeai
da laen orang kaoe anggep moelia? orang ioewa dan moeda, ini ang­
Tjoba djawab itoe semoea. Itoe goer ada berfaedah.
ada kaoe poenja piso dan kaoe
masi ada tempo boeat lakoeken itoe Sehaiken orang berbadan lemah.
pemboenoehan. Bangoen dan dja­ Bikin segar bagi orang jang ber-
ngan berloetoet lebih lama.” paras poeijei, koeroes, kapala be-
rasa poesing, pinggang sakii aiawa
Hong Giok bangoen dan oen­ pegal, dan sebaginja.
djoek ia poenja roepa menjesel.
Orang prampoean jang daieng
„Padoeka, akoe maoe batalken boelan iida beioel, perloe minoem
itoe maksoed boeat memboenoe ini anggoer, aken djaga djangan
dan akoe sänget menjesel dan tida sampe dapei kapoeiian.
loepoet boeat minta kaoe poenja
ampoen. Tapi, padoeka, djika, kaoe Kaloe malem soeka bongsiai aiawa
tida maoe kasi ampoen akoe poe­ banjak kenijing, bisa disemboeken
nja ampat kawan, akoe poen min­ oleh ini anggoer.
ta dihoekoem sadja dan minta di-
boenoe sama-sama.” Harga flesch besar f 5.—,
laen onkost kirim.
The tjongtok laloe toendoeken
kapalanja dan kamoedian ia kata: Bisa dapei. beli pada :

„Tida Ibisa, Hong Giok, kerna Drukkerij SIN PO, Asemka, Batavia.

marika soeda berhianat dan mari­ „Lempar itoe piso,” prentah The kedjoet. „Kaoe ada..........”
ka moesti dihoekoem mafi.” tjongtok. „Akoe ada di bawah kaoe poenja

„Djika demikian, akoe poen Hong Giok taro oedjoengnja itoe prentah,” kata Han Tjeng pada
moesti toeroet dihoekoem mati, piso di iapoenja dada. Hong Giok sembari bongkoken ba-
kerna akoe djoega teritoeng soeda dannja.
tida bersetia. ¡Selaennja itoe akoe „Lemparken itoe piso,” kombali
poenja dosa ada lebih besar dari The tjongtok meminta. „Padoeka, akoe minta kaoe dja­
iaorang.” ngan toeroet laen orang poenja
„Pertanggoengan boeat djiwanja omongan,” kata Hong Giok.
The tjongtok berpaling pada Han akoe poenja ampat kawan, padoe­
ka,” kata Hong Giok. • „Djangan dikaboelken, padoeka,”
Tjeng dan mengawasin, samentara kata Han Tjeng.
Hong Giok teroes pasang mata. The tjongtok berpaling pada
Sekarang ia mengarti sama siapa Han Tjeng jang laloe oendjoek ia (Aken disamboeng)-
ia lagi beroeroesan. poenja senjoeman jang mendje-
moeken.
„Tida bisa,” kata Han Tjeng,
„kaoe tida moesti mati lantaran „Baek,” kata The tjongtok, „kaoe
itoe. Lebih djaoe kaoe moesti me­ poenja ampat kawan bakal dapet
ngarti bahoea ada banjak kadosa- ampoen.”

hannja jang The tjongtok tida bi­ Hong Giok laloe berloetoet dan
sa dan tida boleh kasi ampoen.” njataken iapoenja trima kasi.

„Tapi ia soeda kasi ampoen akoe „Padoeka, kaoe soeda lakoeken
poenja diri.” satoe kakliroean jang tida bisa di­
bikin betoel,” kata Han Tjeng.
„Kerna kaoe bakal djadi Eng
Nio poenja soeami,” kata The „Apa?” Iberseroe Hong Giok de­
tjongtok.
ngen oendjoek iapoenja roepa ter­
„Kaoe kliroe, padoeka, akoe be­
lon dan taarangkali djoega tida bisa
djadi Eng Nio poenja soeami. Dji­

ka kaoe tida bisa kasi ampoen pa­
da dirinja akoe poenja ampat ka­
wan, akoe minta ditangkep dan

dihoekoem bersama-sama.”
„Bah,” kata Han Tjeng, „seka­

rang boekan djemannja anak moe­
da mati lantaran pertjintahan.”

„Kaoe poenja oetjapan itoe ba-
rangkali ada bener, tapi orang bi­
sa mati sembarang waktoe.”

Hong- Giok laloe ambii itoe piso
jang ia maoe goenaken boeat boe­
noe The tjongtok. Han Tjeng se­
dikit poen tida terkedjoet.

The tjongtok madjoe menjam-
perin.

Tahon ka XVII Saptoe 23 December 1939 No. 873

a ¥K %¡

Wekelijksche - Editie

★
Harga abonnement f 3.— per kwartaal — Boeat abonne dagblad Sin Po f 1,50

T ooneel-Mela joe.

Oleh:
Tzu You.

Who’s Who?

r\I bawah ini ada penoetoeran toetoerken menoeroet apa jang ki­ Orion. la berasal dari Pekalongan
ta taoe sadja. dan ada loeloesan dari Han-del-
U tentang pengidoepannja orang-
T. D. Tio Jr. school di Betawi.
orang jang mempoenjai kadoedoe­ Orang Tionghoa terpeladjar per- Ia ada satoe bekas journalist dan
kan. penting dalem riwajat too­ tama jang tjeboerken diri dalem
tooneel-Melajoe ada T. D. Tio Jr., perna djadi rédacteur dari soerat
neel-Melajoe. itoe penjipta dari Miss Riboet’s kabar Sindoro Bode di Pekalongan.
Ini penoetoeran tida bisa dibi-
Dalem taon 1923-2,4 ia perna oe-
lang lengkep; ada bebrapa antara-
nja jang tida terdapet di sini. Kita sahaken satoe Orion Park di Peka-

Jubileum 5 taon Chi Mei Hui Slawi.

Wo j

aItBvCIBài '«b ' ~

ifli r. '-I $

8 &s«iea&

longan. Itoe waktoe di itoe kota atas tooneel, dan Koo Bo Tjhan nan dari Ong Kwat Khim dab
dan Njoo Cheong Seng di laen fi­ Kwee Liong Tian.
ada doea park, satoe dari T. D. Tio hak jang setoedjoe.
Jr. dan jang laen dari Tan Ie Seng. Seperti T. D. Tio Jr., Njoo poen
Antara pemaen tooneel itoe wak­ ada satoe bekas journalist. Antara
Antara ini doea park ada terbit toe poen ada terdapet djoega Oen
persaingan keras. laen-laen ia perna pimpin maand-
Tjhing Tiauw, sala-satoe penoelis blad Interocean (blakangan Hoa
Elakangan Orion Park ditoetoep tooneel amateur terkenal. Kiao) di Soerabaja. Dan seperti
dikatahoei ia poen ada satoe pe-
dan T. D. Tio Jr. moelain tjiptaken Blakangan Njoo diangkat sebagi ngarang terkenal di blakang na-
tooneeldirecteur dari Soerabaja ma-pedengan Monsieur d’Amour.
Miss Riboet’s Orion, kaloear me- Mandoline Band, di bawah pimpi-
ngoembara ka Djawa Wetan.
Garden Party boeat Fonds Amal Tiongkok dan S. C.
Ia ada itoe orang pertama jang V. T. oleh Batavia English School pada 17 Dec.
adaken perobahan dalem regie dan

techniek tooneel-Melajoe.

Seperti dikatahoei regie dan
techniek dari rombongan stamboel
ada sembarangan sadja.

Dan adalah T. D. Tio Jr. jang

robah itoe semoea hingga ia boleh
dinamaken sebagi pionier dalem
tooneel modem.

Selaennja pemimpin dari Orion
ia poen ada tjiptaken bebrapa too-
neelstukken antara mana: ,,Sa-
idjah, Barisan Tengkorak, R. A.
Soemiati, Gagak Solo, Gandroeng
Bali, enz.

Njoo CheoAg Seng. Sala-satoe nummer.
Laen orang Tionghoa jang mem­
Pertoendjoekan Chineesche Waroenghouders Bond
poenjai bagian penting dalem ka- di Batavia boeat Tiongkok.
langan tooneel Melajoe ada Njoo
Oheong Seng. Pendapetan ada kira-kira / 5000.—. Foto di atas ada sala-satoe nun>-
mer waktoe repetitie di Prinsenpark pada 17 Dec. berselang.
Ia moelain tjeboerken diri da­
lem tooneel waktoe ia djadi ang-
gota dari amateurstooneelvereeni-

ging Soen Thian Gi Hie di Soe­
rabaja. Bestuur dari itoe perkoem-
poelan tooneel itoe waktoe terdiri
dari Ee Hoo Swee voorzitter, Tan
Hing Soen vice-voorzitter, dan
So Chuan Hong secretaris. Anta­
ra anggotanja ada teritoeng: Jap

Gim Sik (sekarang gemeenteraads-
lid Medan), Oei Kim Koei, almar-
hoem Tjoa Jan Hie, Sie Djie Liong
(pamoeka dari radiotooneel Artis­
tique di Soerabaja), Loe Khee
Tjiang, Lie Tjwan Poen, enz.

Dalem taon 1921 ia perna maen
dalem tooneel sebagi...... djongos
dan mandoor.

Kira-kira dalem taon 1922 be­
stuur dari Chiao Tung Yeh Pao
Shieh telah minta Njoo pimpin
satoe pertoendjoekan tooneel, da­

lem mana ada toeroet maen pram­
poean Tionghoa.

Tooneelstuk pertama jang ia
tjiptaken ada Jen Mei, satoe

tjerita Tionghoa jang isinja me-
ngandoeng critiek terhadep har­
tawan pelit.

Dalem itoe stuk ada toeroet
maen Loe Kim Lian (njonja le
Poo Liem) dan lantaran ini perna
terbit polemiek rame di Sin Po,
antara almarhoem Tjoe Bou San

dan Louw Hap le di satoe fihak
jang anti prampoean Tionghoa di

Dalem taon 1926 ia tinggalken kasenian Indonesia ka saloeroe joe sendiri. Soeka dengen kase­
journalistiek dan hoeboengken di­ Timoer Djaoe sampe Europa dan
ri dalem kalamgan beroepstooneel, nian Timoer lebih dari orang Ti­
jalah Miss Riboet’s Orion. Amerika.
Piedro ada saorang jang „be­ moer sendiri.
Bersama T. D. Tio Jr. ia telah Orang koedoe meliat apa jang ia
perbaekin Orion begitoe roepa scheiden” hingga orang tida taoe
hingga berhasil roe'boeken laen- banjak tentang- iapoenja pengi­ telah lakoeken oentoek kama-
laen rombongan opera. Marika djoeannja tooneel-Melajoe boeat
berdoea ada pemboeka djalan da­ doepan. Ia lebih soeka bekerdja bisa hargain ia. Ia telah toelis
lem kalangan tooneel modern de­ „di blakang lajar” — letterlijk dan tooneelstukken Roos van Sevang,
ngen robah techniek dan regie Annie van Mendoet, Malta Rani,
figuurlijk! Fatimma, Rentjong Atjeh, enz. dan
Ia bisa omong Melajoe lantjar
ini oendjoek iapoenja kakoeatan
dengen accent seperti orang Mela-

tooneel-Melajoe setjara radicaal.

Sebagi satoe bekas journalist ia Pemboekahan locaal baroe dari Crisisschool di Prin-
telah goenaken pers oentoek pro- senlaan Batavia pada 17 Dec.
Pagandaken tooneel-Melajoe da­

lem tjara jang tarik perhatiannja

Publiek.

Ia tinggalken Orion di Singapore

dalem taon 1932. Satoe taon ka-

moedian ia hoeboengken diri da­

lem Crystal Follies, dimana Fifi

Young boeat pertama kali oen-

djoekin diri di atas tooneel.

Di Crystal Follies Nj.oo tjiptaken

bebrapa tooneelstukken menoe­

roet imbangan Malaya: Java Se­

renade, Beyond Pardon, The Price

of a Woman’s Honour, Over the

Hills, Sunny Side Up, Thou Shalt

not Marry dan Raden Adjeng

Moerhia (satoe stuk dalem mana

Fifi Young dapetken iapoenja

ideale-rol).

Dalem taon 1934 Njoo tinggalken

Crystal Follies, pergi- ka Padang

dan boeka tooneelgezelschap sen­

diri dengen nama Diamond Star,

tapi gagal. Consul Generaal Tiongkok lagi angkat bitjara.
Dalem taon 1934 Njoo dan Fifi

ikoet Dardanella. Bersama Darda­

nella soeami-istri Njoo merantau Djalanan baroe Sidaredja — Karangpoetjoeng
ka saloeroe Timoer Djaoe dan ting­ (Madjenang).
galken itoe troep tatkala brangkat

ka Europa. Sabenernja Fifi Young

bakal pertoendjoeken tari-tarian

Indonesia dan dalem programma­

la Devi Dja’s world-tour iapoenja

foto soeda riasin omslag blakang,

tapi berhoeboeng dengen oeroesan

familie, Njoo dan Fifi kapaksa

kandas di Indonesia!

Marika balik ka Java dan bersa­

ma Henry L. Duart tjiptaken Fifi

Young’s Pagoda, satoe tooneel­

gezelschap jang gantiken tempat-

nja Dardanella.

A. Piedro. Jang aken diboeka da lem boelan Januari 1940.

Seperti dikatahoei banjak orang
asing ada ambii kadoedoekan pen­
ting dalem riwajatnja tooneel-

Melajoe.
Di sabelahnja orang-orang

Tionghoa ada terdapet nama-na-
hia sebagi Mahieu, Henry L. Duart,
L. van Sant, Boellaard van Tuijl,
dan A. Piedro, itoe penjipta dari
Bardane!la dan orang jang bawa

8 *srr<ee.¿í

dramatisch hingga boleh diseboet kan tooneel dari „Nawa Poetri” di jang lebih terkenal di antara pu- tj
sebagi kunstenaar. Seantero plot Padang ia pegang roi sebagi ,,fer- bliek dari Miss Riboet. Dari kaoem pi
dan dialoog dari itoe stuk ada ia dana mantri” dalem tjerita.......... toea sampe moeda, dari kaoem ko­
sendiri jang kerdjaken, dan toch Rad-ja Suryakanta, satoe stuk da­ Ji
ia ada saorang....... ;. Rus poeti! ri Rabindranath Tagore. Antara lot sampe modem, dari kota sam­
pemaen poen ada teritoeng ...... pe desa, orang kenal itoe nama. A_
la pasti ambii tempat berarti Roestam Effendi, itoe anggota P:
dalem riwajat tooneel-Melajoe. communist dalem Tweede-kamer. Di antara taon 1928—’31 sebagi l€
prima-donna ia perna doedoekin
Andjar Asmara. Selaen tooneel ia poen soeka de­ tempat paling atas, diseboet-se- ir
Andjar Asmara ada satoe poetra ngen joumalistiek. ia perna djadi le
Minangkabau; iapoenja nama ass- rédacteur dari Sumatra Bode dan boet ampir oleh antero pers
li ada Abisin Abbas, terlahir dalem blakangan hoofdredacteur dari t:
taon 1902 di Padang. Doenia Film. Tionghoa-Melajoe, Blanda dan In­ le
Soeda sedari ketjil ia oendjoek donesiers di saloeroe ploksok In­ t¡
kasoekahan boeat tooneel. Dalem taon 1930 ia tinggalken
Dalem oesia anak-añak ia perna joumalistiek dan ikoet Dardanel- donesia sampe di Malaya. ti
diriken dan kapalain sematjem la, waktoe itoe tooneelgezelschap n
„circus”. Ini „circus” ketjil koetora boeka pertoendjoekan di Betawi. Jang bikin ia djadi begitoe ter­ g
dan blakangan atas maoe sendiri kenal adalah tjerita Juanita de h
ia djadi.......... toekang djaga pin­ la ada itoe orang jang angkat Vega, satoe tjerita dari Antoinet­
toe dari satoe bioscoop di Balai Dja hingga ia ini blakangan men­ t
Baroe. Orang toeanja jang blaka­ djadi tragedienne paling terbesar te de Zerna, dalem mana Miss Ri­ t
ngan dapet taoe ia djadi pemban- di Indonesia. boet pegang rol-kapala sebagi sa­ r
toe bioscoop anggep ini tida pan- toe perampok prampoean jang
tes, ia dimarahin dan kapaksa Antara iapoenja stukken ada: c
tinggalken itoe „kerdjahan” jang Tjang, Si Bongkok, Haida, Miss X. Irerklai dengen lelaki, maen ang-
ia lakoeken hanja oentoek kase- Ex Sawah-loento, Dr. Samsi, (wak­ d
nangan. toe romjbongannja Dja berada gar, d.1.1.
Dalem pertoendjoekan tooneel di India Dr. Samsi dibikinin film). la ada satoe prima-donna dan c
dari Osvia di Fort de Kock, dima­
na ia mendapet iapoenja peladja- la tinggalken tooneel waktoe Pie- berbareng dengen itoe satoe eigë- E
ran, ia perna pegang rol sebagi nares, dan inilah jang bikin ia­
Tom Sawyer dari boekoenja Mark dro teroesken tournee ka Europa, poenja permaenan sedikit-banjak c
Twain. la tjoba diriken Bolero, tapi gagal,
Di taon 1926 dalem pertoendjoe­ dan sekarang balik lagi ka jour- djadi roesak. i
nalistiek dan pimpin madj allah la tida ingin kasi kans pada
Poesaka. Timoer di Djokja. £
laen sri panggoeng, ia tida maoe il
Miss Riboet. t
Tida ada laen sri panggoeng laen orang lebih terkenal dari di-
rinja sendiri, dan lantaran ini da­ <
lem troepnja sendiri ia ampir mo­
nopolie antero rol-kapala, tida i
]
perdoeli itoe tjotjok atawa tida ]

boeat dirinja. (
Satoe tjonto bagimana ia pegang 1

rol jang sama sekali tida menjo-

Music Band H. C. T. N. H. Poerwokerto.

I

9
«fr

tjokin dirinja, adalah dalem ia­ Asmara, dan adalah ini stuk jang nesia ada poenjain. Iapoenja tari-

poenja rol sebagi...... lelaki Don bikin ia djadi terkenal. kan moeka jang serieus dan me-
Juan dalem stuk Bermaen dengen Ia menari tari-tarian Timoer
Api. Biar bagimana poen satoe lancholiek ada sanget tjotjok
baek sekali. Dalem Fatimma, ia ta-
prampoean tida aken berhasil da­ riken Legong. Doerga, Garoeda; boeat itoe.
dalem Maha Rani ia menari Atjo- Ia teroetama sanget koeat da­
lem rol lelaki.
Miss Riboet tida terlaloe pande atji, Payow Long dan Shooway iem karakterrol. Dalem Tjang, sa­
Kowmah; dalem Pandji Semirang
membatja, tapi mempoenjain aan- toe stuk jang ditoelis oleh Andjar
ia menari Srimpi, Bedoyo, enz. Asmara speciaal oentoek ia, dalem
leg bagoes boeat tooneel. Tapi dalem dansa Barat ia tida
Ia ada satoe prima donna dari satoe malem ia maenken tiga rol:
begitoe pande sebagi Fifi Young. sebagi gadis, sebagi prampoean sa­
type „Mae West”. Boeat rol-rol Ia terakoeh. sebagi satoe trage­ tengah toea, dan sebagi prampoean
loetjoe dan kotjak ia sanget pande,
tapi lemah dalem karakterrollen. dienne paling terbesar jang Indo­ toea serta boeta.
Iapoenja mimiek bisa lemboet

Iapoenja persoonlijkheid jang

tida ada bandingannja dan iapoe­ Kembang „Widjojo Koesoemo” naek djoli.
nja temperament jang kotjak dan

goembira, membikin ia menangin

hatinja semoea publiek.

Kaloe ia berada dalem pimpinan

betoel dan maoe menoeroet pe-

ngoendjoekannja régisseur, ia pas­

ti djadi satoe prima donna jang

tida ada bandingannja dalem ia­

poenja golongan. Dja.

Dja dilahirken dalem taon 1913

di Bangil. Ajahnja bermoela dja­

di toekang muziek dari satoe bios­

coop di Kalisat, blakangan ikoet

pada satoe roimbongan bangsawan,

dimana iboenja ada djadi sri pang-

goeng.
Maskipoen terlahir dalem kala-

ngan familie jang muzikaal dan

sedari ketjil mempoenjain aanleg

boeat tooneel, toch ajahnja tida

taro terlaloe banjak perhatian pa­

danja. Foto dari oetoesannja Soenan Solo sapoelangnja petik kembang soe-
Sedari ketjil ia ada poenja ka- tji Widjojo Koesoemo dari Noesa Bandoeng (deket Tjilatjap). Di
atas orang liât itoe kembang di djoli tertoetoep rapet waktoe ganti
inginan keras boeat tooneel, tapi
roepanja tida ada orang jang pim­ wagon di Maos pada 6 Dec.

pin ia ka itoe djoeroesan.
Iboe waktoe ia perna maen boeat

extra-nummers dan perna dapet

treakan „masoek!” dari publiek. Menoro (Mesdjid) toea di Koedoes.
Dalem taon 1927 familie Dja pin-

da kerdja pada Dardanella dan di

sini Piedro „katemoeken” padanja.

Dalem Dardanella ia pertama
maen oentoek extra-nummers se­

bagi chorus-girl. Dalem taon 1930

ia moelain pegang rol sebagi ga-

dis ketjil dalem Roos van Sevang,

Annie van Mendoet, dan sebagi

Lily dalem Roos van Tjikembang.

Dalem tj eritar mana ia maenken

rol sebagi gadis ketjil begitoe ba­

njak penonton djadi terharoe.

Dja njataken jang ia dapet ba­

njak insipiratie dari Norma Tal-

madge waktoe ia ini maen dalem

film The Woman Disputed, di ba­

gian jang dramatisch waktoe Nor­

ma lagi sembahjang sembari na-

ngis.

Dalem taon 1931 boeat pertama

kali ia maen dalem rol-kapala da­ Foto: Oei Tjay Tjoe, Semarang.
lem stuk Dr. Samsi dari Andjar

sebagi daon jang tergeter tertioep lahir di Soengei Lipoet, Atjeh, ta­ laloe rakoes dengen poedjian. Ia
angin, lemas sebagi lilin, dan te- pi dibesarken di Betawi. tida sombong, tapi tida terlaloe
nang sebagi aer dalem. maoe gampang bergaoel.
Ia mendjadi njonja Njoo Cheong
Iapoenja dictie sajang tida ber- Seng pada 25 September 1927 dan Maskipoen dalem tooneel ia ada
imbang: iapoenja soeara ada sem- dari ini perkawinan terlahir am- sänget merdika, dalem pengidoe­
ber, menggeterken dan menikem, pat poetri dan satoe poetra: Sally- pan biasa ia ada maloe-maloe da­
kaloe ia moesti loekisken itoe iro­ Njoo Giok Hoa dan Donny-Njoo lem pergaoelan.
nie jang pait-getir, tapi sebalik­ Hoa Hing. Doea anak laen: Leone-
nja ia sänget lemah kaloe moesti Njoo dan Nella Hiawatha telah me- Ia sekarang beroesia 28 taon dan
loekisken hati jang meloeap, ia ti­ ninggal. Anak kali.ma ada Njoo baroe 5 taon kemari’in tjeboer- ,
da bisa oetjapken perkatahan de­ Joe Gie jang terlahir pada tang- ken diri dalem kalangan tooneel.
ngen lantjar, saban perkatahan gal 18 September baroesan ini. la moelain moentjoel boeat per­
dioetjapken terpoetoes-poetoes dan tama kali di atas panggoeng too­
petja. Dalem pengidoepan prive ia ti­ neel pada 29 April 1933 di Crystal
da banjak variatie. Ia berpakean Follies di Penang dalem extra-
Fifi Young. saderhana seperti tabeatnja; satoe nummer Don’t Sing Aloha bersama
istri dan. iboe jang normaal dan
Fifi Young ada satoe nama-too- William Ang sebagi partner.
neel, Fifi ditj iptaken kerna ia sä­ salekasnja ingin tinggalken too­
nget soeka bintang-film Fifi d’Or­ Dengen tjepet ia mendjadi fi-
say, dan Young adalah Njoo da­ neel boeat beroemah tangga. Ia guur jang disoeka. Kasaderhana-
lem bahasa Mandarin, boekan ber­ ada poenja kainginan aken satoe
arti moeda. koetika maen dalem amateurstoo- han dan tida melebihin jang bi­
neel oentoek sociaal. kin ia djadi populair antara pu-
Iapoenja nama aseli sabenernja bliek. Orang tida aken bosen me-
ada Nonnie-Tan (Kiem Nio) ter- Di banjak tempat ia mendjadi liât ia, dalem tooneel atawa dansa.
favoriet dari banjak siotjia dan
Di Kuala Lumpur ia mendapet
hoedjin modern, tapi ia tida ter­ poedjian dari T. A. Adams, Gouver­

Fifi Young. neur Selangor jang bersama ka-

wan-kawannja selaloe bertreak:
„One, two, three, we wants Fifi!”.

Di West-Sumatra ia moelain

dapet kapertjajahan sebagi prima
donna, teroetama dalem titelrol

R. A. Moerhia, sebagi Marsiti, Lily,
dan Rosmina dalem Roos van

Tjikembang dari Kwee Tek Hoay
dan sebagi Hajati dalem Njai Da-
simah.

Mevr. Datoek jToemenggoeng
jang kabetoelan poelang ka Pa-
dang telah voorstelken Fifi Young'

dapetken lapangan lebih loeas,
jalah di Dardanella.

Dalem taon 1940 ia bersama

soeaminja hoeboengken diri dalem
Dardanella. Di Dardanella ia pe­

gang rol-kapala sebagi gantinja
Dja dan toekar-menoekar dengen

Ratna-Asmara dalem Maha Rani,
Haida, Afgod van Papoea, Fatim-
ma, Rentjong Atjeh, enz.

Bersama Dja dan Ratna-Asmara

ia telah perkenalken kasenian In­
donesia di saloeroe Timoer-djaoe.

Sasoedanja Ratna-Asmara ting­
galken Dardanella, Fifi berdiri se­
bagi Partnerin dari Dja dalem
tarian: Maiden’s Dream (Bali)
Worship of Indra (Knife dance)

Legong (The Dance of Tempel
Virgin), Durga (solo-dance) . Ar-
dj una-dance dan The Fall of Bo-
robudur.

Balem pose „Katjepetan”. Dalem troepnja sendiri ia pe­

gang rol-kapala dalem Timoeria'
na, Kiamat, R. A. Moerhia, Sri'
Mataram, dan maen dalem rol tida
penting dalem Gagaklodra, Noesa
Kambangan, Tengkorak; satoe

waktoe ia serahken bebrapa rol

dalem itangannja Aminah Mirza, getas itoe Itawaran, sampe bla­ paling terkenal, djoega paling ter-
kangan Balink sendiri njataken
iapoenja wakil. bahoea film Indonesia belon mam- besar, tida bisa disangsiken lagi
Sebagi satoe danseres ia borong poe bajar terlaloe besar. la ambii ada Tan Tjeng Bok.
oekoeran bahoea Nji Roekiah di-
dansa Barat dan Timoer. Dengen bajar.......... f 75.— saboelan. Ia ada itoe orang, dengen siapa
partner Henry L. Duart ia foerdan- Piedro berhasil tarik perhatiannja
Blakangan Wong Brothers lagi publiek pada Dardanella. Dan
sa Carioca, Cobra, Continental, lakoeken pembitjarahan oentoek adalah dj asanja Tjeng Bok jang
bawa Fifi ka dalem kalangan Dardanella jang dimoelain setjara
Belerò, Maxixe, enz. Tentang ia­ film. Biarlah ini aken berhasil.
poenja tarian Timoer Sin Po toe­ ketjil blakangan djadi besar.
lis recentie: ,,Dalem dansa Ti­ Tan Tjeng Bok. Tjeng Bok ada satoe anak Be-
Saia - satoe acteur Tionghoa
moer ia ada satoe kuntenares”. tawi toelen, ia dilahirken di Djem-
batan Lima, tapi dibesarken di
Tapi ia tida (begitoe pande me- Bandoeng.
njanji dan tida soeka kröntjong.

Ia ada satoe prima donna dari

type gadis terpladjar dan modern,

sa'toe prima donna jang penoe- Gambar perang Europa.
ken permintahan 'dari publiek in-

tellectueelen, sänget tjepet me-

ngapalin tekst dan scenario, dan

tida biasa dalem tjara merdika.

Sifat bagoes dari iapoenja per­

maenan ada natuurlijk, sewadjar­

nja dan tida dileibih-lebihken. Se-

lagi maen ia seperti djoega loepa-

ken dirinja sendiri dan idoep da­

lem persoon jang ia moesti gam-

barken. Dalem titelrol R. A. Moer-

hia, Fifi Young telah mendjadi

R. A. Moerhia!

Piedro perna poedjiken bahoea

Fifi dalem rol sebagi gadis dewasa

dalem tjentil dan modernnja tida

ada laen. sri-panggoeng di Indo­

nesia jang bisa tandingin.

Dan hoofdredacteur dari Oetoe-

san Indonesia di Djokja, maski

tida setoedjoein tjeritanja, akoeh

bahoea Fifi ada satoe-satoenja

ideale prima donna oentoek gam-

barken satoe gadis priaji. 1. Pamerentah Poolsch di Angers. Generaal Sikorsky bersama Minis­
;Ia tida terlaloe pande dalem ka- ter-minister Poolsch lagi tekoek loetoet waktoe dibikin sembahjang

rakterrolen seperti Dja dan tida besar dalem gredja besar di Angers.
bisa kotjak sebagi Miss Riboet. Ia­

poenja permaenan tida ada poenja

apa - apa jang melebihin, dan

djoestroe ini ada iapoenja sifat

baek: natuurlijk dan sewadjarnja.

Ia.mempoenjain paras jang lebih

banjak mirip sebagi prampoean

Barat dari Timoer.

Fred S. Young (Njoo Tiong Gie)

sekarang radja-bioscoop di Ma­

lang, dalem taon 1928 perna njata­

ken di Bandoeng bahoea Fifi ada

poenja paras jang soeroep boeat

film, dan andjoerken soeaminja

aken tariken kasempetan oentoek

Fifi tjeboerken diri dalem ka­

langan film. Fifi djoestroe soeka

sama bioscoop dan ingin maen da­

lem film.

Dalem taon 1936 A. Balink, Anif,

perna tawarken Fifi boeat f 100.—

saboelan dengen contract sataon.

Seibagi satoe artiste jang perna

koelilingan saloeroe Timoer dan

poenjain pengalaman bagoes, ia 2. Satoe orang Duitsch jang kena ditawan lagi ditanja oleh pembe-
merasa dapetken hinahan dengen sar militair Fransch.

itoe djoemblah dan tolak dengen

Dalem oesia 8 taon ia dikirim dengen poedjian, mengimpi terla- Ia tjoekoep terpeladjar, kaloe
ka Bandoeng, di mana ia masoek loe banjak, dan melebihin, hingga tida salah ia perna doedoek di
sekola H. C. S., tapi sebab nakal penonton djadi djemoe.
doea taon kamoedian' ia brenti. bangkoe Mulo.
Dari H. C. S., ia dipindaken ka jTerlepas dari Dardanella ia tjo­ Ia sänget soeka dengen tooneel
T. H. H. iK. aken toedjoe boelan ba diriken opera sendiri, tapi tida dan perna terkamoeka dalem The
kamoedian .brenti lagi. berhasil. Ia ikoet Miss Riboet tapi Union of Dahlia Opera di djeman-
tida dikasi hati. Ia teroes merosot, nja Miss Inten dan Abdul Wahid.
Dalem oesia 14 taon bekerdja sekarang ia ikoet dengen Orpheus Ia mempoenjain type dari satoe
sebagi knecht projecteur Orion- Opera, satoe wajang carnaval jang romanticus. Iapoenja stijl ada
bioßcoop di Bandoeng dengen ga- tida banjak artinja......
dji f 15.— per boelan. Sasoedanja aloes, iapoenja sikep mempoenjain

bekerdja 2 taon ia minta brenti William Ang. tjap dari satoe aristocraat. Ia
dan kerdja djoega sebagi projec­ Di sabelahnja Tjeng Bok, Wil­ sänget baek dalem dictie dan bi-
liam Ang ada acteur Tionghoa
teur dari openlucht-bioscoop di tjara menoeroet tekst. Ia bersedia
Sirene Park, Betawi. jang tempatin kadoedoekan tinggi
boeat ikoetin kamadjoean djeman,
Di sana ia sering diambil politie dalem tooneel-Melajoe. sajang ia ada poenja kasoekahan
boeat dianter poelang, kerna fa- pinda ka sana-sini.

milienja tida ingin ia djadi „anak
komedie”.

Tapi Tjeng Bok memang poenja

„dara-tooneel”. Iapoenja tooneel-
carriere dimoelain sebagi...... toe-
kang kerek lajar dari opera Soei
Ban Lian. Selaen djadi toekang
lajar ia satoe waktoe imoesti maen
kaloe itoe opera kakoerangan
orang.

Blakangan ia balik ka Bandoeng
dan ikoet rombongan opera dari

W. P. de Heer, berkoeliling di sa-
loeroe Preanger.

Berhoeboeng dengen satoe dan
laen sebab, ia brenti dari itoe

rombongan dan ikoet pada Dar­
danella.

Soeda lama Dardanella ingin 3. Doea pamoeda Duitsch jang djadi orang tawanan.
pertoendjoeken tjerita The thief
of Bagdad, tapi niatan ini kapaksa D': ' DM '•¡Efe, ?¡Lì» f
k VT? ä 8? iS «*>
moesti ditoenda, sebab belon da-
petken orang jang tjotjok, tapi da­
lem dirinja Tjeng Bok, Piedro ka-
temoeken itoe orang jang soeroep

boeat rol-kapala dari itoe tjerita.
Begitoelah Tjeng Bok ditjoba

dan...... berhasil. Piedro setjara
tjerdik tjiptaken bebrapa tjerita
sebagi: Graaf de Monte-Christo,

Mark of Zorro, Three Musketeers,
enz. meloeloe oentoek Tjeng Bok.
Dan sedari itoe waktoe Tjeng Bok

terkenal sebagi „Douglas Fair­
banks of Java”.

Tjeng Bok ada saorang jang ber-

badan tegep, berkoelit item, dan

mempoenjain type heroisch. Ia ada
pemaen paling soeroep dalem rol
sebagi pendekar.

Iapoenja persoonlijkheid, iapoe­
nja dictie jang dibarengin dengen

soeara keras dan bersoemanget,
dan tjara-tjara jang expressief ti­

da ada bandingannja dalem
tooneel-Melajoe.

Apa sadja jang ia kata dan la­ 4. Pekakas boeat lempar granaat dalem kapal perang Fransch. Ini
koeken terbitken applaus dari pu- pekakas ada sebagi tangga jang bisa bergerak dan satoe oedjoeng-
bliek.
nja toeroen ka laoet.
Sajang ia tida terpeladjar baek
dan ini bikin ia seringkali sombong

13

iS.

lia perna kerdja pada Dardanella, lebihin, kakoe dan tida sewadjar- lem mana tjara-tjara jang kasar
tapi itida betah. la terlaloe per- nja. Pada iapoenja tjara-tara ma­ ada perloe (oepama dalem Rerr
tjaja dirinja pande dan lekas ke­ tjong Atjeh).
tjil bâti kaloe tida. boeroe-boeroe si menempel itoe tjap dari stam-
OMSLAG INI NUMMER.
dikasi kans. boel-koeno. Tsintien.
Kabarnja ia sekarang berada di Kita anggep iapoenja roi sebagi
Gambar omsîag ini nuramer ada
Malaya dan tida taoe bagimana Dr. Samsi boekan ada ditempat- meloekisken pemandangan kota
Tsintien di provincie Chekiang,
keadahannja. nja jang betoel. Tjaranja ia gam- kota mana ada tempat kalahiran
Kita ada poenjain tiga pemaen barken Dr. Samsi tida soeroep de­ dari generaal Chen Chen, djoega
poesat penting dari paperangan
tooneel terkenal: Tjeng Bok — ngen apa jang orang harepken Tiongkok-Japan.
Fifi Young — William Ang. dari saorang terpeladjar. Pada

Kaloe ini trio bisa katemoe dan iapoenja stijl dan sikep tida ada
maen Ibersama, marika tentoe me- terdapet itoe sifat keagoengan.
roepaken satòe ideale-combinaitie.
la lebih tjotjok pegang roi, da­
Sajang ini belon perna terdjadi.

Astaman. 5. Kapal torpedo Fransch „Siroco ” berlaboe di satoe pelaboean sa­
soedanja lakoeken pakerdjahan baek.
Astaman dilahirken pada 16 Mei
6. Saorang jang ditempatken di bagian blakang dari kapal perang
1901 di Sidoardjo, dimana ajahnja dengen gagang telefoon selaloe sedia boeat trima titah-titah.
ada poenja „djepangan” (sema­
tjem komedie acrobaten) dan ka-

betoelan lagi briken pertoendjoe­

kan.
Kerna ajahnja moesti mengider

dari satoe ka laen kota, Astaman
diserahken pada bibinja boeat di-

didik. Dalem taon 1913 tantenja
meninggal dan Astaman dibawa

koeliling oleh ajahnja jang samen-
tara itoe telah poenjaken stam-

boel.
Maskipoen sendirinja ada sa­

orang komedie, ajah Alstaman tida
ingin anaknja djadi „anak kome­
die”. Astaman dilarang toeroet

maen dan ia dibawa dengen mak-
soed oentoek disekolaken.

Tapi nasib maoeken laen.
Satoe waktoe itoe stamboel ka-
koerangan orang dan Astaman
moesti maen sebagi „ferdana man­

tri”.
Satoe kali indjek panggoeng too­

neel orang aken kadjeblos dan be-
gitoelah sedari itoe waktoe Asta­
man moelain pegang rol-rol tida
penting sebagi „ferdana mantri”
atawa „pahlawan djin”.

Dalem taon 1919 stamboel ajah­

nja koebra dan marika pinda ker­

dja pada stamboel Theater de Sou­
venir dari Evers. Tiga taon ia ikoet

itoe stamboel sampe kamoedian

pinda pada Constantinopel.
la ikoet pada Dardanella dalem

taon 1928. Di Dardanella ia moe­
lain pegang bebrapa rol-kapala

dan sepertl Dja, ia poen terkenal

oleh kerna stuk Dr. Samsi. la ter-

itoeng sebagi sala-satoe dari Dar-

danella’s big five.
la terakoeh sebagi sala-satoe

acteur paling pande dalem tooneel-

Melajoe, tapi kita tida bisa terla­

loe poeas dengen iapoenja permae­

nan.
Boeat mengasi loekisan jang

me-expressief ia oepama sering

14

«

„Boengah Roos dari Tjikembang.”

Oleh:
T. K. G.

V.

Pengapit-pengapit penganten dengen satoe anak lelaki dan satoe tjempaka dan kemoening. Bebra­
prampoean jang terdiri dari anak- anak prampoean.
anak prampoean dari familienja pa, potong dari itoe kembang-keni-
Aij Tjeng, siapa memang soeda Onderneming Goenoeng Moelia bang djato di atas marika poenja
kenal Lily dengen baek, tatkala soeda djato lagi di tangannja Aij badan seperti djoega disebar. Ka­
meliat itoe penganten prampoean Tjeng. Bian Koen ditaro di sitoe moedian Aij Tjeng djadi inget ba­
kaloear djadi bengong terlongong- sebagi koeasa. Gedong jang doeloe hoea Marsiti waktoe hendak berla-
longong, kamoedian marika toer- loe ada tanem doea tjangkokan ke-
treaik: ,,’ntji Lily! ’ntji Lily! eh ditempatin oleh Aij Tjeng telah moening dan tjempaka. Laloe ia
idoep lagi!” Tetamoe-tetamoe dirombak dan dibi'kin baroe tapi tjeritaken pada istrinja „pengha-
prampoean teroetama familie dari repannja” Marsiti di itoe wak­
Aij Tjeng dan sobat-sobat serta be- pekarangannja tida banjak bero- toe..........
kas kawan-kawan sekola dari Li­ bah.
Itoe soeami-istri sigra moelain
ly telah berbangkit dan memboe- Toelang-toelangnja Marsiti di koempoel sedapet-dapetnja itoe
roe hingga bebrapa korsi djato ter- Tjikembang telah dipindaken ka boengah tjempaka jang berham-
balik. Bebrapa antaranja telah pe- Batavia, dimana Aij Tjeng soeda boeran di tanah di sapoeter korsi-
lok nona penganten hingga iapoe­ bikin satoe koeboeran jang besar nja. Mendadak dateng Bian Koen
nja sluier terlepas dan roknja jang bersama istrinja dan anak-anak­
pandjang kena terindjek. Dengen dan indah di sabelahnja koeboe- nja.
dibantoe oleh tetamoe-tetamoe le- rannja Lily. Itoe koeboeran terdiri
laki Aij Tjeng bikin sabaf iaorang dari tiga lobang, jang doea laen- Roos tanja apa jang lagi dipoe-
semoea. Maski begitoe, kariboetan ngoetin oleh ajahnja. Aij Tjeng
masi berdjalan teroes. Saorang nja ada disediaken boeat ia sendi­ menjaoet jang ia lagi koempoelin
prampoean Boemipoetra — Lily ri dan Gwat Nio. boengah tjempaka jang poehoen-
poenja bekas baboe jang menangis nja doeloe ditanem oleh iboenja
sampe kalenger waktoe Lily me- Pada sasoeatoe hari Aij Tjeng Roos. Elsy, Bian Koen poenja
ninggal — menghampirin „Lily” dan Gwat Nio telah pergi ka Goe­ anak prampoean, laloe nim-
jang doedoek di sabelahnja Bian noeng Moelia boeat tilikin anak- broeng, katanja ia telah koempoe­
Koen, djatoken diri dan laloe pe- lin banjak boengah tjempaka dan
lok kakinja itoe penganten pram­ tjoetjoenja. Di waktoe sore itoe kemoening di kamarnja iapoenja
poean sembari menangis seperti soeami-istri rebañan di atas korsi ’ngkong dan ’ma, ditaro di toa-
anak ketjil. Bebrapa familie, toea males sambil mengawasin peman-
dan moeda, soeda tetoeroetan ane- dangan-pemandangan jang indah wah bantal dan ditoetoepin sama
hangis atawa bertreak, sedeng jang di sakiternja. Bebrapa kadjadian slimoet.
laen-laen bertengkaran, jang sa­ jang telah laloe moentjoei komba­
toe bliang „betoel Lily”, jang laen li dalem pikirannja Aij Tjeng.
kata „moestail!”
Aij Tjeng dan Gwat Nio rasaken
Aij Tjeng tarik satoe lelangse berkasioernja angin goenoeng, jang
dan gambarnja Marsiti sabesar siarken bebaoehan haroem dari
manoesia jang dikleur bagoes lan­
tas kaliatan. Sembari tarik itoe 7. Satelah negrinja didoedoekin oleh tentara Duitsch, orang Poolsch
lelangse Aij Tjeng moelain iapoe­ moesti trima nasib sebagi bangsa taloekan. Kaoem boeroe
nja pridato, dalem mana ia toe- Poolsch disoeroe lakoeken kerdja paksa atas penilikannja orang-
toerken pada semoea tetamoe doe- orang Nazi. Di atas marika kaliatan lagi digiring ka tem­
doeknja perkara jang betoel. Di
bagian penoetoepnja dari iapoenja pat pakerdjahan.
pridato ia minta semoea orang
jang berh|adlir oendjoek kahor-
matan pada itoe gambar.

Abis 'bilang begitoe, Aij Tjeng
laloe oendjoek hormat dengen ber-
loetoet, . bersama-sama dengen
Gwat Nio, kadoea penganten, Tjoan
Hoe dan njonjanja. Sedeng 'se­
moea tetamoe oendjoek hormatnja
dengen memanggoet pada itoe
gambar.

Bian Koen dan Roselily telah
menikah lima taon poenja lama.
Marika idoep dengen sänget toer-
oentoeng dan soeda diberkahin

& Sin eä & 15

Elsy njataken atas pertanjahan- Lelbih doeloe saja maoe njata­ boe” jang tjotjok boeat bikin itoe
nja Roos bahoea di waktoe pagi tjerita djadi menarik hati dan
ken sebagi saja poenja anggepan masoek di-akal ada pakerdjahan
ia telah dibangoenin oleh iboenja bahoea „Boengah Roos dari Tji­ soeker jang tjoema bisa dilakoe­
dan diadjak koempoelin itoe kem- ken dengen beres oleh penga-
bang-kembang, katanja iboenja kembang” pasti tida sebrapa me­ rang-pengarang jang soeda mem­
narik hati, kaloe itoe tjerita tida poenjai banjak pengalaman.
jang naek di atas poehoen......
D'engen berame marika lantas dipa'kein boemboe - boem- Antara pembatja-pembatja dari
boe jang begitoe tjotjok. „Boengah Roos dari Tjikembang”
masoek ka dalem kamar boeat
boektiken bener atawa tidanja Boeat mengarang poko dari ada jang kasi ipoedjian sänget ting-
Elsy poenja penoetoeran. Ternja-
soeatoe tjerita memang tida soe­
sa, tapi mentjari „boemboe-boem-

ta penoetoerannja itoe anak ada

bener!

.Tapi Roos njataken atas perta-

njahannja iapoenja ajah bahoea

ia baroe kaloear kamar waktoe

soeda terang dan lagi ia tentoe

tida bisa naek ka atas poehoen

jang begitoe tinggi!

Atas pertanjahannja Aij Tjeng

apa memang bener Elsy diadjak

kaloear oleh mamanja, itoe anak

menjaoet roepanja memang seper­

ti mamanja, tapi ia tida liât be­

gitoe teges kerna itoe waktoe ma­

si gelap. iSelaen itoe Elsy toetoer­

ken, waktoe pergi kaloear ia ka-

ga pake kasoet lantaran terboe-

roe-boeroe, dan waktoe maoe ti-

doer lagi lebih doeloe ia pesoet

kakinja di atas permadani di de-

pan randjangnja. Koetika dinja-

taken, bener itoe permadani ada

berlepotan loempoer...... 8. Di sala-satoe roemah pertanian di desa Fransch ada mengoempet
Laloe Aij Tjeng njataken, itoe- satoe meriam Inggris jang besar. Toekang-toekang pasang meriam

lah ada perboeatan dari rochnja bersedia boeat menembak dalem segala waktoe.

Marsiti jang maoe pegang djan-

djinja, sedeng itoe angin dan itoe

anak tjoema mendjadi pekakas

boeat sampeken iapoenja kahen-

dak!
Iaorang dengen (berame laloe

oendjoek hormatnja dengen ber-

loetoet di depan gambarnja Mar­

siti jang ditaro dalem roewangan

tengah.
Satelah abis dahar malem, ma­

rika laloe gelar satoe tiker di pe-

karangan, dimana ada rebahan

Aij Tjeng 'dan Gwat Nio, dengen
ditemenin oleh tjoetjoe-tjoetjoe-

nja, serta Roos dan Bian Koen

jang maen muziek sambil menja-

nji..........
Saban ada angin berkesioer,

marika dapet tjioem haroemnja

kembang - kembang kemoening

dan tjempa'ka. Tempo-tempo ada

jang rontok dari poehoennja dan

melajang djato di atas tiker, bing-

kisan dari Marsiti jang tetap se-

lama-lamanja.......... Critiek

Satelah toetoerken djalannja

tjerita dari „Boengah Roos dari

Tjikembang” saringikesnja bisa

tapi toch tjoekoep lengkep, di 9. Pesawat Blacburn Skua dari pasoekan oedara Inggris waktoe hen
bawah ini saja toeroenken saja dak ngebom setjara seloeloep.

poenja pemandangan tentang tje­

rita itoe. .. __.j

16

gì pada itoe boewah pena dari djoega dalem „Max Havelaar” dari Dalem „Boengah Roos dari Tji­
Kwee Tek Hoaij, tapi di sabelahnja Multatuli, begitoepoen dalem „Pe­ kembang” oepamanja Kwee Tek
ini ada djoega jang toedoe bahoea ngidoepannja satoe Sri Pang­ Hoaij loekisken bagimana Gwat
Kwee Tek Hoaij telah „tjoeri” isi- goeng” saja menampak nama- Nio dan Marsiti ada orang-orang
nja sala-satoe boekoe tjerita Euro­ nama jang typeerend. Sala-satoe prampoean berhati moelia, ber-
pa dengen di sana-sini dilebihin persoon dari Kwee Tek Hoaij poe­ boedi aloes dan laen-laen sebagi­
Atawa dikoerangin dan di ka­ nja tjerita terseboet dikasi nama nja. Dalem ini hai rasanja Kwee
loearken sebagi iapoenja...... Y a n Swat, kerna orangnja ba­ Tek Hoaij tida terlaloe melebih-
„eigen product”. Gampang di- njak tjampoer kongek dan gemar lebihken, kerna menoeroet saja
mengarti jang Kwee Tek Hoaij te­ poenja pendapetan, orang-orang
lah sangkal keras itoe toedoehan. membikin pridato. Sala-satoe prampoean demikian masi bisa
persoon laen poela jang toentoet dikatemoeken dalem praktijk pe-
Kapan itoe tjerita dipertoendjoe- pengidoepan sebagi toekang lepas ngidoepan, kendatipoen djoem­
ken di atas tooneel, scene Marsiti oewang dan menjewaken roemah- blahnja haroes diakoeh ada tida
menjingkir pasti meroepaken sala- roemah dinamaken Pang L a ij banjak.
satoe scene paling menarik taoi
paling mengantjoerken hati. Apa- Sioe. Bebrapa personen poela Kwee Tek Hoaij poenja angge-
lagi kaloe jang djalanken rol Mar­ dibri nama Dji Lat, A Soe dan pan tentang soeal pengidoepan
siti ada saorang prampoean jang Kam Bin g, nama-nama mana ada kena pengaroe Boeddhisme.
raemang mempoenjai tampang tentoenja ada berasal dari perka­ Tida heran kaloe ia sering „boem-
moeka sedi atawa satoe actrice tahan - perkatahan.......... djìlat,
jang biasa mamegang karakterrol- asoe dan kambing. boein” boekoe-boekoe karangan-
len. nja dengen penoetoeran - penoe­
Berbeda dengen iapoenja colle­ toeran tentang „reïncarnatie dan
Pengarang - pengarang saoe­ ga-collega jang oemoemnja soeka karma”. Begitoelah dalem „Boe­
moemnja loekisken prampoean loekisken saorang djahat sampe ngah Roos dari Tjikembang” ia
Soenda ada synoniem dari „penge- pengabisan djahatnja dan sa­ ada loekisken, bagimana satoe
ret lelaki”. Kwee Te’k Hoaij jang orang baek ada „loear biasa” koetika orang moesti .berlaloe
bae'knja — hai mana sebagimana dari ini doenia, tapi di laen wak­
tida setoedjoe dengen itoe senti­ pembatja taoe ada bertentangan toe ia aken kombali lagi dengen
ment njasar telah tjiptakeh iapoe­ sama keadahan sabenernja —, pake laen toeboe, laen nama dan
nja „njai Marsiti”, dengen mana Kwee Tek Hoaij loekisken manoe-
ia maoe oendjoeken pada orang sia sebagi manoesia dengen sifat- barangkali djoega laen kabangsa­
banjak bahoea antara prampoean- sifatnja jang baek dan boesoek, han dan pentjarían, boeat lan­
prampoean Soenda ada djoega
jang setia dan mempoenjai hati
moelia.

Antara pengarang-pengarang di
ini negri poen ada berlakoe satoe

kabiasahan oemoem oentoek loe­
kisken si Arab ada „linta-darat”
jang kedjem dan pelit boekan
maen! Menoeroet saja poenja
pendapetan, -kabiasahan demikian
baek lantas „dihapoesken” kerna

„maen-maen” sama kabangsahan
haroes diakoeh ada sänget gega-
ba !

Seperti pembatja taoe, dalem ia­
poenja „Max Havelaar” Multa-
tuli ada tjiptaken nama-nama
jang typeerend. Sala-satoe persoon

dari „Max Havelaar” itoe bernama

Droogstoppel. Sebelonnja
membatja sifat-sifatnja Droog­
stoppel, meliat sadja itoe nama
jang typeerend nistjaja orang soe­
da bisa tebak bahoea „itoe per­
soon” ada...... mata doeitan!

Kaliatan itoe tjara dari Multa-
tuli ada ditiroe oleb Kwee Tek

Hoaij. Sala-satoe persoon dari

„Boengah Roos dari Tjikembang”
dikasi nama Aij Tjeng, nama

mana mengoendjoek setjara ty­
pisch bahoea orangnja ada me­
li j i n t a dan berboedi.

Marilah kita sama-sama berpa-
ling sabentar pada Kwee Tek

Hoaij poenja „Pengidoepannja ío, Pesawat Bristol Blenheim dari pasoekan oedara Inggris waktoe
satoe Sri Panggoeng”, Sebagi
terbang menikoeng.

fcSTHES.^ 17

djoetken iapoenja evolutie dan hai ada teritoeng pada occultisme kang-toekang kwamia, siangmia,
doekoen d. 1.1.
loenasken iapoenja karma. atawa ilmoe kagaiban!
Seperti pembatja taoe, orang Kwee Tek Hoaij ada loekisken Di laen bagian Kwee Tek Hoaij
jang lagi menanggoeng kasedihan bagimana Lily jang poenjaken loekisken djoega, bagimana dan
heibat oemoemnja soeka „lari” sifat-sifat sedi dan selaloe oen­ apa sebabnja Lily bisa poenjaken

dan tjari perlindoegan sama...... djoek sikep moeroeng — satelah itoe sifat-sifat sedi. Jaitoe — seba-
igama. Ada typisch sekali bagi- diramalken nasibnja oleh satoe gimana pembatja soeda taoe —
ftiana Propagandisten igama Kris­ sinshe fcwamia, katanja itoe nona lantaran Lily tertjipta dari b i b i t
ten jang setjara sänget actief ma­ moesti meninggal doenia sabelon­ jang mengandoeng „kasedihan”;
soek kampoeng kaloear kampoeng nja menikah_ selaloe pikirin itoe Berdasar atas ini pengataoean
oentoek t'jairi „domba - domba”,
ramalan jang kamoedian meroe- orang bisa petjaken djoega, apa
lebih senang koendjoengin orang- paken sematjem suggestie, jang sebabnja saorang jang pengabisan
orang jang sedeng ngalamken
soesa dan sedi! Bagian Aij Tjeng membawa kasoedahan tragisch. djahatnja bisa mempoenjai toe-
Dari loekisan di atas bolehlah saja roenan jang baek dan satoe padri
'kailangan anak prampoeannja (jang betoel-betoel soetji!) seba­
hingga membikin ia sänget sedi tarik pendapetan bahoea Kwee Tek
dan doeka, dengen djitoe soeda Hoaij kaga setoedjoe orang kasi- liknja bisa mempoenjai anak jang
digoenaken oleh Kwee Tek Hoaij djahat boekan maen!
ken dirinja diramalken oleh toe-

•boeat oendjoeken pada orang ba-

Hjak, bagimana igama dalem hai

demikian bisa menoeloeng ba-

hjak. Lantaran Kwee Tek Hoaij

ada satoe Theosoof, maka ia soeda

goenaken itoe kasempetan jang

bagoes oentoek „¡propagandaken”

Theosofie, dengen meloekisken

bagimana Aij Tjeng semingkin

onteng rasaken kasedihannja, se-

hiingkin ia jakinken itoe peladja­

ran..........

Dalem journalistiek Kwee Tek

Hoaij. selaloe kamoekaken soeal

habatinan — ia ada pimpin ma-

dj allah Moestïka Dharma —,

samentara iapoenja boewah-boe-

Wah pena ia sering „tjampoerin”

dengen penoetoeran-penoetoeran

tentang impian dan hal-hal jang

berhoeboeng sama kagaiban.

Maski tida dinjataken setjara

teroes-terang, tapi dari sitoe bo-

lehlah saja tarik pendapetan ba­ 11. Satoe djedjer pesawat Hurricane dari pasoekan oedara Inggris.
hoea Kwee Tek Hoaij ada sänget

bertjaja sama...... impian. S'elaen-

hja itoe ia memang perna njata­ Zeestrand (Rembang). *

ken sendiri bahoea ia soeka meja­

kinken ilmoe kagaiban. Demikian-

Iah dalem „Boengah . Roos dari

Tjikembang” saja batja bagimana

Marsiti telah dapet impian jang

serem dan menakoetken. Ini im-

bian ada sebagi pel ambang

bahoea ia moesti berpisa dari Aij

Tjeng. Lebih djaoe saja ada batja

bagimana Roos — sabelonnja

„dikatemoeken” oleh Bian Koen —

seringkali mengimpi bertemoe pa­

da iboenja dan...... satoe nona

Tionghoa jang tjantik, jaitoe Lily!

Koetika Roos pergi ka koeboeran-

hja iapoenja iboe, ia merasa seper­

ti ada jang toentoen! Dengen me-

loekis begitoe Kwee Tek Hoaij

biaoe oendjoeken bagimana roch-

roch manoesia di alam baka bisa

bikin perhoeboengan dan malahan

bisa berboeat apa-apa goena Foto: Oei Tjay Tjoe, Semarang.
Cang-orang di ini doenia — ini

18 &sr«ea.&

Roepanja- waktoe toelis itoe gambar, dengen dilipoetin oleh nja Marsiti jang berdiri di depan
Kwee Tek Hoaij sedeng dipenga-
roein keras oleh iapoenja kajaki- tjahja terang jang bergoemilang.” itoe gambar.
nan, bahoea ramalannja satoe toe- Katanja lantaran itoe oewa poe­
kang kwamia atawa demikian se- nja mata kasar tida bisa digoena- Dengen itoe loekisan jang me-
ringkli membawa kasoedahan tida ken lagi boeat perhatiken apa jang nandaken dengen teges Kwee Tek
baek,. dan oleh iapoenja kainginan Hoaij poenja kasoekahan aken
boeat bikin pengoetarahan tentang kaliatan dalem doenia kasar hing­ ¿7'ampoenn jang bertaaoe boewah-
iimoe toeroenan. ga iapoenja mata aloes djadi te­ boewah pena dengen penoetoeran-
rang sekali dan sering bisa liât penoetoeran jang Iberbaoe „occul­
Malah dari iapoenja loekisan tisme” itoe pengarang maoe oen-
jang pandjang-lebar tentang se- apa-apa di doenia aloes, maka ia djoe-ken bagimana „katjintahan
bab-sebabnja Lily mengandoeng bisa menampak dengen teges roch-
penjakit „folie circulair” saja da­
pet kanj ataban bahoea Kwee Tek Tooneel boewat Tiongkok.
Hcaij maoe berlakoe sebagi satoe
„achli” ilmoe toeroenan. Ini sábe­ Waktoe Kuo Yu Hui Semarang bikin peringetan berdirinja soeda 10
te elnj a ada terlaloe „gewaagd”. taon telah diadaken tooneel-uitvoering, pendapetannja 100% goena

Menoeroet saja poenja pendape­ Tiongkok.
tan, ada lebih betoel Kwee Tek Photo: Tan Tat Hien-Studio, Semarang.
Hoaij kaga „boemboein” tjeritanja
dengen hal-hal begitoean jang ia Jubileum 25 taon.
sabenernja koerang mengarti. En
a priori saja maoe njataken di Cement-Tegelfabriek tjap „Kodok”, eigenaar toean Pwa Hok
sini, sebab-sebabnja dari kema- Liem di Semarang ddo. 15 Dec. j.b.l. telah bikin jubileum 25 taon.
tiannja Lily baek diloekisken se­
tjara laen...... Photo: Tan Tat Hien-Studio, Semarang.

Bebrapa bagian seperti perte-
moean antara Aij Tjeng dan Goat
Nio di satoe fihak dengen Roos di
laen fihak, pernikahan dari Lily
dan pertemoean antara Bian Koen
dan Roos di koeboerannja Marsiti
ada bagoes sekali dan sanget me­
narik hati. Membatja bagian-ba-
gian terseboet saja moesti boekain
topi pada Kwee Tek Hoaij boeat
iapoenja kapandean memilih
boemboe jang tjotjok!

Dari iapoenja loekisan — Mar­
siti ada tinggalken pesenan soe­
paja di koeboerannja orang sebar
kembang-kembang tjente dan ha-
rendong sadja — saja dapet kanja-
tahan bahoea Kwee Tek Hoaij
pande membikin loekisan jang
symbolisch. Dengen meloekis begi­
toe, boekan sadja Kwee Tek Hoaij

„promoveer’ kembang-kembang
tjente dan harendong mendjadi
symbool dari prampoean jang ter-
sia-sia, tapi ia bikin pembatjanja
malah semingkin kagoemin iapoe­
nja „njai Marsiti” jang mempoe­
njai pengrasahan begitoe aloes......

Bagian „Lily menikah” diboem-
boein oleh Kwee Tek Hoaij, bagi­
mana di antara tetamoe-tetamoe
jang berhadlir ada djoega satoe
oewa bermata lamoer jang tjerita-
ken dengen soenggoe-soenggoe
„bahoea jang orang banjak hor-
matken boekann-ja satoe gambar,
hanja satoe orang prampoean
moeda jang tjantik, jang ia liât
teges ada berdiri di hadepan itoe

&STnea.fc 19

dan kabaktian jang toeloes jang Goenoeng Bromo.

dioendjoek pada pendoedoek dari Kota Duitsch jang kena diserang.

doenia aloes oleh manoesia „idoep” Stadhuis dari kota Emden di Duitschland. Emden ada poesat dari
orang’ Duitsch poenja penjebaran parit di laoet. Sepandjang kabar
di doenia kasar, ada dirasaken dan pesawat-pesawat Inggris soeda lakoeken serangan pada ini kota se­
bagi pembalesan dari serangan pesawat-pesawat Duitsch pada Edin­
dihargain sapenoe-penoenja oleh burgh dan Scapa Flow.

jang terseboet doeloean.”

Kaliatan Kwee Tek Hoaij ada

mempoenjai kainginan aken tarik

perhatiannja iapoenja pembatja

terhadep hal-hal jang berhoeboeng

sama occultisme v i a literatuur,

jang mana — ia taoe — lebih gam­

pang „dimakan” oleh pembatjanja

dari-pada artikel-artikel jang spe-

ciaal membitjaraken itoe soeal.

Di bagian penoetoep Kwee Tek
Hoaij ada loekisken — kombali sa­
toe loekisan berbaoe occultisme —
bagimana rochnja Marsiti ada
goenaken sala-satoe Bian Koen

poenja anak sebagi „pekakas”
boeat penoeken iapoenja „djandji”

terhadep Aij Tjeng dan Gwat Nio.
Maski saja persoonlijk pandang
kadjadian begitoe boekan moes-
tail, kerna saja sampe insjaf ba­

hoea segala, kadjadian jang penga-
bisan adjaibnja malah belon ter-
Hnjap dari doenia, toch saja ang-
gep itoe loekisan lebih baek „tida
ada”. Kerna pembatja jang terba-
njak rasanja tida maoe gampang
pertjaja dan djoega itoe loekisan

mengasi indruk bahoea Kwee Tek
Hoaij saolah-olah maoe bikin
„Marsiti sasoedanja mati” men­

djadi sematjem „dewi” atawa
„roch soetji”......

Bahasa dari Kwee Tek Hoaij tida

„kaja” tapi enak sekali dibatja,
samentara iapoenja tjara menoe-
toerken (verteltrant) ada „boei-

end”. Iapoenja loekisan dialoog —
seperti saja soeda taoe oendjoe-
ken — ada biasa sadja (tida moe-
loek) tapi menarik, kerna sasoea­
toe persoon poenja tjara bitjara

ada berimbangan sama sifat-sifat-
nja.

Tjoba „Boengah Roos dari Tji-

kembang” ditoelis oepama dalem
bahasa, Blanda, saja rasa ia aken
dapet perhatian lebih besar. Tapi
kerna itoe tjerita ada dalem ba­
hasa Melajoe, maka Kwee Tek
Hoaij moesti merasa poeas dengen
„hasil jang ia soeda dapet”, jang
menoeroet iapoenja pernjatahan

sendiri „ada di loear iapoenja doe­
gahan”.

Sebagi penoetoep saja maoe nja-

taken bahoea sabenernja saja tida
setoedjoe dengen sebagian dari
Hwee Tek Hoaij poenja haloean, ta­
pi saja kaga bisa kaga hargaken
iapoenja „Boengah Roos dari Tji-
kembang”.

20 M Sí* &

Koeping anak ketjii.

Satoe tjerita pendek.

JLJIAP GIE soeda bekerdja djang- Maka itoe orang sering godain sendiri dan oendjoek kagagahan-
Hiap Gie, katanja ia tahan beker­ ’koe dan kapandean’koe mentjari
kep lima taon lamanja dalem
toko barang makanan dan minoe- dja begitoe lama dan soeda doea sasoeap nasi, baroelah akoe poenja
man dari Ong Sien Tjay en Zonen. kali disoeroe bawa rantang beli harepan bisa terkaboel,” kata Hiap
Gie saorang diri sembari kerte-
Djarang-djarang, kaloe boekan poe-jong-hay dalem restaurant
jang tebal koepingnja dan kliwat Tjin Kie lantaran ada apa-apa kin giginja, „boeat harepin dipoe­
sabar hatinja, bisa bekerdja begi­ jang diharep. ngoet mantoe ada sebagi orang ha­
repin emboen tengahari”.
toe lama seperti kita poenja pa- „Wah, Hap Gie toenggoein di-
moeda ini. poengoetin batoe!” kata kawan- Apabila ia pikir begini, Hiap Gie
kawannja sambil mesem meng- achirnja djadi sedi sendirinja.
Dalem toko biasanja, boekan sa­ goda. dan ingin brenti boeat tjari ker-
dja toean Ong Sien Tjay, tapi djahan laen jang gadjinja lebih
djoega njonja Beton, jalah istrinja Dan mendadak parasnja kita besar. Tapi niatan ini saban-sa--
toean Ong, jang moeloetnja bawel, poenja pamoeda ini djadi merah ban ia oeroengin.
toeroet oeroes toko dan prentah- jang bikin kawan-kawannja se­
nja moesti ditoeroet betoel. Malah mingkin brani godain padanja. Ia pikir, djoestroe kaloe toean
boekan djarang ada satoe atawa Kerna perobahan aer moeka ini Ong Sien Tjay menaro kapertja-
laen atoeran toko jang bikin achir­ ada sebagi satoe tanda jang oen­ jahan padanja ia bisa woedjoetken
nja si penggawe jang kena pegang djoek resia hatinja jang betoel-
boentoetnja jang tida enak, jaitoe betoel. Hiap Gie memang ada tjin- niatannja, tapi sebaliknja boeat
kaloe toean Ong Sien Tay djoes- tain diam-diam pada nona Pat koempoei oewang boeat modal da­
troe soeroe begini, njonja Beton Nio dengen satoeloesnja hati, boe­ gang, ampir tida ada, harepan. Ia­
soeroe begitoe. poenja gadji ada terlaloe ketjii
4kan lantaran memandang oewang- aken bisa sampeken maksoed ter-
Cepama njonja Beton jang soe­ seboet.
roe iapoenja penggawe 'Tionghoa hja.
bawa rantang makanan boeat beli Dalem itoe lima taon poenja
tjap-tjay atawa laen matjem ma­ Diam-diam memang ia sänget tempo ia hanja mempoenjai dalem
kanan dalem restaurant Tionghoa, harep bisa ¡amar itoe gadis apa­ postspaarbank koerang lebih doea
tapi toean Ong Sien Tjay sebalik- bila ia soeda bisa koempoei sedi­ ratoes roepia sadja.
nja djadi marah dan kataken itoe kit oewang boeat berdagang sen­
penggawe Tionghoa kenapa boe­ diri kendati setjara ketjii. Dalem Zonder terasa aer matanja Hiap
kan soeroe djongos sadja pergi beli hai ini ia memang harepken ban- Gie mengetes; ia mepgela napas.
makanan. toeannja iapoenja chef, tapi ia ti­
da harep boea,t dipoengoet man- Parasnja nona Pat Nio kombali
toe. berbajang di oedjoeng matanja.

„Akoe moesti foeladjar berdiri Pat Nio ada anak prampoean

jang soeloeng dari toean Ong

Kaoem tani di Fukien.

Ken/ati d,alem kca(,ahan Pera”S dan kendati bahaja serangan moesoe segala waktoe bisa datene

bX°geiXgi’Pd?strictediFìtoeenrSabeIah ‘““s bCTda3a b°eat bikin kamadS°ean- Kaoem tani daleS

oeroagi bagi district di itoe provinole diorgamseer semingkin baek. Gambar di atas ada oendjoek

anggota-anggota dari sariket tani di Nanan (Lamoah).

21

Sfr

Tjeng Hien jang berdagang tjita kaloe di sitoe antaranja ada kon­ keras dan brani,” kata Hiap Gie,
„dalem oeroesan ini akoe ingin
dan terkena familie deket sama tji lemari besi! Nah, sabentar ma- minta tempo doeloe boeat berpikir
toean Ong Sien Tjaij. Kadang-ka­ lem akoe maoe boeka pintoe bla­
dang itoe soedagar tjita jang ter­ bagimana baeknja.”
itoeng mampoe djoega dateng di kang.” „Ach, zonder pikir pandjang-
Sien Tjaij poenja toko P & D boeat „Abis, kaoe maoe apa?”
satoe dan laen oeroesan, dan sela­ „Akoe... akoe maoe adjakinkaoe pandjang lagi, ’ko Hiap Gie, ini
loe taro perhatian pada Hiap Gie. oeroesan sama sekali sabetoelnja
masoek sabentar malern djam doea tida berbahaja, taro kata .papa
Sedeng Hiap Gie sendiri boekan
djarang disoeroe ka roemah Tjeng belas, boeat ambii oewang dalem mendoesin, toch kaoe bisa lantas
Hien boeat anterin oewang atawa brandkastnja papa. Kaloe akoe semboeni dan ia tjoema pergokin
barang, hai mana bikin ia sering kerdjaken sendirian, rasanja tida akoe sendiri. Anak tjoeri papa

katemoe sama Pat Nio. Ini doea enak ini hati, sedeng kaloe maoe poenja oewang toch sering terdja-
orang moeda djarang sekali me- adjakin orang laen soesa diper-
hgomong tapi satoe sama laen ada tjaja. Pendeknja kaoe troesa ta- di. Lagian ia masa kira akoe maoe
Saling 'ketari'k, kerna Hiap Gie ambii banjak. Paling apes akoe
maski satoe pamoeda miskin tapi koet. Kaloe akoe jang boeka lemari
besinja dan kaoe jang liatin kaloe melaenken dapet bonggolan.”
ada sehat dan tjakep. andenja papa mendoesin, akoe „Tapi kaloe ia dapet liât akoe?”
Pada satoe pagi Hiap Gie djadi nanti bagi kaoe go-peh, tapi kaloe „Moestail! Kaoe boleh mengin-
kaoe jang boeka brandkast dan
terprandjat tempo Tiong Lay, ja­ tip sembari semboeni, ’ko Hiap
lah Pat Nio poenja ’ngko tarik akoe jang toenggoein kaoe dapet
Gie.”
tangannja. tje-tjeng. Bagimana?” Hiap Gie tinggal diam berpikir.
„Mari sini,” katanja dengen - Hatinja Hiap Gie berdebar. Di „Begini sadja soeda,” achirnja
sini terboeka soeatoe djalan, aken
soeara berbisik, „akoe ada bitjara dapetin satoe djoemblah jang loe- Tiong Lay berkata, „sabentar sore

Penting dan resia besar.” majan lagi. Tapi Hiap Gie kalia­ djam toedjoe kaoe dateng mampir
Hatinja Hiap Gie djadi berde- tan masi takoet aken loeloesken lagi ka roemah’koe, boleh kita bi-
tjaraken poela lebih djaoe sampe
bar, tapi ia mengikoetin djoega. ini permintahan.
„Astaga, akoe sama sekali tida mateng, ja.”
„Ada apa,” ia menanja. Hiap Gie manggoetin kapal?.nja.
„Ssst, diam,” djawab Tiong Lay, mengira, kaoe berdjoedi begitoe
aer moekanja kaliatan soenggoe- Inilah ada kans jang tida gam-

soenggoe. Perang tinggal perang, sekola teroes. □
Sesampenja di podjokan blakang

toko, baroelah Tiong Lay berkata

lagi.
„’Ngko Hiap Gie,” Tiong Lay

berkata dengen soeara pelahan,
tangannja jang kanan pegang ta­
ngannja Hiap Gie, „lebih doeloe,
akoe menanja, sekarang brapa kaoe

Poenja gadji?”
„Akoe poenja gadji? Kenapa

kaoe tanja begitoe?”
„Ach, djawab doeloe akoe poe­

nja pertanjahan itoe,” mendesek

Tiong Lay. Dari Londen anak-anak dikirim ka loear kota, dan sekolahan-se-
„Tiga poeloe lima roepia.” kolahan ditoetoep. Tapi maski di wijk industrie di itoe iboe kota
„Masi tiga poeloe lima sadja? masi ada katinggalan anak-anak jang kerna satoe dan laen sebab
soeda tida bisa menjingkir. Bagimana dengen sekolanja itoe anak-
Sampe oebanan poen dengen anak. Satoe pergoeroean tijdelijk soeda diadaken di Gredja St.
Mary di Leeds, dimana itoe anak-anak dengen goenaken korsi sebagi
Pendapetan sabegitoe kaoe tida bi­
sa madjoe barang satoe tindak da­ medja toch sekola teroes.
lem doenia ini,” kata Tiong Lay.

„Abis bagimana? Dan kaoe ada
oeroesan penting apa seperti tadi

kaoe bilang pada’koe?”
„Begini, akoe maoe bitjara se-

tjara pendek sadja,” kata Tiong
Lay jang teroes bitjara kasak-koe-
soek, „akoe ada kalah maen bac-
caraat tiga riboe lebih...... ”

„Hah! ,Tiga riboe lebih? Ai! Ai!”
„Diam, dengerin doeloe,” kata
Tiong Lay, „akoe poenja papa ti­
mber sendirian dalem kamar de­
ban, iboe’koe tidoer di kamar sa-
toelahnja. Lemari Ibesi ditaro

üalem kamar papa, dia poenja
kontji, akoe taoe betoel, digan-
toeng sadja di tembok disatoein
sama laen-laen Ikontji lemari, ka­
tanja soepaja orang tida doega

22 -fesweaii

pang dapet lagi boeat dapetin oe­ jang dapet kanaekan gadji dan „Djadi Eng kaoe bilangin lebih
wang terkedjoeL. Tapi ia masi pangkat.
bersangsi teroes. doeloe padanja?”
,/fjaa.”
Di waktoe sorenja precies djam
toedjoe Hiap Gie dateng di toko- Di. itoe malem, sedeng Hiap Gie Nona Pat Nio diam. Oentoenglah
nja Ong Tjeng Hien jang sebagian-
nja diboeat roemah tinggal. dan Tiong Lay omong-omong di -di sitoe itoe waktoe tida ada laen
loear seperti ditoetoerken di atas, . orang poela jang denger.
„Doedoek ’ko Hiap Gie,” kata Tiong Eng ketjil, anak paling hon­ „Eng,” kata nona Pat Nio achir­
Tiong Lay dengen manis, tatkala tet dan paling bengal dari familie nja, „ini oeroesan kaoe djangan bi­
ini doea orang moeda soeda berada Cng kata pada nona Pat Nio sem­ tjaraken lagi sama laen orang.
di satoe podj ok jang sepi dari lebih lagi pada ’ngko Tiong Lay
itoe toko tjita. bari menjengir.
dan papa jang pasti aken marah
„’Ngko Tiong Lay,” demikian­ ,,’Ntji Pat,” katanja, „’ngko Lay
lah Hiap Gie menjaoet dengen djadi orang kotjak betoel, hi hi, dan tida ampoenin kaoe poenja
soeara angker, satelah ia mengam- hi.” kasalahan jang soeka djadi tern-;
polong, kaloe orang toea lagi
bil tempat berdoedoek di korsi, „Kenapa, Eng?” tanja Pat Nio. omong apa-apa.”
„tentang apa jang kaoe bitjaraken
tadi siang, akoe telah pikir boelak- „Akoe dengerin sadja tempo dia Si Tiong Eng melongo. Nona Pat
balik sampe kapala’koe rasanja lagi ngomong sama papa. Kita Nio masoek dalem kamarnja dan
petja. Tapi akoe menjesel tida tjoba hatinja si Hiap Gie dengen aer mata berlinang ia
bisa lceloesken kaoe poenja per- lempang apa ’ngga. Masa be­ rangkepken kadoea tangannja
mintahan.” gitoe, kaloe di depan orangnja sambil donguk ka, atas, ia mengoe-
dia panggil ’ngko Hiap Gie, di tjap trima kasi pada Thian kerna
„Astaga!” berseroe Tiong Lay,
„kaloe begitoe kaoe tida berkasian blakangnja dia panggil si Hiap Gie diam-diam poen ini gadis tjinta-
pada’koe, ’ngko Hiap Gie, apabila kaja sama si Bopih. Tadi sore akoe
akoe tida bisa dapetken oewang bisikin ’ngko Hiap Gie, akoe bilang ken pada kita poenja pamoeda ta­
sedlkitnja shatj eng akoe bisa tji­ di. Satoe boelan kamoedian dengen
laka, akoe bisa masoek boei, sebab kaloe dia maoe diadjakin apa-apa
akoe ada pake orang laen poenja sasoenggoenja djoega Hiap Gie
oewang.” sama ’ngko Lay, djangan maoe,
soeda djadi toenangannja Pat Nio.
„Inilah djoestroe soeatoe pela- sebab dia maoe tjoba ’ngko Hiap K.
djaran boeat kaoe djadi kapok, Gie poenja hati.
soedara!” kata Hiap Gie dengen
bersenjoem, „djalan jang paling Bom asep.
baek, kaoe bitjara teroes terang
dan setjara djoedjoer sadja pada rvapai aagang inggris „Cameronia’ waKioe »nun pelajaran ka
ajah’moe jang pasti soeka toeloeng New York baroe mi ada bekel banjak bom asep oentoek oempetken
pada kaoe, asal sadja kaoe ber-
djandji tida aken berdjoedi-djoedi din Itoe bom-bom bisa diliat di atas deck deket meriam. Tapi di
lagi saoemoer idoep’moe. Inilah perdjalanan tida katemoe kapal silem atawa kapal perang moesoe
ada akoe poenja nasehat.” hingga itoe bom-bom asep tida digoenaken. „Cameronia” ada bawa
709 penoempang dan 40,000 peti Scotch whisky.
„Tapi akoe tida perloe sama kaoe
poenja nasehat!” kata Tiong Lay,
,.kita-orang mempoenjai kapen-
tingan jang bersamahan dan akoe
takoet aken kasi taoe akoe poenja
kekalahan maen sama ajah.”

Begitoelah marika roendingken
ini. oeroesan lebih djaoe, tapi Hiap
Gie teroes menolak aken ,mengi-
koet lakoeken ini pakerdjahan
mentjoeri.

„Tida, tida, orang tida bisa aken
beroentoeng sama oewang jang
terdapet boekan dengen djalan
jang halal,” itoelah adanja Hiap
Gie poenja perkatahan penoetoep,
„dan akoe tida ingin bikin noda
tangan’koe dengen bales djahat
dan kedji pada soeatoe orang jang
begitoe baek pada’koe...... sebagi
ajah’moe.”
' Tida lama Hiap Gie pamitan
poelang. Di djalanan kaliatan ia
girang sekali, ia mesem geli dan
sedikit djaoe dari roemahnja Tiong
Lay kadengeran ia poen bersoeit
dengen lenggang seperti orang

Chiang Kai Shek di matanja satoe officier Djepang.

Oleh:

ÜSHIMARU.

XLIV.

Sasoedanja pasoekan balatenta­ pagi lantas dimoelai mentjari Tionghoa, dan pada tanggal 11 lo-
(menggledah) pasoekan balatenta­ hor djam doea pasoekan balaten­
ra revolutionär masoek ka dalem tara Djepang bisa doedoekin kota
kota, Chiang kasi katerangan pa­ ra Tionghoa di bilangan pangka- Tsinan, di sapoeternja itoe kota da­
da pembesar jang dikirim oleh Dje­ lem kalangan jang djaoenja doea-
lan dagang, jang bila dikatemoe- poeloe li sama sekali tida ada ter­
pang bahoea aken dipegang tegoe ken lantas dioesir ¡pergi. Itoe wak­ dapet pasoekan balatentara
keamanan dan kasi perlindoe-
toe pasoekan Tionghoa jang berada Tionghoa lagi.
ftgan pada pendoedoek asing, ber­ di Hsinchiachuang teiah biikin per- Satelah terdjangkitnja ini per­
bareng dengen itoe ia minta soe­
paja pasoekan balatentara Dje­ lawanan, hingga kasoedahannja kara, keadahan di Shantung djadi
samingkin heibat, sedeng kakoea-
pang ditarik moendoer, agar bisa pasoekan balatentara Tionghoa tannja pasoekan balatentara Dje­
singkirken perkara salah mengar-
ti. Sabenernja pasoekan balaten­ dan Djepang lantas moelai bertem- pang jang soeda dikirim, soeda
tara Djepang koetika meliat pa­ poer, pasoekan balatentara Dje­
soekan balatentara Tiongkok bisa
pang di segala tempat poekoel be-
Pegang discipline, teiah setoedjoe rantakan pasoekan balatentara
boeat ditarik moendoer. Aken te­
tapi sampe di pagi jang berikoet- Bintang film menikah dengen djempolan golf.
Pja, lantas ada sebagian pasoe­
Bintang film Jean Chatburn teiah menikah dengen djempolan
kan balatentara Tionghoa jang golf Biek Metz dari Chicago di Topeka, Kansas.
Qiengganggoe roemahnja satoe

Djepang bernama Yoshifusa, lan­
taran apa soeda menjebabken ben-

trokannja kadoea fihak poenja
Pasoekan balatentara, jang bla­

kangan djadi semingkin mendja-
Br ka kalangan jang lebih loeas.

hingga pendoedoek Djepang jang
berada di sabelah loearnja pen­
diagahan pasoekan balatentara

Djepang, djoega teiah .alamken

bahaja paperangan.
Tida lama kamoedian pasoekan

balatentara Djepang jang dikirim
ka ,Tiongkok teiah bikin perda-
Piian sama pasoekan balatentara

revolutionär?, hingga seantero pa­
soekan balatentara Tiongkok dita­
rik moendoer sama sekali ka da-

kota, sedeng fihak Djepang

Piadjoeken permintahan soepaja
dikasi hoekoeman pada orang jang
haroes menanggoeng tanggoengan,
Santi karoegian dan hatoerken

Pia’af, malah ada diminta djoe­
ga soepaja loetjoetken sendjatanja
Pasoekan balatentara Tionghoa
jang teiah terbitken kariboetan,
dan semoea pasoekan balatentara

Tiongkok haroes moendoer sam-
Pe di tempat jang letaknja doea-
Poeloe li dari sepandjang dj ala­
ban kreta api Chiaochow-Tsinan.

Tjoema sadja itoe waktoe sikep-
Pja Tiongkok ada sanget keras,
Mrhadep itoe permintahan-per-

Piintahan tida ada dikasi djawa-

han jang pasti.
Hoofdkwartier Djepang lantaran

Pieliat fihak Tionghoa tida mem-
Poenjai kadjoedjoeran barang se­
dikit, lantas ambii poetoesan boeat
tjampoer tangan dengen goenaken
hakerasan. Moelai dari tanggal 8

24

SDH ES. $6

tentoe sadja tida tjoekoep dan per- roemoes ka dalem keadahan sä­ dan Tientsin dan sakiternja, hing­
loe moesti ditambah lagi, begitoe- nget tida tentrem dan melarat,
lah lantas dikirim lagi divisie ka- sedeng pendoedoek asing di Tiong­ ga, Tungsansen (Manchuria) poen
tiga dari Nagoya. toeroet rasaken antjemannja itoe
kok poen tida bisa tinggal dengen bahaja. Sedari lama keamanan
Itoelah ada ringkesnja perkara aman dan lakoeken pakerdjahan-
Tsinan. nja dengen tentrem. Maka ada sä­ dan katentremannja Tungsansen
nget diharep soepaja Tiongkok sa-
(Harep pembatja tida loepa ba­ lekasnja bikin selese paperangan ada sänget diperhatiken oleh ne­
hoea ini ada penoetoeran fihak gri karadjahan (Djepang).
Djepang). di dalem negri hingga bisa ter-
tjipta perdamian dan persatoean, Saoepamanja keadahan di itoe
Pada sabelonnja terdjangkit itoe tempat djadi terganggoe atawa
„Perkara Tsinan”, Pamerentah Na­ inilah ada mendjadi permintahan poen pada waktoe ada mengoen­
tional masi menghalangin rahajat oemoem dari sagenepnja pendoe­
poenja pergerakan anti-Djepang; doek asing, terlebih lagi negri ka­ djoek gelagat bakal terbit keka-
aken tetapi sedari ini oeroesan ter­ radjahan jang mendjadi tetangga loetan, negri karadjahan Djepang
djadi ka blakangin, pergerakan
anti-Djepang di berbagi-bagi tem­ dan mempoenjai sangkoetan ka­ tentoe sabisa-bisanja aken menje-
pat djadi sänget heibat, teroetama pentingan jang sänget rapet sama ga. Oleh kerna itoe djoega, seka­
Shanghai djadi poesatnja itoe per­ rang pada waktoe paperangan dan
gerakan. Seperti tilik barang-ba- Tiongkok, ada sänget menaro per- karitooetan madjoe samipe di Pe­
rang Djepang dan dimasoekin ka hatian.
dalem register, koempoelken oe­ king dan Tientsin hingga ada ge­
„Sekarang keadahan papera­ lagat bakal merembet ka Tung­
ngan dan kariboetan dengen sale- sansen pamerentah karadjahan
kasn'ja aken mendeketiñ Peking
Djepang goena mamegang tegoe
keamanan dan katentremannja

wang boeat fonds menoeloeng ne­ Tungsansen, tida bisa tida ambii

gri, bikin brenti perhoeboengan sa­ tindakan jang samoestinja.

ma bank-bank Djepang dan kasi Oeber kapal silem Duitsch. „Aken tetapi pamerentah kara­
hoekoeman pada kaoem soedagar djahan Djepang terhadep kadoea

penghianat dan laen-laen sebagi­ fihak jang lag! berperang, me-

nja, semoea dilakoeken dengen se­ ngambil sikep jang soenggoe-

roe dan heibat sekali. soenggoe neutraal, sikep mana

tinggal tetap tida (berobah. Malab

3. Djepang poenja mah-' Kapal kotter Amerikaansch pada waktoe mengambil toedjoe-
loemat tentang pegang te- „Campbell” boeat djaga pasisir an jang terseboet di atas, atas tja­
(atas) dan satoe kapal laen,
goe keamanannja „Man­ ra-tjara dan koetika-koetika jang
cini”. „Bibb”, brangkat 500 mijl ka se- dihadepken, djoega aken diambil
blah Timoer dari New York, sa­ (perhatian, soepaja terhadep ka­
Satelah terdjangkit perkara soedanja kapal vracht Inggris doea fihak tida aken terdjangkit
Tsinan, kadoedoekannja pasoekan „Coulmore” kabarken dengen ra­ kasoedahan jang tida adii.”
balatentara Selatan dan Oetara, dio, bahoea ia diserang oleh satoe
djadi semingkin djelek bagi fihak- kapal silem. Kapal-kapal pemboe- Pamerentah Nationaal terhadep
ini pernjatahan dengen lantas
nja pasoekan jang terseboet bla- roe torpedo dan pesawat-pesawat
kangan, menoeroet keadahan terbang Amerikaansch poen disoe- madjoeken satoe protest seperti di
Tientsin dan Peking poen tida bisa bawah ini.
dipegang tegoe lagi. Apabila Tien­
tsin dan Peking kombali didoedoe- „Pamerentah Nationaal terhadep
kin oleh pasoekan balatentara re­ soeal keamanan dan katentreman­
volutionär, dikoeatir (oleh Dje­ nja Tungsansen, soeda tentoe aken
pang tentoe sadja) aken merembet
didajaken soeatoe tjara jang se-
ka Manchuria dan Mongolia, hing­
ga Djepang poenja kapentingan pantesnja, soepaja mengasi per-
di Tungsansen bisa terantjem ba­ lindoengan atas kaslametannja
haja diserang. pendoedoek Tionghoa dan asing.

Pasoekan rahajat revolutionair inilah memang ada mendjadi ka-
jang bikin expeditie ka Oetara, sa- wadjibannja Pamerentah Natio­
tindak dengen satindak bikin ka- naal. Aken tetapi dalem notanja
menangan, fihak pamerentah Dje­ pamerentah Djepang, ada dibilang'
pang anggep ada perloe dibikin maoe mamegang tegoe keamanan
pendjagahan lebih doeloe. Begi-
toelah pada tanggal 18 Mei 1928 te­ dan katentremannja Tungsansen,
lah dikirim nota-nota pada Chang
Tso Lin di PeJking, pada Huang Fo, dan pada waktoe terpaksa aken
diambil tindakan jang dirasa baek
minister oeroesan loear negri dari dan bertenaga dan laen-laen seba­
pamerentah Nanking, pada Yen
Shih Shan di Shansi dan pada ginja, perboeatan jang saroepa
Feng Yu Hsiang di Honan, jang itoe, sasoenggoenja ada penjam-
kira-kira hermaksoed seperti ¡ter-
njata di bawah. poeran tangan atas Tiongkok poe;
nja pamerentahan dalem negri,
„Kasoedahan dari paperangan malah dengen terang ada berten-
soedara dalem banjak taon di tangan sama wet internationaal,
Tiongkok, soeda membikin raha­
tentang principe masing-masing

negri satoe sama laen saling m^-
ngendahken 'masing-masing ¡poe¿
nja hak dipertoean atas daera'k'
nja.”

jat di saloeroe negri djadi terdje- roe bantoe oeber itoe kapal silem. (Aken disamboeng)-

HOLLANOBCK PO-ili- SUPPLEMENT

Finland en ... . China.

e pINLAND werd door Sovjet Rus- wijzigd, dan doet men feitelijk be- ler van Finland gestraft, doch die
Ü r land aangevallen en waarem- ter de Bond een eervolle begrafe- van China behandelt men nog
steeds met de uiterste beleefdeheid
1 Pel de Volkenbond op sterven na nis te schenken. om niet te spreken van kruiperige
flood, kwam plotseling weer in ac- Toen Japan China 8 jaren gele-
onderdanigheid.
e tie- den in Manchurye aanviel, toen
Sovjet Rußland werd als aanval­ Hartverheffend is het schouw-
werd Japan niet uit de Volken­
ler er uit gezet en aan de leden van bond gestooten en men gaf Japan spel allerminst!
' de Volkenbond wordt verzocht' om volop tijd en gelegenheid om boos Het verschil is zoo frappant dat
en met de voeten stampend als de
, Finland „zooveel mogelijk” te steu- vermoorde onschuld de Bond de het zelfs een blinde weer ziende
’ flen en natuurlijk om Sovjet Rus- rug toe te keeren.
. land direct noch indirect in welke maakt.
Ook Italie werd gespaard toen In welk opzicht toch zijn de da-
. vorm ook bij te staan. het eerst Abessynie en later Alba­
Wij vreezen echter dat die steun den van Japan minder afkeurens-
nie aanviel. waardig dan die van Sovjet Rus­
aan Finland niet al te veel om het Eerst Sovjet Rusland kreeg het
’ Hjf zal hebben, gezien de ervaringen land?
voile pond, omdat...... omdat....... In feite heeft Rusland Japan als
, Van China. wel het ibenieuwt ons hoeveel karre-
Ten opzichte van China doen ve- vrachten drogredenen nu weer de de belhamel slechts nagevolgd en
wereld zullen worden ingeslingerd zie de belhamel wordt gespaard en
' le leden van de Volkenbond net om het verschil in houding van de de navolger wordt behandeld zooals
i alsof zij nooit van art. 16 van de men 8 jaar geleden de Japansche
opperbonzen van de Volkenbond aanvaller had moeten behandelen.
Volkenbond hebben gehoord en te „verklären” en. goed te praten.
Thans maakt men zieh min of
steun in de vorm van olie of an- meer belachelijk door achter de
t dere oorlogsbenoodigdheden ont-
vangt Japan zooveel als het maar Indien Sovjet Rusland de agres- feiten aan te hinken en veel te laat
sor is tegenover Finland, dan is maatregelen te nemen die Finland
hebben wil en...... betalen kan!
Ook van leden van de Volken- Japan tegenover China dit zeker in niet steunen en Rusland niet weer-
niet mindere mate, integendeel.
t bond...... houden zullen.
China heeft sedert 30 maanden
Het zijn de eigen leden van de „On being silly” luidt de titel van
aanvallen te doorstaan waarbij
Bond die het prestige van de Vol­ vergeleken de Russische aanvallen het hoofdartikel in de Straits
kenbond om zeep hebben gebracht Times in verband met het Volken-
slechts kinderspel zijn.
floor hun zeer zacht gesproken wel Het aantal Chineesche oorlog- bondskomediespel.
zeer eigenaardig gedrag.
slachtoffers bedraagt reeds vele Wij weten hiervoor wel een be-
Wanneer besluiten van de Bond malen de gansche bevolking van leefdere, maar helaas geen juistere
haar believen en naar willekeur bij term .................
de toepassing mögen worden ge- Finland en toch wordt de aanval-

Helsinki, de hoofdstad van Finland.

Á

26

Een poover figuur.

IN De Ind. Crt. van 18 Dec. leest ingenomen op instructie van onzen ternationale politie; Mr. B. C. Lo-
minister van Buitenlandsche Za- der, eens president van het Per­
men het volgende hoofdartikel: ken mr. Van Kleffens, van Wien manente Hof van Internationale
bekend is, dat Zijne Eixe, goed op Justitie.
„Laat het ons maa’* ronduit zeg- de hoogte is van de vraagstukken
gen: wij hebben ons geërgerd over van het internationaal recht. Eh Omdat zij indruischt tegen onze
den inhoud van het telegram in­ op juridische gronden zal de hou­ traditioneele gevoelens omtrent
zake Nederlands houding te Ge­ ding der Nederlandsche dele­
nève. gatie verklaartaaar en wellicht ac- recht en rechtvaardigheid.
ceptabel zijn; maar de groote Omdat zij volkomen in strijd is
Het ging hierbij om de vaststel- vraag is, of zij aanvaardbaar is van
ling van de agreste der Sovjet- het standpunt der Nederlandsche met onze eigen belangen.
Lnie, die door zijn optreden tegen volksconsciëntie.
het handvest van den Volkenbond Het Is wijlen Prof. Mr. Ph. Klein-
gezondigd had, en om den steun Dan kan er slechts één antwoord tjes geweest, die van den garantie-
aan Finland in materieelen en hu- zijn: een kort en krachtig neen! plicht van de Volkenbondsleden
manitairen zin.
En waarom niet? verklaarde dat hij „vooral voor
De Nederlandsche delegatie werd kleine en militaire niet-sterke sta-
gemachtigd om voor de betreffen­ Omdat zij indruischt tegen den
de resolutie te stemmen, doch geest van onzen grooten pionier ten van het hoogste belang is,
daarbij eenig voorbehoud te ma- van het Volkenrecht: Huig de daar zij door toetreding tot den
ken. Het eerste voorbehoud be­ Groot, die den moed had te ver­ Bond hun zelfstandigheid gewaar-
stand hierin, dat Nederiands me- klären, dat een ongeprovoceerde borgd krijgen”.
dewerking nog niet beteekende een overval op een natie een interna­
deelneming aan eenige collectieve tionale misdaad beteekent. Nederland heeft echter eeni-
actie van den Volkenbond. Het gen tijd geleden bij monde van den
tweede voorbehoud betrof de vast- Omdat zij in strijd is met de op­ toenmaligen minister Patiin ver-
stelling van de schuld der Sovjet- vattingen van onze experts op vol-
Unie. kenrechtelijk gebied: Mr. T. M. C. klaard, dat het in de toekomst niet
Asser, den Nobelprijswinnaar; meer automatisch zal deelnemen
De Nederlandsche delegatici prof. Mr. C. van Vollenhoven, den
heeft ongetwijfeld dit standpunt ontwerper van het plan voor in­ aan eenige actie van den Volken­
bond, daar in de practijk het be-
ginsel der collectieve veiligheid

moeilijk te verwezenlijken was, en
dat het elk geval afzonderlijk zal

beschouwen. Dat neemt niet weg,

Een teekening van wijlen generaal Wu Pei Fu.

Een geschenk van Wu aan de heer Gudendijk, ex-gezant van Nederland in China. Bamboe is het symbool
van oprechtheid en rechtschapenheid.

dat er nog altijd de bindende be- een actie der oorlogvoerende mo- Staat in deze benarde tijden krach-
gendheden. Maar wanneer ons tigen en doelbewust bestuurt?”
Palingen bestaan waarbij de standpunt duidelijk is en helder
Bondsieden de verplichting op zieh weergegeven wordt en men niet *
genomen hebben tegen elken aan­
draait om de kern van de zaak be- Tot zoover De Ind. Crt.!
valler gezamenlijk op te treden. hoeven wij geen enkele vrees te Helaas treedt De Ind. Crt. in
Door de tweeslachtige houding, koesteren. verband met de Japansche agressie
in China een beetje anders op, want
Wolke Nederland thans te Genève De hemel beware ons er voor dat De Ind. Crt. bepleit „neutraliteit”
heeft aangenomen en welke blijk- neutraliteit zou beteekenen, dat
tegenover Japan tegen wie de Vol-
haar een gevolg is van de politiek wij niet meer den moed zouden kenbond art. 16 toepasselijk heeft
in minister Patijns verklaring neer- hebben de dingen bij hun waren verklaard. Hoe het land van Huig
gelegd, werken wij iedere poging naa.m te noemen. Laat ons toch de de Groot levens lid van de Volken-
tot een eventueele krachtige actie traditie van ons zeemansvolk hoog bond neutraal kan zijn is een
houden door in alle netelige kwes- raadsel !
tegen.
Wanneer men het niet ééns is ties onversaagd recht door zee te Bovendien leest men in de Ind.
gaan. Crt. vaak berichten van leveran-
met. een rechtsregel, behoort men ties aan Japan van oud ijzer en
alles te doen om dien te wijzigen. Onze huidige leiders der scheep- ander oorlogsmateriaal ,door Ne-
Het gaat echter niet aan zieh aan vaart en onze zeevaarders zelf ge­ derlandsche firm?,’s......
de eens op zieh genomen verplich- ven ons het voorbeeld; ondanks
Aan Rusland zullen de heeren
tingen te onttrekken omdat men... groote gevaren ter zee blijven zij wel geen olie of zoo leveren.
tegen de consequenties opziet. onbevreesd hun plicht doen. En
ook onze luchtvaarders deinzen Doch Huig de Groot is al lang
Het is een poover figuur dat niet terug voor moeilijkheden. Zij dood en zijn huidige landgenooten
het land van Hugo de Groot met gaan voort met hun werk en zoe­ hebben niet allemaal de moed een
zijn houding te Genève maakt.
Bovendien was het niet noodig ge­ ken naar nieuwe mogelijkheden. „ongeprovoceerde overval op een
natie” ronduit een „internationale
weest de positie van den Bond te Pracht-kerels zijn het, die het
verzwakken door de gemaakte stuurrad met vaste hand omklem- misdaad” te noemen. Integendeel
voorbehouden, omdat het hier men. ze noemen de Japansche aanvaller
gaat tegen Rusland ,welks regiem
Waar blijft de man, die in over- vleierig zelfs vaak „onze vrienden
door ons land nog altijd niet offi- eenstemming met onze groote na­ van 3*00 jaar”.
tionale tradities van plichtsbesef,
cieel erkend is. waarheidsgevoel en rechtsbegrip Zij vergeten en Huig de Groot
en Decima met de gansche ,,mo-
Wij begrijpen zeer wel dat de klare taal spreekt, wiens daden reeie herbewapening” er bij !
houding van voorzichtigheid inge- zieh kenmerken door eenvoud en
geven werd door de vrees dat Ne­
derland meegesleept zou worden in oprechtheid en die ons S'chip van

De toegevoegde verdediger.

II

„De jonge man, die voor dat al­ van den jongen beklaagde; in de de vriendelijkheid van die arme
ies diep dankbaar was, kwam rechtszaal was er niemand, die
niet elke lettergreep verstond van menschen herinnerd, en ik heb
vooruit in zijn later leven, Door de zacht en langzaam uitgesproken God gebeden om mij een kans te
zijn goed geluk en met God’s ze-
gen, veroverde hij zieh een zekere zin, die daarop volgde: „Het kind­ geven mijn dankbaarheid te too­
Positie in het maatschappelijk le­ je is de gevangene daar op die nen. Toen de brief verleden Maan-
ven. Zooveel als het kon, heeft hij bank.” In de warme volgepakte dag kwam met verzoek om hulp,
wist ik dat God antwoordde.
—- heb ik — het contact met die zaal hoorde men iemand diep
oude vrienden onderhouden, maar ademhalen, het ritselen van een Een antwoord op een gebed
toch heb ik temidden van mijn japon en een man schraapte zieh komt soms met een eisch om wat
de keel. Daarna een diepe stilte, op te oferen. Ook in dit geval was
talrijke bezigheden in de laatste en de verdediger liet dit alles zijn
jaren niets van hen gehoord. Tot- werk doen. Deze stilte vertelde het zoo. Het culminatiepunt van
ven. Zoovel als het ging, heeft hij jaren van ambitie moest eigenlijk
hield de brief omhoog — dit ding hem meer dan woorden, dat de voor mij op dezen avond komen.
mij bereikte in Springfield. Het is omstanders diep bewogen waren. Ik zou dezen avond een toespraak
een brief van de moeder, die eens houden, die waarschijnlijk overwin-
een afgematte jongeman in haar Daarna begonnen mannen en ning of nederlaag zou hebben be­
bederige hut verwelkomd heeft. vrouwen in de heele zaal zacht te teekenen in een strijd. Ik leg die
Haar man stief jaren geleden, en schuivelen en te züchten, zieh niet ambitie, die nederlaag als het zoo
de twee oudere kinderen volgden op hun gemak voelende door die uitkomt, met blijdschap op het al-
hem. De moeder, die op dien mid­ stilte. /Toen de spanning haar taar van de redding van dezen
hoogtepunt bereikt had, werden jongen. Het is aan U — en zijn
dag haar kindje in slaap zong — de zwaar beproefde zenuwen der vaste blik ging de rij van jurieleden
hij draaide zieh wat om en wees omstanders als het ware als leid­ längs — om hem die redding te
naar de tengere, kleine vrouw, die seis vastgegrepen en de stem van geven.
iheen-gedoken zat op de voorste den verdediger drong tot de me-
Heeren van de jurie, toen ik be-
rij — die moeder zit daar.” nigte door. gon, zei ik, dat ik deze zaak zou
„Vele malen,” sprak hij alsof hij verdedigen op een manier die niet
Zijn arm viel neer; zijn heldere gebruikelijk is. Ik zei, dat ik geen
oogen schitterden in de richting hardop nadacht, „vele malen heb argumenten had om aan te voeren.
van de gebogen goudblonde kop ik mij die weken van voortduren-

28 &smea.&

Het verhaal heb ik U verteld: U En toen met een glimlach: „Zij BOWING THEM OUT.
heeft haar babie terug — het is in A cheerful report from Peiping
weet, dat deze jongenshanden op orde, vrienden. Maar laat ie-mand revealed that the Japanese autho­
een leeftijd voor boeken of een wat water brengen voor Sonny.” rities in North China have issued
hengelroede, het werkmansgereed- orders to terminate the anti-Bri­
De oude man was klaar met zijn tish campaign. Anti-British pos­
schap hebben gehanteerd, dat zijn verhaal. Na een poosje stilzwijgens, ters will soon be torn down and
verderf is geweest: LT weet hoe het sprak hij weer, alsof hij de be- pickets in front of British premises
kind gesard werd door een volwas- will be withdrawn. The report
zwaren van den ander beant-
sen man, totdat hij in wanhoop woordde. said that this Japanese step fore­
dat werktuig gebruikte, dat hij bij shadows a definite swing on the
„Natuurlijk kan zoo iets tegen- part of Japan from the totalita­
de hand had. ¡U weet al deze woordig niet gebeuren. Zoo iets rian states toward the democracies-
dingen even goed als ik. Alles wat kon alleen gebeuren voor een Oos-
tersche rechtbank. Alleen een Lin­ If the Peiping report is taken at
ik vraag is, dat U met dit kereltje coln zou misschien in Staat geweest its face value, one could rightly
zou doen, zooals U graag zou wil­ zijn dat op elke plaats te vol- expect that before very long, peace
len hebben, dat anderen zouden brengen. Maar hij kende zijn om- and harmony will again reign hap­
doen met Uw eigen kinderen in standers en de jurie, en hij peilde pily in the relationship -between
zulk een geval. Zijn leven waag ik het karakter van den rechter. Het the Japanese and the British
is heusch gebeurd. Het is een feit.” people as well as between the Ja­
bij deze test. Heeren van de jurie, panese and other foreign nations-
ik heb gezegd.” Zijn metgezel keek den oude man
nieuwsgierig aan. But this is admittedly not an ago
Abraham ¡Lincoln ging zitten. of ¡miracles and one is therefore
„Mag ik U vragen, hoe U aan
Een oogenblik later verliet de jurie dat verhaal kwam? U verteld het prompted to ask whether such an
de zaal en ging naar een kamer in met een innigheid, dat men zou idyllic condition is possible.
het hotel aan den anderen kant zeggen, dat U er bij geweest was.
van de straat. Een half uur ging Is het mogelijk, dat U ook in die Japan at this moment feels that
rechtszaal was?” she is having a tryst with her des­
voorbij; toen ontstond er bij den
ingang een gedrang en de men­ De heldere zwarte oogen van tiny. She is convinced that she is
schen, die de rechtszaal verlaten den ouden man schitterden; hij ordained to build in East Asia 8
hadden, stroomden binnen. Het glimlachte met een vreem.de uit- brave ’’new order” in which she
drukking, als deed hij dat over has the right to rule supreme.
oude kleine vrouwtje op de voor- een halve eeuw heen terug tegen
ste rij drukte haar magere handen gezichten, nu vergaan tot stof. No one has yet fully defined the
dicht tegen elikaar. De jurieleden exact meaning of Japan’s ”ne^
kwamen binnen en namen hun „Ik was die rechter,” zei hij. order in East Asia.” But for all
plaatsen weer in.
BOEKBESPREKING. practical purposes, it is an order
„Heeren van de jurie,” klonk J. J. H. W(elzenbach), De Stille of Japanese domination whirl1
Hand. (Boekenhuis, Batavia 1940). Tokyo’s spokesmen have artistical­
eentonig de stQm van de klerk, Dit boekje moest blijfcbaar in 1940
„hebt gij Uw uitspraak bepaald?” verschijnen maar het is er al! Het ly called ’’Asia for the Asiatics.”
behandelt in rijm van alles en nog In this new order, there is evi­
„Dat hebben wij,” antwoordde de wat ook wat ongerijmd is of was:
voorzitter. „Dagbladschrijvers”, „In de buurt dently no place for the white man,
van Tariah Abang”, „De Homo- be he British, American, French °r
„Wat is Uwe uitspraak, schuldig sexueelen kwamen”, enz. enz.
of niet schuldig?” German. To lead him to the exih
* two ways are open to the Japanese:
Gedurende een seconde, mis­
schien, haalde niemand adern in P. W. G. Lokers, De vuurpoel the first is to kick him out; the
der toekomst. (Boekh. Minerva,
die opgepakte massa. Het kleine Bandoeng 1939). Deze beschouwing other is to bow him out.
vrouwtje staarde bleek naar de over de door de groote pyramide
van Gizeh bevestigde Bijbelsche During the anti-British cam­
voorzitter; elk oog was op hem ge- profetieën en astrologische pheno­ paign in North China, the Japa­
richfc. menon, betrekking hebbende op nese tried the first method oi
het „Einde der tijden” heeft reeds
Alleen de jongen, ¡met zijn goud- enkele jaren geleden groote inte­ kicking out the Britons. This proce­
blonde hoofd gebogen, scheen niet resse ondervonden en deze nieuwe
te luisteren. uitgave bewijst dat die belangstel- dure caused a considerable rumPuS’
ling nog niet is verflauwd. The Japanese found that the Bri­
„Niet schuldig,” zei de voorzitter. tons were not adverse to a bit of
Dat was het fceeken voor een waar *
pandemónium. De mannen brulden, yelling and resisting. In any case-
stampten met de voeten, zwaaiden L .F. Ramakers, The Little Cor­
respondent. (J. B. Wolters, Gro­ the Japanese found that the Pr0"
met de armen, en wierpen hun ningen — Batavia, 1939). Dit een- cess of kicking out the foreigner5
hoeden in de hoogte; vrouwen voudig leerboekje der Engelsche
snikten en een of twee gilde van handelscorrespondentie lijkt ons is something easier said than done-
zeer practisch en aanbevelens- Now the Japanese have evidently
dolle vreugde. Abraham Lincoln waardig.
zag het tengere lichaampje van decided to try another tack.
den gevangene voorover vallen: calling off the angry anti-British
met twee schreden was hij bij hem,
ving hem cp in zijn Sterke armen campaign and by masking theh
en duwde hem over de bank heen
in de armen van de vrouw, die hem faces with a benign smile, they are
trying to bow the Britons and the
wiegde en kustte. De heele zaal other foreigners out. They hope
ging op haar af, maar Lincoln hield that this new method will bring the
hen terug.
same result quicker and with 8
„De jongen is flauw gevallen,” lesser accompaniment of holler­
zei hij luid. „Geef hem lucht.” ing. (China Press).

29

De Schoonste tijd des levens!

pYE HEER T. K. G.’s artikel in het Gril blinken overal mijn wonden, Hier is het:
Ik sidder om mijns levens wil.” „Gij, die mij in vreugd liet
Maleische gedeelte van dit
weekblad aflev. No. 844, dat tot Zoo vraagt de boom, die de pijn bloeien,
titel heeft „Pantoen Melajoe” ves- van het snoeimes voelt. En in blijdschap lieve zon,
tigt mijn aandacht op een bepaald Leer mij, dat ik zacht en stille,
punt, dat ik zou willen noemen: En de Hovenier antwoordt: Met dezelfde goede wille,
„Het treurspel van voorbije da- „Zou ik om dóód hout moeien? Ook de smart drink’ uit Uw
bron”.
gen”. Dat gaat bij vrachten in het
Zooals het wel meer gaat, komen vuur. „Want hoe zal ’k voor ’t eene
danken.
telkens weer herinneringen boven. Wat lijdt, lééft...... en dàt wil
die menige zucht doen slaken. ik snoeien. Als het andere mij krenkt?
Laat mij nimmer meer verlan­
Zoo is het levenslot des men- En leven komt geen leed te
schen; het leven vol vroolijkheid duur.” gen,
met weemoed vermengd. Het is Maar alleen met dank ontvan-
Onwillekeurig moet ik denken
als bij het wakker worden van een aan mijn eigen ervaring. Eenige gen,
mooien, zonnigen dag; er is licht weken geleden heb ik bloemen ge­ Alles wat Uw hand mij schenkt.”
en serene rust. Ook stille verwach- plant in het zonnigste hoekje van
ting. En een schoonheid zoo name- mijn tuintje. En...... ik had suc- „Ach, zoo klein is nog mijn harte,
loos teer en puur, waarin men ces! Ik zag de knoppen ontluiken, Dat het al te vaak vergeet,
slechts vindt grootschheid, schoon­ maar...... het duurde niet lang. In
heid, reinheid en blijden eerbied, de middag, nog vóór zij uitgebloeid Dat de zon het zou verschroeien,
tot alles...... ach, maar äl te spoe­ waren vielen ze af. En toch had Dat het niet zou kunnen
dig om slaat tot het treurspel van ik ze zoo goed verzorgd. Weet U; bloeien.
Wanhoop, tot het aanvaarden van hoe dat komt? Ik heb ze te veel
het onherstelibaar verlies, tot wee- in de zon gezet. Ze hadden te wei­ Zonder koelte van het leed.”
moeds volle iberusting hebben ge- nig schaduw. Misschien begrijpt U
mij veel beter als ik hieronder het J. H. P.
leid. gedicht van Elisabeth Reitsma Verpleegde v. d. Leprozerie
Zou men dan hierdoor ongeluk- laat volgen.
„Dono Rodjo” Tajoe.
kig en ontevreden kunnen worden?

Ik zeg: Neen! Want wie gelukkig

wil leven moet wel eens leed in zijn Hoe heb ik het nou met mijzelf?!
leven hebben gehad. En dat leed

is mij niet bespaard!

Vanaf mijn prilste jeugd heb ik

de wereld vaarwel gezegd of juis-

ter: God nam mij weg uit de maat-

schappij.
Gßlijik een tuinman de wilde, le­

vende takken van een boom weg-

snijdt alzoo heeft de Hemelsche

Hovenier Zijn snoeimes in mijn

levensboom gezet. Ik voelde de pijn

en ik heb begrepen, waarom Hij het

deed.
Misschien kan ik wel mijn mede-

lijders ter hulpe zijn, hoe men het

leven, moet aanvaarden op de

meest gelukkige manier.

Hier is een gcdicht van Willem

de Mérode, dat het U duidelijk

kan maken. Het heet: „In het

vcorjaar.”

Eerst spreekt de boom:
„God, gaat Uw snoeimes weder

hakken

Nu ’t sap al driftig in mij stijgt?
Heb ik dan zóó veel wilde takken

Wier weeld’righeid mijn vrucht
bedreigt?”

„Hoe wordt mijn schoone kroon Japan’s „overwinning” in China.
geschonden, (Uit „The Salt Lake Tribune”)

Wreed kerft Gij door mijn
zachte schil

30 *sraee.fc

The Far Eastern War.

AN important message from sea is bound in the end to cause foreign Powers possessing large

Tokyo this morning comes as discontent even among such a dis­ interests in China. A movement in
a reminder that even the grave favour of extraterritoriality or an
predicament of Europe cannot ciplined and patriotic people as are attack upon the status of the In­
the Japanese. ternational Settlement at Shang­
altogether obscure the drama that hai could be more effectively
is being played out in the Far East. There can be no doubt that the
Japanese Government and the staged, so the Japanese seem to be­
There is no great change in the lieve, if they were disguised as
military situation in those distant Army chiefs realize the improba­ spontaneous manifestations of Chi­
bility of any decisive military suc­
countries. The Japanese armies cess. They are consequently endea­ nese patriotism and furnished with
remain embedded in the Chinese Chinese costumes, slogans, and
morass. Their great autumn offen­ vouring to achieve by political banners. Whether the foreign
sive in Kiangsi and Honan has
obviously miscarried and the manoeuvres what they have failed Governments concerned would be
troops who took part in what was to do by force. For some time past taken in by any such manoeuvre is
described as a ’’vast campaign of they have been engaged in nego­
rounding up Chinese forces” have tiations with Mr. Wang Ching Wei, another matter. At present no
Dr. Sun Yat Sen’s veteran under­
returned with diminished numbers puppet régime seems capable of
to their starting points. It is not study and the former chairman of
necessary to accept Chinese esti­ the Central Political Council, who surviving the departure of the
mates of the Japanese casualties. deserted the Chinese Central Go­
Both sides are given to the use of vernment last year, and offered to Japanese forces for more than a
astronomical figures when they lead a peace party prepared to ac­ few weeks, and a Chinese national
estimate their opponents’ losses.
cept the Japanese terms proposed movement conducted under the
But it is clear that an ambitious by Prince Konoe eleven months ago. aegis and with the support of the
military drive has failed/ that the Japanese Army would be singularly
Chinese regular armies are still Mr. Wang Ching Wei is the only
very much ”in being,” and that the Chinese of major political impor­ unimpressive. The situation may
change, the Chinese Central
Japanese will experience great tance who has yet abandoned the
difficulties if they wish to plunge Government of General Chiang Government may toe worn down or
further into the interior. Kai Shek. He is therefore the ob­ attacked in rear toy their own
vious head of the Government
The guerrilla warfare which wax­ Communist allies. But there is no
es and wanes with the seasons has which the Japanese propose to in- sign as yet that such changes are
revived in Nothern China, where a stal in the occupied provinces of at all probable. Meanwhile the
Japanese Lieutenant-General has China. So far there is no evidence Japanese, if they have hooked their
been killed in an ambush and
that he has rallied any large body fish, have not caught him yet. His
Japanese troops have been hotly of Chinese to his support of the demands for a degree of authority
engaged near Peking and the
Great Wall. It certainly does not ap­ ’’new order,” to be imposed by Ja­ and independence which his would-
pear that further Japanese opera­ pan. He is still attempting to form
tions such as the seizure of Pak- be captors are loth to give him may
a new Kuomintang, purified and signify that he now regrets b*s
hoi, the last considerable port re­ purged of the errors of its prede­ first rush at the bait and will do
maining in Chinese hands, will cessor. It is doubtful, to say the his best to avoid the landingnet.
have much effect. So long as the least, whether Mr. Wang Ching
railway linking French Indo-Chi- Wei has the personality or the While the Japanese Govern­
na with Yunnan and the motor- ability to fulfil the hopes of his
roads from Burma and from Rus­ backers. He was a leader who ment are thus manoeuvring f01
sian Mongolia are open, the Chi­ Chinese support, they are about to
nese Government will have arms counted while he collaborated with open negotiations' for the settle­
and munitions enough to continue General Chiang Kai Shek; but he ment of numerous pending ques­
the struggle; and their chief diffi­ tions with the Government of the
culty, the diminished supply of pe­ has ceased to count since, in the U.S.S.R. It is to this new develop'
troleum, can foe and is being met by opinion of many millions of his ment that our Tokyo Correspon­
the use of more primitive means countrymen, he abandoned the
dent devotes his attention to-day,
of transport than the motor-lorry. national cause. No doubt it would for he clearly regards it as a tur­
On the other side of the line there suit the Japanese Government to ning-point in Japanese policy.
can be no doubt that the moral of use him against his former chief China, where it will not be forgot'
the Japanese troops has declined. and to convert the Sino-Japanese ten that the refusal of the Poles to
Guerrilla warfare, the tedium of a struggle into a civil war. But it is join Germany in an anti-Soviet
campaign which was to have been inconceivable that he could hold
over in six months and has out against the Central Govern­ crusade did not prevent the anne­
dragged on for over two years, xation of half their country W
and above all' the inconclusive ment without the assistance of a Soviet Russia, fears' have been ex­
nature of the operations have Japanese army of occupation; and, pressed that Japan and Russia may
taken the edge off their ardour. A if a new Government is set up with reach agreement on the backs oi
large majority of them are reser­ resistance to the Chiang régime as the Chinese. It is true, on the
vists, and their long absence over­ its platform, the Japanese are like­ other hand, that stories of Russian
ly to find that if there is fighting demands on China as the price of
to be done they will still have to continued support mostly emanate
bear the brunt of it. from Tokyo, where a ’’rumour of­

There are other uses to which a fensive” has been vigorously pres­
puppet régime under Mr. Wang sed. At the same time the optimism
of Mr. Sun Fo, who has returned
Ching Wei or some less known from Moscou with a credit and
barter agreement, may be coloured
protégé of Japan might be put. He toy his personal success rather than

might, for example, be used as a
buffer between Japan and the

based -upon a careful study of Rus­ ¿Sí* 31
sian policy, and it is not to be sup­
posed that the U.S.S.R. will demand selves in the Far East. The Ame­ economic conflict between Japan
nothing in return. iStill, after weigh­ rican Government have made it and the United States would have
ing the evidence it appears most clear that their abrogation of their a disastrous effect on Japanese fi­
Treaty of Commerce with Japan — nances, and that if Japan desires
probable that Russians and Japa­ which will become effective next to safeguard her trade relations
nese, whose respective interests in January — is their reply both to with America the time is running-
Eastern Europe and in China draw the Japanese breach of the Nine- short. (Times, 25 Nov. 1939).
them in opposite geographical di­ Power Treaty of 1922 and to nu­
rections, have decided to settle mi­ merous Japanese violations of SPRUCH ZUR WEIHENACHT.
nor points of dispute without pre­ American rights in China. By von Dr. R. Steiner.
that Treaty America, Japan,
judice to major issues. and other nations guaranteed Ich fühle wie entzaubert
It is certainly hard to see what the independence and terri­ Das Geisteskind im Seelenschoss;
torial integrity of China and Es hat in Herzenshelligkeit
compensation Japan could possibly the maintenance of the Open Door. Gezeugt das heil’ge Weltenwort
offer Russia for the abandonment It is officially stated at Washing­ Der Hoffnung Himmelsfrucht,
of her political and commercial in­ ton that no negotiations have yet Die jubelnd wächst in Welten­
terests in China. But even in that been opened for a new Treaty of
event there are other Powers which fernen
Commerce. It is obvious that an Aus meines Wesens Gottesgrund.
are not disposed to efface them­
(Ingezonden door Dr. L. I. G.).

Feng Shen.

(De Verheffing tot Goden)
Bewerkt door Nio Joe Lan.

65). Deze stapte van haar rijtuig af terde magische zwaarden los. Deze
en hield Hung Ching’s hemelsche wapenen maaiden de 7 viertallen
Yüan-shih liet verder verkündi­ echtgenoote tegen. Na een wijle kluizenaren en nog een aantal an­
gen, dat morgen alle leerlingen van deren neer.
den Ch’an-chiao in den chen moch­ liet zij haar magische pagode op
ten strijden om de periode, waarin de Prinses los, die hierdoor op den Chieh-yin Tao-ren opende zijn
zij hadden te vechten, af te slui- schouder getroffen van haar
ten. Hemel-en-Aarde Zak en riep uit:
paard aftuimelde, waarop zij door „Wie daartoe voorbeschikt zijn,
„Wanneer ik aan het strijden ben de volgelingen van den Tsieh-
met Uw beide ooms en de hoofden gelieve vlug dezen zak in te gaan ! ”
van den Westelijken Godsdienst, chiao werd gedood.
moet gij de Zes-Zielen Viag wap- Woedend viel Hung Ching Chin- Niet minder dan 3000 personen
peren,” luidde T’ung-t’ien Chiao- werden door het toovermiddel
chu’s order aan Chang-erl Ting- ling Sheng-mu te lijf; de Draak- ingezogen !
kuang Hsien. en-Tijger Ru-i van deze laatste
verbrijzelde hem echter het hoofd. Lao Tze en Yüan-shih vochten
Deze raakte echter gefascineerd met T’ung-t’ien Chiao-chu. Strij-
door de divine macht van de te- De zielen van het dappere echt­ dende tegen Wen-chu, Pu-hsian en
genstanders, hetgeen tot gevolg paar zweefden den Feng-shen- Tze-hang, werd Chin-ling Sheng-
had, dat hij geen vijandelijke hou- mu doodelijk getroffen door Ran-
ding tegenover hen durfde aanne- T’ai in. teng’s Zeeën-Vereffenende Pare-
men. „De gesneuvelde is Yao-chih len; haar ziel werd in den Feng-

Toen beide partijen wederom te- Chin-mu’s dochter,” sprak Yüan- shen-T’ai opgenomen.
g'enover elkaar stonden, kwamen shih züchtend tot Chieh-yin Tao-
daar plotseling Hung Ching en Alle lieden, wier namen in de
Prinses Lung-chi, die in de stad ren, „zoo is de Wil des Hemels.” Feng-shen-Lijst voorkwamen, vie­
Tungkuan waren gestationneerd Achtereenvolgens deed T’ung- len in den vreeselijken strijd.
maar die deel wilden nemen aan
de vernietiging van den Myriaden- t’ien Chiao-chu zeven viertallen Tze-ya deelde links en rechts
Onsterfelijken Troep, waartoe zij discipelen, elk met vlaggen van en klappen met zijn Geesten-slaande
Wu Wang’s toestemming hadden gekleed in een bepaalde kleur, aan-
verworven, aan, die dadelijk, zon­ treden: de 28 volgelingen zagen Zweep naar hartelust uit; Yang-
der zieh aan Wien ook te stören, er eigenaardig en angstaanjagend Ren waaide met zijn Vijf-Vuren
den chen binnendrongen. Waaier, zoodat overal vlatmmen
uit.
Met haar magische zwaard velde Daartoe vergund door Yüan- hoog oplaaiden.
Prinses Lung-chi eenige discipelen „Chang-erl Ting-kuang Hsien,
van T’ung-t’ien Chiao-chu neer. shih, stormden alle Ch’an-chiao-
In den chen stak er daarop plot­ discipelen onder een gejuich den breng vlug de Zes-Zielen Viag
seling een kwaadaardige wind op. chen in. Ook Lu Ya, die uit de lucht hier!” riep T’ung-t’ien Chiao-chu
Het werd daar pikdonker. Toen
ontmoette Prinses Lung-chi de op was neergedaald. uit,.
den Zeven-Geuren Wagen gezeten Het was een vreeselijke strijd in Deze discipel, die betooverd
Chin-ling Sheng-mu.
den Myriaden-Onsterfelijken Chen. werd door de schitterende stralen
die de Yü-hsü-leerlingen ten toon
Wapenen knetterden tegen elkaar; spreidden, kwam echter tot de
de aarde dreunde, de donder ratel- overtuiging, dat de Ch’an-chiao
zuiver was, terwijl de Tsieh-
de, de bliksem flitste. chiao leeg en hol was. Hij ging
Kuang Ch’eng-tze, Che Ching- daarom met de vlag den chen uit
en verschool zieh onder den toren
tze, Tao-hsing T’ien-chun en Yü-

ting Chen-ren liefen de vier van
T’ung-t’ien Chiao-chu overmees-

32

van de Ch’an-chiao-volgelingen. kleurige wölken, Lao Tze door de verdient het, Uwe discipele#
magische pagode, en de beide lei- zulk een vreeselijk einde te zie#
De lust tot verderen strijd werd ders van den Westelijken Gods- krijgen. Eerzucht en winstbejag zij#
T’ung-t’ien Chiao-chu thans toeno- dienst door appels, die boyen hun de drijfveeren van gewone schep-
men. Hij was ten einde raad. Het hoofden versehenen! selen. Nijd en woede kenmer-
ken het kind en de vrouw. Maar
was op dat moment, dat hij een Ting-kuang Hsien wierp de vlag waarom moet gij allen toch ook
gevoeligen slag van Lao Tze kreeg haastig weg en knielde neer, uit- U-zelven er door laten leiden?
met diens knuppel. Woedend smeet roepen.de, dat het werkelijk de Wie had kunnen verwachte#,
hij zijn magischen hamer naar schuld van zijn meester was, dat dat ook gij drieën,. die Goude#
dezen, doch een pagode, die uit het er zooveel bloedvergietens hadden Heiligen met onsterfelijke licha-
hoofd van Lao-tze opdoemde, plaats gegrepen. men en de hoofden van de Urie
ontnam dien alle krachten. Een Godsdiensten zijn, ook hiertoe
fclap van Yüan-shih met diens „Ting-kuang- Hsien is voorbe- in sitaat zouden zijn? Ik weet, dat
Ru-i deed hem foijna neertuimelen. schikt, een volgeling van den Wes­ zij beiden deze gelbreken niet heb­
Met aanwending van al zijn krach­ telijken Godsdienst te worden,” ben, maar dat zij daartoe gedwo#-
ten streed desniettemin de Heer verkondigde Chieh-yin Tao-ren. gen zijn door Uwe nalatigheid,
van het Pi-yu-Paleis verder. Uwe leerlingen goed te ibetoome#-
Blijde erkende Ting-kuang Hsien Kwam ik niet zelf, dan zou hier-
Ch’iu Yin wilde zieh ook uit de de beide leiders uit het Westen aan geen einde komen. Mijn komst
voeten maken. Maar Lu Ya opende als zijn meesters. heeft dan ook ten doel, U alle#'
zijn pul: een lichtstraal sproot er met elkaar te verzoenen.”
Met 200 à 300 zijner leerlingen,
uit vcort, een zwaard met zieh die -het veege lijf hadden kunnen De overgebleven leerlingen va#
meevoerende. Lu Ya maakte een redden en hem niet in den steek T’ung-t’ien Chiao-chu terugze#-
bulging en beval het toovermiddel hadden gelaten, rustte T’ung-t’ien dend, gelastte de Groote Meestei
zieh te bewegen — Ch’iu Yin’s Chiao-chu aan den voet van een
berg uit. dezen hem naar den toren voor te
hoofd viel neer. gaan, hetgeen deze slechts noodge-
Zieh als een wezen met 24 hoof- „Ik zal maar naar mijn Meester drongen deed.
in het Chih-hsiao-Paleis gaan, en
den en 18 handen voordoend, viel pas later plannen beramen om mij T’ung-t’ien Chiao-chu verzocht,
te wreken,” dacht hij. bij den toren gekomen, No-cha,
Chun-t’i T’ung-t’ien Chiao-chu Lac Tze en Yüan-shih te berichte#,
aan. Een veeg van zijn Zeven- Uit het Zuiden schitterden op dat de Groote Meester neergedaal#
Schatten Takje deed T’ung-t’ien’s dat oogenblik veelkleurige wölken, was.
terwijl bovennatuurlijke geuren de
zwaard verasschen...... lucht vervulden. No-cha behoefde dit eigenlijk
Nu bleef T’ung-t’ien Chiao-chu niet meer te doen. De veelkleurige
Een bejaarde man, die een bam- wölken gewaar wordende, wist Lao
niets anders over dan uit den ver- boe-wandelstok in de hand hield, Tze het al, en met Yüan-shih e#
nietigden Myriaden-Onsterfelijken naderde: Hung-chün Tao-ren, de alle discipelen was hij juist aan het
Troep te vluchten. Meester van T’ung-t’ien Chiao- afdalen van den toren om de#
chu, Lao Tze en Yüan-shih. Grooten Meester te ontvange#-
LII Knielend verwelkomde men Hung-
DE VERZOENING ONDER DE Vlug knielde T’ung-t’ien Chiao- chün Tao-ren.
chu neer. Op de vraag van den
ONSTERFELIJKEN. Grooten Meester verklaarde hij, „Daar de Twaalf Discipelen
DIJ h.un toren teruggekeerd, za- waarom hij den Myriaden-Onster­ krijgsellenden moeten ondervin-
felijken Chen, die zooveel levens den, is er ook strijd tusschen U, va#
gen Lao Tze en Yüan-shih had gekost, had opgericht. twee godsdiensten, ontstaan,” sp##K
daarbeneden Chang-erl Ting- Hung-chün Tao-ren, „ik ben ge"
„Het is Uw schuld, dat er vijand- komen om een verzoening te be­
kuang Hsien staan. schap en bloedige strijd onder de werkstelligen. En gij allen rnoog
„Ooms, mijn meester T’ung-t’ien eigen kameraden ontstonden,” nimmermeer ruzie met elkaar heb­
sprak Hung-chün Tao-ren, „gij
heeft een vlag, de Zes-Zielen Vlag, ben.”
vervaardigd om daarmede U bei­ Cp den toren werd Hung-ch##
den, de twee hoofden van het Wes-
telijke Paradijs, Wu Wang en Tze- ook verwelkomd door de beide
ya te dooden. Hij heeft mij die vlag hoofden van den Westelijke#
toevertrouwd. Daar ik echter zie,
dat Uwe leer zuiver en rein is, ben Godsdienst, voor wie de Groo e
ik tot de overtuiging gekomen, dat Meester woorden van lof uitte.
mijn meester het oor aan laster-
praatjes geleend heeft. Ik kan het Nadat .Lao Tze, Yüan-shih en 0
maar niet over mijn hart krijgen, Twaalf Leerlingen hem kniele#
deze vlag in werking te stellen, en eerbied hadden betoond, bev#.
heb ik mij hierheen begeven, om Hung-chün Tao-ren zijn drie dlS'
U dit alles te verteilen.” cipelen, nl. Lao Tze, Yüan-shih e
T’ung-t’ien Chiao-chu, dichterb#
„Voorwaar,” sprak Yüan-shih,
„schoon gij tot den Tsieh-chiao be- te komen.
hoort, is Uw hart toch naar het
Zuivere gekeerd.” (Wordt vervolgä-)

Ten einde te toonen, dat de vlag
niet de «linste macht over hen
kon hebben, beval Chieh-yin Tao-
ren den afvalligen discipel van
T’ung-t’ien Chiao-chu het toover­
middel te wapperen, nadat eerst
de namen van Wu Wang en Chiang
Tze-ya er van verwijderd waren.
Yüan-shih werd beschut door veel-

- DE HUIDIGE OORLOG IN EUROPA —

VINDT ZIJN OORSPRONQ IN CHINA!

Daarom is „China in den Storm”, waarin de Manchuriaansche
kiem van de Europeesche chaos wordt behandeld actueeler dan
ooit!

„China in de Storm” vormt de inleiding tot „Europa in de
Taifoen”, want het is Japan’s voorbeeld dat Hitler navolgt!
Gij behoeft niet lang te wachten door „China in den Storm” uit
Europa te bestellen, want wij leveren het momenteel nog uit voorraad!
Prijs ingenaaid f 3,50 — Gebonden / 4,20 — Exclusief porto
(30 cent per ex.; aanget. 50 cent; rembours 70 cent).
Geen prijsverhooging tot begin 1940!

Verkrijgbaar bij:

Boekhandel „Sin Po”, Asemka, Batavia-Stad.
Tijdschr. Import „Universe” P. Baroe HO, Bat.-Cent.
Cursus Minerva, Oude Kerkhofweg 30, Bandoeng.

BEJEEJ[3013EJ130BEJESIBEJBEIBEJBEIBEJBEJBEJBEJ130130BEJBEJBE]BEJBEJBEJBEJBEJBEJ
isifciiäifciBifciBifacniraBiraBifciBKniBifciBKeKniföiQiiciBifaEiraBifciEircisiraiäifacäifa^

EEEJES BEJESBEI130BEJBEIBEJBEJ130BEIBEJBEIBEIBEJBEJBEJBEIBEJ

„DJALAN KA KAMERDIKAHAN!” 1

Hikajainja gerakan Revoluiie di Tiongkok

oleh Sun Yai Sen oda sebagi riwajatnja sa­

ioe anak oleh....... Ajahnja sendiri.

Tenioe menarikl

Lekas pesen; ijiiak ijoema sedikit.

Poedjian dari bebrapa soerai kabar:

. „Saioe boekoe jang berharga boeai diba-
. ■ li i r—\ .

„Satoe document jang haroes dibaija dan
disimpen oleh iiap-iiap bangsa Tionghoa"
(„Soeara Semarang" 10 Maar! 1939).

„Boekoe ini baek goena dibaija dan men­
djadi peihiasan dalem lemari poesiaka, iida
oenioek orang-orang Tionghoa sadja, me­
laenken oentoek siapa poen djoega jang
memperhaiiken sedjarah Timoer. Boekoe itoe
mempoenjai harga jang iinggi".
(„Pemandangan" 18 Maari 1939).

„Baek dibaija oleh sesoeaioe orang Tiong­
hoa". („Sinar Sumatra", 29 Maari 1939).

Harga F 1.— (boeai abonne Sin Po F 0.90).
Rembours f 1.45 aiawa f 1.25 kirim oewang
lebih doeloe per posiwissel.