ka XIV SAPTOE 26 Dì
Banjak roepa-roepa matjam
aer- dan minjak wa n g i
jang ha loes wa ng i n ja.
DATENG TROES DARI PARUS
Importeurs: N. V. Borneo Sumatra Handel-Maatschappij
& SW ES. & 1
GOENA PEMBALESAN PAKEAN
PENGANTEN
(Satoe tjerita detectief Tionghoa).
Oleh:
C. C. Huang.
4,
Sadjek itoe, Lis-sie djadi terle- Pembikinan menoeroet stijl
bih-lebih berdoeka. Iapoenja boe-
djang-boedjang djadi lebih sering paling blakang, netjes dan
denger ia menangis tersedoe-se -
doe, hingga marika djadi sering compleet moelain harga
sering toeroet mengoetjoerken aer F 50,-
mata.
Doea hari berselang.
Roemah dari familie To telah
kadatengan satoe tetamoe, jang
dateng bersama satoe boedjang-
nja, dengen naek auto dan ada
bawa koffer. Dengen lantas ia
pentjet bel di pintoe. Pada penga Dames Mode Atelier
wal jang memboekain ia serahken
satoe kaartjis nama seraja bilang „TIONG HOA”
ia maoe katemoein toean To.
„Menjesel, tosan,” itoe penga PASSAR BAROE 108
wal bilang, „madjikan di sini ba BAT AVIA-CENTRUM.
roe pada satoe boelan berselang
menoetoep mata. Tapi toean soe
da dateng, baeklah akoe nanti
wartaken pada njonja madjikan.”
Itoe, tetamoe kaliatan terkedjoet Nona dan Njonja bisa dapei beli Bedak Ajoe Souvenir
pada: Dames Mode Atelier „TIONG HOA"
dan lantas berobah djadi lesoe.
„Oh Allah,” ia mengçloe, „ke- Passar Baroe 108 — Baiavia-C.
napa sobat’koe ada begitoe beroe
moer pendek..... ”
Itoe pengawal oendang tetamoe- njaoet. „Akoe ada sobat baek dari bales. Itoe pemboenoe dari soea-
nja masoek ka pertengahan, ia toean To, dengen siapa soeda ba mi’koe masi idoep merdika dan
sendiri masoek teroes ka dalem njak taon akoe berpisa. Da akoe tida taoe, sampe kapan poli
boeat mengasi kabar pada Lie-sie. ri wartanj.a soerat-soerat ka tie baroe bisa ringkoes padanja...”
Tida lama ia soeda balik lagi dan bar akoe denger toean To ada Itoe njonja menangis saseng-
kasi taoe pada itoe tetamoe ba jang serang dan sanget tida goekan.
hoea njonja madjikan, lantaran beroentoeng, ia telah brangkat ka „Djangan bersedih, njonja,”
lagi berkaboeng, tida brani sam- doenia bakah. Akoe tadinja kira ia Tong Seng menghiboer. „Pembesar
boet itoe tetamoe dan madjikan- ada orang jang sama she dan na negri soeda sediaken oepahan
ma, akoe tida njana bahoea bener- boeat siapa jang bisa tangkep itoe
nja itoe minta dima’afken.
Itoe tetamoe manggoet, tapi ia bener ialah jang telah tinggalken pemboenoe, akoe pertjaja tida la
masoek ka perdaleman, sebagi akoe dari ini doenia jang fana......
djoega ia telah perna masoek ka ma lagi ia aken soeda tertawain.”
dalem itoe roemah. Oh, akoe poenja sobat baek telah
tinggalken akoe...... Akoe dateng „Inilah jang akoe paling harep.”
Koan Koan wakilken madjikan- „Akoe sekarang maoe minta
nja boeat .samboet itoe tetamoe, dari Hangchow ada boeat tengo-
tapi kapan ia soeda denger orang kin akoe poenja sobat, boeat te- kaoepoenja pertoeloengan, njonja,”
poenja maksoed kadatengan, ia le- ngokin kaoe djoega, njonja, akoe Tong Seng kata lebih djaoe. „Bisa-
kas-lekas lari masoek boeat sam- harep njonja djangan terlaloe ber- kah njonja meloeloesken boeat
peken kabar pada Lie-sie. sedih......... ” akoe dan boedjang’koe noempang
di ini gedong — di kamar mana sa
Lie-sie terpaksa pergi kaloear Lie-sie menangis. dja jang njonj.a soeka kasiken —
boeat katemoein tetamoenja. soepaja akoe bisa berdiam lebih
,,Akoe bertrima kasi pada kaoe, lama, boeat akoe kaboengin toean
„Siapa kaoe, toean?” njonja roe toean. Akoe sabenernja tida kapi- To? Akoe poen harep akoe bisa
mah menanja dengen hormat. ngin idoep lebih lama, kaloe seka bantoe tjari itoe pemboenoe. Soe-
kalah kaoe meloeloesken, njonja?”
„Akoe ada Tong Seng dari Chu- rang akoe masi belon tinggalken
kiang, njonja,” itoe tetamoe me- ini doenia, adalah lantaran akoe Lie-sie belon sampe menjaoet,
poenja sakit hati masi belon ter-
2
itoe tetamoe telah tambahken: ’koe, akoe maoe menoempang di
„Permintahan’koe ini sabener roemah tetangga di sini, soepaja SIAPA MAOE
dengen begitoe, pagi dan sore akoe OENTOENG?
nja ada koerang soeroep, njonja, bisa selaloe dateng ka depan la-
aken tetapi menginget perhoeboe jonnja sobat’koe boeat akoe me- Miníala djadi agent
ngan jang sänget kekal di antara ngoendjoek hormat sekalian boeat dari kiia..Boewai djoe-
akoe dan toean To, dan teroetama bantoe menghiboer pada’moe, ba- wal Kunsi foio's dari
akoe maoe berdaja boeat bantoe Java dan Bali njang
bikin terang ini perkara gelap, gimanatah kaoe pikir?”
Lie-sie tida bisa menolak lagi, ariisiiek.
akoe minta dengen sänget soepaja tapi kombali ia membilang trima Kairangan pada adres
njonja djangan menolak. Kaoe
aken bikin akoe sänget bertrima kasi. di bawah ini:
kasi dengen kaoepoenja kabaekan Tong Seng djoega mengoetjap
trima kasi, seraja tambahken: dja itoe ada ditaroken roepa-roe
ini, njonja.” pa barang sembahjang. Loo Ong
Tapi Lie-sie merasa kaberatan, „Sekarang akce ingin mengoen- lajanin Tong Seng pasang hio. Ini
lantaran ia ada tinggal .sendirian djoek hormat di depan lajonnja tetamoe dari Hangchow telah ber-
dan bagi pemandangan orang ba sobat’koe, akoe harep kaoe soedi loetoet dan ,menangis dengen se
njak, menoempangnja saorang pimpin akoe ka sana, njonja.” dili, hingga semoea orang toeroet
lelaki di roemahnja ada koerang „Trima kasi, toean. Idjinkenlah djadi terharoe. Lie-sie di sabelah
baek. Ia membilang trima kasi akoe djalan doeloean.” dalem lajar poen ada terdenger
boeat itoe tetamoe poenja kabae Eersama Koan Koan, itoe njo tangisannja.
nja djanda pergi ka roeangan di
kan hati. Tong Seng masi sadja menangis
„Akoe soeda taoe bahoea njonja mana peti mati dari To Kiong Sian kendati ia soeda beresan berseni-
bakal menolak, tapi toch akoe ada ditaro. Tong Seng dan boe- bahjang, hingga iapoenja boe-
tjoba minta djoega, akos harep djangnja mengikoetin blakangan. djang toeroet-toeroetan nangis
kaoe ma’afken akoe, njonja. Tapi, Lie-sie panggil Loo Cng boeat sedili.
njonja, akoe harep kaoe djangan pasang lilin dan hio.
tolak akoe poenja permintahan Medja aboe ada teraling dengen Loo Cng toeroet nangis, djoega
Koan Koan, hingga itoe roea
jang ka-doea. Bersama boedjang- salembar lajar poeti, di atas me- ngan djadi terbenam dalem kase-
dihan heibat.
Soeda ierbil
Kamoedian Tong Seng kata pa
Boekoe boeat bladjar bahasa dan hoeroei da njonja roemah:
Tionghoa :
„Akoe harep kaoe djangan ter
TJIAN DJIE KO laloe bersedih, njonja. Akoe maoe
pergi sekarang, sabentar sore akoe
Tjiiakan kadoea. nanti dateng poela.”
Menoeroet sijsteem 1000 hoeroef jang termas- Tong Seng berlaloe dengen adjak
hoer dan digoenaken di antero Tiongkok boedjangnja.
boeat baniras analphabétisme (boeta hoeroef).
PESEN sekarang djoega soepaja kau poen Lie-sie brenti nangis satelah
bisa biijara dan baijah BAHASA SENDIRI 1 itoe tetamoe pergi.
Harga per stel dari 2 djilid . . f 2.50
Ongkos kiiim aangeieekend tambah „ 0.35 „Akoe liât itoe tetamoe ada me-
Rembours tumbah.............................. „ 0.60 njoerigaken, njonja,” Koan Koan
kata pada madjikannja. „Ia ada
Bisa dapet beli pada: saorang jang dateng zonder di-
Drukkerij SIN PO, oendang. Akoe taoe madjikan doe
Batavia. loe ada poenja banjak sobat tetapi
akoe belon perna denger ada jang
bernama Tong Seng.”
Is. sin ea fo 3
mar pranti trima tetamoe.
„Sadjek soeami’koe meninggal, ’
Enkel voor abonnés van de Sin Po! Lie-sie kata seraja mengelah na
pas, „kamar ini djadi sepi sekali.
Van af heden zijn u i t s 1 u i t e n d voor onze abonnes de vol- Toean adalah jang pertama kali
gende werken te krijgen tegen sterk verminderden prijs : petjahken poela kasoenjian di
Kwee Kek Beng, Beknopt overzicht der Chin. Ge- sini................”
Tong Seng manggoet, bersama
schiedenis (günstig beordeeld door Dr. E. von Zach,
iapoenja boedjang ia toeroet me
Prof. Ferguson, B. de Ligt, Noto Soeroto, S. Terwey,
ngelah napas.
Prof. H. Blink, enz.) Loo Ong soegoeken thee pada
Oude prijs f 3,75 Speciale prijs f 2,75 itoe tetamoe dan njonja ma-
Kwee Kek Beng, Li Tai Po. Een Studie over China’s djikannja.
Koan Koan berdiri di samping-
grootsten dichter (günstig beordeeld door Dr. Thung
nja Lie-sie, sikepnja sebagi
Tjeng Hiang, Prof. Duyvendak, Henri Borei, B. v. orang jang membikin pendjaga
Eysselsteyn, H. Marsman, enz.) han.
„Toean Tong,” Lie-sie kamoe
Oude prijs f 2,50 Speciale prijs f 1,25
dian moelai berkata, „toean ada
Beide deelen tezamen gekocht slechts f 3,50 ! mendjadi soeami’koe poenja sobat
Maak er gauw gebruik van want er is nog slechts kentel, kaoe nistjaja katahoei ke
een beperkte voorraad aanwezig. adahan roemah-tangga kita. Sa-
benernja ada heran, toean ada
Drukkerij Sin Po, Batavia-stad. dari Chukiang dan soeami’koe
Oey Liong Thay, Mlaten Trenggoeloen 11a, Semarang. dari Fan-yu, bagimana orang-
orang dari kadoea tempat begitoe
••••••••••••••••• djaoe telah bisa mendjadi sobat
„Kaoe tentce tida kenal ini Tong- kerbo dan kambing soeda poelang kekal?”
Seng,” itoe njonja bilang. „Tempo ka kandangnja, boeroeng-boe- Tong Seng dengen sabar men
doeloe kita bikin perdjalanan ho roeng soeda njelesep di sarang-
nja, dan api telah dipasang di ber- djawab:
neymoon seabisnja .menikah, di bagi-bagi roemah. Pada itoe wak
toe Tong Seng dan boendjangnja, „Njonja,” ia berkata „tatkala
perdjalanan, kaoepoenja madji dengen bawa kertas dan laen-laen akoe dan toean To iket persoba-
kaperloean sembahjang, telah tan, ia masi belon menikah sama
kan ada bilang pada’kee bahoea koendjoengin lagi roemahnja Lie- kaoe. Toean To ada poenja ajah
ia ada poenja sobat baek nama sie, boeat bikin sembahjang. Ia jan,g bernama Siong Teng, iapoe
kombali menangis, hingga soeara nja ajah itoe ada mendjadi sobat
Tong Seng, jang tida bisa saksiken nja kadengeran ka dalem dan Lie- baek dari ajah’kee. Koetika itoe
kitaoráng poenja pernikahan. Ma- sie serta boedjangnja pada ka
djikan’moe ada merasa menjesel loear. tcean To tinggal di kota Canton
atas itoe. Kemari-in soeda belasan dan roemah kita poen di itoe kota.
taon, djoega ini toean Tong be Seabisnja pasang hio, Lie-sie Lantaran ini, kita djadi telah
lon perna dateng kamari. Madji- oendang itoe tetamoe pergi ka ka
kan’moe tida perna seboet-seboet bei sobat satoe sama laen. Familie
tentang ia, inilah sebabnja kenapa To itoe waktoe ada poenja satoe
toedak jang bernama Ah Ong, ka-
kaoe tida kenal padanja.”
„Kaoe bener njonja,” Loo Ong
toeroet bitjara. „Doeloe, tempo
madjikan masi idoep, ia perna se Sasoeatoe orang dewasa, baek lelaki atawa pram
boet-seboet namanja Tong Seng, poean, perloe mendapet taoe tentang oeroesan kawin
jang katanja blakangan telah be- jang berhoeboeng dengen wet-wet di ini Indonesia.
ladjar ka negri asing dan lantas
tida ada kabar-tjeritanja. Boleh
djadi ini orang ada menjoeriga- WET PERKAWINAN BANGSA TIONGHOA
ken, aken tetapi Tong Seng itoe
Ini boekoe dalem bahasa Melajoe, bisa mengasi ka
memang bener ada.” terangan tjoekoep boeat oeroesan perkawinan terseboet.
„Maski begitoe, njonja haroes
Siapa belon, sekarang bisa dapet beli pada Druk
berlakoe ati-ati,” kata poela Koan kerij „SIN PO”, Asemka, Batavia. Ilarga / 3.— laen
Koan. „Sekarang ada doenia apa onkost kirim.
dan kita tida boleh tida bertjoe-
riga.”
„Kaoe betoel, Koan Koan, akoe
nanti perhatiken nasehat’moe ini.”
Hari telah mendjadi malem,
4 |5 Sí* Eft &
loe njonja tanja padanja, ia Boeat bikin koewat badan dan
barangkali masi inget.” tambah dara, perloe dengen
Lie-sie pandang Loo Ong, siapa ANGGOER WEISING
lantas berkata:
Orang prampoean dan lelaki boleh
,,Ai, toean, kaoe djadinja ada minoem ini anggoer. Djoega boeai
toean Tong. Akoe tida njana, doe orang ioewa dan moeda, ini ang
loe toean masi ketjil dan sekarang goer ada berfaedah.
soeda djadi begini besar.”
Sehalken orang berbadan lemah.
Tong Seng mengelah napas. Bikin segar bagi orang jang ber-
„Begitoe djalannja sang tem paras poeijei, koeroes, kapala be-
po,” ia kata. „Seperti aer menga- rasa poesing, pinggang sakit atawa
lir, begitoe sang tempo liwat. Bra- pegal, dan sebaginja.
pa lama telah berselang dan kita-
orang sekarang telah tida kenalin Orang prampoean jang daleng
satoe sama laen.” boelan tida betoel, perloe minoem
Dengen begitoe, katjoerigahan ini anggoer, aken djaga djangan
dari Lie-sie linjap. Dan Koan sampe dapet kapoetian.
Koan poen tida bersangsi lagi.
Kaloe malem soeka bongsiai atawa
Lantaran ini, besoknja pagi, banjak kenijing, bisa disemboeken
Tong Seng telah pinda tinggal oleh ini anggoer.
ka roemah samping dari gedong-
nja familie To, kerna sekarang Harga flesch besar 1 5.—,
Lie-sie tida menaro kaberatan laen onkost kirim.
lagi.
Bisa dapei beli pada :
Di pintoe pondokannja itoe
Tong Seng taro merk nama: Drukkerij SIN PO, Asemka, Batavia.
„Tong Seng dari Canton.”
Tjie Gok moentjoel tida lama ,,Oh tida, toean-toean,” ia dja
Sadjek itoe, tetap saban pagi kamoedian. wab. „Akoe tjoema sedeng menja
dan sore, Tong Seng pasang hio ' „Toean-toean,” ia berkata, mar. Harep menantiken sabenta
di depan medja aboe dari To „Toean Tjouw bakal lekas sampe, ran, akoe maoe salin pakean.”
Kiong Sian. Ia kaliatan tida djadi harep kaoe-orang soeka menanti-
bosen dengen itoe oepatjara jang ken sabentaran.” (Aken disamboeng).
begitoe-begitoe djoega.
Itoe semoea orang politie mang- BEDAK AJGE terbikin tida de
Dengen liwatnja sang waktoe, goet. ngen sembrono. Antero bahan dan
Lie-sie poen djadi tida menjingkir bikinannja, selaloe dengen tentoe,
lagi dari itoe sobat soeaminja al- Sabentar kamoedian, satoe saban boelan bebrapa kali ada di-
marhoem. Sekarang iaorang- bisa orang jang roepanja sakit masoek controle oleh Laboratorium voor
katemoe sembarang waktoe, boeat ka dalem itoe kamar, dan sembari Scheikundig Onderzoek di Bui-
beromong-omong. angkat tangannja ia berkata: tenzorg.
Boedj ang-boedj angnj a familie „Toean-toean ma’af, akoe telah Maka djoega Bedak Ajoe ada da
To poen soeka pada ini tetamoe, bikin kaoe-orang menantiken la lem kaädahan baek betoel. Boeat
jang ada berlakoe manis pada ma sekali. Akoe baroe sadja poe membagoesken koelit moeka, aken
marika. lang abis melakoeken soeatoe pe goena kasehatan, dan boeat rawat
njelidikan.” atawa piara katj antikan, Bedak
Perhoeboengan marika lekas Ajoe ada baek sekali,
sekali telah djadi rapet dan ma „Kaoe sakit, toean Tjouw?” ta
nis. nja bebrapa orang. „Sampe begi
ni koeroes?”
•*
Kan Seng tertawa.
IV.
„ANEH, TOEAN TJOUW!
LEKAS POELANG, KA
LOE TIDA, BAHAJA
AKEN SAMPE!”
Hari soeda moelai menggerip
koetika di kantoor dari Detectief
Tjouw Kan Seng ada berkoempoel
bebrapa orang politie Tionghoa
dan koelit poeti. Marika seperti
djoega maoe berhimpoen boeat
soeatoe oeroesan penting.
Tahon ka XIV Saptoe 26 December 1936 No. 717
ü fß $t
Wekelijksche - Editie
★
fHarga abonnement f 3. per kwartaal — Boeat abonne dagblad Sin Po 1,50
Madame Geneviève Tabouis.
Satoe lady dari pers.
JNI prampoean jang delicaat de ini masa haroes taoe brapa djaoe- penjoeroeng, dan ikoetin ontwik-
nja crisis Europa dan sebab-se- kelingnja di berbagi-bagi daerah
ngen paras moekanja jang spiri- babnja. di Europa.
tueel ada djadi pengaroe besar da
lem journalisme. Iapoenja nama Madame Tabouis ada mempoe Madame Tabouis lakoeken ia
njai ini matjem pengliatan; da poenja pakerdjahan dengen keta-
ada diseboet dengen sama sering- ri kadjadian-kadjadian setiap ha djeman, intuitie dan terloepoet
nja dalem sosrat-soerat kabar Ing ri ia telah dapet liât tindakan- dari illusie. la ada poenja perhoe
gris, Duitsch, Itallaansch dan Rus. boengan rapet sama Party Radi
tindakan jang menoedjoe ka pa- caal Socialist; tapi tida kandoeng
Iapoenja artikel-artikel ada di perangan dan terpetjah-belahnja illusie liberaal. la ada pembela
koetib di segala negri. la ada di- Europa. Ini ada pakerdjahan jang jang sengit dari perdamian — ia
pandang sebagi orang jang biasa sänget roewet — boeat oesoet dja- toendjang keras haloeannja
dapet informatie paling baek, dan lannja politiek Europa jang sä Briand — tapi illusienja kaoem
iapoenja artikel-artikel tentang nget melibet, bentet achtergrond- pacifist tida terdapet padanja.
politiek loear negri soeda bikin ia nja itoe ¡karoewetan politiek, oen- la ada toeroenan familie diplo-
djoekin tenaga-tenaga jang djadi
poenja soerat kabar, L’Oeuvre, dja
di termashoer di saloeroe Europa. Gedong International Club jang baroe di Nanking.
Madame Geneviève Tabouis ada International Club di Nanking telah pinda di tanggal 19 December
bekerdja menoeroet tjaranja sen
diri: sabelonnja menoelis artikel- ka iapoenja gedong baroe dan modern jang gambarnja di atas. Ini
nja oemoemnja ia bikin pembitja- gedong dibikin dengen ongkos $ 160,000 dan brikoet perabotannja djadi
rahan per telefoon dengen bebra $ 200,000. Ini gedong adanja di North Chung Shan Road dan pem-
pa iboe kota di Europa. la ada poe
nja perhoeboengan rapst sama bikinannja mengambil tempo satoe taon satengah.
Quai d’Orsay (Ministerie oeroesan
loear Fransch), dengen Frankrijk
poenja wakil-wakil jang penting di
loear negri, dan dengen pemimpin-
pemimpin dari Party Radicaal So
cialist. Tapi dalem artikelnja ia
boekan kasiken informaties meloe-
loe. la toelis tjatetan satiap hari
dari crisis Europa dengen segala
hceboengan dan selak-seloeknja.
Pakerdjahannja satoe corres
pondent loear negri soeda banjak
berobah dalem taon-taon jang pa
ling blakang. Itoe pakerdjahan
sekarang ada meminta kwaliteit-
kwaliteit jang berlaenan dari di
taon-taon 1925-32, tatkala Europa
oemoemnja ada tentrem dan ha-
loean perdamian berdjalan baek.
Sasoeatoe orang jang hendak me
noelis tentang politiek locar negri
6 4e. st« es fc
maat jang termashoer, Cambons, jang Nationaal-Socialistisch seper negri besar sekarang ada teran
tapi ia bisa lemparken diplomati ti kadoedoekan jang ditempatin tjem bahaja.
sche illusie bahoea tactiek jang oleh Portugal terhadep Spanje”.
tjerdik bisa petjahken crisis Eu Ini prampoean jang pinter djoe
ropa. Dengen sasoenggoenja, Frankrijk ga ada katahoei Mussolini poenj:
poenja kadoedoekan sebagi satoe tjara bersilat. Europa selatan-ti
la ada liat dalem soealnja
Duitschland soeal boeat Frankrijk Pembeia-pembela negri di Suiyuan.
dan boeat Eufopa. Madame Ta- I. Gen. Sun Chang Sheng, commandant tentara di Suiyuan oetara
bouis bisa mengarti banjak apa jang reboet Peilingmiao.
jang soeker dimengarti oleh orang-
orang jang boekan Duitsch. la ka- II. Tamilingsulung, commandant tentara Mongool di Suiyuan Timoer
taheei baek tentang Nationaal-So- jang soeda labrak tentaranja bandiet Wang Ying.
cialisme dan kamenangannja atas
negri democratisch: iapoenja con-
centratie kamaoean tjara brutaal
dan iapoenj,a membandel.
Dalem kalangan politiek loear ne
gri Fransche démocratie sekarang
ada terantjem oleh bahaja dari ka-
biasahan taiksir terlaloe rendali
moesoe p-oenja kakoeatan ?— ada
lah ini jang membikin Duitsche
démocratie djadi antjoer dalem
pergoeletan di dalem. Tapi itoe ré
dactrice dari L’Oeuvre ada liat
hoeboengan jang roewet antara
haloean loear dan haloean dalem
dari negri-negri Fascist — hoeboe
ngan jang masi belon bisa diliat
oleh kabanjakan journalist
Fransch.
Theorie bahoea „pamerentah ada
sama-rata dengen pamerentah”,
principe tentang pegang tegoe si-
kep neutraal terhadep segala ma
tjem pamerentah dari laen-laen
negri — ini seimoea selaloe tida ka-
tinggalan dalem. Frankrijk poenja
diplomatie. Ini bisa diterangken
menoeroet hikajat dengen itoe per-
sariketan sama Russland di bawah
pamerentahan Tsaar. Sekarang
itoe theorie dan principe djadi me-
roegiken Frankrijk poenja politiek
loear, bikin gerakannja tida bisa
merdika, dan bikin tida bisa me-
njega kainginan-kainginan jang
agressief dari negri-negri Fascist.
Dalem sasoeatoe artikel dari Ma
dame Tabouis ada dikasi boekti
jang concreet jang mengoendjoek
bahoea negri-negri Fascist poenja
haloean loear ada satoe functie
dari marika poenja haloean dalem.
Lantaran demikian dari bermoela
ia soeda pandang tentang bikin
understanding sama Hitler ada hai
jang tida bisa mendjadi. Daleim sa
toe omJong-otmong ia ada bilang:
„Lila dibikin understanding sama
Hitler, Frankrijk aken tempatin
Kadoedoekan terhadep Duitschland
7
moer sekarang ada hadepin doea mengandel pada Fascist Italie da Fascisme dalem hai ménjoendoet
desekan, dari Italie dan dari lem vorm apa sadja. Ini ia ber
Duitschland. Iapoenja soerat ka boeat oentoek kapentingannja soemboenja tahang obat pasang.
bar soeda lama taro perhatian perdamian, kerna satoe perleda-
speciaal pada itoe bagian dari Eu kan dari Italie poenja haloean Dalem djeman kekaloetan, tat-
ropa. Dengen sering dan soeng- loear (barangkali kendati jangber-
gce-soenggoe Madame Tabouis sifat lokaal) bisa bikin Hitler kala politicus-politicus gagal, ada
oendjoek tjara bagimana Italie ada moentjoel di selatan-timoer dan
mengantjem pada Europa selatan- dengen begitoe bisa soendoet api lah saorang prampoean di Frank
timoer. Mussolini poenja actie- paperangan di saloeroe Europa.
actie jang meroesak banjak diben- Sebagi politicus jang realitisch rijk jang ada poenja pengataoean
tet olehnja. Adalah di Europa se- dan adem, Madame Tabouis tida
latan-timoer diambil poetoesan Icbih-lebihin Mussolini poenja pe- jang realitisch tentang politiek-
bagi kadoedoekannja Frankrijk ngaroe actueel dan materieel. Ia
poenja systeem persariketan; ten katahoei dan tjoekoep sering boe- politiek Europa. Madame Tabouis
tang mengalah pada Mussolini ka kedoknja Mussolini poenja
aken bikin berarakan persariketan gertakan, dan kasi nasehat pada ada tentangin politiek Inggris jang
pro Fransch di Europa. Dari itoe negri-negri Barat djangan kena
sebab Madame Tabouis ingin se digertak, tapi dengen beralesan ia boeta dan sangsi, tentangin Polen
kali lindoengken Frankrijk poenja ada koeatir bahoea Italiaansch
haloean loear dari bahaja tentang - Fascisme bisa doeloein Duitsch poenja haloean pake doea moeka,
toendjang persariketan Fransch-
Sovjet, Entente Ketjil dan Entente
Balkan.
Ia katahoei semoea bahaja jang
mengantjem pada Frankrijk, dan
semoea kalemahannja Frankrijk
poenja politiek. Di sabelah kanan
Laval tjoba adaken co-operatie
sama contra-revolutie di Europa.
Di sabelah kiri ada element jang
mengganggoe dari pacifisme jang
tida practisch, pelok keras haloean
tida tjampoer tangan, jang oleh
contra-revolutie Europa soeda la
ma dilempar. Di tengah perdj ala-
nan dari diplomatie jang koekoeh
bikin banjak karoesakan. Madame
Tabouis pimpin paperangan jour-
nalistiek terhadep banjak fihak te
gen ini persariketan antara kale-
mahan dan kakliroean.
Demikian ada ditoelis oleh Max
Werner dalem Neue Weltbühne
jang terbit di Praag tentang itoe
lady dari pers. K. S.
BIKIN POETOES BAGIMANA.
III. Commandant Su Kai Yuan (kanan) jang belaken Pingtichuan
dan Brigade Commandant Tung Chi Wu (kiri) jang tangkis sera-
ngan moezoe di Suiyuan Timoer.
,,Ma, akoe soeda bikin poetoes
IV. Korban-korban paperangan jang dirawat dalem veldhospitaal. akoe poenja bertoendangan!”
8 # SÏN B©. £/r
Iboe’koe.
Satoe tjerita pendek.
PJGNG SENG toendoekin kapa „Astaga, masi ada apa jang be pada kaheibatannja ini resia le-
gitoe heibat sahingga mendjadi bJh poela ia kenal Hong Seng ada
lanja di atas kadoiea tangan rintangan bagi kaoe poenja mak saorang jang serious.
nja jang dltoempangken satoe sa soed jang baek?” kata Marie de
ma laen atas medja. Rendati ma ngen sceara terharoe. „Tapi ach, kaoe djangan terla
tanja merem, tapi toch ia bisa me loe toeroetin hati, sobat’koe! Tida
liat tegas parasnja nona Marie „Ja, betoel, Marie,” saoet Hong 2da soeal soeker di doenia jang
van Soest jang manis dan selaloe Seng sambil toendoeken kapala
bersenjoem, bibirnja laksana sa- begitoe heibat hingga tida bisa di
koentoem boengah mawar jang nja, soearanja kadengeran pela- dapetken formule pametjahan-
baroe mekar. O, betapa ia tjinta- han tapi soenggoe-soenggoe hing nja.”
ken dan poedja pri boedi jang
aloes dan kaellokannja ini nona ga nona van Soest moesti pertjaja „Itoelah jang akoe harepken
jang telah tjoeri hatinja.
Hongkong;.
„Tida, tida, kaoe djangan me-
ngimpi,” demikianlah mendadak Gedong pengadilan tinggi di Hongkong.
Hong Seng bitjara sendirian sem-
bari angkat moekanja. „Satoe no Lichttoren Cheribon.
na bangsa Europa, maski kaliatan
di sabelah loear sebagi sobat, tapi Foto: Orange Crush — Ek Seng Hin, Cheribon.
dalem hatinja nistjaja diam-diam
ia......... merasa djidji pada satoe
Tjina! Dan kaoe Hong Seng ada
satoe Tjina......”
Tjepet Hong Seng berbangkit
bangoen dan laloe djalan moen-
dar-mandir saolah-olah hendak
hiboerken hatinja sendiri dan loe-
paken kasedihannja jang amat
berat.
Hong Seng ada satoe pamoeda
jang telah djato tjinta keras pada
satoe nona Blanda, bekas kawan
sekolanja tempo masi bersama-
sama doedook dalem klas di se
kola pertengahan. Kapan diliat
dari sikepnja, nona Marie poen
tida adem terhadiep tjintanja ini
pamoeda Tionghoa, tapi Hong
Sehg sendiri anggep harepannja
boêat dapetken Marie ada seperti
orang ingin pelok nemboelan.
Boekan sadja kerna ia ada sa-
crang Tionghoa hingga orang
toeanja Marie tida bakal penoe-
djoe, tapi poen Hong Seng ada
mempoenjaken satoe resia... sen
tiri jang rasanja bakal djadi rin-
tangan boeat sampeken maksoed-
nja. Sceal inilah jang menggang-
goe pada Hong Seng dan bikin ia
c’jadi sänget berdoeka.
Satoe kali Hong Seng perna nja
taken tjinta hatinja pada nona van
Soest, tapi ia tambahken bahoea
itoe nona bakal tida hargaken poe
la dirinja lebih djaoe, apabila soe
da mengatahoei abis iapoenja ke
adahan.
9
djoega,” kata Hong Seng, girang ngarti tida sebrapa, ia korbanken kean seperti anak-anak jang laen.
ampir seanteronja bagi diri’koe Demikianlah maka kawan-ka-
mendenger bitjaranja itoe nona soepaja katanja akoe bisa berpa- wan’koe dalem sekolahan tida bisa
katjintahannja.
Goena tentara jang belaken negri di Suiyuan
Pada soeatoe hari Minggoe Hong
Seng djalan-djalan dengen doe 1. Goena tentara jang belaken negri di Suiyuan, moerid-moerid dari
doek speda bersama Marie van Fei Cheng Girls School di Shanghai telah poengoet oewang oeroe-
Soest. nan. Marika telah koempoel oewang S 5400 lebih dan telah dibeli-
ken badjoe dingin boeat tentara. Selaennja ini poen marika telah
„Marie,” kata sakoenjoeng-koe- bikin satoe benderà jang disoelam dengen ampat hoeroef Kuo Chia
njoeng Hong Seng, „akoe tida ber
lakoe djoedjoer kapan akoe tida Kan Cheng (pelindoeng negri) boeat generaal Fu Tso Yi.
toetoerken djelas itoe perkara,
jang menoeroet anggepan’koe dja 2. 2000 badjoe dingin soeda dibeli dengen oewang oeroenan jang di-
di rintangan paling besar antara koempoel oleh itoe moerid-moerid, dan pada tanggal 4 Dec. soeda di
kita. Tapi sasoedanja akoe pikir
boelak-balik, ada baek djoega ka kirim ka Suiyuan,
loe kaoe denger dari moeloet’koe
dan kamoedian tinggal bagimana
kaoe poenja pendapetan, timba-
ngan dan pikiran sendiri. Akoe
bersedia boeat denger kaoe poenja
poetoesan.”
Marie van Soest djadi terperan-
djat.
„Akoe aken dengerin kaoe poe
nja penoetoeran dengen sabar,
Wim, ia djawab dengen soeara
jang menandaken hatinja berde-
bar.
Hong Seng berdiam sabentar
boeat bikin tegoe hatinja dan ia
moelai menoetoer begini:
„Kaoe soeda taoe, ajah’koe telah
meninggal doenia tempo akoe masi
ketjil sekali. Itoe waktoe tida ada
satoe familie dari ajah’koe jang
maoe perdceli atawa perha
tiken akoe poenja nasib di
kamoedian hari. Dan peroen-
toengan’koe pasti ada laen
sekali, djika tida ada saorang j.ang
sänget menjinta pada diri’koe te
lah korbanken antero kamerdika-
hannja goena diri’koe. Djoega ini
hari tentoelah akoe tida aken bisa
impiken boeat bisa doedoek speda
bersama-sama kaoe, Marie, serta
dapetken kadoedoekan seperti se
karang.”
Nona van Soest bersenjoem.
„Dan siapatah adanja itoe
orang?” ia menanja.
„Iboe’koe jang miskin dan bodo,
tapi mempoenjai hati mas jang
menjinta dalem arti jang bener
dan telah paksaken diri mendja
di boedjang..... djadi baboe jang
moesti bekerdja berat agar bisa
ongkosin akoe sekola,” saoet Hong
Seng, parasnja kamoedian menda-
dak djadi berobah merah. „Dari
iapoenja gadji jang bisa dime
10 * Sì« ea #4 nja. Ajah’koe djoega ada......... sa
orang Tionghoa, katanja. Tatkala
dapet mengatahoei kaloe keada- dari iboe’koe!” ajah’koe meninggal, iboe’koe telah
han’koe itoe waktoe sanget mela- Di sakoetika itoe djoega Hong serahken akoe pada njonja dan
rat ! Iboe’koe telah bikin pengorba- toean......... van Soest, sedeng ia
nan agar anaknja tida diperhina- Seng soeda toeroen dari spedanja sendiri toeroet orang lelaki laen
ken oleh kawannja oepama kerna sembari katanja: bangsanja. Toean van Soest ada
pake pakean boetoet atawa mem- employe kebon, sedeng ajah’koe
bajar oewang sekola selaloe laat.” „Inilah roemah’koe, Marie, dar. boeka waroeng ketjil di onderne •
akoe ingin perkenalken kaoe pada ming goena kaperloean koeli-koeli.
Hong Seng diam sabentar sam iboe’koe.........” Njonja van Soest sendiri ada satoe
bii menengok awasin parasnja no prampoean Indo toeroenan Djawa
na Marie aken dapet taoe reactie Nona Marie van Soest poen soeda tida mempoenjain anak dan soeda
apa iapoenja omongan baroesan toeroen dari spedanja. poengcet diri’koe djadi iapoenja
telah timboelken di itoe nona. Ta anak......... tapi pada itoe Inland
pi jang terseboet blakangan ini „Marie jang manis,” kata Hong sche vrouw jang sekarang djoega
kaliatan adem sadja. Seng, „Liatlah...... itoelah iboe’koe soeda toea dan djadi iboe’koe se
j?ng menjinta tapi tjoema satoe rijati, kendati njsta ia tida tjinta
„Kaoe soenggoe beroentoeng, ..... Inlandsche vrouw, satoe pram pada’koe, akoe poen masi......inget
Wim, ada mempoenjai satoe iboe poean Boemipoetra sadja, hingga padanja.”
jang begitoe besar katjintahan kaoe dan ajah boenda’moe pasti-
hatinja,” kata Marie van Soest, ìah aken merasa maloe dan ma- Nona Marie van Soest diam se-
sesa-’at kamoedian. rijceken kaberatan besar jang diri- sa’at; napasnja memboeroe, mata-
’kce ada satoe orang Tionghoa dan nja ngembeng aer hingga Hong
„Tapi samentara iboe’koe sen iboe’koe satoe Inlandsche vrouw... Seng bisa tebak sendiri perasahan
diri tida merasa maloe berpakean Itoelah, Marie, adalah itoe resia hatinja.
rombeng,” kata lagi Hong Seng heibat, tapi akoe haroes beber se
jang landjoetken sama penoetoe- tjara laki-laki, dan dengen djoe Parasnja Hong Seng poen djadi
rannja, „malah boekan djarang ia djoer akoe mengakoeh bahoea itoe berobah sedili.
dapet persen kaen boekan dipake prampoean tosa Boemipoetra jang
tapi didjoeal boeat beliken akoe djelek dan tcea ada iboe’koe jang Dan kadoea merpati ini berdja
sepatoe baroe. Kabetoelan sekali lan dengen pelahan sambii ma-
iboe’koe poenja madjikan satoe akoe tjintain dan akoe beroeta.ig smg-masing toentoen spedanja
njonja djanda Tionghoa ada sa boedi jang sanget besar padanja. masoek di pekarangan roemahnja
orang jang sanget baek hati, me Kaoe aken merasa maloe, boekan?” Kong Seng, dan batoe-batoe krikil
liat iboe’koe moesti tanggoeng ketjil jang terindjek di bawah ma-
akoe poenja segala ongkos, soeka ,,O, Wim jang baek !” saoet nona sing-masing kakinja kadengeran
kasi gadji lebihan. Akoe menjesel Marie dengen soeara goemeter, saolah-olah berbisik-bisik poedji-
sabelonnja akoe bisa bales boedi- „kaloe kaoe kata, kaoe merasa ma ken marika berdoea poenja ka-
nja, itoe njonja djanda soeda me- loe, lebih lagi dengen diri......... beroentoengan.
ninggal. Sekarang akoe semingkin ’koe sendiri! Kaoe telah menoe-
bisa rasain kaloe doeloean akoe toer setjaia djoedjoer, baeklah Goat Go.
bisa sekola dan berpakean jang akoe tjeritaken djoega sedikit ten
back semoea kerna pengorbanan tang diri’kce. Iboe’koe sendiri ada
.........Inlandsche vrouw tapi seba-
liknja tida menjinta pada anak-
Pelaboean Barcelona.
ini pelaboean di Spanje Selatan ada djadi pintoe jang teroetama boeat fihak Front Populaire poenja
perhoeboengan ka loear. Pamerentah kaoem- pembrontak Fascist di E urgos telah kaloearin antjeman
bahoea marika poenja pasoekan cedara hendak bombardeer ini pelaboean indah kapan pemasoekan
alat sendjata dan ammunitie masi dilakoeken teroes di sitoe.
11
Yok Tjae Hak Tong, Menado.
Bari pergoeroean Blanda berobah djadi pergoeroean
nationaal.
yANGGAL 15 Nov. ’36, Yok Tjae mempoenjai Diploma Hoofdacte. sekola baroe. Sampe di sini Yok
Waktoe itoe roemah sekola di boe Tjae Hak Tong mengaso.
Hak Tong di Menado ra- ka, moerid-moerid jang ditrima
jahken iapoenja hari peringetan ada berdjoemblah 115 anak jang Seperti djoega di laen-laen tem
soeda berdiri 29 taon lamanja. Per pat, di Menado djoega itoe waktoe
bereemoer dari 6 sampe 11 taon. tida semoea anak-anak Tionghoa
hatian dari bangsa Tionghoa ber Dosa taon kamoedian, pame bisa masoek dengen merdika di
hoeboeng sama itoe perajahan ada H.C.S., teroetama bagi marika jang
besar djoega, meliat sama banjak- rentah diriken H.C.S. jang perta pengidoepiannja masoek golongan
ma di Menado dan itoe moerid- miskin. Meliat begini, kombali
nja soembangan-soembangan jang moerid dari Yok Tjae Hak Tong, se
ditrima. Moerid-moerid dari itoe moea diplndaken ka itoe roemah
roemah pergoeroean, di itoe hari
ada kasi oendjoek berbagi-bagi Yok Tjae Hak Tong di Menado 30 taon.
pertoendjoekan Sport, seperti Bas
ket-ball, Pingpong, dan Badmin
ton wedstrijd di antara moerid-
moeridnja sendiri. Selaennja itoe,
poen ada diadaken Janswat-wed-
strijd dalem bahasa Tjeng-im dan
Inggris. Apa jang dikasi oendjoek
di itoe hari, soenggoe ada mena
rik hati bagi publiek jang hadlir
dan dari sitoe orang bisa tarik
eonclusie bahoea sekola Tionghoa
jang dapet pimpinan baek seperti
Yok Tjae Hak Tong di sini, ada
harga boeat disokong, dan tida
kalah sama laen-laen pergoeroean
asing di ini kota.
29 taon jang laloe. 1. Moerid-moerid waktoe oepatjara benderà.
Atas oesahanja dari toean-toean 2. Basketball-team, aid. prampoean.
Lie Tjeng Lok c. s. jang meliat ba
hoea zonder dibikin actie apa-apa,
pasti itoe beratoes, ja, beriboe anak-
anak Tionghoa aken tida dapet
ken onderwijs apa-apa. Di Menado
itoe waktoe ada berdiri le Eur.
Lager School, tapi jang bisa ditri-
ina ka dalem itoe roemah pergoe
roean tjoema marika (orang Tiong
hoa) jang hartawan atawa jang
di-gelijkgesteld Blanda. Boekan
sadja begitoe, tapi boeat masoek
ka sitoe ada perloe satoe katera
ngan dari Resident dan boeat da
petken ini, ada amat soasa dan
poesing kapala,
Begitoelah pada tanggal 1 Juli
1907, itoe roemah sekola jang di-
impiken, berdiri, dengen idjinnja
Pamerentah Blanda menoeroet
Rechtspersoon ddo. 24 Januari
1907 No. 68. Itoe roemah sekola
pertama memake voertaal Blanda
dengen dipimpin oleh toean-toean
J. van der Meulen dan F. J. Wege •
naar — Kadoeanja ada goeroe da
ri le Eur. Lager School — jang
kaoem miskin dapet poekoelan Soeda loemrah segala koempoe- 15 November 1919.
lan Tionghoa kaloe masi baroe, Kombali Yok Tjae Hak ¡Tong di
jang heibat. Maoe kirim anaknja segala apa mentereng, segala apa berdiriken. Sasoedanja berdiri djti
ka sekola Melajoe, merasa sangsi; bisa dimengarti, begitoe djoega to bebrapa kali, ini kali bestuur-
maoe kirim ka H.C.S. tida bisa di- dengen Yok Tjae Hak Tong. Ini bestuur dari itoe roemah sekola
trima sebab penghasilannja ke roemah pengoeroean idoep dari begitoe djoega pubiiek Tionghoa
tjil. Maoe tida maoe, orang Tiong dermahan dan oewang sekola. Ta kaliatan telah toendjang betoel-
hoa haroes pikir lagi satoe djala pi idoep tjara begini tsntoe sadja betoel idoepnja itoe roemah psr-
nan baroe, kirini anaknja ka se ada berat, sebab siapa bisa saban goeroean, hingga sampe ini riwa-
kola Melajoe atawa diriken seko waktoe rogo sakoenja? Sampe di jat pendek ditoelis, itoe roemah
la Tionghoa. Achirnja orang pilih taon 1918 Yok Tjae Hak Tong, ter- sekola soeda ada poenjaken satoe
jang blakangan. paksa moesti mengaso dosa kali gebouw sendiri jang besar bersama
biarpoen soeda didajaken sabisa- pekarangannja jang loeas dan ter-
Dan kombali Yok Tjae Hak Tong biasanja. atosr rapi.
dilandjoetken dengen voertaal Di taon 1924-5, kombali Yok Tjae
Tjeng-im. Hak Tong dapet sedikit crisis ber-
hoeboeng sama salah mengarti
3. Afd. lelaki. dari bebrapa bestuur jang maoe
pinter sendiri dan sekola Tionghoa
4. Basketball team prampoean dengen marika poenja leider Mr. Ho jang kadoea diberdiriken. Itoe ke
Seng Hien.
adahan biar ada sedikit berat bagi
Foto: L. Ch. Yuan, Menado. bestuur-bestuur dari Yok Tjae,
toch marika berdaja oeroes teroes
dengen sabar.
Sedari taon 1919 sampe di ini
hari Yok Tjae Hak Tong soeda
berganti-ganti dioeroes oleh goe-
roe-goeroe kapala, seperti toean-
toean Liu Ming Hsuan, Wang
Chien, Chang Chi Hsin, Hua
Kuang Hua, Wang Chen Hua, Gea
Kuo Hsiang dan Miss Wang Hsi
Chao. Semoeanja ada dari sekola
tinggi di Tiongkok dan paling bla
kang Miss Wang ada graduated
dari Yen Ching University di Pei
ping.
Moerid-moerid dari Yok Tjae
Hak Tong, banjak jang landjoet
ken peladjarannja ka Tiongkok
antara mana ada jang masoek di
Fu Tan University dan Kuang Hua
University, Shanghai, Catolic Uni
versity, Peiping, Amoy University.
Amoy, St. Stephens Girlls College,
Hongkong dan bebrapa High dan
Middle school di Peiping, Shanghai
dan Amoy.
Antara toean-toean jang banjak
berdjasa bagi mati-idoepnja itoe
roemah. sekola, kita bisa tjätet
nama-namanja toean-toean Ang
Seng Lie, Lie A Hien, Tan Hoa
Moei, Sie Ka Tje dan Kan To Lam
atawa bestuur-bestuur dari 1919
sampe sekarang.
L. Ch. Yuan.
Menado, Nov. 1936.
13
]p)AROE ini dalem boelan Augus Kunstenaar „Sie”« boetan, 2. Semangka-sawo dan 3
Eisang-pepaja.
tus 1936 banjak orang telah Oleh:
dibikin terprandjat tertjampoer Pembatja jang liât itoe semoea
heran, jang di Eatavia ada ting Oei Liong Thay, Semarang. dengen tjoeima saklebatan sadja
gal satoe teekenaar pande bangsa amat-amatin lebih doeloe itoe tiga tentoe tida bisa rasaken kabagoe-
Tionghoa: Lee Man Fong. poi tret: 1. Doeren-mangga-ram- sannja. Gepama itlce gambar doe-
ren-mangga-ramboetan poenja le-
Selaennja Chiu Ting Hiok dan Toean Sie Ing Hoat. tak kaliatannja ada aneh, tapi
Goei Tiauw Hong, Lee Man Fong kaloe diperhatiken dengen betoel,
poenja nama sekarang terkenal
baek di saloeroe Indonesia. orang lantas dapet taoe bahoea itoe
semoea boewah-boewahan jang
Dengen moernfjoelnja itoe nama tiara taronja diatoer setjara mo
Lee Man Fong setjara mendadak, dern letaknja ada di atas medja.
saja dapet pikiran, bahoea di In Hingga itoe semoea diliat dari
donesia pasti masi banjak toekang atas.
gambar Tionghoa jang betoel-be-
toel pande, tapi namanja masi be Lebih djaoe: itoe cirkel (boender-
lon timbfoel. boenderan) jang di dalemnja ada
terletak boewah mangga, ada me
Tida ibanjak dikatahoei,. jang roepaken pinggiran dari ternpat-
kota Seimarang dengen diam-diam fcoewah jang terbikin dari glas.
djoega mempoenjain schilder-
kustenaar Tionghoa she Sie, jang Itoe tiga matjem gambar jang
gambaran dan pikirannja jang terdiri dari boewah-boewah Indo
origineel ada m c d e r n. nesia (Indische vruchten) ada me
roepaken „STILLEVEN” jang sä
Sabelonnja batja ini toelisan, nget bagoes serta modern.
saja rasa pembatja soeda liât dan
Tiga Stilleven oleh toean Sie Ing Hoat.
1. Pepaja dan pisang.
14
Itce kunstenaar-schilder she Sie weekblad Christen De Zaaier di eerste prijs dari pijsvaag S. R. V.
Ilmoe menggambar ia peladjarin
adalah toean Sie Ing Hoat. Ia be Djokja.
kerdja pada B. A. T. di Semarang Dalem oesia baroe 19 taon ia sendiri dan ia petik banjak sekali
poenja afdeeling reclame dan pro brangkat pergi ka Djokja dan di pengataoean kunst dari roepa-roe-
paganda. Iapoenja tempat tinggal sana bekerdja pada itoe madjallah pa tijdschrift Inggris.
berada di 2e Progoweg 17, Sema De Zaaier oentoek bikin matjem-
matjem gambar. Gambar oms-lag Ia pande sekali atoer prabot roe-
rang. m.ah-tangga. Ia ada itoe kapan
Itoe segala matjem gambaran dari Kerstnumimeir taon 1932/1933 dean atoer meubels di bagian in
reclame dari firma B. A. T. di sini, dari tijdschrift terseboet djoega terrieur (dalem roemah, jang bisa
jang bikin iapoenja ontwerp enz. ada bikinannja toean Sie. membikin sasoeatoe orang jang
Sebab di Djokja ia tida bisa meliat djadi ngiler! Selaennja itoe
adalah toean Sie. ia poen mengarti muziek.
Waktoe Ned. Ind. Fabrikaat di dapet kamadjoean, kamoedian da
Jaarmarkt Soerabaja taon 1935 ba- lem. oesia 21 taon ia pergi pinda ka Siapa sadja jang dateng di toean
gi-bagiken bebrapa prijs pada Semarang, dimana ia lakoeken pa
stand jang baigloes, B. A. T. jang kerdjahannja bikin roepa-roepa Sie poenja tempat tinggal jang ke
soeda bisa dapetken prijs kasatoe ontwerp boeat Cliche-inrichting tjil aken merasa, bahoea di sitoe
boekan tempatnja saorang semoa-
lantaran dj asanja toean Sie, jang Artisto dan Mercurius,
soeda expose,ert itoe barang-barang Oleh. kerna pendapetannja tida rangan.
menjoekcepin, ia dalem boelan Kaloe orang batja Csbert Burdett
dengen bagoes dan modern.
Toean Sie dilahirken di Solo pada Fetoruari 1934 lalce melamar paker poenja toelisan tentang kynst mo
12 Mei 1912. Ia hanja loeloes dari djahan pada B. A. T. dan katrima. dern, nanti orang bisa mangani
Sampe ini waktoe toean Sie pe- kaanana toean Sie hendak menoe
sekola rendah H. C. S.
Sedar! masi ketjil ia memang gang rol penting dalem B. A. T. djoe.
poenja afdeeling reclame. Toean Sie masi moeda, tapi ka
soeda soeka menggambar.
Doeloe waktoe ia masi tinggal di Dalem taon 1935 toean Sie dapet pandean dan pakerdjahannja te
Solo seringkali ia kerdjaken banjak troostprijs dari bestuur Pasar Ma- lah menarik perhatiannja Ir. Lieh'.
gambar goena Cliche-inrichting lem Semarang kerna marika ang-
Ewan Tjie d.1.1.
Lie Karn Hong, Solo, boeat mana gep toean Sie poenja gambar ada „Kunstenaar dan segala gam
jang paling back di antara semoea
ia dapeit bajaran. baran di Indonesia tida begitoe di-
hargain,” kata toean Sie. Dan ma
Dalem taon 1930 ia telah gondol inzenders poenja. ka itoe ia baroesan ini telah kirim
bebrapa teekeningen jang amat
eerste prijs dan dapet hadia f 50,— Faling blakang pada 18 Augustus
bagoes ka......... Landen!
koetika ia bikin ontwerp boeat 1936 toean Sie telah dapet reboet
L 2. Doeren, mangga dan ramboetan.
15
piLEK ada penjakit jang paling Penjakit pilek. orang laen, dan selaennja kasi ad-
vies pergi ka pembaringan dan bi
oemoem dan semoea orang valen. Ini penjakit ada begitoe kin angst badan, akoe koeatir il
perna ngalamken pilek, lantaran meroegiken pada pendoedoek Brit moe kadcktoran tida bisa berboeat
begitoe djadi dipandang enteng. tannie hingga Minister kasehatan banjak boeat menjemboeken
Maski poen oemcem penjakit pi- di itoe negri soeda tawarken pada
iek ada mengganggoe, teroetama dckter jang bisa katemoeken obat itoe”.
djika tida lekas semboe. Tapi nja „kahormatan apa sadja jang Sir Henry Royce, ingénieur auto
jang bsrbahaja adalah itoe penja ia mace dapet.”
kit enteng bisa berobah djadi in termashoer jang meninggal di taon
fluenza atawa longontsteking. Filek sabegitoe djaoe belon ada 1933, sceda djadi begitoe tertje-
cbatnja,- dan obat jang orang bia ngang dapet taoe bahoea medisch
Kerna demikian penjakit pilek sa. goenaken ada banjak roepa, wetenschap tida mampoe semboe
tida boleh dipandang terlaloe en tapi sabenernja boekan boeat bi ken pilek hingga dalem iapoenja
teng. Sepandjang katerangan Wil kin sembce itoe penjakit tapi sa- testament ia tetapken sapoeloe
liam J. Makin, di Brittannie sadja kedar boeat menahan hingga li percent dari harta peninggalannja
dauern satoe taon ada riboean dji- ni ap sendiri. William Makin selagi hároes digoenaken boeat penjelidi
wa jang mendjadi korban dari pe pilek pergi ka Harley Street di kan centoek pendjagahan kaseha
njakit asaln'ja pilek hingga karoe- London katemoeken satoe dokter tan dan tjega itoe penjakit jang
giannja dalem djoemblah oewang jang terkenal pada siapa ia tanja sänget oemoem mengganggoe pa
sedikitnja ada 50.000.0C0 pond- obatnja pilek. da manoesia.
sterling.
„Kaoe menanja kenapa kaoe Sekarang Pickett-Thomas Re
Fenjakit pilek ada begitoe ce- dapet pilek dan apa akoe bisa ber search Laboratory dari St. Poul’s
moem di Brittannie hingga dalem boeat boeat semboeken itoe ?” Hospital di London sosda dapet
saban moesim winter ada terda balik menanja itoe dokter. „Well, ken satoe pendjagahan tegen pi
pet antara 6C dan 80 millioen ge- akoe tjoema bisa bilang kaoe da lek. Ini pendjagahan ada terdiri
petken itoe pilek barangkali dari
3. Semangka dan sawo.
Ini tiga gambar origineelnja ada dari aquarel dengen achtergrond item dan warna-warna jang tjotjok
sama boewah-boewahan jang diloekisken.
16 SWE&fc
dari saroepa vaccine jang orang sama sekali kira-kira doea poeloe goenaken radio boeat melawan ba
goenaken dengen diminoem. Dr. millioen; tapi dalem taon 1919 haja pilek. Bart’s, Middlesex, St.
David Thomson, honorary director orang jang mati Iantaran influen Thomas, dan St. Mary semoea ada
dari itoe laboratory, Dr. Robert za ada anem millioen. goenaken pekakas ultra korte-gol-
Thompson, pathologist, dan Mr. E. ven jang ternjata berhasil baek.
T. Thompson, senior laboratory as Kabarnja ini tiga scientist soeda Tapi ini belon bisa, bikin orang
sistant, soeda bikin pertjobahan bikin rampoeng pertjobahan-per terloepoet dari pilek, kerna sebab-
dengen itoe lebih dari satoe taon. nja itoe penjakit masi tinggal re
Marika bilang di moesim winter tjobahan jang dramatisch jang sia.
jang laloe tida saorang antara ma mengasi harepan bahoea infleunza
rika bertiga jang kena pilek, mas- bisa lëkas dikalahken. Maski onderzoek laboratoria de
kipoen marika banjak papergian ngen peralatan jang lengkep serta
kaloear dan hadepin banjak kans Satoe dokter Amerikaansch,
boeat kena katoelaran. Cochez, soeda dapetin pendapetan mahal di Amerika Sariket masi
jang memoeasken kalangan me teroes dibikin bingoeng oleh penja
Marika biasa ambii sedikit vac disch bahoea pilek ada disebabken kit pilek. Di sana orang teroes
cine tjampoer sama aer dan mh oleh virus jang sama dengen in loendingken apa jang teroetama
noem itoe. Marika tjoema perloe menjebabken pilek — bacii atawa
minoem satoe minggoe satoe kali. fluenza virus. Kasoekeran berhoe- kering?
Ampir bisa dipastiken itoe tinda- boeng sama pilek jalah ini penja
kan bisa tolak serangan pilek. kit banjak vormnja. Rockefeller Institute boeat Medi
Tjoema sadja ini vaccine belon ter- cal Research telah ambii over Stu
djoeal di pasar hingga belon bisa Apatah saroepa virus ada men die tentang penjakit pilek jang te
digoenaken oleh sasoeatoe orang. djadi sebab bagi berbagi-bagi ma lah dimoelai oleh Chemical Foun
tjem pilek belon dikatahoei, tapi dation, jang soeda korbanken
Dr. William Ibbotson ada ber- boleh djadi bahoea Sir Patrick $ 250,000 dalem tempo 12 taon zon
pendapetan bahoea pertjintahan Laidlaw ada dapetken idee jang der berhasil.
bisa menjebabken pilek. „Djikaloe baek bagi pametjahannja ini soeal
kaoe ingin dapet pilek,” ia kata, jang soeda membikin bingoeng Itoe Studie dipimpin oleh Dr. A.
„bikin kaoe poenja emotie terge- scientist-scientist dari doeloe ka R. Dochez jang baroe ini oelangken
rak oleh soeatoe drama, teroetama lah, kerna dari tempat penjelidi iapoenja perjakinan bahoea virus
drama pertjintahan.” kannja di pondok militair ada di jang bisa disaring ada menjebab
kasi denger kapastian bahoea lagi ken pilek dan orang me’aenken
Sekarang ada tiga medical re bisa dibikin tida mempan sera
search scientist jang lagi asik seli satoe doea taon bahosa sebab-se- ngan pilek dengen inoculatie de
dikin daja-oepaja boeat lawan pi- babnja pilek tida aken mendjadi ngen itoe virus djoega.
tek dan influenza. Marika lakoeken resia lagi.
penjelidikannja dalem satoe pon- Th. H.
dok militair di Mill Hill. Dalem ini moesim winter bebra
pa hospitaal di London hendak
Itoe tiga scientist adalah Sir
Patrick Laidlaw, orang jang dapet Koempoelan terbang Tionghoa di Hawaii.
ken distemper virus di andjing dan
baroe ini dikasi gelaran Sir kerna HAWAII CHINESE AERO ASSOCIATION
«
iapoenja pendapetan-pendapetan
jang penting boeat ilmoe kadokto- &
ran; Dr. Wilson Smith, satoe re ». C--.,.,
search worker jang terkenal di
Manchester, dan terpoedji sebagi ■.#. t
satoe antara orang-orang jang pa Ini club mempoenjai 11 djoeroe terbang Tionghoa, antara siapa 1
ling pinter di Brittannië; dan Dr.
C. H. Andrews, jang telah dapet prampoean, dengen diploma.
ken banjak poedjian di kalangan
medisch.
Dengen diam-diam ini tiga
scientist soeda lakoeken pakerd] a-
han penjelidikan di London seblah
oetara boeat kalahken penjakit pi
lek dan influenza. Marika poenja
pakerdjahan ada penting, kerna
mfleunza boleh dibilang le
bih berbahaja dari bahaja
perang. Dalem perang doe
nia jang berdjalan ampat taon
satengah, orang jang binasa lan-
taran perang direct dan indirect
iS. ST« E®. & 17
Sakoempoelan Master Works.
QERINGKALI toekang - toekang Koetika ia djalan di sepandjang Banjak museums Fransch seka
straat di Parijs pada satoe hari ia rang ingin dapetin iapoenja collec-
koempoel gambar kunst nga- dapet liat satoe teekenan dari Pi tie maski moesti membajar dengen
ìamken kadjadian loear biasa, casso di satoe toko barang kunst harga jang mahal. Luxembourg
jang ketjil. la beli itoe boeat harga Gallerij, dengen perantarahan sa
! hingga soeatoe penoetoeran dari $ 25. Kamoedian ia dapet lagi Re toe agent, telah tawar itoe Picasso
kalangan terseboet sasoenggoenj a noir, boeat mana ia telah bajar boeat saharga $ 6.000. Louvre poen
$ 800.
: ada menarik. telah tawar sampe $ 50.000 boeat
Di Amerika baroe dikatahoei ada Tapi sesampenja di Amerika ia itoe teekenan dari Renoir.
ditertawain oleh directeuren dari
1 toekang koempoelin master works, banjak museum jang anggep itoe Itoe barang jang ditawar
maski sabenernja ia telah lakoe barang sama seksli tida berharga. $ 6,000.— ia tjoema beli dengen
harga $ 25.— dan itoe Renoir jang
ken itoe lebih dari doea-poeloe Mendapet ini djengekan Dr. berharga'$ 50.0CO.— ia bajar tjoe
lima taon lamanja. Itoe kabar Earnes bekerdja semingkin ber- ma dengen $ 800.—. Djikaloe ia
napsoe. Tjoema sadjek itoe wak maoe djoeal antero iapoenja
tentoe sekali ada sänget meng- toe ia kerdja diam-diam dan koempoelan kunst, menilik iapoe
gemperken. koempoelin semoea pembelian di nja pembelian jang selaloe ren
itoe chateau jang tersemboeni. dali, soenggoe ia sekarang hadep-
Itoe toekang koempoelin master ken satoe kaoentoengan jang loear
Blakangan baroe kataoean ba
works ada poenja satoe chateau hoea ia soeda berhasil bagoes, sa- biasa.
j di Merion, deket Philadelphia. soeda diboektiken iapoenja .semoea Tapi blakangan ada dikabarken
doegahan ternjata tida kliroe.
Adalah itoe gedong poenja isi bahoea ia soeda tolak itoe semoea
jang soeda banjak menarik per- Dr. Albert C. Barnes. penawaran. Ia kata ia aken sim
hatiannja kaoem connoisseur. pen teroes itoe collectie sabisanja.
Tjoema oleh kerna terkoeroeng
oleh tembok jang tingginja sapoe- Menoeroet orang jang taoe, da-
loe kaki, sedikit sekali orang jang iem Dr. Barnes poenja collectie ini
taoe apa jang sabenernja ada ter- semoea bisa ditjätet 75 Cezannes,
simpen dalem itoe chateau. 150 Renoirs, 40 Picassos dan Ma
tisses. Selaennja itoe, masi terda-
Soeda ampat taon lamanja ini pet banjak teekenan dari Gauguin,
Van Gogh, Medigliani, Glackens,
chateau jang terasing mendjadi Lawson dan Prendergast. Ditaksir
tempat kadiamannja itoe toe sama sekali bakal berharga lebih
kang koempoel gambar kunst. dari $ 50.000.000.
Tapi ia baroe terkenal, sasoeda
nja iapoenja pakerdjahan dikata- Katanja ia niat tinggalken itoe
I hoei baroe-baroe ini. harta boeat Barnes Foundation,
satoe pendirian boeat menjoem-
la ada saorang Amerikaan ber- bang pada pergerakan kunst jang
badan tinggi dengen ramboet poe sekarang asik digeraken.
ti, Dr. Albert C. Barnes, satoe che
mist, jang telah hamboerken oe L. D. S.
wang sampe bilang millioen me
loeloe boeat gambar-gambar dan Gali lobang perlindoengan perang.
1 barang oekiran. Itoe oewang jang
ia hamboerken goena pengoem Pendoedoek Suiyuan sedeng asik gali lobang perlindoengan di
poelan terseboet, telah didapet loear kota.
dari iapoenja pembikinan argyrol.
Dalem iapoenja perdjalanan
poelang dengen kapal „Norman
die”, ia telah bawa 9 master
« works, dari impressionist school
dan tiga sculpture dari Griek dan
Egypte jang toea sekali. Itoe ba
rang sama sekali ditaksir berhar-
[ ga $ 500,000.—. Dalem itoe koem-
poelan ada teritoeng Manet poe
nja „Le Linge,” Cezanne poenja
„The Woodchopper” dan „The
Drinker”, ampat interiors oleh
Henri Matisse dan doea teekenan
oleh Raoul Dupy.
Dr. Barnes telah moelai iapoenja
pengoempoelan gambar kunst sa-
djek lebih dari doeapoeloe lima
taon jang laloe, dan sepandjang
itoe waktoe ia poen ngalamken ka
djadian loear biasa.
18 4$. SUN po &
Photographie poenja roî semingkin penting.
j^JR. FENN SHFÍRIE telah toe Tida ada camera sluiter di doe berkilap tida koerang dari 960 kali
nia jang bisa bekerdja tjoekoep dalem satoe seconde. Waktoe itoe
toerken dalem Pearscm’s Ma tjepet boeat photographeer barang oal pertama kena dipoekoel lantas
gazine pakerdj ahan-pakerdj ahan djadi Ion djong vormnja di sepan-
penting jang sekarang soeda dila jang bergeraknja begitoe tjepet. djang moekanja club (peranti poe-
Kerna demikian sang photograaf koel itoe bal) hingga djadi sepefti
koeken oleh photographie. Ini tida goenaken sluiter hanja Mar telor jang berdiri verticaal. Begi
toelisan ada, menarik boeat oen ken lensnja terboeka dan katje toe lekas itoe bal terpisa dari moe-
djoek bahoea photographie ada petan opnamen dicontrol dengen ksnja itce club, vormnja berobgh
lakoeken banjak pakerdjahan laen panerangan. Electrische energie lagi. dan kerna katjepetan berge
ditaro dalem condensers dan, de raknja sendiri ka satoe djoeroesan
jang penting selaennja bikin por kombaii djadi londjong ka itoe
tret, snap-shot, landschap dan ngen perantarahan kawat, contact djoeroesan hingga seperti telor
stilleven. Ringkesnja itoe toelisan dibikin dengen itoe glas jang djato jang horizontaal. Kamoedian
ada seperti brikoet: waktoe membentoer djoebin, itoe vormnja djadi lagi seperti telor
jang berdiri verticaal tjoema tida
Koerang dari 50 taon jang laloe, electrische energie bekerdja dalem begitoe londjong seperti pertama
vorm kilap jang kasi panerangan dipoekoel, dan teroes embal-em-
plaat-plaat photographisch ada pada itoe barang dengen katjepe balan seperti bernapas hingga
bsgitce pelahan gevoelignja hing achirnja balik lagi pada iapoenja
ga satoe goendcekan orang jang tan 1/100,600 seconde. vorm jang boender.
diportret koedoe dikasi denger Gambar idoep jang ultra-rapid,
Orang selaloe heran kenapa koe-
muziek waktoe opnamen dilakoe diambil dengen film jang dipceter tjing selaloe djato dengen kaki di
ken. Sekarang orang bisa bikin dengen katjepetan 150 kilometer bawah. Apa jang mengheranken se
karang soeda bisa dioendjoek oleh
photo dengen katjepetan opnamen satoe djam, ada oendjoekin bagi
mana berlakoenja golfbal waktoe
1/1CC,COO seconde — begitoe tjepet dipoekoel. Ini film opnamen djoe
hingga bisa ambii photonja satoe ga tida pake sluiter, hanja pake
glas aer waktoe petjah kabentoer panerangan kilap electrisch jang
djoebin satelah djato dari tempat
jang lima kaki tingginja.
Tooneelopvoering Chung Hsioh di Schouwburg.
1. Berhoeboeng sama iapoenja Congress ka 7 waktoe Kerstmis di Batavia, Chung Hsioh adaken
tooneelcpvoering „Hong Teng Kie”. Fada tanggal 21 ini boelan telah dibikin generale repetitie di
Schouwburg.
19
serie gambar photo. Sekarang satoe fabriek, taro lampoe elec- penggawe prampoean di waktoe
trisch ketj il di oedjoengnja iapoe
ternjata bahoea koetjing ada nja garpoe. Kamoedian digoenaken bekerdja. Ini serie photo ada oen-
goenaken iapoenja boenioet speciaal camera boeat ambii djoekin itoe garpoe poenja gera
boeat robah kadoedoekannja , chronocyclogaph” dari itoe kan dalem lijn poeti, dan itoe ada
waktoe djato dari atas. Laen djalannja itoe garpoe waktoe di
photo telah oendjoek tjara PAKERDJAHAN TERLALOE kerdjaken penj elap 'chpcolade.
bagimana boeroeng darah ge- RERAT. Itoe „chronocyclograph” telah
rakin iapoenja sajap waktoe
terbang — satoe studie jang bisa „Liat dengen betoel, tosan- bcektiken bahoea itoe penggawe
ada banjak faedahnja bagi tech- t-oean. Ini gerakan badan kaoe prampoean banjak bikin gerakan
niek pembikinann pesawat ter aken moesti lakoeken dalem tempo
lagi bebrapa hari.” jang tida perloe. Kamoedian laloe
bang. dibikin lagi „chronocyclograph”
Satoe automatic film camera dari satoe penggawe jang paling
jang kerdjanja tjepet sekali soeda tjepet, dan dari resultaatnja ka
digoenaken boeat menjatet Instru moedian dibikinken satoe model
ment readings pada Sir Malcolm dari kawat jang mengoendjoek
Campbell poenja auto „Blue Bird” bagimana orang haroes gerakin
waktoe ia bikin record katjepetan tengan waktoe melakoeken itoe
jang paling blakang di Salt Lake, pakerdjahan. Ini model digoenaken
Utah, dan ini tjatetan dengen boeat memimpin penggawe jang
photo ada mengasi materiaal jang
masi baroe beladjar. Kasoedahan-
berharga boeat distudeer. nja ada memoeasken, kerna de
ngen sedikit practice, soeatoe
Psycholoog jang bekerdja di ka
langan industrie, lakoeken penje penggawe jang masi baroe os-
lidikan berhoeboeng sama soeal rooemnja bisa dapetken koelian
himatken tempo dan energie da sama banjaknja seperti penggawe
lem pakerdjahan tangan. Ia pilih jang soeda dapet psngalaman ba
satoe penggawe prampoean jang njak taon.
paling kendor, jalah jang penda- Kapan kita bikin perdjalanan di
petannja paling sedikit, dalem pa
darat, di laoet atawa di oedara,
kerdjahan tjelap chocolade dalem kita poenja kaslametan mecha
nisch ada banjak bergantoeng sa-
,2. Laen pemandangan dari itoe tconeel waktoe generale repetitie.
20
ma photographie. X-straal photo dan tida kaliatan, bisa temboesin Djoega dengen itoe matjem photo
graphie ada digoenaken boeat pedoet jang tebel. Bebrapa kapal graphie ia bisa bikin photo dari
preksa tjatjatnja metaal jang ti dâgang sekarang ada diperalatin patienten jang lagi tidoer zonder
da bisa diliat oleh mata manoesia; dengen speciaal camera jang goe kasi ganggoean pada marika poe
spectroscopische photographie naken infra-rood plaat jang ultra- nja tidoer. Naturalist bisa ambii
gevoe'lig dan tank boeat ontwikkel photo dari deket pada koetoe-koe-
malah bisa oendjoekin kapan me tjepet, dengen ini pekakas orang toe ketjil, dan ini matjem photo
taal soeda „tjape” dan bisa djadi bisa bikin doea gambar dalem sa graphie bisa oendjoekin insecten
petjah kapan teroes dapet près toe minuut, dan dengen begitoe poenja structuur jang delicaat dan
djoeiroe moedi kapal bisa landjoet-
keras. ken pelajaran waktoe pedoet te tida bisa diliat oleh mata. Toekang
Toekang bikin pakean, kapan ia oekoer tanah, dengen goenaken
bel.
maoe, bisa goenaken photographie Dengen goenaken infra-rood telephoto lens, bisa bikin gambar-
boeat bikin pakerdjahannja lebih nja landschap jang djaoenja sam
memoeasken pada langganan. photographie dokter bisa bikin pe 300 mijl, maski waktoe oedara
Orang jang maoe bikin pakean bo photonja ramboet jang aken toem- tida begitoe terang.
leh diambil photonja dari depan,
dari samping dan dari blakang, boe dan masi katoetoepan koelit. Dengen goenaken infra-rood
dan ini gambar dibikin atas ach-
tergrond jang kotak-kotakan jang Slamet berpisa.
soeda dioekoer precies. Toekang
potong pakean dengen begitoe bi 1. Toean Tan Beng Lee (No. 6 dari kiri), principal T. II. H. K. dan
sa check iapoenja oekoeran, prek chairman dari T. N. H. Troep Tjilatjap, pada tanggal 20 ini boelan
sa doedoeknja poendak dan laen-
laen jang speciaal dari potongan soeda brangkat ka Probolinggo.
badannja satoe-satoe orang. 2. Harmonica Band dari Padvinders T. N. H. Tjilatjap.
Tentara ada goenaken camera Photo’s: Chong, Tjilatjap.
dalem banjak hal. Antara camera
militair jang paling menarik
barangkali jang digoenaken boeat
tjari taoe letaknja moesoe poenja
meriam-meriam. Anem micro
phone ditaro di garisan jang pan-
djangnja 9000 yard dan masing-
masing terpisa sama djaoenja,
dan soeara dari meriam-meriam di
tempat-tempat djaoe ditjatet oleh
geteran di microphones atas film
jang lantas diontwikkel dalem
tempo koerang dari satengah mi
nuut. Sasoeatoe tembakan ada di-
register teges dengen goeratan
jang mengoendjoek doea roepa ge-
loembang soearâ, jang pertama di-
terbitken oleh drukgolven dari
tembakan meriam, dan jang ka-
doea oleh drukgolven dari peloe-
roenja. Oleh kerna katjepetannja
soeara poenja djalan soeda dikata-
hcei, dari itoe tjatetan orang bisa
reken brapa djaoenja itoe meriam
terpisa dari sasoeatoe microphone;
dan, kapan soeda dikatahoei
djoeroesannja peloeroe poenja ter
bang, djadi pakerdjahan jang sa
derhana boeat reken dan katahoei
tempatnja itoe meriam jang me-
nembak.
Grang kapal ada goenaken pho
tographie dalem tjara jang lebih
menarik perhatian. Dalem taon-
taon paling blakang orang telah
dapet kanjatahan bahoea sinar
infra-rood jang golvennja pendek
21
„Lady Precious Stream”. son Observatory, dan dengen op- light-year dari ini boia boemi!
namen jang lamanja 3 djam sate-
ngah dan dengen pake plaat jang (Djalannja sinar terang ada
186,000 mijl.satoe seconde, dan sa
doea kali lebih gevoelig dari jang toe taon ada 31,536,000 seconde,
doeloean perna digoenaken, astro- djadi satoe light-year ada
nomen soeda berhasil pada baroe
31,536,000 kali 186,000 mijl).
ini ambii photonja nebula jang Kaloe kita berpaling dari tele
djaoenja ada lima ratoes millioen
scoop ka microsoop, kita dapet ka-
1. Ini tooneel Tionghoa jang soe 2. Lagi bebrapa amateurs Europa jang toeroet maen dalem „Lady
da disalin ka dalem bahasa Inggris Precious Stream” di Singapore.
dan sänget populair di London, ba
roe ini telah dipertoendjoeken Verdrag permoefakatan Duitsch-Japan.
djoega di Singapore oleh Singapore
Dramatic Club. Di atas ada satoe Waktoe itoe verdrag diteeken di Berlijn. Jang lagi teeken dengen pit
actrice amateur Inggris jang pe ada Graaf Mushakoji, Ambassadeur Japan di Berlijn. Di sabelahnja
gang roi Wang Pao Chuen dalem (jang doedoek kadoea dari kanan) ada Herr von Ribbentrop, Ambas
sadeur Duitsch di London, jang teeken itoe verdrag atas namanja
itoe tjerita.
Duitschland.
plaat, astronomisch camera bisa
dibikin bebrapa lipet kakoeatan-
nja boeat mengambil photo djaoe.
Bintang-bintang jang tida bisa di
liat maski dengen telescoop jang
paling besar bisa diambil photonja
dengen itoe djalan. Telescopisch
camera jang mengiser sendiri me
noeroet tempo seperti lotjeng,
hingga selaloe mengadep ka dj oe
roesan jang ditentoeken sekali
poen boia boemi terpoeter, bisa me
noenggoe sampe sinar jang lemah
dari tempat jang djaoe sekali da
pet tjoekoep tempo boeat mengasi
tanda atas ultra-gevoelig plaat.
Dengen itoe matjem procede as-
tronomen soeda dapet kanjatahan
bahoea boeat saban sapoeloe riboe
bintang di langit jang kaliatan
oleh mata biasa, sedikitnja di sitoe
ada seratoes riboe millioen bin
tang. Dengen bantoeannja tele
scoop jang 100 inch di Mount Wil-
&SÎWBÔ Í4
njatahan sekarang soeatoe barang terang. Sabenernja ia ada telen naken sinar ultra-violet jang gol-
vennja pendek, ada terpake boeat
aloes bisa dibikin photonja jang aoea camera, sasoeatoenja ada preksa toelisan jang soeda digo-
sembilan millioen lipet besar asal bawa ampat film, dan lampoe jang sok soepaja ilang atawa ditoetcep
ketjil sekali tapi bisa kasi kilap dengen laen toelisan. Ini matjem
nja. Photomicrograph, sebagimana terang dari 12.000 lilin. Ini semoea
orang ada na.maken itoe matjem photographie ada bergoena boeat
photographie, ada digoenaken di-iketin ka oedjoengnja satoe tube preksa pemalsoean.
jang lembek dengen apa opna-
ioeas sekali dalem onderzoek msn dilakoeken. Film jang digoe Sabegitoe djaoe telah dikata
di kalangan industrie. Sebagi tjon naken tjoema kira-kira satengah hoei, sedikitnja ada satoe kali pho
centimeter pasegi, tapi kapan ka tographie telah toeloeng satoe dji
to, satoe scientist, waktoe lakoeken wa manoesia. Saorang Inggris.
pertjobahan pada soetra ti- moedian divergroot bisa mengasi waktoe di continent Europa, soeda
rcean, telah dapet katahoei hai gambar stereoscopisch jang te bertjektjok dengen iapoenja sobat
jang tida bisa diliat dengen mi rang. asing. Kamoedian marika akoer
croscoop biasa: bahoea itoe ramat
„Luminograph” atawa photo lagi dan sama-sarna berlajar di
alces jang dibikin oleh oeler soetra graph dari luminescene jang goe-
tengahnja kosong, tapi ramat dari
soetra tiroean ada berisi, lantaran Concours de Patisserie Ch. M. H. Bandoeng.
demikian soetra tiroean djadi ka- 1. Hari Minggoe (20 December) jang laloe Chi Mey Hui Bandoeng
lah lemasnja oleh soetra toelen. soeda adaken Concours de Pâtisserie dari iapoenja leden. Di atas
Sekarang orang lagi bikin pertjo ada bestuurs dan orang-orang jang toeroet ambii bagian dalem itoe
bahan boeat tjiptaken ramat soe
concours.
tra tiroean dengen tengahnja ko
song dengen procede aeration. Bo 2. Koewe-koewe jang dapet prijs.
Photo’s: Thio Tjoan Kih, Bandoeng.
leh djadi oemoemnja orang tida
taoe bahoea dokter sekarang bisa
bikin photonja sakit kapala, sakit
gigi, sakit peroet dan mengetok-
nja djantoeng. Sasoeatoenja ada
meroepaken soeatoe tjonto dari
berlaenan procede dari photo
graphie.
Berselang belon terlaloe lama,
satoe toekang tjoba film dalem
Kodak poenja laboratorium dapet
ganggcean sakit kapala heibat.
Satoe papreksahan dengen X-
straal photographie dapet kanja-
tahan bahoea itoe orang soeda
berdjalan 15 taon di otaknja ada
njelip sakeping potongan piso le-
pit. Di waktoe perang doenia itoe
orang dapet loeka kerna petjahan
granaat; dan didos ga potongan
piso lepit jang tertjampoer dalem
isinja granaat soeda menemboes
masoek daiem itoe orang poenja
batok kapala, oleh kerna itoe ba
rang tadjem waktoe menoesoek
masoek ada sanget panas soeda
tida mengasi tanda loeka, dan itoe
toescekan soeda tida dikatahoei
kerna itoe orang itoe waktoe dapet
laen loeka di poendak kerna per-
iedakannja itoe granaat. Itoe piso
dalem otak kamoedian dikaloear-
ken dan itoe orang terbebas dari
ganggoean sakit kapala heibat
dan bisa kerdja lagi seperti biasa.
Cpnamen dari deket di dalem
peroet dilakoeken zonder bantoe-
annja X-straal. Dalem ini hai,
sang patient biasanja telen ca
mera dan pekakas jang mengasi
& SÍN ES. & 23
TJONTO BAGOES. Plaat-plaat jang dipake tida bisa photografeer djalannja piki-
roesak, camera poen dalem keada lan, sebagimana ada ditjatet de
„Apa akoe bilang. Sabenernja han baek sekali. Marika doega ngen variatienja dalem electrisch
kita tida boleh adjak si Pitjis non nistjaja ada spa-apa jang koerang strcom ketjil jang menjorot liwa-
ton film Indiaan.” baek di itoe taneman haver; dan tin ctak oepama waktoe orang di-
lebih djaoe didoega sebagian dari sceroe mengitoeng dalem kapala.
satoe praoe lajar. Itoe orang Ing tanah jang ditanemin ada terlaloe Boleh djadi satoe waktoe bakal ka-
gris balik lagi ka darat dengen kering. Kenapa sebagian tanah djadian tatkala camera bisatjatet
maitnja itoe sobat, dan kasi kate djadi kering? Marika doega nis- kita poenja impian-impian dan ka-
rangan bahoea itoe sobat soeda tiaja disebabken oleh apa-apa di inginan-kainginan, dan reprodu-
djato dari tiang lajar. Tapi politie dalem tanah. Marika poenja doe- ceer itoe dalem vorm hingga kita
dapet penjaksian bahoea sabelon gahan ada djitoe. Kerna ws.ktoe bisa mengarti
nja berlajar itoe doea orang soe penggalian pada itoe tanah dila
da tjektjok keras. Lebih djaoe pa- koeken, orang katemoeken tem- H. T.
preksahan dokter tida bisa beda- bck-tembok dan straat-straat dari JANG PALING PENTING!
ken bahoea loeka di kapalanja itoe kota koeno jang soeda terkoeboer.
orang jang mati sebab djato atawa Ini mendjadi pendapetan penting „Hei, berlakoe ati-ati! Kaoe be
sebab dipoekoel dengen dajoeng. dalem hikajat archaeologie. lon bajar premie boeat assurantie
Dan soenggoe latjoer bahoea satoe djiwa.”
dajoeng di itoe praoe soeda ilang. Di kalangan portret orang telah
dapetken effect jang djinakajang
Itoe orang Inggris soeda didak- dinamaken Distortograph. Dengen
wa memboenoe, dan boekti-boek- roepa-roepa combinatie dari lens
ti ada memberatken padanja. Ka bagi cameranja, satoe photograaf
moedian mendadak setjara jang bisa bikin gambar caricatuur dari
sanget kabetoelan moentjoel satoe orang jang diportret, dengen se-
boekti baroe. Satoe penoempang ngadja lebih-lebihin bagian jang
dari satoe kapal jang kabetoelan mana sadja dari moekanja me
liwat teiah bikin snapshot dari ka- noeroet iapoenja maoe.
djaoehan pada itoe praoe lajar jang
kabetoelan kruis. sama itoe kapal. Di kalangan wetenschap moge-
Waktoe itoe film diontwikkel, ia lijkheden bagi kamadjoeannja pa
dapet liât ada barang item di itoe kerdjahan camera ampir tida ada
praoe poenja lajar poeti. Waktoe watesnja. X-straal photographie
dibikin vergrooting baroe kaliatan
jijata bahoea itoe barang jang pake warna soeda bisa bikin
item jalah itoe orang waktoe dja gambarnja cel-cel idoep di waktoe
to dari tiang lajar. toemboenja. Orang malah soeda
Satoe photograaf oedara pada Angin riboet di Bandoeng.
bebrapa taon jang laloe bikin se
rie photo panoramisch boeat kaper Di minggoe jang laloe di Sadanweg, Bandoeng, soeda diserang angin
loean membikin kaart. Waktoe itoe riboet hingga roemah pendoedoek dan poehoen-poehoen pada roeboe.
gambar-gambar diontwikkel, be
brapa antaranja, jang mengoen- Photo: H. Bandoeng.
djoek kebon-kebon haver, ada jang
mengasi liât streep-streep aneh.
WANG HSI TZE.
CALLIGRAAF TIONGHOA JANG PALING TERMASHOER.
Omslag ini nummer.
gEMOEA orang jang jakinin kunst Fada satoe masa Wang berada di boeat minta toelisan lagi hoeroef-
menoelis hoeroef Tionghoa Tsishan, dan satoe hari ia dapet hceroef atas 'kipas-kipasnja. Tapi
bagoes pasti kenal baek nama liât satoe prampoean mendjoealan Wang boekan maksoed djoeal ia
Wang Hsi Tze alias Wang Yu Chun. kipas bamboe pasegi anem mengi- poenja toelisan tangan, dan dengen
la terkenal dengen nama jang di der di straat dan kaliatan soesa tersenjoem tolak itoe ,perminta-
seboet blakangan sebab ia perna dapetken pemibeli. Wang laloe han.
mendjadi Yu Chun, satoe dj abatan panggil dan preksa itoe kipas-ki- Wlang Hsi Tze paling soeka pe-
militair di itoe djeman. pas. Tapi ia boekan beli hanja toe- lihara gangsa dan selaloe tjari
Wang Hsi Tze ada orang di aha.la lis perkatahan di saban -kipas. Itoe gangsa jang (bagoes. Di K’uaichi
Tsin, sasoedanja djeman Sankuo. prampoean toea bermoela merasa ada tinggal satoe prampoean toea
Di Tsin Dynasty ada banjak calli- goesar kerna anggep kipas-kipas- jang mempoenjai satoe gangsa jang
graaf jang djempolan, tapi Wang nja dibikin kotor, tapi Wang kasi soearanja baek sekali. Wang ingin
ada jang paling teroetama. Iapoe mengarti dan bilang: „Kaoe boleh dapetken itoe gangsa dan laloe
nja toelisan tangan ada begitoe kasi taoe pada orang-orang jang soeroean orang boeat beli, tapi itoe
idoep dan bagoes hingga orang kasi liât kaoe poenja kipas bahoea itoe prampoean toea maskipoen miskin
pcedjian „lemboet la'ksana awan hoeroef-hoerioef telah ditoelis oleh tida maoe djoeal itoe binatang.
jang ngambang', bertenaga seperti Wang Yu Chun, dan orang tentoe Satelah ilang harepan iboeat poe-
naga jang kaget”. beli kaoe poenja kipas.” Itoe pram njaken itoe gangsa jang terkenal,
Ada bebrapa anekdote tentang poean toeroet ini advies dan be Wang ingin sedikitnja pergi liât
Wang Hsi Tze jang terdapet da toel sadja orang pada bereboet sendiri itoe binatang. Ia laloe adjak
lem hikajat. Antara laen-laen ada beli itoe kipas-kipas bamboe hing bebrapa sobat boeat pergi koen
dibilang waktoe masi moeda ken- ga itoe nene dapet banjak doeit. djoengin itoe prampoean toea. Ini
dati banjak jang alem tapi ia tida Blakangan itoe nene sengadja nene satelah dapet kabar -bakal
begitoe ambii perdoeli orang poenja koendjoengin lagi Wang Hsi Tze trima koendjoengan dari saorang
anggepan. Satoe masa saorang ber-
ternama seperti Wang Yu Chun
pangkat besar, Hsi Chien, hendak
tjari mantoe, dan orang poedjiken Globetrotter Hoakiauw. bersama sobat-sobatnja merasa
dapet kahormatan besar, dan laloe
boeat tjari antara familie Wang.
poton-g iapoenja gangsa jang disa-
Dalem koelawarga Wang ada ba
jang boeat soegoehin itoe teta-
njak djedjaka dan waktoe Hsi
moe-tetam-oe. Boekan maen Wang
Chien poenja orang soeroean da
Hsi Tze poenja menjesel tatkala
teng pada marika, ampir semoea
ia dapet ikatahoei ini hal hingga
dari itoe pamoeda-pamoeda tjoba
antero hari ia sabentar-bentar ta
oendjoek masing-masing poenja
rik napas.
kapandean dan kwaliteit baek, ka Di Shanyin ifeo-e masa ada ting
tjoeali satoe jang berkalakoean gal satoe pendita Taoist jang piara
aneh — melondj or di pembaringan gangsa-gangsa jang bagoes. Men-de-
dengen satengah terlandjang sam nger itoe kabar Wang laloe pergi
bil makan. ka itoe tempat boeat liât itoe Taoi-st
Itoe orang soeroean kamoedian poenja gangsa-gangsa. Wang djadi
kasi rapport peda Hsi Chien ba sänget ketarik sama itoe gangsa-
hoea dalem koelawarga Wang ia gangsa jang bagoes dan laloe min
tida katemoeken pamoeda jang ia ta beli bebrapa ek'or boeat dibawa
bisa poedjiken, malah ada satoe poelang. Tapi itoe Taoist soeda ka
antaranja jang tida perdloeliken tahoei bahoea Wang ada calli-
orang dan berlakoe aneh. Soeng graaph jang paling djempolan dan
goe di loear doegahan Hsi Chien ia laloe madjoeken voorstel begini:
djadi ketarik sama itoe pamoeda „Kaloe kaoe mao-e toelisin boeat
jang berlakoe aneh, dan bilang ba akoe antero kitab Tao Teh Ching,
hoea itoe orang bisa djadi mantoe akoe soeka kasi akc-e poenja semoea
jang baek. Tatkala Hsi Chien prek Globetrotter Sie Thiam Hie dari gangsa pada kaoe.” Wang trima
sa lebih -djaoe ternjata itoe djedja- Solo jang soeda mengoembara le baek itoe voorstel dan laloe toelis-
ka jang berlakoe aneh adalah bih dari 3 taon sekarang berada di ken antero kitab, dan dengen ka-
Wang Hsi Tze jang ia laloe ambii
Athene (Griekenland). girangan gondol itoe gangsa-
boeat mantoenja. Photo: „Dongkra”, Solo. gangsa poelang.
HCLLANOSCH Jfr 5UPPI EMENT
Gedichten van .... Wang Ching Wei.
J_JET is een algemeen bekend wereld verbaasd staan door hun het te verwonderen? — geen uit-
feit, dat de dichtkunst in het dichterlijke praestaties. zondering.
leven van de Chineezen een uiterst Van wij len Admiraal Tsai Ting Menig gedicht mag bogen op het
belangrijke rol vervult. Kan weet men, dat hij een goede
vertaler is van Chineesche ge- felt, een geestesproduct van den
Heel vooraanstaande mannen, dichten in......... de Engelsche taal.
menschen die naar het oordeel van welbekenden staatsman te zijn.
een leder het zeker altijd druk zul Ook Wang Ching Wei, President Hieronder geven wij er twee van,
len hebben, doen niet zelden de
van den Central Political Coun „Nieuwjaarsdag op den Peh-yun-
cil, ma3kt hierop — overigens: is shan” en „The West-Lake”, weer.
11 ft ffc ft «
it %
W ft
$r Wi A 11
IF ill- ñ TF
W ft A
M %- A w-
W it 11
& fófr III
$1$ W
ft W
ft 1
In — M
inf & ”L'
n tifa ¥
ii'H ¿fe If
New Year Bay on the Hill of White Clouds.
Harvest long past, farmers have time for leisure.
After their mid-day meal they squat on the ground
Enjoying the sun and the breeze.
Cottage-doors show strips of scarlet paper
Bearing verses to greet the Spring.
Village lads in fine new clothes and lasses decked in red
With youthful relish eat the fruit
Which now falls to their share,
Forgetful that they are themselves
In the Land of the White Clouds.
Driving his ox-cart, splashed to the eyes in mud,
All his days has yonder farmer worked
Cut in the wind, the rain, and sun;
Eut now he sits at ease, drinking good wine,
And listening to the roar of fire-crackers
Outside each door.
26 STN E®. |/r
T: i# M lit zieh voorstelt. Voor deze laatsten
blijft er dus geen andere weg open
M $J i* IW lb M H 1W dan die der liefdadigheid.
ft zR & fj #n i$ © fJtf Men moest eens zien, in welken
deerniswaardigen toestand deze
ft # <£ $i w armen leven!
III $ # $ W R
De bestuursleden van de diverse
W & T 38 X- 4» fe It armenzorg-vereenigingen zijn daar-
ifi it « w & m t van op de hoogte en kunnen een
West Lake, Hangchow. ieder hartroerende scenes schetsen,
die de verschillende bestuursleden
No sun, no rain; but a sky both grim and grey, gedurende hun inspectie-bezoek bij
An air of melancholy hangs about the lake, de steunaanvragers en- aanvraag-
Though now and then the tall pagoda’s top sters met eigen oogen hebben aan-
Pierces the passing clouds, schouwd, toestanden die hen me-
And we can glimpse the mountains, as in a dream.
Being in placid mood I find great joy l'igmaal onbewust in hun zak
Watching the shimmering water. doen tasten en haastiglijk wat geld
I sing......... and my echoing voice • in de handjes van de kleutertjes
Lies in the distant vale; doen stoppen.
To the bower in the heart of the lake my boat drifts on, re vergaderingen van de armen-
But the leaves in the forest already are withered and sere.
It is autumn. zorgvereenigingen zijn voorwaar
Armenzorg. geen vroolijke. Geen excursies of
andere aangename aangelegenhe-
P^EN van de liefdadigheidsver- van de Chineezen, die op hechte den worden daar besproken! Wat
familie-genegenheid en familie-
richtingen is de armenzorg, de banden gsfundeerd is, mede bij- men daar te hooren krijgt is niets
zorg voor hen, die arm zijn en bo- draagt het aantal op de liefdadig-
vendien meestal ook reeds bejaard heid aangewezen behoeftigen tot anders dan de erbarmelijke ar
zijn, waardoor zij dus geen kansen het minimale te reduceeren, zijn moede van familie A, de ontroe-
¡meer hebben om door eigen arbeid er nog genoeg arme menschen, die rende toestand van familie B, de
of anderszins hun dagelijksch geen raad weten, hoe zij den dag- hulpbehoevendheid van een vrouw,
brood te verdienen. van heden hebben door te brengen. die door haar man in den steek
En onder hen zijn er niet zelden wordt gelaten, de radeloosheid van
Juist daardoor dient men zieh families, die ook een aantal kin- een weduwe met zooveel en zooveel
net lot dezer armen en behoeftigen deren hebben, kinderen, die ge-
te ontfermen. voed dienen te worden en die on kinderen, die vcedsel en onder
derwijs moeten krijgen. Waar het wijs van noode hebben, enz., in het
Dat men in den laatsten tijd
meer en meer begint in te zien, hoe prcbleem van het verkrijgen van kort: het is een heele film van
dringend noodig het is, het lijden aen kost reeds een heel bittere armoede en nog eens bit
van deze ongelukkigen eenigszins groote, ja een schier on- tere armoede
te verzachten, wordt wel afdoende oplosbare voor de betrokkenen is, i,s
bewezen door de oprichting van het niet moeilijk in te zien, dat Wanneer door de armenzorgver-
armenzorg-vereenigingen op elke het met de opvoeding van die eenigingen een uitvoerig verslag
plaats van beteekennis. kinderen allermiserabelst gesteld zou worden samengesteld over het-
is. gesn de diverse heeren gedurende
Cok de Chineezen blijven ten hun onderzoek hebben gezien, dan
deze niet achter: Batavia, Ban Het is een karakteristieke trek zouden die beschrijvingen wel een
doeng, Euitenzorg, Soerabaja, enz. onder de Chineezen, dat men zijn lijvig bcekdeel kunnen vormen,
hebben reeds Chineesche armen familieleden zoovíel mogelijk met een inhoud, die uniek is in zijn
zorg-veieenigingen, waarnaast ook tracht te helpen. In dezen tijd van aard, althans in staat de lezers
nog andere organisaties zijn, die bittere depressie echter is het bartgrondig te doen bewogen wor
hun werkssfeer tot het terrein van aan menigeen niet gelukt, zooveel den met het lot van hen, die geen
de armenzorg uitbreiden, zooals, te doen voor zijn hulpbehoevende lichtende perspectieven meer voor
bijv. de afdeeling Batavia van de oogen zien.
Chung Hwa Hui. bloedverwanten als hij het
Er zijn natuurlijk ook wel varia-
Cfschoon de familiestructuur ties in de agenda-punten van de
vergaderingen der armenzorgver-
eenigingen en deze zijn altijd: hoe
aan de noodige fondeen te komen.
Men begrijpt natuurlijk wel, dat
met het hulpverleenen maande-
lijks e:m aanzienlijk bedrag ge-
moeid ga.at, waarin op Batavia
door den gemeenteraad voor 7Ci%
bijgedragen wordt.
2l
Onnoodig om er verder op te wij- eie aan hen besteed wordt, is wel- inschrijven bij de plaatselij-
zen, dat de arme oude menschen besteed! ke armsnzorgvereeniging !
wel aanspraak hebben op ons me-
delijden en onze hulp, en elke cent, Laat men hen daarom ook ge N.
denken en zieh als contribuanten
Eenige suggesties voor de tegenwoordige vakscholen.
£)AT de gewone- en middelbare Staatsexamen klaargestoomd, ter- scholen, geschoeid op ’t leerplan
vakscholen in een behoefte wij.l meisjes, die wegens omstandig- van tegenwoordig zijn caricaturen
voorzisn, bewijst het groote aantal heden de lagere school niet heb in de huishouding, want zieh abso-
ieerlingen van Chineeschen land- ben doorloopen, wel hierin les krij- luut aanpassen in ’t Europeesche
aard, dat die scholen bezoekt. gen, maar geen examens mögen milieu, waar hun kennis dan pas
Het ligt ook meer in de lijn van doen. Wel krijgen zij dan een Ver van practische waarde zal zijn,
ons volk die Studie in de vakscho klarung van de vakschool zelf. La zullen zij toch nooit kunnen. Maar
len. Komt de vrouw niet ’t meest ten wij ’t plan der middelbare vak- ook in de huishouding in hun eigen
tot haar recht in een positie, scholen onbespreken' laten, dat die sfeer zal minstens 60% van wat ze
waarin zij geheel haar mooie la mpisjes in Staat stelt baseerende geleerd hebben niet de minste
tente vrouweiijke eigenschappen op haar opgedane schoolkennis, praktische waarde hebben. Dan
kan ontplooien? Het is dan één haar brood te verdienen.
wordt dus de toestand geschapen,
harmonie met de natuur, die ons, Maar ik zou graag ’t leerplan van dat de meisjes zieh niet kunnen
vrouwen, de plaats aanwijst de vakscholen voor Chineesche aanpassen in ’t eigen milieu.
ter ontplooi'ing van ons innerlijk meisjes door Chineesche onder- Het heele gedoe wordt om in de
leven, de plaats als vrouw en moe wijzeressen eens onder de loupe tränt der vakscholen te blijven een
der in het huisgezin. Door de willen nemen. Het plan is schitte- misbaksel.
emancipatie-wervelwind, die in ’t
begin van de vrijwording der rend in al zijn vertakkingen, zoo Wat wil feitelijk ’t vakonderwjis
vrouw over onze hoofden waaide, als knippen en naaien, koken van ons brengen? Immers dat wij be-
was de vrouw dronken van de haar meerendeeis Europeesche gerech rekend zouden zijn voor onze taak
ten, gevarieerd met Indisch en
teegestane vrijheid en vergat zij in heel zelden Chineesche gerechten als huisvrouw. Maar zooals ’t nu is,
een roes van vrijizijn en vrijheid als waren wij...... Blanda’s. zijn die vrouwen geen huisvrouwen
de bestemming waarvoor God haar van practische waarde in onze
schiep. De vrouw kon in haar leuze Maar wij zijn enkel Chineezen en kringen.
van vrijheid en gelijkheid met de clan vosi en zie je de leemten in
man haar bestemmingsrecht voor dit onderwijs, in al zijn diepten en Zij kunnen japonnen maken,
een wij le vergeten, maar zij heeft lagen. maar geen goede kabaja’s, die zij
te veel instinct en intuitie om niet toch ook noodig hebben in huis.
te beseffen, dat alleen in haar taak Al. hun kennis en künde zijn aan- Zij kunnen de mooiste lingerie
als vrouw en moeder haar geluk en gepast aan ’t Westersche leven, knippen en naaien, maar laat hun
vrede liggen. maar zij zullen met de handen ver- even een badjoe tjina of tjelana
k.eerd staan in hun eigen milieu. komprang knippen.
Gelijkheid m6t de man is in Die meisjes kunnen een Kersttafel
theorie uitstekend, maar gelijkheid Zij kunnen een Kersttafel ver
in al haar consequenties zou de cf Paaschtafel versieren.
vrouw haar bestemmingsrecht doen Kerstmis en Paschen zijn 2 woor- sieren, maar kunnen zij een sem-
verliezen. bajang- tafel inrichten met de
den voor ons die wij hebben opge-
Het is daarom zoo’n verheugend vangen, maar waarvan wij de diepe bepaalde plaatsen voor de diverse
feit in onze wereld, dat de meisjes beteekenis niet kennen. Wij im vruchten, koekjes en gerechten.
niet meer hun neus optrekken voor mers kennen niet die Godsdienst, Weliswaar zijn de offertafels aan
koken en naaien, zooals dat vroe die ons op Kerstmis de boodschap ’t verdwijnen, maar 't feit blijft
ger ’t geval was. brengt, de boodschap van vrede en
geluk, omdat God als mensch ter bestaan, dat nog velen een offer-
De meisjes der middelbare vak wereld kwam. En Paschen ’t feest tafel bezitten.
scholen zijn dan met hun diploma van opstanding,, van bevrijd'ing,
van de Staat bevoegd tot lesgeven voor zoovelen een symbool van be- Zij kunnen zoovele Europeesche
in die vakken. vrijding uit de klauwen van de dui- gerechten maken, maar de meeste
Chineesche gerechten zijn hun
Nu zijn er door verschillende in- vel, van ’t kwade, wat hebben wij vreemd. De bereiding er van, och
stellingen vakscholen geopend, hiermee te maken?
waar die gediplomeerde Chi ’t zou te veel gevergd van hen zijn,
neesche meisjes les geven aan hun Voor ons, die niet in dat geloof terwijl ze de namen er van niet
jongere zusters. zijn grootgebrach't, zijn zij in ons eens kennen. Waarom alleen Euro
innerlijk leven van heel weinig
De meisjes, die de Europeesche waarde en zullen de meisjes ook peesche gerechten, waarom bijv.
lagere scholen met vrucht hebben die kennis in hun latere leven dik- niet ’t maken van Tong Tjoe Pia,
wijls niet noodig hebben. De meis
van batjang en andere koekjes
voor speciale dagen in ons leven.
Waar ik met mijn betoog heen
wil?
doorloopen, worden weer voor ’t jes, die afgeleverd zijn van de vak Dat ’t leerplan van de- vak-
28
scholen voor Chineesche meisjes leerplan is voor velen van de leer- teekent dit een Stimulans van onze
worde aangevuld met lessen, die lingen, die niet verder kunnen stu- Chineesche waren. De leus in heel
deeren, van heel weinig waarde de wereld is: bevordert eigen fabri-
voor hen van practische waarde in ’t practisch leven. Toen is ’t kaat, doordrongen als de mensch
zijn en waardoor zoodoende de nu is van de beteekenis der eco
mooie gebruiken uit ons cultured leerplan zoodanig aangepast en nomie. Zoovelen schreeuwen van
aangevuld met de behoeften in ’t ontwakend nationalisme. Zijn ze
leven niet te niet gaan. Het vak- Indonesische leven dat ’t onderwijs werkelijk echte nationalisten; be-
onderwijs mag niet alleen in théo nu van meer waarde is voor de vorderen zij ook ’t gebruik der Chi
rie goed zijn »maar ook practisch. leerlingen. Dus hieruit blijkt dat neesche artikelen? Want meestal
alles kan met goede wil en samen- hebben zij ’t woord opgevangen en
Onderwijs is van weinig nut, als werking. toen doorgegeven. Wij schreeuwen
het geen resultaten in ’t practi ons schor van ontwakend nationa
sche leven afwerpt. Het is natuur En dan moeten wij de voordee- lisme, maar eten bij ons brood,
lijk mooi voor die meisjes, dat ze len niet vergeten, die lig.gen in ’t kaviaar, paling in gelei, terwijl
onderwijs, aangepast aan ons Tja Haysiet, Yan-o Thung en Twa-
dat kennen, maar mooier zou ’t practisch en cultured Chineesch dji de meesten buitenlandsch in de
zijn als zij ook de behoeften ken- leven. Wij weten allen, dat een land ooren klinken.
den van eigen milieu, zoodat ook sterk en mächtig zal zijn, als de
daardoor onze goede gebruiken économie goed gefundeerd is. In Waar gewerkt wordt, daar wor
de économie ligt de macht van elk den fouten gemaakt. Aan ons, ou-
in stand worden gehouden. land. der- en, de fouten onder de oogen
Ik hoor reeds stemmen opgaan te zien en ze te verbeteren.
Worden die meisjes de bereiding
die zeggen dat ’t niet gaan zal, ’t der verschillende Chineesche ge Pik.
leerplan overvol zal zijn, maar iechten bij gebracht met echte
laat mij U dan even herinneren Chineesche ingrediënten, dan be-
aan ’t Taman Siswa-onderwijs.
Het onderwijs op die school ge-
schoeid op ’t volledig Europeesch
De Deugd beloond.
WIJ troffen in een der nummers „Mijn nietswaardige persoon,” wijl hij zijn wandeling hervatte.
zei de minister, „zou de Parel van „Zeker, Sire, dat is nu juist de
van „de Bedrijfsauto”, het alle Keizers willen verteilen dat
officieel orgaan van de Nederland- deze mannen vrachtautorijders moeilijkheid. Zij zijn fatsoenlijk
sehe Vereeniging: Bond van Be- zijn. Zij zullen met zonsondergang op hun manier, maar deze is niet
drijfsautohouders, een in Chinee- onthoofd worden. Zij zijn de eer de onze.”
schen verhaaltrant geschreven ste die deze straf zullen onder-
Sprookje: „Hoe men de lästige gaan.” „Maar zeg mij eens, Fu, hebben
vrachtautorijders in het rijk van de keizerlijke departementen geen
den Grooten Keizer Ping behan- „Werkelijk? En waarom? Heb andere middelen geprobeerd, dan
delde en beloonde voor hun dien- ben zij hun gebeden niet aan de de hoofden van deze kerels af te
sten, den lande bewezen”. goden opgezonden?” slaan?”
Alhoewel deze sproke gelukkig „Uwe Majesteit, zij hebben ijve- „Hooge Gebieder, uw dienaar
nog niet voor de volle 100% op In rig genoeg gebeden, maar aan de zou u willen uitleggen, dat alle
dische toestanden toepasselijk is, verkeerde goden. Hun misdaden mogelijke middelen zijn gepro
willen wij onzen lezers dit smeuï- zijn vreeselijk: jarenlang hebben beerd. Deze onthoofding is ons
ge, tragisch-humoristische epos zij groote schade toegebracht aan laatste middel. Wij voorzagen hun
niet onthouden en drukken het onze spoorwegen. Vanmorgen nog, bedreiging jaren geleden, toen
hieronder in zijn geheel af: Sire, werd ik uitgenoodigd om een we een wet uitvaardigden om de
spoorwegstation te bezichtigen, dat wieldrukken van hun wagens te
„DE DEUGD BELOOND”. zij hebben moeten sluiten; dat is beperken.”
In de kronieken Staat opgetee- een akelig gezicht voor de spoor
kend dat Keizer Ping van de wegen, Majesteit.” „Werkelijk? En wat gebeurde
groote Pongdynastie op een dag er?”
door zijn hoofdstad wandelde. Hem De twee wandelaars liepen vlak
vergezelde Fu Lern Orl, de oude en längs de geboeide mannen heen en „Sire, zij wendden zieh tot hun
wijze raadsman. Toen zij bij een mächtige vrienden, de construc
groepje mannen kwamen, die in bekeken ze nauwkeurig. Een van teurs, en betaalden hen goed om
boeien waren geslagen, wendde de hen, een stoutmoediger man dan ons te overtroeven. De construc
keizer zieh tot zijn metgezel en de anderen, zeide: teurs begonnen met vreemde ge-
zeide: heimzinnige teekens, figuren en
„O, Bron van alle Deugden, wat letters op groote veilen papier te
„Pu Lern Orl, je hebt toestem- zegt Gij van 1914?” zetten, gingen in gebed en riepen
ming om mij te zeggen waarom hun heiligen schutspatroon Alu-
deze mannen in boeien zijn ge „Ai, ai, en van 1926,” riep zijn Min-Ium aan. Deze heilige nam
slagen.” buurman. toen vele kilogrammen gewicht
van hun wagens af. De vrachtrij-
„Het is erg jammer, Fu, want het ders kregen weer goeden moed.
schijnen toch fatsoenlijke lieden
te zijn,” mompelde de Keizer, ter-
> ST« B©. & 29
Weer gingen de constructeurs in tig, maar gehoorzaamden toch aan „Zij scharen zieh aan de zij de
gebed en toen werden de voorassen de wetten. Dit is de reden waarom
van de wagens naar voren ver- wij ten slotte moesten overgaan tot van de vrachtrij ders, Juweel van
plaatst, waardoor de voertuigen onthoofding”. alle Heerschers. De vrachtrij ders
mieer lading konden dragen, zon rijden met hun groote, zware Wa
der tegen onze wetten te zondigen. „Maar zijn de vrachtrij ders dan
De vrachtrij ders juichten toen heelémaal van geen nut, Fu? Wat gens tot aan de huisdeuren en la
beteekent dan toch het gezang van ten hun klanten niet aan hun lot
luidkeels”. over.......'.. eh, het publiek behoeft
„Maar heb je het dan niet met die geboeide mannen?”
niet naar een spoorwegstation te
zware belastingen geprobeerd, Fu? DE STRIJD OM DE VRIJHEID.
Dat is toch gewoonlijk een probaât „Hun eenig nut, uwe Hoogheid, is gaan.”
middel tegen weerspannigen?” om vrachten te vervoeren die de „Maar het schijnt mij toch toe,
spoorwegen niet begeeren, om
ZWARE BELASTINGEN HIELPEN transport te verrichten naar de Fu, dat de vrachtrij ders evenveel
NIET. spoorweg-eindpunten, en om in consideratie verdienen als de
functie te treden in tijden van na spoorwegen. Zij zijn meer modern.”
„O, Licht van den Morgen, uw tionalen nood. De vrachtrij ders
nederige raadsman moet u mede- houden ons deze dingen ook dik- ..Maar de spoorwegen waren er
deelen, dat wij hen met zware be wijls voor. Uwe Majesteit zal zieh het eerst, uw Hoogheid, en moeten
lastingen hebben gestraft. Jaren wel herinneren, dat wij aan onzen
geleden hebben wij een voertuig- laatsten keizerlijken oorlog het dus beschermd worden.”
belasting en een benzinebelasting jaartal 1914 gaven. Toen zonden „En was het edele paard er dan
ingevoerd. Eenigen tijd lang waren
wij toen veilig. Maar weer gingen wij de vrachtrij ders weg, om voor ook niet, vóór de spoorwegen er
de constructeurs in gebed en hun vrijheid te vechten. Zij reden
vastten. Zij riepen hun teekenaars over de slagvelden met honderd- waren, Fu?”
te hulp, en hun scheikundigen en duizenden van hun wagens. Zij „Volkomen waar, Heerscher van
ingénieurs. Bovendien kwam een gingen tot aan de voorste loopgra-
andere heilige, St. Die-Sel, hen te ven met proviand en munitie en het Licht, maar gij weet in uw
hulp. Deze deed hun motoren op deden goede zaken. Maar dit be- wijsheid dat er geen spoorwegkapi-
zeer goedkoope brandstof loopen. wees slechts hun verdorvenheid. taal in paarden zit,” antwoordde
Het was een vreeselijke slag voor
onze hooggespannen verwach- En 1936 was het jaartal, waarin Fu.
tingen, Majesteit. Maar wij lieten de groote staking plaats vond. „Ik denk wel dat je gelijk zult
het er niet bij zitten en verhoogden Toen hebben de vrachtrij ders, ge-
den accijns.” inspireerd door hun goden, de sui- hebben Fu, maar ik vind het toch
ker vervoerd. benoodigd voor uwe een beetje hard, dat die vracht
„Maar heb je dan niet gepro Majesteits keizerlijike thee, en zij rij ders moeten sterven.”
beerd de transport-ondernemingen hebben het land van voedsel voor-
onder contrôle te brengen en te or- zien in die donkere dagen. Maar „Hun hcofden moeten vallen,
ganiseeren voor het heil van de ook dat bewees slechts hun slecht-
gemeenschap, Fu?” heid.” Sire. Zij hebben de verkeerde go
den aangeroepen en zij moeten
„We hebben alles geprobeerd, „Maar vervoeren zij dan geen daarvoor boeten.”
Sire. Wij hebben jaren lang de on- suiker voor de thee van de spoor-
dernemers belemm..... eh, gecon- wegmannen?” „Maar wat is er bijvoorbeeld ge-
troleerd. Wij eischten verschillen beurd met den bevelhebber, Wiens
de soorten formulieren, vracht- „Zeker, uwe Hoogheid, zij staan fout ons bij na den grooten oorlog
brieven, enz. Wij stelden allerlei voor niets. Zij durven letterlijk
regels en voorschriften op.” alles te ondernemen.” deed verliezen? Is zijn hoofd afge-
slagen?”
„En hielp het allemaal niets?” „Kwelt de dorst je zoo erg, Fu?”,
„Neen, Excelientie, zij haalden vroeg de Keizer, toen hij zag dat „Neen, Koning der Köningen, wij
slechts hun schouders op en lach zijn metgezel een schuinschen blik verhieven hem in den adelstand
ten ons uit. Zij zijn uiterst ondank- wierp op het café aan den kant en benoemden hem tot Minister
baar. Dat is hun grootste misdaad. van den weg. van Oorlog.”
Tegenwoohdig, Koning der Kö
ningen, draait er geen wiel van „Uw nederige dienaar zou door „Het is een gekke geschiedenis,
hun wagens zonder onze voorken- een dronk zeer verkwikt worden, Fu. Maar vertel me eens, hoe kon
nis en tusschenk...... eh, toezicht. Majesteit. Indien het u behaagt je de wettelijke maatregelen tegen
De eenige wagens, die niet belast zou een verpoozing zeer welkom de vrachtrijders doorvoeren, wan-
zijn, noch vergunningsplichtig, zijn.” neer het publiek op hun hand is?”
zijn de speelgoed wagens, die uwe
Majesteit in de winkeis ziet. De „Zeg me eens Fu,” vroeg de Kei ,,O, wij kregen hulp van de po
vrachtrij ders protesteerden krach- zer, toen zij hun wandeling weer litici, Sire. Wij benoemden ook
hervatten, „hoe mijn geliefde on- verschillende commissies.”
derdanen onze edelmoedige han-
delingen beschouwen?” „En waren daarin werkelijk des
kundigen op het wegtransportge-
bied, toen je deze commissies in-
stelde, Fu?”
„De Bestierder van alle Geluk
legt den nadruk op een belangrijk
punt! Wij hebben weken besteed
aan. het vinden van deze experts.
Toen hadden wij dus geen tmoeite
meer om ze eruit te houden. Zij
wilden natuurlijk gekozen worden.
Maar wij kozen onze commissie-
leden uit advocaten, spoorweg-di-
30 M síw &©. &
recteuren, bankiers, en verkeers- de te voorkomen dat de vrachtrij van een oud geslacht?”
economen. Wij voegden daaraan „Ja, Excellence, en dat is hun
toe enkele kleine vrachtrijders, al- ders daar doorheen zouden zakken
dus brachten wij een helderen kijk en zieh zouden bezeeren, en zij grootste misdrijf.”
op de Problemen.” staken ook wat geld in het weg- „Wel Fu, we zijn er,” zei de Kei
„En gingen de spoorwegen mo- transport cm goedkoop te kunnen zer, toen ze aan de poorten van het
derniseeren, Fu, toen zij zagen dat concurreeren.” paleis waren aangekomen. „Ik moet
de auto hen> bedreigde?” zeggen, dat je je best hebt gedaan,
„Wel, wel, maar wendden zij zieh en mij veel nieuwe dingen hebt
„Zeker, Majesteit, zij hielpen ons geleerd. Wij danken u.”
de wetten te reorganiseeren en te ook niet tot de goden, Dle-Sel en
veränderen om..... de vrachtauto- Alu-Min-Ium?” Ee keizer knikte en ging het pa-
rijders te controleeren. Zij sloten ieis binnen, diep in gedachten ver-
sommige van hun bruggen, tenein- „Zeker, Sire, zij deden dat ook, zonken. (De Motor v. 12 Dec.
maar keken eerst naar de resul- 1936).
taten van de vrachtrijders.”
„En de vrachtrijders, Fu, zijn zij
Spreekt Chineesch! Van alles wat. maar hier is zijn handteekening.
Die heeft zeker ook wel waarde
Shirley Témple schijnt voor roemd zanger, die op hoogen leef-
tijd nog zeer fraai zong, maar door voor u.”
niets terug te deinzen! Fox-film al den lof hem toegezwaaid, zeer Caffalari moest terstond Parijs
verwaand en aanmatigend gewor
maakt thans bekend dat ze in haar den was, had eens te Parijs in de verlaten.
Concerts Spirituels gezo'ngen, en
film „Stowaway” eenige Chinee Lodewijk XV, die erbij tegenwoor *
dig was geweest, zond hem als blijk
sche zinnen zal spreken! Ze heeft van tevredenheid, een gevulde Een oorlogsmysterie.
beurs en een gouden snuifdoos. Toen de wereldoorlog uitbrak
dit geleerd van Keye Luke, een
Deze laaste was echter volstrekt werd ook het leger van Liechten
Chineesch acteur, die te Hollywood niet naar den zin van den zanger. stein opgeroepen. Dit staatje,
159 K.M2. groot, bezat toen ’n leger
werkt. * „Zendt de koning mij zulk een van wel geteld 100 man! De Sol
doos? Ik heb er dertig, die veel daten marcheerden weg om de
Een proef met Chim- mooier zijn. Als het portret van Z. bergen in te trekken en daar ble
M. op het deksel stond, kon het er ven ze vier jaar lang, in den berg-
panse’s. nog mee door”, zeide hij, en toen nevel uitkijkend naar den vijand.
Watterson, de docent in psycho men hem mededeelde dat alleen Gedurende den geheelen oorlog
gezanten ’t portret des konings kwam er echter nim.mer een vijand
logie van de Yale-universiteit, ontvingen, zeide hij : in zieht en toen de wapenstilstand
heeft er een chimpansé-familie werd afgekondigd kwam ’t leger
„Nu, dan moet de koning de ge weer terug gemarcheerd. Het ge-
aan gewend om, voor kleine werk- zanten maar laten zingen.” neraalappel werd gehouden. Bf
jes, zooals hout dragen, koper was geen man gesneuveld, doch -—
Lodewijk XV lachte toen men oh wonder! — ’t leger van Liech
poetsen e.a. imitatie-geldstukjes te het onbeschofte antwoord mede tenstein telde thans 101 man-
ontvangen, voor welke „munten” deelde jmaar de gemalin van den schappen. Etn geen sterveling kon
ze dan weer lekkernij kunnen krij kroonprins, een Saksische prinses, zeggen waar die extra-man van-
nam dat gezegde zeer kwalijk. Zij daan was gëkomen!
gen van hun oppassers. Terwijl de wist te bewerken, dat er een pas
jonge apen hun loon direct willen voor den Italiaan gereed gemaakt Tot op heden Äs dit oorlogsmyste-
inwisselen tegen snoepgoed hebben werd en overhandigde hem dien rie van Liechtenstein nog niet op-
met de woorden: „Het portret van gelost.
de ouderen een bewaarplaats ge Z. M. hebt gij niet kunnen krijgen:
maakt waarin ze hun geld ver
steppen. Zoo nu en dan halen ze er
iets uit om zieh wat aan te schaf
fen!
*
De verwaande kwast
gestraft.
Caffalari, een in zijn tijd be-
Chineesche spreekwoorden en spreuken.
XLVI.
41C. . I wen 411- iRämB. Popoku loeng dengen tambcer petja.
chien pu lo hsu kung Ht boen tjian chiu chiu yueb (Po po kouw kioe
poet lok hie kong). kioe goat). 412. MflW.TfcÄ. Chien jung
mien chiù yen (Kiam jong bian
Never spend a farthing uselessly. The moon may be saved with a kioe djin).
Eesteed zelfs geen cent nutte- broken drum.
loos. Economy makes men indepen
Biar satoe cent djangan diboeang De maan kan zelf met een ka- dent.
pertjoema. potte trom worden gered.
Zuinigheid maakt ietmand onaf-
Boelan (kapangan) bisa ditoe-
& SÎW ES. 3fr 31
hankelijk. tjian. pa tjo liang kou jong). Once bitten by a snake in passing
Sifat himat bikin orang merdika Make every cash serve two pur by, a second time he will of grass
be sky.
(tida oesa minta toeloengan orang poses.
laen). M'aak dat elk geldstuk twee nut- Eens door een slang gebeten,
maakt iemand in het vervolg voor
413. • Tiang ti tsai i tige rollen vervult. zichtig tegencver gras.
(Liang tee tjay ie). Bikin oewang bisa digoenaken
Sekali digigit oeler, bikin orang
Cut your cloth according to your boeat doea kaperloean. terati-ati terhadep roempoet.
measure.
416. 7k ill . 418-
Zet de tering naar de nering. Chien kuo pu ju tso kuo, tso
Bikin badjoe menoeroet oekoe- Chin shui chih ÿu hsing, chin shan
ran badan. kuc pu ju tso kuo to (Kian ko poet
shih niao yin (Kin soei tie gie seng djie tjo ko, tjo ko poet djie tjok ko
414. ilW• chien to).
kin san sit niauw im).'
liang yu shu, shih yung wu shu He learns less who looks on, than
(Tjian liang joe souw, sie jong boe Who dwell near to water, know he does who makes; less by mere
scuw). doing, than by many mistakes.
the nature of fishes and those who
Taxes are fixed, but expenses are Toe zien is niet als zelf maken en
not. live near hills know the song of maken is niet als door fouten steeds
handiger worden.
Eelastingen zijn bepaald, maar birds.
uitgaven niet. Liat tida sama dengen kerdjaken,
Die aan het water woont, kent dan kerdjaken tida sama dengen
Oewang dan ransoem ada wa- goenaken kasalahan sebagi pela-
tesnja, tapi pemakean satiap hari de visschen en die bij de bergen djaran.
tida demikian.
woont kent den. zang der vogels. (Wordt vervolgd.)
415. —«miWHM. I ko
chien pa tso liang ko yung (It kou Jang tinggal deket aer kenal
tabeat ikan, deket goenoeng kenal
njanjian boeroeng.
417. — ] < K P£ , Tl ÎH W
( . 1 hui cho she ya0, erl
hui pu tsan tsao (It hwee tjiak tjao
kauw, djie hwee poet tjan tjo).
Als vrouwen vragen ....
Oud-Indische wijsheid.
IN een dorp woonden twee vrou naar de oorzaak van dien welstand. Zoo ging het eenige jaren door.
Zij vroeg zöö veel en zöö vaak tot Voortdurend overtroefden de bei
wen, Boeddhi en Siddhi gehee- Boeddhi eindelijk, strikt in vertrou- de vrouwen elkander en ten slotte
ten. Ze waren goede vriendinnen wen, haar geheim prijs gaf. hadden zij zööveel, dat zij met haar
geld geen raad meer wisten. Zoo
en alle twee arm, heel arm. Van toen af zag men ook Siddhi kon het gebeuren, dat Boeddhi,
Bij den ingang van hun dorp dagelijks in de kapel aan den in die allang tot de ontdekking was
gang van het dorp. Zij reinigde er gekomen, dat geld niet altijd ge
stond een kleine kapel met het het heiligenbeeid, zij bracht er lukkig maakt, hären schutspa-
beeid van een heilige, Wien Boed bloemen en bovendien bad zij er troon in arrenmoede vroeg: „maak
dhi haar vereering betoonde door drie keer daags. mij aan een oog blind, opdat ik
elken ochtend het bedehuisje mij minder behoef te ergeren over
schoon te maken. Dit alles ontroerde den heilige wat ik om mij heen zie”.
zöö, dat hij ook haar een wensch
Op zekeren dag liet de heilige toe,stond. Ook deze wensch werd vervuld.
haar weten, dat zij een wensch Bij het verlaten van de kapel ont-
mocht doen die onvoorwaardelijk En Siddhi vroeg: „Geef mij het mcette zij Siddhi. die zich verbeeld-
vervuld zou worden. dubbele van wat gij Boeddhi hebt de, dat de ander in het voorbijgaan
gegeven.” met leedvermaak naar haar keek.
„Sta mij zööveel geld toe: o heer,”
smeekte toen de vrouw, „dat ik De heilige deed zijn gelofte ge „Zeker heeft ze weer een wensch
vocrtaan onbezorgd zal kunnen stand. Elken dag lagen er twee vervuld gekregen,” dacht ze vol af-
geldstukken voor Siddhi gereed, gunst. En toen ook haar opnieuw
leven”. tot niet geringe ontevredenheid werd toegestaan iets te vragen,
Van dien dag af vond Boeddhi van Boeddhi, die haar werk in riep ze verheugd uit:
dienst van den heilige met nog
elken dag een gouden dinar voor veel grooter ijver verrichtte dan „O, Heer, geef mij het dubbele
het heiligenbeeid. Dit geld stelde tevoren. van wat Siddhi heeft gekregen.”
haar in staat om voortaan een
aangenaam leven te leiden. Zij En ziet: na verloop van tijd En ziet: in het volgende oogen-
schäfte zich langzamerhand een mocht zij dan ten tweeden male blik was het licht uit haar oogen
een wensch doen. Zij vroeg het voor goed gedoofd. (A.I.D.).
bescheiden veestapel aan, ze liet dubbele van wat Siddhi dagelijks
een aardig huisje bouwen, en dat kreeg en ook aan dit verzoek werd
alles maakte, dat de dorpsgenoo- voldaan.
ten zich vol verbazing afvroegen
hoe die weelde toch mogelijk was.
Ook Siddhi vorschte voortdurend
32 * Sí« es. #4
Telok-Betong en Kalianda.
Door;
Loa Tjoen Böen, Lampong.
JJOOR de opgeleverde producten wone ook uit een productenhandel. plaatsen in Lampong onderhou-
zooals zwarte peper, koffie, Ten gerieve van de handelaren den.
rijst enz. en ook door de invoering hebben de Handelsbank en het Ba- Aan de voet van de Radja Brsa
van duizenden, kolonisten, die groo tavia-Veem hier een filiaal ge- ligt het kolonisatiegebied van Ka
tendeels uit Midden-Java afkom- opend. De Europeesche firma’s zijn lianda, en wel voor de landverhui-
stig zijn, wordt Telok-Betong in hier door de filialen of agenten van zers van Java, dat pas een jaar of
de laatste tijd door de pers druk de „Internatio”, Borsumy, Cats- twee ontgonnen is. Een K. P. M.
besproken. Java, Jasumy, Moluksche Handels- stoomschip onderhoudt hier de
Telok-Betong ligt zooals Batavia maatschappij, enz., vertegenwoor- verbinding tusschen Batavia en
ten opzichte van, T. Priok, d.w.z. digd.
Kalianda. De belangrijkste vcort-
ongeveer 10 km. van de haven ver- De Chineesche toko’s zijn na brengselen van Kalianda zijn co
wijderd. Behalve de oude haven, tuurlijk evenals op alle plaatsen in pra, koffie en zwarte peper, die
is er sinds 1930 ook een nieuwe Indië legio. De Europeesche fir door Chineesche tusschenhande-
voor deze stad, wat in verband ma’s leggen zieh grootendeels toe laren naar Batavia en T. Betong
Staat met de steeds toenemende op de productenhandel, vooral in worden verhandeld.
cxporthandel. zwarte peper en koffie, die direct Tientallen km. van Kalianda af,
Wie de exportoverzichten van de door hen naar het buitenland wor dicht bij de zee en op een hoog
Handelsbank of het Batavla-Veem den geëxporteerd. Ook onder de plekje ligt de pasanggrahan, die
elke maand goed bestudeert, ziet Chineezen bevinden zieh een paar voor een ieder opengesteld is tegen
dadelijk, dat zwarte peper de groot exporteurs. Eenige scheepsvaart- betaling van f 1.50 per persoon
ste rei in dit opzicht speelt. maatschappijen hebben hier ook per etmaal. Deze pasanggrahan, of-
Het heele jaar door wordt dat agentschappen gevestigd.
schoon op primitieve wijze ge-
product naar de buitenlanden. De Petodjo en de Tandjoeng-Ka- bouwd, doet toch prettig aan.
vooral Engeland en Amerika, uit rang IJsfabrieken zorgen hier voor Rondom de pasanggrahan be
gevoerd. Om dit export te bevorde- het noodige ijs, terwijl de N. I. G. vinden zieh bloemperken met aller
îen, doen groote Oceaanstoomers M, en Waterleiding Mij. de verlieh - lei soorten bloemen. Als men op
deze haven vier à vijf maal per tingen en de watervoorziening op het achtererf zit, dan heeft men
maand aan. zieh nemen.
een voortreffelijk natuurtafereel.
Bedoelde haven heet „Pandjang” T. Karang ligt 5 km. van T. Be- Op de voorgrond liggen sawa’s en
of „Oosthaven”, hoewel zij in het tong af en heeft een middelmatig hutjes, een eindje verder kabbelt
Zuiden van Sumatra ligt, en be klimaat. De Europeanen hebben het blauwe zeewater, dat als het
staat uit twee perceelen, n.l. de hun woning meestal hier geves ware met de zon flirt.
oude en de nieuwe haven, die te- tigd.
Verder ziet men de silhouet van
zamen een oppervlakte van ca. y2 Telok-Betong en Tandjong-Ka de Krakatau, die door zijn uitbar-
km.2 innemen. rang hebben te zamen 3 Chineesche sting een halve eeuw geieden tal-
Als men van de verte deze havens scholen, 1 H. I. S. en 2 E.L.S., ter looze slachtoffers heeft gemaakt,
ziet, lijken ze niet anders dan wijl volksscholen hier en daar te en die tot op de huidige dag zijn
twee witte stippen, die aan de voet vinden zijn. Naast Chineesche ho macht af en toe nog aantoont; de
van de Tanggamoes naast elkaar tels, zes in aantal, hebben we hier empties zijn volgens de waker van
liggen, waarnaast men ook van ook twee Hollandsche en 1 Japan- de pasanggrahan s’avonds heel
beelderige vergezichten genieten sche pensions.
duidelijk te zien. Telkens met een
kan, bv. op de bergen, die zieh als Een paar km. verder van T. Ka- tusschenruimte van een paar mi
net ware met de hemel vereenigen îang liggen eenige rubber- en kof- nuten, ja zelfs soms van een paar
en andere natuurschoonheden fie-ondernemingen van Europee seconden, hoort en ziet men uit de
meer, die zieh moeilijk laten be- sche firma’s. De eenige koffie- en donkere nacht de afwisselende
schrijven. peper-onderneming onder chi
neesch beheer ligt te Tjabang-Kiri knallen en de roode uitspuwingen
Telok-Betong Staat onder leiding bij Kota-Agoeng.
van een resident. De stad, gevormd van deze vulkaan, die soms een
door Oosthaven, Telok-Betong en 20 Km. van T. Betong te Bekri. aanzienlijke hoogte bereiken.
Tandjong-Karang, is vrijwel dun
bevolkt. ligt de palmonderneming en palm- Te Kalianda is er ook een bad-
oliefabriek „Bekri”, eigendom van plaats met een warmwater-bron,
De wegen, evenals die van de een Europeesche maatschappij. die volgens medisch onderzoek
binnenlanden, zijn reeds eenige
Van T. Betong kan men ver zwavelzuurstof bevat, dus genees-
jaren geleden geasphalteerd en schillende plaatsen in de omgeving krachtig voor menschen met huid-
verhard; tot op heden is men nog per auto bereiken, bv. Kalianda, ziekten.
bezig het wegennet van de Lamp. die aan de kust ligt (61 km.) en van
Districten te verbeteren. De weg tusschen Kalianda en T.
hier Ketapang, een belangrijk lig- Betong is nog niet geasphalteerd,
De handel van Telok-Betong en plaatsje voor zeilprauwen, die de maar reeds verhard. Vele scherpe
omstreken bestaat buiten de ge- vaart tusschen Anjer en eenige
bochten en steile wegen vindt men
hier en daar.
Boeken over China,
Mrs. Dr. Wu Lien Teh, Beauty in exile: Chao Chun . . . { 3-—
Gebonden en geillustreerd met zwarte en gekleurde platen.
Oey Tjiang Hoay, Chineesch-Maleisch Woordenboek .... » 3-50
Met ini. van Prof. Ph. S. van Ronkel, Leiden,
Prof. Dr. Lim Boen Keng, Amoy, enz.
Kwee Kek Beng, Beknopt overzicht der Chin. Geschiedenis » 3-75
„Dit boekje bezit een groote Verdienste” Noto Soeroto
(Oedaya, Oct. 1926).
„Zeer interessant” — S. Terwey, Directeur G. Kolff,
Batavia-Centrum.
„Zeer lezenswaardig” — Dr. E. von Zach, Deutsche
Wacht, Febr. 1927.
„Het is hem gelukt de beschavingsgeschiedenis zooveel
mogelyk op den voorgrond te stellen” — B. de Ligt,
Wereldcrisis en Wysbegeerte, p. 30.
Kwee Kek Beng, Li Tai Po............................................ 2.50
„Een fynzinning boekje” — Dr. Thung Tjeng Hiang.
„Dit kleine boekje is een juweel” — B.v. Eysselsteyn,
De Nieuwsgier, 18 Jan. 1928.
„Een uiterst bevattelyke, zeer instructieve verhandeling”
— H. Marsman, Vrye Bladen, April, 1928.
„Een zeer geslaagde poging om den lezer dieper te doen
door dringen tot den geest van China” — Noto Soeroto,
Oedaya, Maart, 1928.
Tang Leang Li, Reconstruction in China.
„In this big book of some 400 pages, beautifully prin
ted and accompanied by a selection of excellent illus
trations, we are given a remarkably comprehensive
review of what is being done in China” — „Shanghai
Times” v. n Aug. 1935.................................................... 10.—
Tang Leang Li, Wang Ching Wei ............................................ 4- 50
Tang Leang Li, China Facts and Fancies..................................
3-50
Tang Leang Li, China’s New CurreneySystem........................ 3-—
Tang Leang Li, The New Social Order in China.................... 5-—
Tang Leang Li, The Puppet State of Manchukuo ...... 4-—
„Very valuable to students of current events” — „San
Francisco News”, 15 Juni, 1935.
„The book is well printed, interestingly presented, and
furnishes not only easy-to-take current reading but a
permanent reference source” — „Shanghai Evening Post”,
22 Febr. 1935.
Wang Ching Wei, The Chinese national revolution . . . . „ 4-—
A. Wylie, Notes on Chinese Literature.......................................„ 10.50
Zeldzaam geworden werk.
Alle prijzen exclusief verzendkosten !
Verkrijgbaar bij:
Drukkery SIN PO
Asemkade 29 — 30, Batavia-Stad.
Zonder banjak pernik, tapi toch ier-
kenal baek.
Banjak, banjak orang soeda pake dan
teroes pake Ajoe Souvenir, semoea dengen
merasa senang dan menjotjokin.
Ajoe Souvenir ierbikin di bawah contrôle-
nja Gouvernements Laboratorium. Baek
boeai koelit moeka. Tida berbahaja bagi
kasehatan.
Ageni-besar:
Firma LAUW TJIN
Batavia — Bandoeng — Semarang — Soerabaia.
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
HERPH0076
Majalah Sinpo Wekelijksche - Editie Edisi Tahun ke 14 No. 717 Sabtu 26 Desember 1936
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Majalah Sinpo Wekelijksche - Editie Edisi Tahun ke 14 No. 717 Sabtu 26 Desember 1936
- 1 - 36
Pages: