MODUL SAINS KSSM TINGKATAN 1

5. Lengkapkan jadual pendebungaan di bawah. (rujuk buku teks m/s 125)

Jenis pendebungaan Sendiri Kacuk

Melibatkan tumbuhan sama berbeza
yang (tempat berlaku)

Sifat anak dengan induk Sama Banyak variasi
(kepelbagaian tumbuhan) kurang variasi

Kualiti biji benih/buah a) _________________ Tinggi
yang terhasil

Rintangan terhadap Rendah b)________________
penyakit anak pokok

6. Lengkapkan proses persenyawaan bagi tumbuhan berbunga.
(rujuk buku teks m/s 126)

Tumbuhan Debunga Proses zigot Embrio
berbunga + b)____________
a) _____

Anak pokok Anak benih

7. Label struktur biji benih. (rujuk buku teks m/s 127)

a) c)
melindungi biji benih berkembang menjadi pucuk
melindungi biji benih melindungi biji benih

b) Radikel d)

membenarkan udara Berkembang membekalkan makanan
& air memasuki biji menjadi akar untuk percambahan biji
benih benih

melindungi biji benih melindungi biji benih

50

8. Laporan eksperimen 4.1: (rujuk buku teks m/s 129, 130)

Tajuk: Syarat-syarat percambahan biji benih

Pernyataan masalah Adakah udara, air dan suhu yang sesuai perlu untuk biji

benih bercambah?

Hipotesis Biji benih memerlukan udara, air dan suhu yang sesuai

untuk percambahan

Tujuan Menentukan syarat percambahan biji benih

Pembolehubah Dimanipulasikan

Bergerak balas

Dimalarkan

Bahan /Radas Tabung didih, kapas, air, minyak masak, kertas hitam,

kacang hijau, peti sejuk.

Susunan radas

Prosedur 1. Empat tabung didih berlabel A, B, C dan D disediakan
Keputusan
Analisis seperti dalam rajah.
Kesimpulan
2. Tabung didih A, B dan C diletakkan di dalam makmal

manakala tabung didih D diletakkan di dalam peti sejuk.

3. Percambahan biji benih selama lima hari diperhati dan

direkodkan.

Tabung Kehadiran Percambahan biji

didih Air Udara Suhu benih (bercambah

yang / tidak bercambah)

sesuai

A√ √√ Bercambah

BX √√ Tidak bercambah
C√
D√ X√ Tidak bercambah

√X Tidak bercambah

a) Bagaimanakah anda menyediakan kawalan bagi

eksperimen ini?

Menyediakan tabung uji ______.

b) Apakah tujuan anda menggunakan minyak masak

dalam eksperimen ini?

Menghalang ____________ daripada melarut dalam air

didih yang disejukkan.

Hipotesis diterima.

Biji benih memerlukan __________, ___________ dan

____________ yang sesuai untuk percambahan.

51

T1/PRAKTIS SUMATIF 4/RANGKA JAWAPAN:
SOALAN BUKU TEKS M/S 133-134
Salin / Cetak soalan dahulu, kemudian jawab menggunakan rangka jawapan yang
diberikan. Jawab soalan 1 hingga 7. Gambar tidak perlu lukis. Graf perlu lukis.
Soalan 1 (semak jawapan dengan merujuk buku teks m/s 280)

a) ______________________________________________________________
b) ______________________________________________________________

______________________________________________________________
c) ______________________________________________________________

______________________________________________________________
d) ______________________________________________________________

______________________________________________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________

Soalan 2: (rujuk buku teks m/s 105)
a) (i) Hari _______________
(ii) Hari ke-______________
b) Ya. Hal ini kerana fasa _____________ adalah pada hari ke-12 hingga ke-16.

Soalan 3:
a) Menggunakan ___________________________
(Terima jawapan lain yang betul) (rujuk buku teks m/s 117)
b) Setuju. Penjualan kondom secara terbuka hanya akan menggalakkan
hubungan _________________ antara pasangan luar nikah. Kondom perlu
dijual dengan ______________________ dan tidak sepatutnya diletakkan di
rak terbuka atau kaunter hadapan. Had umur individu yang membeli kondom
perlu __________________ seperti hanya dijual kepada mereka yang sudah
mencapai usia 20 tahun dan yang sudah ____________________.
**pilihan jawapan: pengawasan/bernikah/ditetapkan/seksual

52

Soalan 4:
a) Label paksi x dan paksi y di carta palang:
y)____________________________

x)______________

b) Umur dan spesies tikus
**pembolehubah dimalarkan – sama/ tetap
c) Peratus sperma tidak normal yang _________________ dihasilkan oleh

kumpulan tikus yang diberikan dos nikotin yang ____________________.
**pilihan jawapan: terendah / tertinggi

d) Sebagai kawalan.
e) ____________________________________________________________

Dapatkan bantuan professional. (rujuk buku teks m/s 113)
Soalan 5:

a) (i) ___________________________
(ii)___________________________
(rujuk buku teks m/s 120)

b) (i)#_________________________________________________________
(ii)#_________________________________________________________
(iii)# ________________________________________________________
(rujuk buku teks m/s 124)
(ii)Butir debunga biasanya melekat pada paruh ____________________
__________________________________________________________.
Apabila serangga hinggap _____________________________________
__________________________________________________________
(rujuk buku teks m/s 124)

53

Soalan 6:

• ____________ benar. Lelaki juga boleh mengalami masalah kemandulan
seperti _______________ tidak dapat menghasilkan sperma atau
penghasilan sperma yang sedikit dan tidak berkualiti. Selain itu, jika
seseorang lelaki itu mempunyai masalah _____________________ seperti
kencing manis juga boleh menyebabkan pasangan itu tisak dapat
menghasilkan zuriat.
**pilihan jawapan: kesihatan / tidak / testis

Soalan 7:
a) Mungkin kedua-dua atau salah seorang daripada mereka menghadapi
masalah ______________________________________________________

b) Kaedah _______________________________________________________
• ________________________________________________________

________________________________________________________

________________________________________________________

________________________________________________________

________________________________________________________

________________________________________________________

**pilih salah satu kaedah mengatasi masalah kemandulan. Salin huraian.
(rujuk buku teks m/s 116)

T1/BAB 5/UNIT 5.1/JIRIM DALAM ALAM

Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:
• menyatakan bahawa hampir semua benda yang wujud dalam alam adalah
jirim.
• membuktikan bahawa benda hidup dan bukan hidup mempunyai jisim dan
memenuhi ruang.
• membezakan sifat fizik dan sifat kimia jirim.
• mengelaskan bahan dan pelbagai ciri.

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.

Salin/Cetak dan jawab semua soalan di bawah .

1. Jirim ialah semua benda yang mempunyai ____________ dan memenuhi
______________. (rujuk buku teks m/s 138)

2. Berikan 5 contoh jirim yang berada di sekeliling anda. (rujuk buku teks m/s 138)
a) ______________________________________

b) ______________________________________

c) ______________________________________

d) ______________________________________

e) ______________________________________

54

3. Contoh-contoh bukan jirim ialah cahaya, haba, dan bunyi.

4. Aktiviti 5.1 (rujuk buku teks m/s 139,140)

Pemerhatian aktiviti A:

Bahan Benda hidup/ benda bukan hidup Jisim (g) Memenuhi ruang
(√ / X)

Tanah

Air

Tauge

Analisis:

a) Adakah tanah,air dan tauge merupakan jirim?

Ya. Kerana mempunyai jisim dan memenuhi ruang.

Kesimpulan aktiviti B: udara mempunyai jisim

Analisis:

a) Apabila ditiup, belon tersebut mengembang. Mengapa?

Kerana udara memenuhi ruang.

b) Apakah yang terjadi pada rod kayu apabila salah satu tersebut dicucuk

dengan jarum peniti.

Udara dalam belon merah terlepas dan pembaris condong ke sebelah

kanan.

c) Mengapakah belon yang hendak dicucuk dengan jarum peniti ditampal

dengan pita selofan?

Untuk mengelakkan belon meletup.

5. Sarah menelengkupkan sebuah bikar kosong ke dalam sebuah besen berisi air.
Sarah mendapati bahawa air tidak dapat memasuki bikar sepenuhnya. Apakah
kesimpulan yang dapat dibuat daripada pemerhatian Sarah?
(rujuk buku teks m/s 138)

Udara memenuhi ______________________.

6. Apakah dua sifat jirim? (rujuk buku teks m/s 140, 141)
Sifat ________________ dan sifat _______________

7. Apakah perbezaan sifat fizik dan kimia jirim: (rujuk buku teks m/s 142)

Aspek Sifat ________________ jirim Sifat ______________ jirim

Proses Dapat dicerap dan diukur tanpa Dapat dicerap semasa
mengubah komposisi fizik jirim tindak balas kimia dan
mengubah komposisi kimia
Struktur molekul selepas Tidak berubah bahan
perubahan keadaan
5 deria manusia (sentuhan, bau, Berubah
Cara mengenalpasti dengar, lihat, rasa)
Tindak balas kimia

55

Contoh • Takat lebur/didih • Proses pengaratan besi
• Keterlarutan • Pembakaran

8. Padankan istilah ciri bahan dan maksud di bawah: (rujuk buku teks m/s 143,144)

Ciri bahan Maksud

Ketumpatan Suhu apabila keadaan pepejal bertukar
menjadi cecair

Takat lebur Suhu apabila keadaan cecair bertukar
menjadi gas

Takat didih Kebolehan bahan untuk melarut di dalam
pelarut dan membentuk larutan

Keterlarutan Jisim per unit isipadu bahan

9. Aktiviti 5.3 (rujuk buku teks m/s 144)

Pemerhatian:

Ketumpatan berbanding

Bahan ketumpatan air Keterlarutan dalam air
Terapung (kurang) (√ / X)

Tenggelam (lebih)

a) garam

b) ranting kayu

c) minyak masak

d) gabus

e) guli kaca

f) pasir

g) gula pasir

h) serbuk koko

Kesimpulan: bahan-bahan dapat dikelaskan berdasarkan sifat fizik daripada

aspek ketumpatan dan keterlarutan dalam air.

T1/BAB 5/UNIT 5.2/TIGA KEADAAN JIRIM

Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:
• mengitlak bahawa jirim terdiri daripada zarah.
• membanding dan membezakan tiga keadaan jirim berdasarkan teori kinetik
dari segi susunan dan pergerakan zarah-zarah.
• menggunakan perhubungan ruang dan masa bagi membezakan kadar
resapan dalam tiga keadaan jirim.
• memerihalkan perubahan keadaan jirim dari segi pergerakan zarah-zarah
akibat daripada penyerapan dan pembebasan haba berdasarkan teori
kinetik.
• merumuskan bahawa suhu kekal semasa peleburan/ pembekuan dan
pendidihan.
• merumuskan jisim kekal tidak berubah semasa perubahan fizik
• menjelaskan dengan contoh perubahan keadaan jirim dalam kehidupan
harian

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.

56

Jawab semua soalan di bawah.

1. Aktiviti 5.4: (rujuk buku teks m/s 145)
Analisis:
a) Apakah yang dapat diperhatikan apabila lebih banyak air ditambah?
Jelaskan pemerhatian anda.
Larutan biru tua yang terbentuk berubah menjadi larutan biru muda.
Zarah-zarah seni dan diskret kuprum (II) sulfat bergerak secara rawak
pada semua arah dan lebih jauh antara satu sama lain.

b) Apakah kesimpulan yang dapat dibuat daripada aktiviti ini?
Jirim terdiri daripada zarah-zarah seni yang diskret.

2. Nyatakan teori kinetik jirim. (rujuk buku teks m/s 145)
Teori kinetik jirim menyatakan bahawa jirim terdiri daripada zarah-zarah halus
yang _________________ dan sentiasa ____________________ pada semua
arah. (rujuk buku teks m/s 145)

3. (rujuk buku teks m/s 146)
• Zarah-zarah sentiasa ___________________ antara satu sama lain.
• Apabila tenaga haba diserap, zarah-zarah akan bergerak lebih
__________________. (bahan dipanaskan)
• Apabila tenaga haba dibebaskan, zarah-zarah akan bergerak lebih
______________________. (bahan disejukkan)

4. Lengkapkan jadual berbandingan sifat-sifat antara tiga keadaan jirim. (rujuk buku

teks m/s 147)

Sifat Pepejal Cecair Gas

Susunan zarah (ais) (air) (wap)
Berjauhan
Bentuk Tersusun sangat Tersusun antara satu
Jisim rapat _______________ sama lain
Isipadu Mengikut bentuk
Kebolehmampatan Tetap Mengikut bentuk bekas yang diisi
Ruang antara Tetap bekas yang diisi Tidak tetap
zarah ______________ _______________ Mengikut bentuk
Tidak boleh bekas yang diisi
Pergerakan zarah dimampatkan Tetap
Sangat kecil dimampatkan
Sukar
_______________ dimampatkan besar
pada kedudukan
_______________ Bebas bergerak
tetap secara rawak
Bebas bergerak, dan berlanggar
menggelongsor antara satu
dan berlanggar sama lain
antara satu sama

lain

57

Tarikan antara Kuat Sederhana Lemah
zarah
Sangat rendah Rendah Sangat tinggi
Tenaga kinetik Rendah Sederhana Tinggi
zarah

Kadar resapan

5. Nyatakan keadaan jirim sama ada pepejal, cecair atau gas.
a)

b)
d)

c)
e)

6. Bagaimanakah bau wangian merebak ke seluruh ruang di dalam rumah. (rujuk
buku teks m/s 148)
• _________________________________ disebabkan oleh zarah-zarah
bau yang terlalu halus bergerak dalam zarah-zarah udara.
• Zarah-zarah ini bergerak secara __________________ dalam pelbagai
arah dan menyebabkan bau wangian itu tersebar.

7. _______________ ialah proses pergerakan zarah-zarah jirim dari kawasan yang
berpekatan tinggi ke kawasan yang berpekatan rendah. (rujuk buku teks m/s
148)

8. Eksperimen 5.1 (rujuk buku teks m/s 149,150)

Pernyataan Apakah perbezaan kadar resapan zarah yang berlaku dalam

masalah pepejal dan cecair?

Hipotesis Kadar resapan zarah adalah rendah dalam pepejal, tetapi adalah

tinggi dalam cecair.

Tujuan Menjalankan eksperimen untuk menentukan kadar resapan

kuprum(II) sulfat dalam dua keadaan jirim

Pembolehubah Dimalarkan

Dimanipulasikan

Bergerak balas

Bahan/radas Hablur kuprum(II) sulfat, agar-agar tidak berwarna, air suling,

tabung uji, penyumbat getah, silinder penyukat, jam randik.

Susunan radas A: resapan dalam pepejal B: resapan dalam cecair

58

Prosedur A: resapan dalam pepejal

Keputusan 1. Radas disediakan seperti dalam rajah
Analisis
Kesimpulan 2. Perubahan yang berlaku selepas dua hari diperhatikan.

3. Pemerhatian direkodkan.

B: resapan dalam cecair

1. Satu spatula hablur kuprum (II) sulfat dimasukkan ke dalam

silinder penyukat yang mengandungi 50ml air suling.

2. Perubahan yang berlaku selepas 15 minit diperhatikan

3. Pemerhatian direkodkan.

Aktiviti Pemerhatian

A Warna biru merebak ke atas dengan sangat
perlahan

B Warna biru merebak ke atas dengan perlahan

a) Bandingkan kadar resapan hablur kuprum (II) sulfat dalam

agar-agar dan air.

Kadar resapan hablur kuprum (II) sulfat dalam agar-agar

adalah lebih ________________ daripada kadar resapan

hablur kuprum (II) sulfat dalam air.

Hipotesis diterima.

Kadar resapan zarah adalah lebih _____________ dalam

pepejal tetapi adalah ________________ dalam cecair.

9. Bagaimanakah kadar resapan gas bromin selepas 15 minit?
(rujuk buku teks m/s 150)
Kadar resapan zarah dalam _______________ adalah paling tinggi.

10. Mengapakah suhu tidak berubah semasa pendidihan air?
(rujuk buku teks m/s 153)
Haba digunakan untuk ________________________ daya tarikan antara zarah-
zarah cecair.

11. Perubahan keadaan jirim air: (Rujuk buku teks m/s 152, 153)

Pepejal/ Ais E Gas/ Wap
Cecair/Air C

A

BD
F Petunjuk: susunan zarah

59

i. Namakan proses:

• A: ___________________________
• B: ___________________________
• C: ___________________________
• D: ___________________________
• E / F: ___________________________
ii. Haba diserap pada proses: ___________________________
iii. Haba dibebaskan pada proses: ___________________________

12. Aktiviti 5.6 (Rujuk buku teks m/s 154, 155)

Pemerhatian A:

Masa 0 2 4 6 8 10 12 14
(minit)

Suhu 30 50 70 90 100 100 100 100
(oc)

Analisis A:

a) Mengapakah suhu air tidak berubah semasa mendidih?

Haba digunakan untuk mengatasi daya tarikan antara zarah-zarah cecair.

b) Bina graf suhu melawan masa bagi pendidihan air.

Kesimpulan A: Suhu air tidak berubah semasa pendidihan.

Pemerhatian B:

Aktiviti Jisim bahan / g

Awal Akhir

I

II

III

Analisis B:

a) Adakah jisim ais dan jisim air berbeza? Tidak

b) Adakah jisim garam berubah setelah dilarutkan? Tidak

c) Adakah jisim sebelum dan selepas bebola logam dipanaskan berbeza? Tidak

Kesimpulan B: Jisim tidak berubah semasa perubahan fizikal.

13. Nyatakan 5 contoh perubahan keadaan jirim dalam kehidupan harian.
(Rujuk buku teks m/s 156)

a) ________________________________________________________________
________________________________________________________________

b) ________________________________________________________________
________________________________________________________________

60

c) ________________________________________________________________
________________________________________________________________

d) ________________________________________________________________
________________________________________________________________

e) ________________________________________________________________
________________________________________________________________

PEMBELAJARAN BERASASKAN PROJEK (BAND 6)
Mereka bentuk model keadaan jirim (pepejal, cecair, gas) dengan menggunakan
bahan kitar semula.
************************************************************************************************
T1/PRAKTIS SUMATIF 5/RANGKA JAWAPAN:

SOALAN BUKU TEKS M/S 159-161

Salin / Cetak soalan dahulu, kemudian jawab menggunakan rangka jawapan yang
diberikan. Jawab soalan 1 hingga 6. Gambar tidak perlu lukis. Graf perlu lukis.

Soalan 1 dan 4 (semak jawapan dengan merujuk buku teks m/s 280)

Soalan 1:
a. Air kopi – _________________________________________________
batu – ____________________________________________________
udara - ___________________________________________________
b. __________________________________________________________
c. ______________________________________________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________

Soalan 2:

a.

Guli Pergerakkan guli
P _________________ dan berpusing pada kedudukannya sahaja
Q kerana ruang kosong di antara guli sangat kecil.
Bergerak bebas, ______________________dan berlanggar antara
R satu sama lain kerana mempunyai lebih ruang kosong berbanding P.
Bergerak secara rawak dan berlanggar antara satu sama lain
dengan _____________________ yang tinggi kerana terdapat
banyak ruang kosong antara guli.

*pilihan jawapan: menggelongsor / kelajuan / bergetar

61

b) (i) tekanan yang ___________________ dikenakan ke atas gas, ruang antara
zarah gas menjadi lebih ________________, maka bertukar menjadi
___________________.

*pilihan jawapan: cecair / kecil / tinggi

b) (ii) tekanan menjadi ___________________, ruang antara zarah cecair menjadi
lebih ___________________, maka bertukar menjadi ___________________
semula.

*pilihan jawapan: besar / gas / rendah

Soalan 3
a)(i) ___________________________________________________________

(ii) __________________________________________________________
(iii) _________________________________________________________

*pilihan jawapan: pepejal / cecair / gas

b) Cecair sabun bertukar menjadi _______________________. Tiupan yang kuat
akan menghasilkan tekanan dan menyebabkan susunan zarah-zarah cecair
__________________________ antara satu sama lain. Akhirnya, cecair sabun
bertukar keadaan menjadi gas.

*pilihan jawapan: berjauhan / gas

************************************************************************************************

T1/BAB 6/UNIT 6.1/PENGELASAN UNSUR

Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:
• merumuskan semua jirim terdiri daripada atom.
• membezakan antara atom dan molekul serta unsur dan sebatian.
• mengenal pasti kedudukan logam, bukan logam dan gas nadir dalam jadual

berkala.
• membezakan ciri-ciri logam dengan bukan logam.
• menghargai unsur yang wujud dalam alam bagi membolehkan manusia

menyusun ketertiban ini dalam bentuk jadual.

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.

Salin/Cetak dan jawab semua soalan di bawah .

1. Nyatakan zarah-zarah subatom. (rujuk buku teks m/s 165)

a) _____________ (zarah bercas positif) nukleus
b) _____________ (zarah neutral)

c) _____________ (zarah bercas negatif)

**PEN

62

2. Mengapakah atom bersifat neutral? (rujuk buku teks m/s 165)
Kerana bilangan elektron adalah _______________ dengan bilangan proton.

3. Terangkan perbezaan antara atom dengan molekul. (rujuk buku teks m/s 165)
Atom adalah zarah yang paling kecil dalam sesuatu unsur manakala molekul
ialah gabungan dua atau lebih ___________________.

4. Perbezaan unsur dengan sebatian. (rujuk buku teks m/s 166)

Unsur sebatian

Bahan paling ringkas Gabungan 2 / lebih unsur secara kimia

Tidak boleh diuraikan secara kimia Boleh diuraikan secara kimia kepada

kepada bahan lebih ringkas bahan lebih ringkas

Contoh: Contoh:

• ________________________ • ________________________

• ________________________ • ________________________

• ________________________ • ________________________

• ________________________ • ________________________

• ________________________ • ________________________

5. Bagaimanakah unsur-unsur disusun dalam Jadual Berkala?
Disusun berdasarkan sifat kimia yang serupa.

6. Kelaskan unsur-unsur yang berikut kepada bahan logam dan bahan bukan
logam. (rujuk buku teks m/s 167)

Karbon, magnesium, iodin, klorin, neon, argon, aluminium, kuprum, besi, emas,
merkuri

bahan logam bahan bukan logam

7. Lengkapkan jadual perbandingan logam dengan bukan logam. (rujuk buku teks

m/s 169)

Ciri-ciri Logam Bukan logam

Persamaan Kedua-duanya ialah unsur

Perbezaan

Kekilauan Berkilau

Kemuluran Rapuh

Kebolehtempaan Boleh ditempa Tidak boleh ditempa

63

Kekuatan regangan Baik Lemah (mudah patah)
Kekonduksian elektrik Tinggi Lemah (kecuali karbon)
Kekonduksian haba
Rendah
Ketumpatan

Takat lebur & takat didih

8. Apakah unsur separuh logam? Contohnya? (rujuk buku teks m/s 170)
Unsur separuh logam ialah unsur yang mempunyai
________________________ ciri logam dan bukan logam.
Contohnya: boron, silikon dan germanium.

9. Eksperimen 6.2 (rujuk buku teks m/s 172-174)

Pernyataan Apakah perbezaan ciri-ciri logam dan bukan logam?

masalah

Tujuan Mengkaji ciri-ciri logam dan bukan logam

(I) Kekilauan permukaan

Hipotesis Logam mempunyai permukaaan berkilau

Pembolehubah Dimanipulasikan

Bergerak balas

Dimalarkan

Bahan/radas kuprum, rod karbon, kertas pasir.

Susunan radas

Prosedur 1. Permukaan rod kuprum dan rod karbon digosok dengan
kertas pasir.
(II) kemuluran
Hipotesis 2. Kekilauan permukaan rod kuprum dan rod karbon
Pembolehubah diperhatikan dan direkodkan.

Bahan/radas Logam bersifat mulur.
Dimanipulasikan
Bergerak balas
Dimalarkan
Dawai kuprum dan grafit pensel.

64

Susunan radas

Prosedur 1. Dawai kuprum dibengkokkan untuk membentuk satu

bulatan

2. Perkara yang sama dilakukan pada grafit pensel

3. Pemerhatian direkodkan.

(III) kebolehtempaan

Hipotesis Logam boleh ditempa.

Pembolehubah Dimanipulasikan

Bergerak balas

Dimalarkan

Bahan/radas Kepingan besi, kepingan kuprum, kepingan sulfur, tukul,

bongkah kayu.

Susunan radas

Prosedur 1. Kepingan besi diketuk di atas bongkah kayu dengan

menggunakan tukul beberapa kali.

2. Perubahan bentuk pada besi tersebut diperhatikan.

3. Langkah 1 diulangi dengan menggunakan kepingan

kuprum dan sulfur

4. Pemerhatian direkodkan.

(IV) kekonduksian elektrik

Hipotesis Logam mengalirkan elektrik.

Pembolehubah Dimanipulasikan
Bahan/radas Bergerak balas
Dimalarkan
Sel kering, ammeter, klip buaya, rod besi, rod karbon, rod
sulfur.

65

Susunan radas

Prosedur 1. Susunan radas disediakan seperti dalam rajah.

2. Kedua-dua hujung rod besi disambungkan dengan klip

buaya

3. Pesongan jarum ammeter diperhatikan

4. Langkah 2 diulangi dengan menggnakan rod karbon dan

rod sulfur

5. Pemerhatian direkodkan.

(V) kekonduksian haba

Hipotesis Logam boleh mengalirkan haba.

Pembolehubah Dimanipulasikan

Bergerak balas

Dimalarkan

Bahan/radas Rod karbon, rod besi, rod kuprum, lilin, jam randik, paku

tekan, kaki retort dan pengapit.

Susunan radas

Prosedur 1. Sebatang rod karbon dipasangkan pada kaki retort.
2. Paku tekan dilekatkan pada rod karbon.
(VI) Takat lebur 3. Masa paku tekan jatuh diperhati dan direkodkan.
Hipotesis 4. Langkah 1 hingga 4 diulangi dengan menggunakan rod
Pembolehubah
Bahan/radas besi dan rod kuprum

Takat lebur logam lebih tinggi.
Dimanipulasikan
Bergerak balas
Dimalarkan
Termometer (0-360°C), mangkuk pijar, penunu Bunsen, alas
segi tiga tanah liat, tungku kaki tiga, serbuk timah, serbuk
sulfur.

66

Susunan radas

Prosedur 1. Serbuk timah dipanaskan di dalam mangkuk pijar
Keputusan
2. Takat lebur sernuk timah diperhati dan direkodkan
Kesimpulan
3. Langkah 1 dan 2 diulangi dengan menggunakan serbuk

sulfur

4. Pemerhatian direkodkan.

Ciri-ciri fizikal Logam Bukan logam

Kekilauan Berkilat Pudar

Kemuluran Bengkok Tidak dapat

dibengkokkan

Kebolehtempaan Leper Hancur

Kekonduksian Mentol menyala Mentol tidak

elektrik menyala

Kekonduksian Paku tekan jatuh Paku tekan

haba terlebih dahulu ambil masa

yang lama

Takat lebur Tidak melebur Mudah melebur

Hipotesis diterima.

Logam dan bukan logam mempunyai ciri-ciri yang berbeza.

10. Apakah kegunaan unsur-unsur yang ada di Bumi? (rujuk buku teks m/s 175)
a) ______________________________________________________________
______________________________________________________________
b) ______________________________________________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________

T1/BAB 6/UNIT 6.2/CAMPURAN
Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:

• berkomunikasi mengenai contoh campuran dalam kehidupan harian.
• menyelesaikan masalah untuk mengasingkan campuran melalui aktiviti

berdasarkan perbezaan ciri bahan dengan kaedah fizikal.

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.
Salin/Cetak dan jawab semua soalan di bawah .

67

1. Berikan definisi campuran. (rujuk buku teks m/s 176)
________________________________________________________________

________________________________________________________________

2. Teknik pengasingan bergantung kepada: (rujuk buku teks m/s 177)
a) ______________________________________________________________

________________________________________________________

b) ______________________________________________________________

________________________________________________________

3. Aktiviti 6.4: Penurasan (rujuk buku teks m/s 178)

Analisis:
a) Apakah keadaan jirim bagi pasir dan air?

Pasir-pepejal, air-cecair
b) Adakah pasir dapat diasingkan secara fizikal?

Ya.
c) Namakan baki turasan dan hasil turasan dalam aktiviti ini.

Baki turasan – pasir
Hasil turasan - air

4. Jika anda diberikan campuran yang mengandungi beras dan pasir, bolehkah
anda mengasingkan kedua-duanya dengan menggunakan kaedah penurasan?
Mengapa?
Tidak boleh. Kerana kdua-dua bahan tidak larut air.

5. Aktiviti 6.5: Penyulingan (rujuk buku teks m/s 179)

Pemerhatian: Sebab:

Rasa hasil sulingan adalah tawar. Air suling terkumpul di dalam bikar

Analisis:
a) Pada suhu berapakah cecair mula mengalir keluar dari kondenser?

100oc
b) Apakah kegunaan serpihan porselin dalam aktiviti ini?

Untuk meninggikan takat didih campuran air dan alkohol.

6. Aktiviti 6.6: Menggunakan magnet (rujuk buku teks m/s 181)
Analisis:
a) Serbuk manakah tertarik pada magnet?
Serbuk besi.
b) Adakah serbuk yang anda jawab dalam soalan (a) dikategorikan sebagai
logam atau bukan logam?
Logam.

68

7. Aktiviti 6.7: Pengenapan (rujuk buku teks m/s 182)
Analisis:
a) Apakah bahan yang terenap di dasar bikar? Terangkan.
Pasir. Pasir tidak larut air dan lebih tumpat daripada air.
b) Adakah kelodak dan air dapat dipisahkan secara fizikal?
Ya.

8. Aktiviti 6.8: Pengapungan (rujuk buku teks m/s 183)
Analisis:
a) Antara air dengan minyak, yang manakah terapung? Mengapa?
Minyak.kerana minyak kurang tumpat daripada air.
b) Adakah minyak dan air dapat dipisahkan secara fizikal?
Ya.

9. Aktiviti 6.9: Kromatografi (rujuk buku teks m/s 184)

Pemerhatian: Sebab:
Titik-titik dakwat berwarna merebak ke Pen dakwat berwarna merupakan
atas membentuk tiga garisan tebal campuran pelbagai bahan pewarna.
yang berlainan warna.

10. Berikan 3 contoh kaedah kromatografi digunakan. (rujuk buku teks m/s 183)

a) ______________________________________________________________
______________________________________________________________

b) ______________________________________________________________
______________________________________________________________

c) ______________________________________________________________
______________________________________________________________

69

11. Padankan jenis-jenis campuran dengan kaedah pengasingan yang sesuai.

(rujuk buku teks m/s 178-183)

Jenis campuran Kaedah pengasingan

Klip kertas besi dan Penurasan
serpihan kaca (mengasingkan bahan pepejal yang tidak

larut daripada cecair atau larutan)

Penyulingan

Air dan etanol (mengasingkan campuran cecair yang

mempunyai takat didih yang berbeza)

Kromatografi

Tiga jenis pewarna (mengasingkan campuran cecair dalam
yang larut air kuantiti yang kecil dengan penyerapan
yang berbeza oleh sesuatu pepejal seperti

kertas turas)

Menggunakan magnet

Tanah dan air (mengasingkan bahan bermagnet daripada

bahan bukan magnet)

Pengenapan

Minyak dan air (mengasingkan campuran cecair dan
bahan pepejal yang tidak larut dan terenap

di dasar cecair)

Pengapungan

Serbuk kopi dan air (mengasingkan dua cecair dengan
ketumpatan yang berbeza dan tidak larut

antara satu sama lain)

T1/BAB 6/UNIT 6.3/SEBATIAN

Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:
• merumuskan jisim diabadikan semasa perubahan kimia.
• mengasingkan sebatian melalui kaedah kimia.
• membezakan perubahan kimia dan perubahan fizik.
• membezakan antara campuran dan sebatian.

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.

Salin/Cetak dan jawab semua soalan di bawah .

1. Berikan definisi sebatian. (rujuk buku teks m/s 185)
________________________________________________________________
________________________________________________________________

2. Senaraikan 6 contoh sebatian dalam kehidupan harian anda. (rujuk buku teks
m/s 185)
a) ____________________________________________________
b) ____________________________________________________
c) ____________________________________________________
d) ____________________________________________________

70

e) ____________________________________________________
f) ____________________________________________________

3. Lengkapkan tindak balas kimia antara logam dan bukan logam di bawah. (rujuk

buku teks m/s 186)

Logam + Bukan logam Sebatian

Magnesium + Oksigen Magnesium oksida

Aluminium + Oksigen _________________ oksida

Zink + Oksigen

Besi + Oksigen

Kuprum + Oksigen

4. Lengkapkan tindak balas kimia antara logam dan air yang menghasilkan sebatian

alkali. (rujuk buku teks m/s 186)

Logam + Air Sebatian alkali + Gas hidrogen

Litium + Air Litium hidroksida + Gas hidrogen

Natrium + Air _______________ + Gas hidrogen
hidroksida

Kalium + Air +

5. Aktiviti 6.11: (rujuk buku teks m/s 186,187)

Analisis:

a) Apakah warna campuran tersebut apabila dipanaskan?

Hitam.

b) Tulis satu persamaan kimia dalam perkataan bagi tindak balas yang

berlaku.

Besi + Sulfur Besi sulfida

c) Apakah hasil yang terbentuk daripada aktiviti ini?
Sebatian.

d) Adakah jisim sebelum pemanasan dan selepas pemanasan berubah?
Tidak. Jisim kekal sama.

6. Bagaimanakah anda boleh mengasingkan sebatian? (rujuk buku teks m/s 187)
Sebatian boleh diasingkan menggunakan kaedah kimia melalui proses
_____________________________.

7. ________________________ ialah proses penguraian sesuatu sebatian kepada
unsur-unsurnya apabila arus elektrik mengalir melaluinya.
(rujuk buku teks m/s 187)

71

8. Nyatakan perbezaan antara perubahan fizik dengan perubahan kimia. (rujuk

buku teks m/s 188)

Perubahan fizik Perubahan kimia

Tidak menghasilkan bahan baharu Membentuk bahan baharu yang
berbeza daripada bahan-bahan asalnya

Contoh: Contoh:

• Peleburan ais • Pengaratan besi

• _____________________ • _____________________

• _____________________ • _____________________

• _____________________ • _____________________

9. Nyatakan perbezaan antara campuran dengan sebatian.
(rujuk buku teks m/s 189)

Campuran Perbezaan Sebatian

______________ Pembentukan bahan Ya
Tiada baharu _______________

Ikatan kimia terbentuk

Kaedah Kaedah pengasingan Kaedah kimia
______________
Sifat bahan baharu _______________
Tiada perbezaan berbanding dengan sifat perbezaan

asal

T1/PRAKTIS SUMATIF 6/RANGKA JAWAPAN:
SOALAN BUKU TEKS M/S 191-193
Salin / Cetak soalan dahulu, kemudian jawab menggunakan rangka jawapan yang
diberikan. Jawab soalan 1 hingga 6. Gambar tidak perlu lukis. Graf perlu lukis.
Soalan 1 (semak jawapan dengan merujuk buku teks m/s 281)

a) _______________________________________
b) _______________________________________
c) _______________________________________

Soalan 2 (rujuk buku teks m/s 167)
a) P – unsur _________________________________
R – unsur _________________________________
**pilihan jawapan: bukan logam / logam

72

b) (rujuk buku teks m/s 169) P R
Berkilau Pudar
Perbezaan ciri fizikal
Kekilauan Mulur
Kebolehtempaan
Kekonduksian elektrik
Kekonduksian haba

Takat lebur

c) Besi mudah bertindak balas secara ______________ dengan ____________.
**pilihan jawapan: oksigen / kimia

d) (rujuk buku teks m/s 171)

• Kerana grafit menghasilkan warna ______________, lembut dan mudah
dibentuk.

3. (rujuk buku teks m/s 177)
a) Kaedah _________________________
b) Langkah ___________________________

4. (rujuk buku teks m/s 177)

a) A- __________________________________________
B- __________________________________________
C- __________________________________________
D- __________________________________________

b) B ________________ tumpat berbanding C. Maka, bahan B terapung di atas
air dan dapat diasingkan.
**pilihan jawapan: lebih/ kurang

c) Ya.

d) (rujuk buku teks m/s 179)
Menggunakan kaedah ______________________. Kerana kaedah ini
melibatkan ______________________ garam dan air. Wap air yang terhasil
________________________ dan membentuk cecair tulen yang dikumpul di
dalam bikar manakala hablur garam pula akan tertinggal di dalam kelalang
penyulingan.
**pilihan jawapan: terkondensasi / penyulingan / pendidihan

************************************************************************************************

73

T1/BAB 7/UNIT 7.1/KOMPOSISI UDARA

Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:
• merancang dan merekodkan komposisi udara
• mencerakinkan komposisi udara daripada carta pai.
• mewajarkan kepentingan gas oksigen,karbon dioksida, nitrogen dan gas nadir
dalam kehidupan harian.
• menghargai dan mengagumi kitar karbon dan kitar oksigen dalam
mengekalkan kandungan gas dalam udara.
• menyelesaikan masalah apabila terdapat gangguan pada kitar oksigen atau
kitar karbon di Bumi.

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.

Salin/Cetak dan jawab semua soalan di bawah .

1. Lengkapkan jadual di bawah. (rujuk buku teks m/s 196, 199)

Komposisi udara Peratus gas (%) Kegunaan

• Penghasilan asid nitrik dan ammonia

Nitrogen 78 dalam baja
• Kitar nitrogen

• Nitrogen cecair sebagai agen penyejuk

• Pernafasan

• Pembakaran bahan api roket

___________ 21 • Kimpalan dan pemotongan logam

dalam industri

• Penyediaan pelbagai sebatian

• Gas helium digunakan untuk mengisi

belon udara & belon kaji cuaca

_____________ 0.97 • Gas neon digunakan dalam lampu
iklan

• Gas argon digunakan untuk mengisi

mentol

• Fotosintesis

0.03 • Pembuatan minuman berkarbonat
• Alat pemadam api
_______________ • Kitar karbon

Wap air, mikroorganisma dan debu

2. Aktiviti 7.1 (rujuk buku teks m/s 197)
Analisis:
1. Apakah yang terjadi kepada lilin selepas suatu jangka masa? Mengapa?
Nyalaan lilin terpadam. Kerana gas oksigen telah digunakan untuk
pembakaran.
2. Apakah perubahan yang berlaku ke atas aras air pada akhir eksperimen?
Berikan sebab bagi perubahan tersebut.
Paras air naik sehingga satu per lima daripada ruang udara dalam balang
gas. Anggaran pecahan udara yang digunakan untuk pembakaran dalam
balang gas.

74

3. Berapakah peratusan oksigen dalam udara berdasarkan aktiviti yang telah
dijalankan?
Kira-kira 20%

3. Apakah cara anda mengenalpasti gas oksigen dan gas karbon dioksida?

Gas Oksigen Karbon dioksida

Menguji menggunakan Kayu uji berbara Kayu uji menyala

Pemerhatian Api menyala Nyalaan api terpadam

4. Namakan fenomena alam di bawah ini. (rujuk buku teks m/s 200, 201)

Kitar _____________ Edaran karbon dan sebatiannya di Bumi

Kitar _____________ Edaran oksigen dan sebatiannya di Bumi

5. Lengkapkan rajah kitar karbon dan kitar oksigen: (rujuk buku teks m/s 200, 201)

Gas oksigen _______________ Membebaskan

digunakan (organisma mati gas karbon

dalam oleh bakteria & dioksida

proses: kulat)

_______________ Digunakan dalam
(bahan api fosil) proses:

(hidupan) ______________ Membebaskan
gas oksigen
(tumbuhan hijau
untuk membuat

Pengaratan makanan)

(Bahan besi)

Kitar berulang

**pilihan jawapan: respirasi / pembakaran / fotosintesis / pereputan

6. Apakah kesan peningkatan karbon dioksida dalam udara kepada manusia?
(rujuk buku teks m/s 202)
a) ____________________________________________

b) ____________________________________________

7. Nyatakan 5 langkah-langkah mengelakkan gangguan kepada kitar oksigen dan
kitar karbon. (rujuk buku teks m/s 203)
a) ___________________________________________________________

b) ___________________________________________________________

c) ___________________________________________________________

d) ___________________________________________________________

e) ___________________________________________________________

75

8. Sebagai seorang murid yang menghargai kepentingan kitar karbon dan kitar
oksigen, cadangkan beberapa cara untuk memastikan keseimbangan kandungan
karbon dioksida dan oksigen dalam udara.
a) Mengadakan kempen kesedaran kepentingan kitar karbon dan oksigen
b) Tidak membakar sampah secara terbuka.

T1/BAB 7/UNIT 7.2/PEMBAKARAN
Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:

• merumuskan syarat untuk berlaku pembakaran
• menghubungkaitkan antara syarat pembakaran dengan prinsip yang

digunakan dalam pembuatan alat pemadam api.
• mengamalkan sikap berjaga-jaga bagi mengelakkan berlakunya kebakaran

yang boleh mengakibatkan kemusnahan nyawa dan harta benda

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.

Salin/Cetak dan jawab semua soalan di bawah .

1. Apakah maksud pembakaran? (rujuk buku teks m/s 204)
________________________________________________________________

________________________________________________________________

________________________________________________________________

2. Apakah syarat pembakaran? (rujuk buku teks m/s 204)
a) _____________________________________________________________

b) _____________________________________________________________

c) _____________________________________________________________

3. Luqman menggunakan selimut api untuk memadamkan suatu kebakaran kecil di
rumahnya. Bagaimanakah selimut api itu berfungsi?
Selimut api menghalang sumber _______________ yang berterusan
menyebabkan pembakaran terhenti.

4. Aktiviti 7.3 (rujuk buku teks m/s 205,206)

Pemerhatian A:

Bahan Pemerhatian
(terbakar / tidak terbakar) (√/X)

Rod kaca x
Kayu √
Lilin √

Batu x

Analisis A:

a) Berdasarkan pemerhatian anda, kelaskan bahan-bahan tersebut kepada

bahan api dan bukan bahan api.
Bahan api – kayu dan lilin

Bukan bahan api- rod kaca dan batu

76

Kesimpulan A: Bahan api diperlukan untuk pembakaran.
Analisis B:

a) Lilin yang manakah akan menyala lebih lama? Mengapa?
Lilin Y. Kerana lilin Y berada di luar balang gas.

b) Apakah gas yang digunakan dalam pembakaran lilin?
Gas oksigen.

Kesimpulan B: Oksigen diperlukan untuk pembakaran.
Analisis C:

a) Adakah mancis P dan Q menyala? Mengapa?
Hanya mancis Q menyala. Kerana mancis Q kering dan boleh menyalakan
api.

Kesimpulan C: Haba diperlukan untuk pembakaran.

5. Alat pemadam api merupakan alat perlindungan kebakaran yang digunakan
untuk ____________________________________ atau mengendalikan
kebakaran kecil. (rujuk buku teks m/s 206)

6. Lengkapkan jadual di bawah. (rujuk buku teks m/s 206)

Bahan yang Contoh bahan Alat pemadam api yang
terbakar digunakan

• _____________

Pepejal Kayu, kain, kertas • Serbuk kering

Cecair Minyak, varnis, cat • _____________

Gas Propana, asetilena, • Serbuk kering
metana • Karbon dioksida

Logam Kalium, natrium, • _______________
magnesium, kalsium • _______________

7. Prinsip pemadaman api adalah dengan menghapuskan salah satu faktor
penyebab kebakaran. Nyatakan 3 teknik yang boleh dilakukan:
(rujuk buku teks m/s 207)
a) _____________________________________________________________

b) _____________________________________________________________

c) ______________________________________________________________

______________________________________________________________

8. Berikan 6 langkah berjaga-jaga yang boleh diambil bagi mengelakkan kebakaran.
(rujuk buku teks m/s 207)
a) ___________________________________________________________

___________________________________________________________

77

b) ___________________________________________________________
___________________________________________________________

c) ___________________________________________________________
___________________________________________________________

d) ___________________________________________________________
___________________________________________________________

e) ___________________________________________________________
___________________________________________________________

f) ___________________________________________________________
___________________________________________________________

T1/BAB 7/UNIT 7.3/PENCEMARAN UDARA

Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:

• mentakrifkan maksud pencemaran udara dan bahan pencemar udara.
• berkomunikasi mengenai bahan pencemar udara dan puncanya.
• mewajarkan langkah untuk mencegah dan mengawal pencemaran udara.
• menyelesaikan masalah kesan buruk akibat pencemaran udara.

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.

Salin/Cetak dan jawab semua soalan di bawah .

1. ________________________________ merupakan satu keadaan yang
melibatkan kehadiran sebarang bahan pencemar dalam udara.
(rujuk buku teks m/s 208)

2. Padankan punca bahan pencemar berikut: (rujuk buku teks m/s 209)

Bahan pencemar Punca

Asap, jelaga, habuk, karbon

monoksida, nitrogen • logi kuasa nuklear

dioksida, plumbum

Bahan radioaktif • Ekzos kenderaan
• kilang

Klorofluorokarbon (CFC) • aktiviti pertanian & perladangan

• alat pendingin hawa

Bahan semburan pestisid, • peti sejuk

baja kimia • semburan aerosol

• kilang elektronik

• pembakaran terbuka

Habuk dan debu • rokok

• kebakaran hutan

Habuk, jelaga, asap, zarah • tapak pembinaan
logam • kilang asbestos
• kuari batu kapur

78

3. Lengkapkan jadual di bawah: (rujuk buku teks m/s 209)

Aspek Bahan pencemar Kesan

Asap &jelaga Kesesakan ________________

Sulfur dioksida Penyakit berkaitan _____________pernafasan

Kesihatan Karbon monoksida Sakit kepala, kerencatan akal, membawa
___________

Zarah asbestos Kanser _____________________

Zarah plumbum Kerencatan ___________ kepada kanak-kanak
dan bayi

Bangunan & Habuk & jelaga Mengotorkan _____________________
infrastruktur Mengakis struktur konkrit & batu _____________
Mempercepat pengaratan ______________

Hujan asid Menyebabkan tanah berasid & kurang
_____________

Tumbuhan & Sumber air berasid yang tidak sesuai untuk

haiwan hidupan ___________________

Asap &jerebu Mengurangkan cahaya matahari sampai ke bumi
hingga mengurnagkan kadar ________________

Asap jerebu

Karbon dioksida Kesan rumah ____________________

Iklim bumi Klorofluorokarbon Penipisan lapisan _________________

Gas sulfur dioksida Hujan _________________
& nitrogen dioksida

4. Nyatakan langkah-langkah mencegah dan mengawal pencemaran udara. (rujuk
buku teks m/s 209)
a) Menguatkuasakan _________________________________________
b) Menjalankan program anti ________________________
c) Menggalakkan penggunaan basikal, pengangkutan ________________
atau ______________________kereta
d) Penggunaan kenderaan ______________________
e) Menggantikan klorofluorokarbon (CFC) dengan
_______________________ (HCFC) sebagai bahan penyejuk peti sejuk
dan pendingin hawa
f) Menggalakkan penggunaan kawalan ______________________
g) Tidak melakukan pembakaran _________________________
h) Mengamalkan kitar semula dan guna semula barangan
i) Menggunakan minyak dan petrol tanpa plumbum.

PEMBELAJARAN BERASASKAN PROJEK: BAND 6
Menghasilkan poster mengenai pencemaran udara dan cara mengatasinya.

79

T1/PRAKTIS SUMATIF 6/RANGKA JAWAPAN:

SOALAN BUKU TEKS M/S 214-217

Salin / Cetak soalan dahulu, kemudian jawab menggunakan rangka jawapan yang
diberikan. Jawab soalan 1 hingga 6. Gambar tidak perlu lukis. Graf perlu lukis.

Soalan 1, 2, 3, 4, 5 (semak jawapan dengan merujuk buku teks m/s 282)

Panduan untuk soalan yang tiada jawapan.

Soalan 4 c) (ii)menggunakan alat pemadam api jenis serbuk _________________.

Soalan 5 c) Jarak ____________________ menjadi terhad

Soalan 6;

a) Disebabkan proses semula jadi seperti _______________________
organisma di dalam gua seperti kelawar yang telah mati dan pernafasan
kelawar dan haiwan-haiwan lain di dalam gua.

b) Obor akan _______________________ apabila aras oksigen terlalu rendah.
Oleh itu, penggunaan obor dapat memberi amaran kepada kita supaya tidak
meneruskan perjalanan kerana kita sudah memasuki kawasan yang rendah
oksigen.

c) Tidak kerana kita tidak mengetahui aras sebenar oksigen. Selain itu,
penggunaan obor juga hanya akan menambahkan lagi
_____________________________ di dalam gua.

d) Menggunakan _________________________ oksigen. Kerana kita dapat
mengetahui aras oksigen dengan lebih tepat dan dapat membuat tindakan
yang lebih awal.

**pilihan jawapan: sensor /terpadam /pereputan/ karbon dioksida

************************************************************************************************
T1/BAB 8/UNIT 8.1/PENGGUNAAN CERMIN

Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:
• membezakan antara imej sahih dan imej maya.
• berkomunikasi mengenai ciri imej dalam cermin satah, cermin cekung dan
cermin cembung.
• menyatakan bahawa jarak objek adalah sama dengan jarak imej dalam
cermin satah.
• menggunakan cermin satah untuk mengaplikasi konsep pantulan cahaya.
• mewajarkan aplikasi cermin cekung dan cermin cembung dalam
kehidupan.
• membina alat optik dan menghargai penggunaan alat optik untuk
meningkatkan keupayaan deria manusia.
• menyelesaikan masalah dalam kehidupan harian dengan mengaplikasi
cermin satah, cermin cekung dan cermin cembung

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.

Jawab semua soalan di bawah .

80

1. Aktiviti 8.1 (rujuk buku teks m/s 222)

Analisis:

a) Adakah imej yang terbentuk dalam rajah 8.1 imej sahih atau maya?

Imej sahih

b) Bandingkan ciri-ciri imej yang terbentuk dalam rajah 8.1 dengan rajah 8.2.

Rajah 8.1 Rajah 8.2

Imej sahih/ imej nyata Imej maya

Songsang Tegak

Boleh terbentuk pada skrin Tidak boleh terbentuk pada skrin
(terbentuk di belakang cermin)

2. Aktiviti 8.2 (rujuk buku teks m/s 223)
Pemerhatian:

Cermin Nyata/maya Ciri-ciri imej Saiz
Tegak/songsang

Satah Maya Tegak Sama

Cekung Maya Tegak Membesar

Cembung Maya Tegak Mengecil

Jarak imej dari cermin satah = 4 petak pada kertas graf (sama dengan jarak
objek ke cermin satah)

3. Padankan soalan di bawah: (rujuk buku teks m/s 224)

Cermin Aplikasi

• Membesarkan imej bagi membolehkan

Satah seseorang bersolek
• Digunakan oleh doktor gigi untuk melihat imej

gigi pesakit yang lebih besar

• Dipasang di selekoh jalan untuk membantu

pemandu memantau kenderaan di sebalik

Cekung selekoh

• Dipasang di pasar raya untuk membantu

pekedai mengawasi gerak geri pelanggan

• Membantu penari membetulkan

Cembung pergerakkannya

• Sebagai cermin pandang belakang kereta

4. Apakah fungsi cermin satah dalam periskop? (rujuk buku teks m/s 226)
Memantulkan cahaya dari permukaan laut ke mata ______________________.

5. Aktiviti 8.4 & Aktiviti 8.5 (rujuk buku teks m/s 226-228)
PEMBELAJARAN BERASASKAN PROJEK (BAND 6)
Projek merekabentuk alat optik seperti periskop atau kaleidoskop untuk
membantu penglihatan.

81

T1/BAB 8/UNIT 8.2/PENGGUNAAN CERMIN
Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:

• berkomunikasi mengenai sifat cahaya.

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.
Salin/Cetak dan jawab semua soalan di bawah .
1. Apakah sifat cahaya? (rujuk buku teks m/s 229,230)

• Bergerak ________________
• Lebih laju daripada __________________
• Tidak dapat menembusi objek ________________, maka

____________________________ terbentuk di belakang objek legap
• Boleh _____________________ oleh titisan air di langit untuk membentuk

pelangi.

2. (rujuk buku teks m/s 230)
• Bayang-bayang Hisyam adalah paling pendek pada waktu
____________________ ketika matahari berada kedudukan paling
_______________________.
• Pada waktu pagi dan senja, kedudukan matahari adalah paling
____________________ , maka bayang-bayang adalah paling
____________________.

T1/BAB 8/UNIT 8.3/PANTULAN CAHAYA
Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:

• menyatakan ciri imej cermin satah.
• berkomunikasi mengenai hukum pantulan.
• melukis gambar rajah sinar pantulan cahaya.
• menyelesaikan masalah dalam kehidupan seharian dengan mengaplikasi

konsep pantulan cahaya

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.

Jawab semua soalan di bawah .

1. Nyatakan ciri imej cermin satah. (rujuk buku teks m/s 231)
• ___________________________
• ___________________________
• ___________________________
• ___________________________
• Jarak objek = jarak imej

82

2. Eksperimen 8.1 (rujuk buku teks m/s 231-232)

Pernyataan masalah Apakah hubungan antara sudut tuju, i dengan sudut pantulan,
r?

Hipotesis Sudut tuju, i adalah sama dengan sudut pantulan, r.

Tujuan

Menyiasat hubungan sudut tuju, i dengan sudut pantulan, r

Pembolehubah Dimanipulasikan
Bahan / radas Bergerak balas
Dimalarkan
Cermin satah, kotak sinar, bekalan kuasa, kertas putih,
protraktor.

Susunan radas

1. Aktiviti ini dilakukan dalam keadaan gelap.

2. Kotak sinar dan cermin satah disusun di atas sehelai

kertas putih

3. Sinar cahaya yang menuju ke cermin satah ditujukan

Prosedur pada sudut i=10o

Keputusan 4. Sudut pantulan, r diukur
Kesimpulan 5. Langkah 3 dan 4 diulangi dengan sudut tuju, i = 20 o,

30 o, 40 o dan 50 o.

6. Keputusan dicatatkan dalam bentuk jadual di bawah.

Sudut tuju, i(o) Sudut pantulan, r (o)

10 10

20 20

Hipotesis diterima

Sudut tuju,i = sudut pantulan, r

3. Nyatakan Hukum Pantulan: (rujuk buku teks m/s 232)
• Sinar tuju, sinar pantulan dan garis normal berada pada satah yang
__________.
• Sudut tuju adalah ____________ dengan sudut pantulan

4. Nyatakan aplikasi pantulan dalam kehidupan harian: (rujuk buku teks m/s 232)
• Perkataan tersongsang ___________ boleh dibaca oleh pemandu melalui
cermin pandang belakang.
• Segi tiga pemantul ______________ diletakkan di jalan raya supaya kereta
rosak dapat dilihat dalam keadaan gelap
• Pemantul ___________ jalan membolehkan pemandu melihat jalan dalam
keadaan gelap

**pilihan jawapan: cahaya / mata / sisi

83

T1/BAB 8/UNIT 8.4/PEMBIASAN CAHAYA

Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:
• mengitlak bahawa pembiasan cahaya berlaku apabila cahaya bergerak
melalui medium yang berbeza ketumpatan.
• melukis gambar rajah sinar pembiasan cahaya apabila cahaya melalui
medium berbeza ketumpatan.
• merumuskan hubungan antara sudut tuju, i dan sudut biasan, r apabila
cahaya bergerak dari medium kurang tumpat ke lebih tumpat.
• mewajarkan aplikasi pembiasan cahaya dalam kehidupan.

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.

Salin/Cetak dan jawab semua soalan di bawah .

1. ___________________cahaya ialah perubahan arah perambatan apabila
cahaya bergerak melalui dua medium yang berbeza ketumpatan. (rujuk buku
teks m/s 233)

2. Nyatakan contoh pembiasan cahaya dalam kehidupan. (rujuk buku teks m/s 233)
• Sebatang pensil kelihatan ________________ apabila direndal di dalam
air.
• Dasar kolam kelihatan lebih _____________ dan ikan yang berenang
kelihatan seperti berenang di atas permukaan air apabila dipandang dari
atas permukaan.

3. Eksperimen 8.2: (rujuk buku teks m/s 235)

Pernyataan masalah Apakah hubungan antara sudut tuju dengan sudut biasan? Dengan
menambahkan sudut tuju, adakah sudut biasan juga akan bertambah?

Hipotesis Semakin besar sudut tuju, i, semakin besar sudut biasan, r.

Mengkaji hubungan antara sudut tuju, i dengan sudut biasan, r apabila

Tujuan cahaya bergerak dari medium kurang tumpat (udara) ke medium lebih

tumpat (blok kaca)

Dimanipulasikan

Pemboleh ubah Bergerak balas
Dimalarkan

Bahan / radas Bongkah kaca, kotak sinar, plat satu celah, pembaris, bekalan kuasa,
kertas putih, protraktor.

Susunan radas

Prosedur 1. Eksperimen ini dijalankan di dalam bilik yang gelap.
2. Satu blok kaca diletak di atas sehelai kertas putih dan

bentuknya dilakar.
3. Satu sinar tuju dihalakan ke blok tersebut, arahnya ditanda

84

dan sinar tuju tersebut dilukis dengan menggunakan

pembaris.

4. Arah sinar yang keluar dari blok tersebut ditandakan dan sinar

tersebut dilukis dengan menggunakan pembaris.

5. Blok kaca dialihkan, titik masuk dan titik keluar sinar tersebut

disambungkan untuk menunjukkan arah sinar dalam blok

tersebut.

6. Gatis normal dilukis pada titik masuk.

7. Sinar tuju, i dan sinar biasan, r diukur dengan menggunakan

protraktor.

8. Langkah 3 hingga 7 diulang untuk sudut tuju yang berlainan.

9. Keputusan direkodkan dalam jadual.

Sudut tuju, i Sudut biasan, r

10 6

Keputusan 20 12
Analisis
Kesimpulan 30 18

40 24

50 30

a) Plotkan graf i melawan r

b) Berdasarkan graf sudut tuju,i melawan sudut biasan r,

apakah hubungan antara sudut tuju,i dengan

sudut biasan, r?

Sudut biasan, r bertambah secara linear dengan sudut tuju, i

c) Apakah yang berlaku kepada sinar cahaya apabila sinar
cahaya itu bergerak dari:

• Medium kurang tumpat ke medium lebih tumpat?
Sinar cahaya pembiasan _________________ garis normal,
maka sudutnya lebih kecil daripada sudut tuju.

• Medium lebih tumpat ke medium kurang tumpat?
Sinar cahaya pembiasan _________________ garis normal,
maka sudutnya lebih besar daripada sudut tuju

Sudut biasan, r kurang daripada sudut tuju, i apabila sinar cahaya
merambat dari medium kurang tumpat ke medium lebih tumpat.

4. Mengapakah dasar kolam renang yang dalam kelihatan cetek?
______________________ cahaya berlaku apabila sinaran cahaya daripada
dasar kolam renang bergerak keluar daripada air.

5. Sinar cahaya terbiar pada sudut tertentu dalam dua kes seperti di bawah.
Bezakan ketumpatan kedua-dua medium dalam kes di bawah.

85

Kes 1:

• sinar biasan __________________ garis normal, maka cahaya
merambat dari medium kurang tumpat ke medium kurang tumpat.

Kes 2:

• sinar biasan ______________________ garis normal, maka cahaya
merambat dari medium kurang tumpat ke medium lebih tumpat.

**pilihan jawapan: mendekati / menjauhi

T1/BAB 8/UNIT 8.5/PENYEBARAN CAHAYA

Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:
• berkomunikasi mengenai penyebaran cahaya.
• menjelaskan dengan contoh penyebaran cahaya dalam kehidupan seharian.

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.

Salin/Cetak dan jawab semua soalan di bawah .

1. (rujuk buku teks m/s 236)
• Cahaya putih terdiri daripada ______________ warna yang berlainan
yang dikenali sebagai spektrum.
• Setiap juzuk warna ini mempunyai panjang gelombang dan
_____________________ yang berbeza dalam sesuatu medium.

2. Aktiviti 8.7: (rujuk buku teks m/s 238)
Pemerhatian A/B:
a) Senaraikan mengikut urutan tujuh warna yang terbentuk pada skrin:
(rujuk buku teks m/s 237) **mat jingga ke hutan bawa itik ungu
• merah

• _________________

• _________________

• _________________

• _________________

• _________________

• ungu

3. Nyatakan komponen warna yang terbias paling banyak dan paling sedikit dalam
fenomena di atas. Kaitkan fenomena ini dengan kelajuan setiap komponen warna
tersebut. (rujuk buku teks m/s 236)
Warna ___________ paling sedikit terbias kerana mempunyai kelajuan paling
tinggi.
Warna ___________ paling banyak terbias kerana mempunyai kelajuan paling
rendah.

86

4. Jelaskan penyebaran cahaya dalam pelangi. (rujuk buku teks m/s 237)
Apabila sinar matahari mengenai titisan air hujan di langit, maka cahaya putih
akan _________________ dan _________________ kepada tujuh warna yang
berlainan.

T1/BAB 8/UNIT 8.6/PENYERAKAN CAHAYA

Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:
• berkomunikasi mengenai penyerakan cahaya
• menjelaskan dengan contoh penyerakan cahaya dalam kehidupan harian

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.

Salin/Cetak dan jawab semua soalan di bawah .

1. Mengapakah penyerakan cahaya berlaku?
Penyerakan cahaya berlaku apabila sinar cahaya ________________ dan
______________________ ke semua arah oleh molekul gas dan zarah-zarah
habuk dalam udara. (rujuk buku teks m/s 239)

2. Isi tempat kosong dengan perkataan betul. (rujuk buku teks m/s 239, 240)

• Cahaya __________ • Cahaya __________ kurang diserak
banyak diserak berbanding berbanding dengan cahaya biru.
dengan cahaya merah.
• Namun, cahaya matahari bersinar
• Maka, langit kelihatan biru secara mengufuk, menyebabkan
pada waktu _____________ cahaya merah dan jingga akan
melalui atmosfera tanpa gangguan.

• Maka, langit kelihatan kemerahan
pada waktu ______________.

3. Aktiviti 8.8: (rujuk buku teks m/s 240)

Pemerhatian:

Bahan / radas Pemerhatian

Susu cair Kebiruan

Skrin putih Tompok merah

Analisis:

a) Apakah fungsi penambahan serbuk susu ke dalam air?

Sebagai molekul-molekul udara

87

T1/BAB 8/UNIT 8.7/PENAMBAHAN DAN PENOLAKAN CAHAYA

Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:
• mengenal pasti warna primer.
• mengenal pasti penambahan warna-warna primer bagi membentuk warna
• merekodkan warna yang terhasil pada skrin selepas cahaya melalui
penapis warna.
• membezakan penambahan dan penolakan cahaya.
• menjelaskan dengan contoh penambahan dan penolakan cahaya dalam
kehidupan harian

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.

Salin/Cetak dan jawab semua soalan di bawah .

1. Aktiviti 8.9: (rujuk buku teks m/s 241, 242)
Tiga lampu berwarna dibiarkan terpasang seperti dalam rajah. Apakah warna
yang terbentuk pada bahagian A, B, C dan D?

Pertambahan cahaya

Warna primer (warna asas) Warna sekunder

• ___________________ A. ____________________
• ___________________ B. ____________________
• ___________________ C. ____________________
D. ____________________

2. (rujuk buku teks m/s 244)
• Penapis warna primer hanya membenarkan warna yang
________________ untuk melaluinya.
• Penapis warna sekunder hanya membenarkan warna yg sama dan warna
primer yang membentuknya sahaja untuk melaluinya.

Cahaya Kuning _________________________________
putih Magenta _________________________________
_________________________________
Sian

• Warna yang lain akan diserap.
• Objek hitam menyerap semua warna dalam cahaya putih

88

3. Aktiviti 8.10: (rujuk buku teks m/s 244, 245)

Pemerhatian:

Kotak Penapis Penapis Warna cahaya pada skrin
sinar primer sekunder

- Merah

Merah Kuning Merah
Magenta Merah

Sian Tiada cahaya

Cahaya Hijau - Hijau
putih Kuning Hijau
Magenta Tiada cahaya
Hijau
Sian

- Biru
Tiada cahaya
Biru Kuning
Magenta Biru
Biru
Sian

4. Apakah perbezaan penambahan dan penolakan cahaya?

(rujuk buku teks m/s 245)

Penambahan cahaya Penolakan cahaya

Percampuran cahaya warna primer Berlaku apabila objek legap
bagi _________________ warna _________________ cahaya yang

sekunder sama warna dengannya dan
___________________ warna lain

5. Nyatakan contoh penambahan cahaya dan penolakan cahaya dalam kehidupan
seharian. (rujuk buku teks m/s 246)

a) ___________________________________________________________
b) ___________________________________________________________

___________________________________________________________
c) ___________________________________________________________
d) ___________________________________________________________

___________________________________________________________

T1/PRAKTIS SUMATIF 8/RANGKA JAWAPAN:
SOALAN BUKU TEKS M/S 250-252
Salin / Cetak soalan dahulu, kemudian jawab menggunakan rangka jawapan yang
diberikan. Jawab soalan 1 hingga 10. Gambar tidak perlu lukis.

89

Soalan: (rujuk jawapan dalam buku teks m/s 283)
1. ________________________________________________________________

________________________________________________________________
________________________________________________________________
2. .

3. _______________________________________________
4.

a) ____________________________________
b) ____________________________________
c) ____________________________________
d) ____________________________________
5. (rujuk ciri-ciri imej cermin satah)
__________________________________________________________
6. Cermin _______________
Berfungsi untuk melihat kenderaan di belakang dengan lebih jelas.

**pilihan jawapan: kenderaan / cekung

7.

90

8. Penyebaran cahaya

9. Cermin ____. Cermin ______ ialah cermin _________________ yang boleh
meluaskan kawasan penglihatan.
**pilihan jawapan: cekung / cembung / P @ Q @ R

10. Mereka suatu _________________________________.(rujuk gambar di bawah)

T1/BAB 9/UNIT 9.1/SISTEM DAN STRUKTUR BUMI

Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:
• berkomunikasi mengenai sistem Bumi.
• menjelaskan perbezaan antara lapisan bumi berdasarkan komposisi dan
sifat fizik.
• menyedari bahawa keadaan fizik yang sesuai menampung kehidupan hanya
wujud di Bumi.

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.

Jawab semua soalan di bawah .

1. Nyatakan 4 komponen utama dalam sistem Bumi. (rujuk buku teks m/s 256)
a) Zon udara - _____________________
b) Zon hidupan - _____________________
c) Zon air - _____________________
d) Zon batu & tanah - _____________________

2. Padankan jawapan yang betul. (rujuk buku teks m/s 257)

Lapisan Strafikasi atmosfera

m Eksosfera Tempat benda hidup bernafas, angin bertiup
e serta pembentukan awam, hujan dan salji
Juga dikenali sebagai ionosfera. Tempat
n Termosfera aurora terbentuk.
ai Lapisan yang sesuai dan stabil untuk
penerbangan kapal terbang. Wujud lapisan
k

Mesosfera ozon yang boleh menyerap sinaran ultraungu

Matahari.

Stratosfera Tempat berlakunya pembakaran dan
penghancuran meteorit.

Troposfera Menampung satelit komunikasi yang
mengorbit

**Teropong Siti Mek Tak Esok?

91

3. Gariskan jawapan
Semakin tinggi altitud, semakin (rendah/tinggi) tekanan dan suhu udara. (rujuk
graf dalam buku teks m/s 258).

4. Lengkapkan jadual di bawah: (rujuk buku teks m/s 258)

Zon stratifikasi dalam lautan

a)________________ • Air cetek dan cahaya boleh tembus
• Sesuai untuk habitat tumbuhan

• Ada sedikit/tiada cahaya

b)________________ • Tumbuhan sukar hidup
• Habitat haiwan laut yang besar (sotong raksasa, ikan

paus)

• Amat dalam dan tiada cahaya

c)________________ • Habitat haiwan yang badan berkilau / bersinar dalam

gelap

5. Seekor ikan menangkap mangsa menggunakan cahaya. Dalam zon laut yang
manakah ikan ini boleh ditemui? Mengapa?
Zon ________________. Tiada cahaya yang boleh menembusi sampai ke zon
ini.

6. Rajah menunjukkan taburan air di Bum. Nyatakan proses yang terlibat dalam
kitar air di bawah: (rujuk buku teks m/s 259)

Proses
____________

Proses
____________

**pilihan jawapan: kondensasi / penyejatan

92

7. Lengkapkan jadual struktur bumi; (rujuk buku teks m/s 260)
Lapisan utama

a)Kerak
Litosfera

b)_____________ Astenosfera
Mesosfera

Luar
c)_____________ Dalam

8. Nyatakan faktor-faktor Bumi sesuai untuk semua hidupan: (rujuk buku teks m/s
260)
a) Kedudukan Bumi tidak terlalu dekat / jauh dari
_______________________.
b) ______________ tidak terlalu panas / sejuk.
c) Kewujudan _______________ dan oksigen

Pembelajaran berasaskan projek (band 6)

Projek merekabentuk model bumi yang menunjukkan perbezaan antara kerak,
mantel dan teras.

T1/BAB 9/UNIT 9.2/BAHAN BUMI
Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:

• menerangkan jenis dan ciri batuan.
• berkomunikasi bagi membezakan proses pembentukan batuan.

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.
Jawab semua soalan di bawah .
1. Lengkapkan jadual di bawah: (rujuk buku teks m/s 262)

Jenis batuan a)______________ b) _____________ c) _____________
Terbentuk
Proses Mampatan bahan- Batuan
Ciri-ciri penyejukan/ bahan enapan igneus/sedimen
pembekuan oleh sungai, terdedah kepada
magma/lava dari glasier, angin tekanan dan suhu
yang sangat tinggi
mantel Ada banyak
lapisan yang Lebih keras
Mengandungi kadangkala daripada batuan
pelbagai bahan berongga dan
mengandungi fosil asalnya
mineral

93

2. Mengapakah fosil tidak dapat dijumpai dalam batuan igneus?
Batu igneus terbentuk daripada magma yang __________________. Magma
bersuhu sangat ________________ maka tidak ada hidupan yang dapat hidup di
dalamnya.
**pilihan jawapan: tinggi / menyejuk

T1/BAB 9/UNIT 9.3/PROSES UTAMA BUMI
Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:

• berkomunikasi mengenai proses eksogen dan endogen

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.
Jawab semua soalan di bawah .
1. Lengkapkan jadual perbezaan proses utama bumi:

(rujuk buku teks m/s 263, 264)

Proses Eksogen Endogen
Apa?
Proses yang berlaku di Proses yang berpunca
Contoh ________________ bumi daripada

_______________ bumi

• Luluhawa • Proses olakan mantel

• __________________ • __________________

• __________________ __________________

__________________ __________________

__________________ • __________________

• __________________ __________________

__________________

__________________

94

2. Padankan yang berikut: (rujuk buku teks m/s 263, 264)

Proses Huraian

Hakisan Melibatkan pergerakan tanah dari atas cerun ke bahagian

bawah akibat daya tarikan graviti seperti tanah runtuh

Luluhawa Proses penghausan yang dialami oleh permukaan Bumi

akibat tindakan agen-agen yang bergerak seperti air, angin

dan ombak

Susutan Proses pemecahan dan penguraian atau pereputan batuan

jisim dan akibat perubahan suhu, air, hujan, tindakan fros dan

susutan mikroorganisma

darat

Angkutan Menurut Teori Plat Tektonik, kerak bumi dibahagikan

dan kepada beberapa keping plat. Plat-plat ini sentiasa bergerak

pengenapan menyebabkan proses pertembungan dan pencapahan yang

menghasilkan pelbagai bentuk Bumi serta hanyutan benua.

(*semua benua asalnya satu benua yang besar)

Olakan Bahan-bahan yang telah diluluhawa/terhakis akan dibawa
mantel oleh agen seperti air, angin, ombak dan glasier yang
Plat tektonik kemudiannya terenap akibat halaju agen menjadi perlahan.
Magma yang cair dan panas keluar dari lohong gunung
Aktiviti berapi melalui bentuk letusan yang kuat dan tertimbun di
magma sekeliling cerun lohong sehingga membentuk kon gunung
berapi.
Berlaku apabila suhu yang tinggi dalam bahagian mantel
dan teras Bumi menghasilkan arus-arus perolakan di lapisan
astenosfera yang berupaya menggerakkan kerak Bumi

T1/BAB 9/UNIT 9.4/PROSES UTAMA BUMI

Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:
• berkomunikasi mengenai geobencana.
• menjana idea bagaimana sains dan teknologi digunakan untuk menghadapi

geobencana.
• menyedari bahawa bencana alam memberi impak terhadap kehidupan alam

sekitar

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.

Jawab semua soalan di bawah .

1. Berikut merupakan gambar kejadian geobencana kesan daripada proses
endogen.Namakan kejadian itu.(rujuk buku teks m/s 265, 266)

95

Volkanisme

geobencana

2. Nyatakan alat yang dicipta oleh ahli sains untuk meramal kejadian geobencana.
.(rujuk buku teks m/s 266)
a) Seismograf (alat untuk mengesan gempa ________________)
b) Radar untuk mengesan _______________ / ombak besar
c) Satelit kaji cuaca

3. Apakah kesan geobencana kepada manusia? (rujuk buku teks m/s 267)
a) __________________________
b) __________________________
c) __________________________
d) __________________________

96

**********************************************************************************************
PEMBELAJARAN BERASASKAN PROJEK (BAND 6)
Projek mengkaji kemajuan sains dan teknologi boleh menyediakan manusia untuk
menghadapi kemungkinan geobencana.
TINDAKAN: Dalam sehelai kertas A4

• Pilih satu alat yang dicipta untuk mengesan geobencana
• Gambar
• Huraian

T1/BAB 9/UNIT 9.5/PROSES UTAMA BUMI
Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:

• berkomunikasi mengenai skala masa geologi.
• menerangkan kaedah penentuan usia bumi.
• berkomunikasi mengenai fosil.
• menaakul kepentingan fosil kepada perkembangan sains kini.

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.
Jawab semua soalan di bawah .
1. (rujuk buku teks m/s 268)

• usia bumi dianggarkan ______________ tahun daripada meteorit yang
diperolehi.

• ____________ masa geologi ialah satu rekod tentang kejadian utama dan
kepelbagaian hidupan yang wujud dalam sejarah Bumi.

2. Apakah era yang sedang kita diami atau lalui sekarang?
(rujuk buku teks m/s 268)
_______________________________________________________________

3. Apakah fosil? (rujuk buku teks m/s 269)
________________________________________________________________
________________________________________________________________

4. Bilakah ikan mula wujud di Bumi? (rujuk buku teks m/s 269)
________ juta tahun dahulu

5. Antara serangga dengan tumbuhan berbunga, yang manakah wujud dahulu di
Bumi? (rujuk buku teks m/s 269)
___________________________

97

6. Nyatakan kepentingan fosil kepada perkembangan sains kini. (rujuk buku teks
m/s 269)
a) ___________________________________________________________

___________________________________________________________

b) ___________________________________________________________

___________________________________________________________

T1/BAB 9/UNIT 9.6/SUMBER BUMI DAN GEOLOGI GUNAAN

Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:
• menerangkan mengenai air permukaan dan risikonya.
• menerangkan air bawah tanah dari segi kepentingan dan risikonya.
• berkomunikasi mengenai mineral ekonomi.
• menerangkan pembentukkan petroleum dan arang batu.
• berkomunikasi mengenai hidroterma.
• menyelesaikan masalah kesan buruk daripada aktiviti manusia yang tidak

dirancang dengan baik kepada semua hidupan dii Bumi.

Arahan: Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link video yang diberikan.

Jawab semua soalan di bawah .

1. Lengkapkan jadual di bawah: (rujuk buku teks m/s 270)

Air permukaan Air bawah tanah

Apa? Dijumpai di Dijumpai di ___________
Contoh? ___________permukaan permukaan bumi

bumi • Akuifer

• Air laut, kolam, sungai.

Punca • Bahan _____________ • __________ kimia &
pencemaran? (perindustrian & racun serangga yang
perumahan) meresap ke dalam tanah.
(pertanian)
• Baja berlebihan & racun
perosak (pertanian) • __________ bahan
kimia/industri & domestik
(tapak pelupusan
sampah)

98

2. Lengkapkan peta pokok di bawah: (rujuk buku teks m/s 271)
Mineral ekonomi

Mineral logam Mineral bukan logam Mineral ________

Contoh: Contoh: Contoh:
• ________________ • ______ batu* • Berguna
• Petroleum*
• ________________ (*bahan api) dalam bidang
elektronik
• ________________

3. Air kolam yang dipanaskan oleh haba daripada Bumi secara semula jadi dikenali
sebagai proses _________________. (rujuk buku teks m/s 272)

4. Apakah kelebihan hidroterma daripada prospek ekonomi?
(rujuk buku teks m/s 272)
a) (perlancongan) kolam air _______________
b) (penjanaan ______________) tenaga geoterma

5. Nyatakan kesan buruk aktiviti manusia kepada hidupan bumi.

(rujuk buku teks m/s 272)

Aktiviti Kesan buruk

• _________________ • ____________________

• _________________ • ____________________

• _________________ • Kepupusan flora dan fauna

• Pembakaran terbuka • Pencemaran air, udara,terma & bunyi

• Pemanasan global

6. Senaraikan langkah-langkah bagi menjamin sumber bahan mineral yang
berterusan:
a) ___________ semula
b) Penggunaan bahan mineral secara ______________________

**pilihan jawapan: berhemah / kitar

7. Apakah kesan pembalakan hutan yang berleluasa?
• Menurunkan penghasilan gas _______________ menyebabkan
kandungan karbon dioksida semakin tinggi.
• Karbon dioksida adalah gas rumah kaca yang boleh memerangkap
kepanasan matahari lalu menyebabkan pemanasan _______________
• Bekalan oksigen semakin berkurang untuk ________________ hidupan.
• ________________ tanah.
**pilihan jawapan: global / hakisan / pernafasan / oksigen

99