สรุปเนื้อหาการพยาบาลผู้ใหญ่

- Vanillymandelic acis-VMA (ระดบั free catecholamines) ในปัสสำวะ 20 ชว่ั โมง และ
catecholamines metabolites ในเลือดจะสูงข้ึน

4. Lab ; BS (hyperglycemia), Hct สูง

การดแู ลรักษา

1. Rest ศีรษะสูงเพ่ือป้องกนั ภำวะ orthostatic hypotenrion
2. monitor EKG
3. ใหย้ ำกลุม่ alpha adrenergic blocking agents เช่น Phentolamine
4. ผำ่ ตดั
5. หลงั กำรผำ่ ตดั บำงรำยอำจตอ้ งไดร้ ับฮอร์โมนทดแทนในกลุ่ม corticosteroid เพ่ือ
ป้องกนั ภำวะตอ่ มหมวกไตทำงำนไมเ่ พยี งพอ
6. หลงั ผำ่ ตดั BP อำจต่ำ และ Hypoglycemia เน่ืองจำกขำด cathecolamine จำนวนมำก

ข้อวนิ ิจฉัยการพยาบาลก่อนผ่าตัด adrenalectomy

1. มีโอกำสรับอนั ตรำยจำก HT crisis เนื่องจำกใหฮ้ อร์โมน catecholamine จำกเน้ืองอก
2. มีควำมไมส่ ุขสบำย : ปวดศีรษะ ใจสน่ั กระวนกระวำย เหง่ือออก จำกพยำธิสภำพโรค
3. เสี่ยงต่อกำรเกิดอุบตั ิเหตุลื่นลม้ ตกเตียงจำกมีควำมผิดปกติในกำรมองเห็น/ภำวะ
orthostatic hypotension เน่ืองจำกไดร้ ับยำควบคุมระดบั ควำมดนั โลหิต
4. มีภำวะไม่สมดุลของสำรน้ำและอิเลก็ โทรไลต์

กจิ กรรมการพยาบาล (ก่อนผ่าตัด)

1. IV fluid ประเมิน intake&output

2. ดูแลกำรไดร้ ับสำรอำหำรที่เพียงพอ

3. V/S ประเมิน BP อำกำรหวั ใจเตน้ เร็ว ใจสั่น
4. ดูแลควำมสุขสบำยทวั่ ไป
5. ดูแลไมใ่ หเ้ กิดอำกำรทอ้ งผกู

6. แนะนำกำรเปลี่ยนท่ำ
7. ดูแลดำ้ นจิตใจ
8. ดูแลกำรใหย้ ำลดควำมดนั โลหิต ในรำยท่ี BP สูง
ขอ้ วนิ ิจฉยั กำรพยำบำลหลงั ผำ่ ตดั adrenalectomy
1. เส่ียงตอ่ กำรเกิดภำวะแทรกซอ้ นจำกตอ่ มหมวกไตทำงำนไมเ่ พียงพอ
2. ไมส่ ุขสบำย : ปวดแผลผำ่ ตดั
3. ไมส่ ำมำรถวำงแผนดูแลตนเองได้ เน่ืองจำกขำดควำมรู้กำรปฏิบตั ิตวั เก่ียวกบั โรค
กจิ กรรมการพยาบาล (หลังผ่าตดั ) โดยทวั่ ไปเหมือนกบั ก่อนผำ่ ตดั แต่มีเพิ่มเติมที่สำคญั ดงั น้ี
1. ประเมิน S/S จำกภำวะ adrenal insufficiency
2. ช่วยเหลือบรรเทำอำกำรปวดและใหย้ ำแกป้ วดตำมแผนกำรรักษำ
3. ใหค้ ำแนะนำกำรดูแลตนเอง

บทที่ 4 การพยาบาลผู้ป่ วยทมี่ ีความผดิ ปกติของต่อมไทรอยด์

ตอ่ มไทรอยด์ เป็นตอ่ มขนำดเลก็ ท่ีมีรูปร่ำงเหมือนผีเส้ืออยทู่ ี่คอใตล้ ูกกระเดือกมีขนำด
ยำว 4 ซม.กวำ้ ง 1-2 ซม.ทำหนำ้ ที่สร้ำงฮอร์โมน ควบคุมกำรเผำผลำญพลงั งำน อณุ หภมู ิของ
ร่ำงกำย ควำมแขง็ แรงของกลำ้ มเน้ือ ระดบั ไขมนั ในเลือด รวมท้งั อำรมณ์และควำมรู้สึก

ปกติตอ่ มไทรอยดจ์ ะหลง่ั ฮอร์โมนออกมำในปริมำณที่เหมำะสม ฮอร์โมนที่สำคญั คือ
Tetraiodothyronine(thyroxin หรือ T4) และ Triiodothyronine(T3) โดยฮอร์โมนน้ีจะมีธำตุไอโอ
ดินเป็นส่วนประกอบท่ีสำคญั ถำ้ ฮอร์โมนหลงั่ นอ้ ยไปเรียก Hypothyroid ร่ำงกำยจะเผำผลำญ
นอ้ ยลง แตถ่ ำ้ ฮอร์โมนหลงั่ มำกร่ำงกำยจะเผำผลำญมำกทำใหน้ ้ำหนกั ลดเรียก Hyperthyroid

ภำวะท่ีมีไทรอยดฮ์ อร์โมนมำกกวำ่ ปกติ (Hyperthyroidism) เกิดจำกต่อมไทรอยดห์ ลง่ั
T3 และ T4 ออกมำมำกกวำ่ ปกติ

ผลของ Hyperthyroidism ต่อระบบตำ่ งๆ มีดงั น้ี
ระบบตอ่ มไร้ทอ่ : คอหอยพอก
ระบบหวั ใจและหลอกเลือด : Cadiac output สูงข้ึน, ใจสั่น, ชีพจรเตน้ เร็ว, ควำมดนั
โลหิตสูง, หวั ใจหอ้ งลำ่ งซำ้ ยโต
ระบบประสำท : ไมม่ ีสมำธิ, กระวนกระวำย, นอนไมห่ ลบั
ระบบทำงเดินอำหำร : หิวบอ่ ย, น้ำหนกั ตวั ลด
ระบบผวิ หนงั : เหง่ือออกมำก, ผมร่วง, กำรงอกของเลบ็ ผดิ ปกติ, ฝ่ำมือแดง
ระบบสืบพนั ธุ์ : ประจำเดือนออกนอ้ ยในผหู้ ญิง, เส่ือมสมรรถภำพทำงเพศในผชู้ ำย
ระบบกระดูกและกลำ้ มเน้ือ : กลำ้ มเน้ืออ่อนแรง

การดแู ลรักษา

1. รักษำดว้ ยยำตำ้ นไทรอยด์ เช่น Methimazone (Tapazole)
2. รักษำดว้ ย Radioactive iodine
3. รักษำดว้ ยกำรผำ่ ตดั
4. รักษำดว้ ยยำ Beta adrenergic blocking agents

ตัวอย่างข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล

1. เสี่ยงต่อกำรส่งเลือดออกจำกหวั ใจลดลง เนื่องจำกหวั ใจทำงำนหนกั ข้ึนจำกกำรเพิม่
กำรเผำผลำญของร่ำงกำย ร่วมกบั มีกำรเปลี่ยนแปลงกำรไหลเวียนของเลือดดำและแรงตำ้ นของ
หลอดเลือดส่วนปลำย

2. ขำดควำมสมดุลของภำวะโภชนำกำรโดยไดร้ ับสำรอำหำรนอ้ ยกวำ่ ที่ร่ำงกำยตอ้ งกำร
เน่ืองจำกร่ำงกำยมีกำรเผำผลำญอำหำรมำกกวำ่ ปกติ

3. ทอ้ งเสีย เน่ืองจำกกระเพำะอำหำรและลำไส้มีกำรเคลื่อนไหวมำกข้ึน
4. เสี่ยงต่อกำรขำดสมดุลอิเลก็ โทรไลต์ เน่ืองจำกทอ้ งเสีย คลื่นไส้ อำเจียน เหงื่อออกมำก
5. แบบแผนกำรนอนหลบั ถกู รบกวน เน่ืองจำกวติ กกงั วล และซิมพำเทติกทำงำนมำกข้ึน
6. เสี่ยงต่อกำรบำดเจ็บที่กระจกตำ เน่ืองจำกตำโปน

7. วิตกกงั วล เนื่องจำกถกู กระตุน้ ไดง้ ่ำยและสูญเสียกำรควบคุมอำรมณ์
8. ขำดควำมรู้เก่ียวกบั โรค กำรรักษำ และกำรดูแลตนเอง

ภำวะที่มีไทรอยดฮ์ อร์โมนนอ้ ยกวำ่ ปกติ (Hypothyroidism) เกิดจำก 1) ควำมบกพร่องใน
กำรสังเครำะห์ฮอร์โมนของต่อมไทรอยด์ (Primary) 2) ควำมผิดปกติของตอ่ มใตส้ มองส่วนหนำ้ /
hypothalamus (Secondary)

ผลของ Hypothyroidism ต่อระบบตำ่ งๆ มีดงั น้ี
ระบบตอ่ มไร้ท่อ : Prolactin level เพ่มิ ข้ึน
ระบบหวั ใจและหลอกเลือด : Bradycardia
ระบบประสำท : เซ่ืองซึม
ระบบทำงเดินอำหำร : เบื่ออำหำร, กระเพำะและลำไส้เคลื่อนไหวชำ้
ระบบผวิ หนงั : ตวั เยน็ , ผวิ แหง้
ระบบทำงเดินปัสสำวะ : GFR ลดลง, มีน้ำคงั่ , บวม, Na ต่ำ
ระบบเลือด : ภำวะโลหิตจำง, ตวั เยน็ มำก, Maxedoma coma

การดแู ลรักษา : ใหไ้ อโอดีนทดแทน (Thyraxine T4 replacment) เช่น Levothyroxine

ตัวอย่างข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล

1. ควำมทนต่อกำรทำกิจกรรมลดลง เนื่องจำกเคลื่อนไหวตวั ชำ้
2. ขำดควำมสมดุลของภำวะโภชนำกำรโดยไดร้ ับสำรอำหำรมำกกวำ่ ที่ร่ำงกำยตอ้ งกำร
เนื่องจำกร่ำงกำยมีกำรเผำผลำญอำหำรนอ้ ยกวำ่ ปกติ
3. ทอ้ งผกู เนื่องจำกกำรทำหนำ้ ท่ีของระบบทำงเดินอำหำรลดลง
4. เส่ียงตอ่ กำรขำดควำมสมดุลของอณุ หภมู ิในร่ำงกำย เน่ืองจำกกำรไหลเวยี นเลือดไป
เลี่ยงท่ีผวิ หนงั ลดลง ร่วมกบั ต่อมไขมนั และตอ่ มเหงื่อทำงำนลดลง
5. เสี่ยงตอ่ ภำวะน้ำเกิน เนื่องจำกอตั รำกำรกรองท่ีไตนอ้ ยลง
6. เส่ียงตอ่ ภำวะน้ำเกิน เนื่องจำกอตั รำกำรกรองที่ไตนอ้ ยลง
7. กำรสื่อสำรบกพร่อง เน่ืองจำกควำมสำมำรถในกำรพดู และคิดชำ้ ลง

บทท่ี 4 การพยาบาลผ้ปู ่ วยท่ีมีความผดิ ปกติของต่อมไทรอยด์

ต่อมพำรำไทรอยด์ หรือ Parathyroid Glands เป็นตอ่ มไร้ทอ่ ที่จำเป็นต่อชีวิต (Essentail
endocrine gland) ขนำดเลก็ เท่ำเมลด็ ถว่ั เขียว ฝังอยดู่ ำ้ นหลงั ของตอ่ มไทรอยดด์ ำ้ นละ 2 ต่อม รวม
เป็น 4 ตอ่ ม ทำหนำ้ ท่ีผลิต และหลงั่ ฮอร์โมน "พำรำทอร์โมน" (Parathormone) ซ่ึงเป็นสำรพอลิ
เพปไทด์ ประกอบดว้ ยกรดอะมิโน 84 โมเลกลุ ทำหนำ้ ท่ีร่วมกบั แคลซิโทนิน และวติ ำมินดี

หน้าทข่ี องต่อมพาราไทรอยด์ มีดงั นี้

- กระตุน้ กำรสร้ำงเซลล์ osteoclasts ที่ทำหนำ้ ท่ีสลำยกระดูก โดยวติ ำมินดีจะรวมกบั

พำรำฮอร์โมน ช่วยสลำยแคลเซียมออกจำกกระดูก เพ่อื รักษำระดบั ปกติของแคลเซียมในเลือด

- เพ่มิ กำรดูดแคลเซียมกลบั จำกท่อหน่วยไตเขำ้ สู่เลือด ทำใหก้ ำรขบั ถำ่ ยแคลเซียมไปกบั
ปัสสำวะลดลง และมีระดบั แคลเซียมในเลือดเพ่มิ ข้ึน

- กระตนุ้ ใหส้ งั เครำะหว์ ิตำมินดีเพมิ่ เพื่อทำใหม้ ีกำรดูดซึมแคลเซียมท่ีลำไสเ้ ล็กเพิ่มข้ึน
- ลดระดบั ฟอสเฟตท่ีกระดูก ไต และลำไส้เลก็ กระตนุ้ กำรขบั ฟอสเฟตไปกบั ปัสสำวะ

1. Hyperparathyroidism แบง่ เป็น 2 ชนิด คือ

1) Primary hyperparathyroidism เกิดจำกควำมผิดปกติที่ต่อม Parathyroid เช่น เน้ืองอก
2) Secondary hyperparathyroidism เกิดจำกสำเหตุอ่ืนที่ไมเ่ กี่ยวขอ้ งกบั ตอ่ ม parathyroid

ผลของ hyperparathyroidism ต่อระบบตำ่ งๆ
ระบบกลำ้ มเน้ือ และกระดูก : มวลกระดูกบำงลง, ปวดกระดูก, เกิดโรคกระดูกพรุน
ระบบหวั ใจ และหลอดเลือด : ใจส่นั , หวั ใจเตน้ ผดิ จงั หวะ, หวั ใจเตน้ เร็ว, เส่ียงต่อกำรเกิด
stroke, โรคหวั ใจ และ HT
ระบบทำงเดินปัสสำวะ : Hypercalciuria, Hyperphosphaturia, Alkaline urine
ระบบประสำท : ไมม่ ีสมำธิ หงุดหงิด สับสน ซึมเศร้ำ นอนไมห่ ลบั กำรจำลดลง
ระบบทำงเดินอำหำร : ปวดทอ้ ง, เกิดแผลในกระเพำะอำหำร, ทอ้ งผกู , คลื่นไส,้ อำเจียน

การดแู ลรักษา

1. ผำ่ ตดั เอำเน้ืองอกออก
2. รักษำดว้ ยวธิ ีอื่นไม่ผำ่ ตดั ไดแ้ ก่ กำรใหย้ ำขบั ปัสสำวะ Calcimimetics Cinacalcet

ใหฮ้ อร์โมน Calcitonin ให้ Calcium chelators กำรใหค้ ำแนะนำ เช่น กระตุน้ ผปู้ ่ วยดื่มน้ำมำกๆ

ตวั อย่างข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล
1. ควำมทนตอ่ กำรทำกิจกรรมลดลง เนื่องจำกอ่อนลำ้ กลำ้ มเน้ือออ่ นแรง ปวดกระดูก
2.เสี่ยงต่อกำรหกลม้ เนื่องจำกมวลกระดูกบำง โรคกระดูกพรุน และปวดกระดูก
3. ปวดเฉียบพลนั เน่ืองจำกมีกำรสลำยมวลกระดูกมำกข้ึน ซ่ึงเป็นผลกระทบจำกกำรเพม่ิ
ของระดบั แคลเซียมในเลือด

2. Hypoparathyroidism เกิดจำกมีกำรหลง่ั PTH ลดลง หรือประสิทธิภำพในกำรออกฤทธ์ิของ
PTH ลดลง ทำให้ Ca ถกู ปล่อยออกจำกกระดูกลดลง กำรดูกลบั Ca ท่ีลำไสล้ ดลง Ca ในเลือดต่ำ

ผลของ hypoparathyroidism ต่อระบบตำ่ งๆ
ระบบกลำ้ มเน้ือและกระดูก : มีอำกำรชำ และปวดคลำ้ ยเขม็ ทิ่มบริเวณปำก มือ และเทำ้
ระบบหวั ใจและหลอดเลือด : กำรเตน้ ของหวั ใจผดิ ปกติ
ระบบประสำท : เหน่ือยลำ้ , อ่อนเพลีย, ปวดศีรษะ, Deep tendon reflex เพ่มิ ข้ึน,
กระสับกระส่ำย, อำรมณ์แปรปรวน, วติ กกงั วล, ซึมเศร้ำ, มีปัญหำดำ้ นกำรจำ, นอนไม่หลบั
ระบบทำงเดินอำหำร : ปวดทอ้ ง

การดูแลรักษา

ให้ 10% Calcium chloride หรือ Calcium gluconate ทำงหลอดเลือดดำอยำ่ งชำ้ ๆ
(มำกกวำ่ 10-15 นำที) หลงั ผำ่ นพน้ อนั ตรำยควรใหผ้ ปู้ ่ วยรับประทำนแคลเซียมต่อ ส่วนกำรขำด
วติ ำมินรักษำดว้ ย Calcitriol 0.5-2.0 mg/day และสำหรับภำวะท่ีมีแมกนีเซียมต่ำให้กำรรักษำดว้ ย
50% Magnesium sulfate 2 cc

ตวั อย่างข้อวนิ จิ ฉัยทางการพยาบาล
1. เส่ียงตอ่ กำรไดร้ ับบำดเจ็บ เน่ืองจำกอำกำรชกั /เกร็งจำกกำรหดตวั ของกลำ้ มเน้ือ
2. ควำมทนตอ่ กิจกรรมลดลง เน่ืองจำกออ่ นลำ้ และมีกำรรับรู้บกพร่อง

3. แบบแผนกำรหำยใจไม่มีประสิทธิภำพ เนื่องจำกเกิดกำรหดเกร็งของหลอดลม