สื่อการสอน

ภมู ศิ าสตรก์ ายภาพ
ทวีปเอเชยี

บทที่ 1
ภมู ศิ าสตร์กายภาพทวปี เอเชีย

สาระสาคญั
ภูมศิ าสตร์กายภาพ คอื วิชาที่เกี่ยวขอ้ งกบั ลกั ษณะการเปลี่ยนแปลงของสง่ิ แวดล้อมทาง กายภาพ

(Physical Environment) ที่อยรู่ อบตวั มนุษย์ ทัง้ ส่วนที่เป็นธรณีภาค อุทกภาค บรรยากาศ ภาค และชีวภาค
ตลอดจนความสมั พันธท์ างพนื้ ที่ (Spatial Relation) ของสิ่งแวดลอ้ มทางกายภาพ ต่าง ๆ ดงั กล่าวขา้ งต้น
การศึกษาภูมศิ าสตร์ทางกายภาพทวีปเอเชยี ทาให้สามารถวเิ คราะห์เหตผุ ลประกอบกบั การสงั เกต พิจารณาสง่ิ
ท่ผี นั แปรเปล่ยี นแปลงในภมู ภิ าคตา่ ง ๆ ของทวีปเอเชียไดเ้ ป็นอย่างดี การศึกษาภูมศิ าสตร์ กายภาพแผนใหม่
ต้องศึกษาอย่างมีเหตุผล โดยอาศยั หลักเกณฑท์ างภูมิศาสตรห์ รือหลกั เกณฑส์ ถิติ ซึ่งเป็นข้อเทจ็ จรงิ จากวชิ าใน
แขนงทีเ่ กยี่ วขอ้ งกันมาพจิ ารณาโดยรอบคอบ

ผลการเรยี นรู้ทค่ี าดหวัง
1. อธิบายลกั ษณะทางภมู ิศาสตรก์ ายภาพของประเทศในทวีปเอเชยี ได้
2. มีความรู้ทางดา้ นภูมิศาสตรก์ ายภาพสามารถเขา้ ใจสภาพกายภาพของโลกวา่ มอี งคป์ ระกอบ และมี

การเปลี่ยนแปลงท่ีมีผลตอ่ สภาพความเป็นอยู่ของมนษุ ย์อย่างไร
3. สามารถอธบิ ายการใชแ้ ละประโยชนข์ องเครือ่ งมือทางภูมศิ าสตรไ์ ด้
4. อธิบายความสมั พันธ์ของสภาพภูมิศาสตรก์ ายภาพของไทยทส่ี ง่ ผลตอ่ ทรัพยากรตา่ ง ๆ และ

ส่ิงแวดล้อมได้
5. อธบิ ายความสมั พันธ์ของการดารงชวี ิตให้สอดคล้องกับทรพั ยากรในประเทศไทยและ ประเทศใน

ทวีปเอเชยี ได้

ขอบข่ายเน้อื หา
เรอ่ื งที่ 1 ลักษณะทางภมู ิศาสตรก์ ายภาพของประเทศในทวีปเอเชยี

1.1 ท่ตี งั้ และอาณาเขต
1.2 ลักษณะภูมปิ ระเทศ
1.3 สภาพภูมอิ ากาศ
เรอ่ื งท่ี 2 การเปล่ยี นแปลงสภาพภมู ศิ าสตร์กายภาพ
2.1 การเปล่ยี นแปลงสภาพภูมศิ าสตรก์ ายภาพทีส่ ง่ ผลกระทบต่อวิถชี ีวิตความ เปน็ อยขู่ องคน

เร่ืองท่ี 3 วธิ ใี ช้เครอื่ งมอื ทางภูมิศาสตร์
3.1 แผนที่
3.2 ลูกโลก
3.3 เขม็ ทิศ
3.4 รปู ถา่ ยทางอากาศและภาพถ่ายจากดาวเทียม
3.5 เคร่อื งมือเทคโนโลยเี พ่ือการศึกษาภูมิศาสตร์

เร่ืองที่ 4 สภาพภูมศิ าสตร์กายภาพของไทยท่ีส่งผลตอ่ ทรัพยากรตา่ ง ๆ และส่ิงแวดล้อม
เร่ืองที่ 5 ความสาคัญของการดารงชวี ติ ใหส้ อดคล้องกบั ทรัพยากรในประเทศ

5.1 ประเทศไทย
5.2 ประเทศในเอเชีย

สอื่ ประกอบการเรยี นรู้

1. แบบเรยี นรายวิชาสังคมศกึ ษา สาระการพฒั นาสงั คม ระดับมธั ยมศกึ ษาตอนต้น หลักสูตร
การศึกษานอกระบบระดบั การศกึ ษาขัน้ พนื้ ฐาน พทุ ธศักราช 2551

2. เคร่ืองมือทางภูมศิ าสตร์ เช่น แผนท่ี ลกู โลก เขม็ ทิศ รปู ถ่ายทางอากาศและภาพถ่ายจากดาวเทียม
3. เว็บไซต์

เรื่องท่ี 1
ลักษณะทางภูมศิ าสตร์กายภาพของประเทศในทวีปเอเชีย

1.1 ที่ต้งั และอาณาเขต

ทวีปเอเชยี เป็นทวปี ที่มีขนาดใหญท่ สี่ ุดในโลก มีพ้นื ที่ประมาณ 44,648,953 ล้านตารางกโิ ลเมตร

มีดินแดนทต่ี ่อเนื่องกบั ทวีปยโุ รปและทวีปแอฟริกา แผน่ ดินของทวีปยโุ รปกับทวีปเอเชยี ทต่ี ่อเนื่องกัน เรียก
รวมว่า ยเู รเชยี พ้ืนท่สี ว่ นใหญอ่ ยูเ่ หนือเสน้ ศูนย์สูตรมีทาเลท่ีตง้ั ตามพกิ ดั ภมู ิศาสตร์ คอื จาก ละติจดู 11 องศา
ใต้ ถงึ ละติจูด 77 องศา 41 ลิปดาเหนือ บรเิ วณแหลมเชลยูสกนิ (Chelyuskin) สหพันธรฐั รสั เซยี และจาก
ลองจจิ ูดท่ี 26 องศา 04 ลิปดาตะวนั ออก บริเวณแหลมบาบา (Baba) ประเทศตุรกี ถงึ ลองจิจดู 169 องศา
30 ลิปดาตะวนั ตก ท่ีบรเิ วณแหลมเดชเนฟ (Dezhney) สหพันธรฐั รัสเซยี โดยมีอาณาเขต ติดตอ่ กับดินแดน
ตา่ ง ๆ ดังตอ่ ไปนี้

ทิศเหนือ จรดมหาสมุทรอาร์กติก มีแหลมเชลยสู กินของสหพนั ธรฐั รสั เซยี เป็นแผ่นดินอยู่เหนอื สดุ ท่ี
ละติจดู 77 องศาเหนือ

ทศิ ใต้ จรดมหาสมุทรอินเดีย มีเกาะโรติ (Roti) ของติมอร์-เลสเต เปน็ ดินแดนอย่ใู ต้ท่สี ดุ ที่ละติจูด 11
องศาใต้

ทิศตะวันออก จรดมหาสมุทรแปซฟิ ิก มแี หลมเดชเนฟของสหพนั ธรฐั รัสเซยี เป็นแผน่ ดินอยูต่ ะวนั ออก
ทีส่ ดุ ทลี่ องจจิ ดู 170 องศาตะวนั ตก

ทศิ ตะวนั ตก จรดทะเลเมดเิ ตอร์เรเนียนและทะเลดา มที ิวเขาอรู าลก้นั ดินแดนกับทวีปยโุ รป และมี
ทะเล แดงกบั คาบสมทุ รไซไน (Sinai) กั้นดนิ แดนกบั ทวปี แอฟริกา มีแหลมบาบาของตรุ กีเป็นแผ่นดนิ อยู่
ตะวนั ตกสุด ทลี่ องจจิ ูด 26 องศาตะวนั ออก

1.2 ลักษณะภมู ปิ ระเทศ

ทวีปเอเชียมีลกั ษณะภูมิประเทศแตกต่างกันหลายชนดิ ในสว่ นท่ีเป็นภาคพื้น ทวีป แบง่ ออกเปน็ เขต
ตา่ ง ๆ ได้ 5 เขต คอื

1) เขตท่รี าบต่าตอนเหนือ เขตที่ราบต่าตอนเหนือ ได้แก่ ดินแดนท่ีอยู่ทางตอนเหนอื ของทวีป เอเชีย

ในเขตไซบเี รีย สว่ นใหญอ่ ยู่ในเขตโครงสร้างแบบหินเกา่ ท่เี รียกวา่ แองการาชีลด์ มีลกั ษณะภูมิประเทศ

เปน็ ที่ราบขนาดใหญ่ มแี มน่ ้าออ็ บ แม่นา้ เยนเิ ซและแมน่ ้าลนี า่ ไหลผา่ น บรเิ วณนมี้ อี าณาเขตกว้างขวางมาก แต่
ไม่ค่อยมีผคู้ นอาศัยอยู่ ถึงแม้ว่าจะเป็นทีร่ าบ เพราะเนือ่ งจากมภี มู ิอากาศหนาวเย็นมากและทาการ เพาะปลกู
ไมไ่ ด้

2) เขตทีร่ าบลุ่มแม่นา้ เขตทีร่ าบลุม่ แม่นา้ ไดแ้ ก่ ดนิ แดนแถบลุ่มแม่น้าต่าง ๆ ซ่ึงมีลักษณะภมู ิ
ประเทศเป็นท่ีราบและมักมดี ินอดุ มสมบูรณเ์ หมาะแก่การเพาะปลูก สว่ นใหญ่อยทู่ างเอเชียตะวันออก เอเชียใต้

และเอเชียตะวนั ออกเฉียงใต้ ไดแ้ ก่ ท่ีราบลมุ่ ฮวงโห ทีร่ าบล่มุ แม่นา้ แยงซเี กยี งในประเทศจีน ท่ีราบลมุ่

แมน่ า้ สินธ์ุ ทรี่ าบลุ่มแมน่ ้าคงคาและท่รี าบลุ่มแม่น้าพรหมบุตรในประเทศปากีสถาน อินเดีย และ

บังกลาเทศ ท่ีราบลุม่ แมน่ ้าไทกริส ที่ราบลุม่ แม่นา้ ยูเฟรท่ีสในประเทศอริ ัก ท่ีราบลุ่มแม่น้าโขงตอนล่างใน
ประเทศกมั พชู าและ เวยี ดนาม ทร่ี าบล่มุ แม่น้าแดงในประเทศเวยี ดนาม ที่ราบลุ่มแม่นา้
เจา้ พระยาในประเทศไทย ทรี่ าบลุ่มแม่นา้ สาละวนิ ตอนลา่ ง ท่รี าบล่มุ แม่นา้ อริ ะวดใี นประเทศสาธารณรฐั แหง่
สหภาพพม่า

3) เขตเทือกเขาสงู เปน็ เขตเทือกเขาหินใหมต่ อนกลาง ประกอบไปดว้ ยท่รี าบสงู และเทือกเขา

มากมาย เทอื กเขาสงู เหล่านี้ส่วนใหญเ่ ปน็ เทอื กเขาทแ่ี ยกตัวไปจากจดุ รวม ทเี่ รียกวา่ ปามีรน์ อต หรือภาษา

พ้ืนเมืองเรียกวา่ “ปามรี ์คนุ ยา” แปลว่า หลงั คาโลกจากปามีรน์ อต มีเทือกเขาสงู ๆ ของทวีปเอเชียหลายแนว
ซึ่งอาจแยกออกได้ดังนี้

เทอื กเขาที่แยกไปทางทิศตะวันออก ไดแ้ ก่ เทือกเขาหมิ าลยั เทอื กเขาอาระกันโยมาและเทอื กเขา ทีม่ ี
แนวตอ่ เนื่องลงมาทางใต้ มีบางส่วนท่จี มหายไปในทะเลและบางส่วนโผล่ขน้ึ มาเปน็ เกาะในมหาสมุทรอินเดยี
และมหาสมุทรแปซิฟิก ถัดจากเทือกเขาหมิ าลัยข้นึ ไปทางเหนอื มเี ทือกเขาท่ีแยกไปทางตะวนั ออก ได้แก่

เทอื กเขาคนุ ลนุ เทือกเขาอลั ตนิ ตัก เทอื กเขานานซานและแนวที่แยกไปทางทิศตะวนั ออกเฉียงเหนือ

ไดแ้ ก่ เทือกเขาเทียนชาน เทือกเขาอลั ไต เทือกเขาหินแกน เทือกเขายาโบลนอย เทือกเขาสตาโนวอยและ
เทือกเขาโกลี มา เทือกเขาที่แยกไปทางทิศตะวนั ตกแยกเป็นแนวเหนือและแนวใต้ แนวเหนอื ได้แก่ เทือกเขา

ฮินดกู ชู เทือกเขาเอลบูชร์ ส่วนแนวทิศใต้ ไดแ้ ก่ เทือกเขาสไุ ลมาน เทือกเขาซากรอส ซ่ึงเมื่อเทือกเขา

ทงั้ 2 นี้ มาบรรจบกนั ที่อาร์เมเนียนนอตแล้ว ยังแยกออกอีกเป็น 2 แนวในเขตประเทศตรุ กี คือ แนวเหนือเปน็
เทือกเขาปอนตกิ และ แนวใต้เปน็ เทือกเขาเตารัส

4) เขตทร่ี าบสูงตอนกลางทวีป เขตท่รี าบสงู ตอนกลางเปน็ ทีร่ าบสูงอยู่ระหวา่ งเทือกเขาหินใหม่ ที่
สาคญั ๆ ไดแ้ ก่ ทร่ี าบสงู ทิเบตซึง่ เปน็ ทร่ี าบสงู ขนาดใหญ่และสงู ท่ีสุดในโลก ท่ีราบสงู ยูนนาน ทางใตข้ อง

ประเทศจีนและท่รี าบสงู ทีม่ ีลักษณะเหมือนแอง่ ชอื่ “ตากลามากัน” ซึ่งอยู่ระหวา่ งเทอื กเขาเทียนซาน

กบั เทอื กเขาคุนลนุ แต่อยสู่ งู กวา่ ระดับน้าทะเลมากและมีอากาศแหง้ แล้งเปน็ เขตทะเลทราย
5) เขตทีร่ าบสงู ตอนใต้และตะวนั ตกเฉียงใต้ เขตท่ีราบสูงตอนใต้และตะวันตกเฉยี งใต้ ไดแ้ ก่ ทีร่ าบสงู

ขนาดใหญ่ทางตอนใตข้ องทวีปเอเชยี ซ่ึงมคี วามสงู ไม่มากเท่ากบั ที่ราบสงู ทางตอนกลางของทวีปท่รี าบ สูง

ดงั กลา่ ว ได้แก่ ทีร่ าบสูงเดคคานในประเทศอินเดีย ที่ราบสงู อหิ ร่านในประเทศอิหรา่ นและอัฟกานิสถาน

ที่ ราบสงู อนาโตเลียในประเทศตรุ กีและทรี่ าบสงู อาหรบั ในประเทศซาอดุ ีอาระเบยี

1.3 สภาพภูมิอากาศ

สภาพภูมิศาสตรแ์ ละพืชพรรณธรรมชาตใิ นทวีปเอเชีย แบ่งไดด้ ังน้ี

1) ภมู ิอากาศแบบป่าดิบชนื้ เขตภมู อิ ากาศแบบปา่ ดิบชืน้ อยู่ระหวา่ งละติจดู ท่ี 10 องศา

เหนอื ถึง 10 องศาใต้ ได้แก่ ภาคใตข้ องประเทศไทย มาเลเซยี อนิ โดนีเซีย และฟลิ ิปปินส์ มคี วามแตกต่างของ
อณุ หภมู ิ ระหวา่ งกลางวันและกลางคืนไม่มากนัก มีปริมาณน้าฝนมากกวา่ 2,000 มิลลิเมตร (80 นิ้ว) ต่อปี
และมฝี นตก ตลอดปีพชื พรรณธรรมชาติเป็นป่าดงดิบ ซึ่งไม่มฤี ดูท่ีผลัดใบและมีตน้ ไมห้ นาแน่น สว่ นบรเิ วณปาก
แมน่ า้ และชายฝง่ั ทะเลมีพชื พรรณธรรมชาตเิ ป็นปา่ ชายเลน

2) ภมู ิอากาศแบบมรสุมเขตร้อนหรือร้อนชืน้ แถบมรสุม เป็นดินแดนท่อี ยู่เหนือละติจดู 10 องศา
เหนอื ข้ึนไป มฤี ดูแล้งและฤดฝู นสลบั กันประมาณปลี ะเดือน ไดแ้ ก่ บริเวณคาบสมทุ รอนิ เดีย และคาบสมุทรอิน
โดจนี เขตน้ีเป็นเขตท่ีไดร้ บั อิทธพิ ลของลมมรสุม ปรมิ าณน้าฝนจะสูงในบริเวณดา้ นต้นลม (Winward side)
และ มฝี นตกน้อยในดา้ นปลายลม (Leeward side) หรือเรียกวา่ เขตเงาฝน (Rain shadow)
พชื พรรณธรรมชาติเป็นป่ามรสุมหรือปา่ ไม้ผลัดใบในเขตรอ้ น พนั ธุไ์ มส้ ่วนใหญเ่ ปน็ ไม้ใบกว้างและเปน็ ไม้เนอ้ื
แขง็ ท่ีมคี ่าในทางเศรษฐกิจหรือปา่ เบญจพรรณ เช่น ไมส้ กั ไม้จนั ทน์ ไมป้ ระดู่ เป็นต้น ปา่ มรสุม มีลกั ษณะเป็น
ปา่ โปรง่ มากกว่าป่าไม้ในเขตร้อนชื้น บางแหง่ มีไม้ขนาดเล็กข้นึ ปกคลุมบริเวณดินช้นั ล่างและบาง แห่งเป็นปา่ ไผ่
หรือหญ้าปะปนอยู่

3) ภมู อิ ากาศแบบทุ่งหญ้าเมอื งรอ้ น มีลักษณะอากาศคลา้ ยเขตมรสมุ มฤี ดูแลง้ กบั ฤดูฝน แต่ ปริมาณ
นา้ ฝนน้อยกว่า คือ ประมาณ 1,000 - 1,500 มลิ ลเิ มตร (40 - 60 น้วิ ) ต่อปี อณุ หภมู เิ ฉลย่ี ตลอดปี ประมาณ
21 องศาเซลเซยี ส (70 องศาฟาเรนไฮต์) อณุ หภูมิกลางคืนเยน็ กวา่ กลางวนั ได้แก่ บรเิ วณตอนกลาง ของ
อินเดยี สาธารณรฐั แห่งสหภาพพม่าและคาบสมุทรอินโดจนี
พชื พรรณธรรมชาตเิ ปน็ ปา่ โปร่งแบบเบญจพรรณ ถัดเขา้ ไปตอนในจะเปน็ ทุ่งหญ้าสูงตั้งแต่ 60 - 360
เซนติเมตร (2 - 12 ฟตุ ) ซงึ่ จะงอกงามดใี นฤดฝู น แต่แห้งเฉาตายในฤดหู นาวเพราะชว่ งนีอ้ ากาศแหง้ แล้ง

4) ภมู ิอากาศแบบมรสุมเขตอบอุน่ อยู่ในเขตอบอ่นุ แต่ไดร้ ับอิทธิพลของลมมรสมุ มฝี นตกในฤดู ร้อน
ฤดูหนาวคอ่ นขา้ งหนาว ได้แก่ บริเวณภาคตะวันตกของจีน ภาคใต้ของญีป่ นุ่ คาบสมุทรเกาหลี ฮอ่ งกง ตอน
เหนือของอนิ เดียในสาธารณรัฐประชาชนลาวและตอนเหนือของเวยี ดนาม
พชื พรรณธรรมชาตเิ ปน็ ไมผ้ ลัดใบหรอื ไมผ้ สม มีท้งั ไม้ใบใหญ่ทีผ่ ลัดใบและไม้สนที่ไม่ผลัดใบ ในเขต สาธารณรฐั
ประชาชนจนี เกาหลี ทางใต้ของเขตน้เี ปน็ ปา่ ไม้ผลดั ใบ ส่วนทางเหนือมีอากาศหนาวกวา่ ปา่ ไมผ้ สม และป่าไม้
ผลัดใบ เช่น ตน้ โอ๊ก เมเปิล ถ้าขน้ึ ไปทางเหนืออากาศหนาวเย็นจะเป็นปา่ สนทม่ี ีใบเขยี วตลอดปี

5) ภมู อิ ากาศแบบอบอุ่นภาคพน้ื ทวีป ไดแ้ ก่ ทางเหนือและตะวนั ออกเฉียงเหนือของประเทศ
สาธารณรฐั ประชาชนจนี เกาหลเี หนอื ภาคเหนือของญ่ีปุน่ และตะวันออกเฉยี งใตข้ องไซบเี รีย มฤี ดูร้อน ที่
อากาศร้อน กลางวนั ยาวกวา่ กลางคนื นาน 5 - 6 เดือน เป็นเขตปลูกขา้ วโพดไดด้ ีเพราะมฝี นตกในฤดูร้อน

ประมาณ 750 - 1,000 มม. (30 - 40 นิ้ว) ตอ่ ปี ฤดหู นาวอุณหภมู ิเฉล่ยี ถึง 7 องศาเซลเซียส (18 องศาฟาเรน
ไฮต์) เปน็ เขตที่ความแตกต่างระหวา่ งอุณหภมู ิมีมาก
พชื พรรณธรรมชาติเป็นปา่ ผสมระหวา่ งไมผ้ ลัดใบและป่าสนลกึ เขา้ ไปเปน็ ทงุ่ หญา้ สามารถ เพาะปลูกขา้ วโพด
ขา้ วสาลีและเลีย้ งสัตว์พวกโคนมได้ สว่ นแถบชายทะเลมกี ารทาป่าไม้บ้างเลก็ น้อย

6) ภมู อิ ากาศแบบทงุ่ หญา้ กงึ่ ทะเลทรายแถบอบอ่นุ มีอณุ หภูมสิ งู มากในฤดูรอ้ นและอุณหภมู ิตา่ มาก
ในฤดหู นาว มีฝนตกบา้ งในฤดูใบไมผ้ ลแิ ละฤดรู ้อน ได้แก่ ภาคตะวันตกของคาบสมุทรอาหรับ ตอนกลาง ของ
ประเทศตุรกี ตอนเหนอื ของภาคกลางของอหิ ร่าน ในมองโกเลียทางตะวนั ตกเฉยี งเหนือของจนี
พชื พรรณธรรมชาตเิ ปน็ ทุ่งหญ้าส้ัน (Steppe) ทุง่ หญา้ ดังกล่าวมีการชลประทานเข้าถึงใช้เลี้ยงสตั ว์ และ
เพาะปลูกขา้ วสาลี ขา้ วฟ่าง ฝา่ ย ได้ดี

7) ภมู อิ ากาศแบบทะเลทราย มีความแตกต่างระหว่างอุณหภูมิกลางวนั กับกลางคืนและฤดู

ร้อน กับฤดหู นาวมาก ไดแ้ ก่ ดินแดนทอี่ ยูภ่ ายในทวปี ทม่ี ีเทือกเขาปดิ ล้อม ทาให้อิทธพิ ลจากมหาสมุทรเข้าไป
ไมถ่ ึง ปริมาณฝนตกนอ้ ยกวา่ ปลี ะ 250 มม. (10 นิว้ ) ไดแ้ ก่ บรเิ วณคาบสมทุ รอาหรบั ทะเลทรายโกบี ทะเล
ทรายธาร์ และท่ีราบสงู ทิเบต ท่รี าบสงู อิหรา่ น บริเวณที่มนี า้ และต้นไมข้ ึน้ เรียกว่า โอเอซิส (Oasis)
พืชพรรณธรรมชาติเป็นอนิ ทผลมั ตะบองเพชรและไมป้ ระเภทมีหนาม ชายขอบทะเลทราย ส่วนใหญ่ เป็นทงุ่
หญา้ สลับป่าโปรง่ มกี ารเลย้ี งสัตว์ประเภททีเ่ ล้ยี งไว้ใชเ้ น้ือและทาการเพาะปลูกต้องอาศยั การ ชลประทานชว่ ย

8) ภูมิอากาศแบบเมดิเตอร์เรเนียน อากาศในฤดรู ้อน รอ้ นและแห้งแล้งในเลบานอน ซเี รีย อิสราเอล
และตอนเหนือของอริ กั พชื พรรณธรรมชาติเป็นไมต้ ้นเต้ีย ไม้พุ่มมีหนาม ตน้ ไม้เปลือกหนาทท่ี นต่อความแหง้
แลง้ ในฤดู ร้อนไดด้ ี พืชท่ีเพาะปลกู ได้แก่ สม้ อง่นุ และมะกอก

9) ภมู อิ ากาศแบบไทกา (ก่งึ ขั้วโลก) มีฤดหู นาวยาวนานและหนาวจดั ฤดูรอ้ นส้ัน มีน้าคา้ งแข็งได้ ทุก
เวลาและฝนตกในรูปของหิมะ ได้แก่ ดนิ แดนทางภาคเหนอื ของทวปี บริเวณไซบเี รีย
พชื พรรณธรรมชาติเปน็ ปา่ สน เปน็ แนวยาวทางเหนอื ของทวปี ทเี่ รียกว่า ไทกา (Taiga) หรอื ป่า สนของไซบเี รยี

10) ภูมิอากาศแบบทุนดรา (ข้ัวโลก) เขตนี้มฤี ดหู นาวยาวนานมาก อากาศหนาวจดั มีหิมะ

ปกคลุม ตลอดปี ไม่มีฤดูร้อน พชื พรรณธรรมชาตเิ ปน็ พวกตะไคร่นา้ และมอสส์
11) ภมู ิอากาศแบบทส่ี ูง ในเขตทสี่ ูงอณุ หภูมจิ ะลดลงตามระดับความสงู ในอัตราความสงู เฉลย่ี

ประมาณ 1 องศาเซลเซียสต่อความสงู 10 เมตร จงึ ปรากฏว่ายอดเขาสงู บางแหง่ แมจ้ ะอยู่ในเขตร้อน กม็ หี มิ ะ
ปกคลมุ ทั้งปี หรือเกือบตลอดปี ไดแ้ ก่ ท่รี าบสงู ทเิ บต เทือกเขาหิมาลยั เทือกเขาคนุ ลุน และเทอื กเขาเทยี นชาน
ซ่ึงมคี วามสูงประมาณ 5,000 - 8,000 เมตร จากระดบั นา้ ทะเล มีหมิ ะปกคลุมและมีอากาศหนาวเยน็ แบบขั้ว
โลก พชื พรรณธรรมชาติเปน็ พวกตะไคร่นา้ และมอสส์
การแบ่งภูมิภาค

ทวปี เอเชียนอกจากจะเป็นอนุภมู ิภาคของทวปี ยเู รเชยี ยังอาจแบง่ ออกเป็นสว่ นยอ่ ยดังน้ี
เอเชียเหนอื หมายถงึ รสั เซีย เรยี กอีกอยา่ งวา่ ไซบเี รีย บางครั้งรวมถงึ ประเทศทางตอนเหนือของ

เอเชยี ด้วย เชน่ คาซคั สถาน

เอเชยี กลาง ประเทศในเอเชยี กลาง ได้แก่

- สาธารณรัฐในเอเชยี กลาง 5 ประเทศ คือ คาซัคสถาน อุซเบกิสถาน ทาจิกิสถาน เติร์กเมนิ
สถานและครี ์กีซสถาน

- ประเทศแถบตะวันตกของทะเลสาบแคสเปยี น 3 ประเทศ คอื จอร์เจยี อารเ์ มเนีย และ
อาเซอร์ไบจานบางสว่ น

เอเชยี ตะวนั ออก ประเทศในเอเชยี ตะวันออก ได้แก่

- เกาะไต้หวนั และญป่ี นุ่ ในมหาสมุทรแปซิฟิก - เกาหลเี หนือและเกาหลใี ต้บนคาบสมุทร
เกาหลี

- สาธารณรฐั ประชาชนจีนและมองโกเลยี
เอเชยี ตะวนั ออกเฉยี งใต้ ดนิ แดนในเอเชยี ตะวนั ออกเฉยี งใต้ คอื ประเทศบนคาบสมุทรมลายู

คาบสมทุ รอนิ โดจนี เกาะตา่ ง ๆ ในมหาสมุทรอนิ เดยี และมหาสมทุ รแปซิฟิก เอเชยี ตะวนั ออกเฉยี งใต้
ประกอบด้วย

- ประเทศตา่ ง ๆ ในแผน่ ดนิ ใหญ่ ไดแ้ ก่ สาธารณรฐั แห่งสหภาพพม่า ไทย สาธารณรัฐ
ประชาธปิ ไตยประชาชนลาว กมั พชู าและเวยี ดนาม

- ประเทศต่าง ๆ ในทะเล ได้แก่ มาเลเซีย ฟิลปิ ปินส์ สงิ คโปร์ อินโดนีเซีย บรไู นและติมอร์
ตะวนั ออก (ติมอร์ เลสเต) ประเทศอินโดนเี ซียแยกได้เปน็ 2 สว่ น โดยมที ะเลจีนใต้คน่ั กลาง ท้ังสองสว่ นมที ้ัง
พน้ื ที่ทเี่ ป็นแผน่ ดินใหญแ่ ละเกาะ

เอเชียใต้ เอเชยี ใต้อาจเรยี กอีกอยา่ งวา่ อนทุ วปี อินเดีย ประกอบด้วย

- บนเทือกเขาหมิ าลยั ได้แก่ อินเดยี ปากีสถาน เนปาล ภฎู านและบงั กลาเทศ
- ในมหาสมุทรอนิ เดีย ได้แก่ ศรีลงั กาและมลั ดีฟส์
เอเชียตะวนั ตกเฉยี งใต้ (หรือเอเชียตะวันตก) ประเทศตะวนั ตกโดยเฉพาะในสหรัฐอเมริกามกั เรยี กอนุ

ภมู ิภาคนี้วา่ ตะวันออกกลางบางครง้ั “ตะวันออกกลาง” อาจหมายรวมถึงประเทศในแอฟรกิ าเหนอื เอเชีย
ตะวนั ตกเฉยี งใตแ้ บ่งย่อยได้เป็น

- อะนาโตเลยี (Anatolia) ซึ่งกค็ ือเอเชยี ไมเนอร์ (Asia Minor) เปน็ พืน้ ท่ีสว่ นที่เป็นเอเชยี ของ
ตุรกี

- ประเทศตรุ กี 97 9% ของตุรกี - ท่ีเป็นเกาะ คือ ไซปรสั ในทะเลเมดเิ ตอรเ์ รเนียน - กล่มุ เล
แวนต์หรอื ตะวันออกใกล้ ไดแ้ ก่ ซีเรยี อิสราเอล จอร์แดน เลบานอนและอริ ัก - ในคาบสมุทรอาหรบั ได้แก่
ซาอดุ ิอาระเบีย สหรฐั อาหรบั เอมเิ รตส์ บาหเ์ รน กาตาร์ อมาน
เยเมนและอา

- ท่ีราบสูงอิหรา่ น ไดแ้ ก่ อิหร่านและพื้นท่บี างสว่ นของประเทศอนื่ ๆ – อฟั กานสิ ถาน

ภาคผนวก

1. ใบงาน ชดุ การเรยี นรู้
ภูมิศาสตรก์ ายภาพทวปี เอเชีย

2. แบบทดสอบก่อน-หลงั เรยี น
3. คน้ หารปู ภาพเพมิ่ เติม
https://www.google.co.th/intl/th/earth/