39069

Αγαπητοί γονείς,

Το συγκεκριμένο βιβλίο απευθύνεται στους μαθητές της Εʹ Δημοτικού, με
σκοπό να τους βοηθήσει να εξασκηθούν στο μάθημα της Γλώσσας. Με αυτό
τα παιδιά μπορούν να ελέγξουν εύκολα και σύντομα τις γνώσεις τους στα διά-
φορα γλωσσικά φαινόμενα που διδάσκονται κατά τη διάρκεια της σχολικής
χρονιάς.

Το βιβλίο μας ακολουθεί μάθημα-μάθημα το σχολικό βιβλίο. Για κάθε μά-
θημα περιλαμβάνει ένα δισέλιδο τεστ με ερωτήσεις-ασκήσεις πολλαπλής
επιλογής, οι οποίες αφορούν:
– τη γραμματική ή/και το συντακτικό του μαθήματος
– την ορθογραφία του μαθήματος
– το λεξιλόγιο του μαθήματος (συνώνυμες και αντίθετες λέξεις, οικογένειες

λέξεων, σχήματα λόγου).
Στο τέλος κάθε ενότητας υπάρχει ένα Κριτήριο Αξιολόγησης με ερω-

τήσεις-ασκήσεις πολλαπλής επιλογής, για τη σύντομη ανασκόπηση βασικών
θεμάτων της ενότητας. Επιπλέον, μετά την ολοκλήρωση όλων των ενοτήτων,
περιέχονται και Επαναληπτικά Κριτήρια Αξιολόγησης σε όλη την ύλη.

Οι απαντήσεις όλων των ερωτήσεων-ασκήσεων βρίσκονται στο τέλος
του βιβλίου. Σε αυτές δίνονται κατά περίπτωση οι αναγκαίες εξηγήσεις/επι-
σημάνσεις που δικαιολογούν τις σωστές επιλογές, έτσι ώστε να μη μείνει στα
παιδιά καμία απορία ή αμφιβολία.

Νίκη Σάκκου, Αλεξάνδρα Στράτου

ΕΝΟΤΗΤΑ 1

ΜΑΘΗΜΑ: Ο φίλος μας το δάσος

✓ Να κυκλώσεις το σωστό.

1 . «Κάποτε θα το μετανιώσεις, αλλά τότε θα είναι πολύ αργά». Πόσα χρονικά επιρρήματα
υπάρχουν στην περίοδο αυτή;

α. κανένα β. ένα γ. δύο δ. τρία ε. τέσσερα

2 . Στην πρόταση «Δεν αντέχαμε άλλο τη ζέστη» το ρήμα δεν αντέχαμε είναι σε χρόνο:

α. παρατατικό β. αόριστο γ. ενεστώτα δ. παρακείμενο

3 . Ποιο από τα παρακάτω ρήματα είναι σε χρόνο συνοπτικό μέλλοντα;
α. θα διαβάζουμε β. θα διαβάζαμε γ. θα έχουμε διαβάσει δ. θα διαβάσουμε

4. Στην πρόταση «Αυτό δεν το έχει χρησιμοποιήσει κανείς» το ρήμα είναι σε χρόνο που
δηλώνει:

α. το παρελθόν β. το μέλλον γ. το παρόν

5 . Στην περίοδο «Σαν φτάσεις, πάρε με νωρίς το βράδυ» χρόνο φανερώνουν οι λέξεις/
φράσεις:

α. νωρίς – το βράδυ β. Σαν φτάσεις – νωρίς

γ. Σαν φτάσεις – το βράδυ δ. Σαν φτάσεις – νωρίς – το βράδυ

6 . Το ρήμα έδιωξαν είναι σε χρόνο: γ. συντελεσμένο
α. εξακολουθητικό β. συνοπτικό

7 . Ποιο από τα παρακάτω ρήματα εκφράζει το παρόν;

α. ρωτήσαμε β. θα φύγω γ. έχει σταματήσει δ. είχες προσπαθήσει

8 . Ποιο από τα παρακάτω ρήματα είναι σε χρόνο συνοπτικό μέλλοντα;
α. θα συμπληρωθούν β. θα περιμένετε γ. θα έχουμε διαβάσει

9 . Ποια από τις παρακάτω φράσεις εκφράζει χρόνο;

α. από κοντά β. κατά λάθος γ. μετά χαράς δ. από νωρίς

Οι απαντήσεις βρίσκονται στη σελ. 135.

4

Ο φίλος μας το δάσος

1 0. Ποιο από τα παρακάτω επιρρήματα είναι χρονικό;

α. βιαστικά β. οικογενειακά γ. εξαιρετικά

δ. υπερβολικά ε. δυνατά στ. καθυστερημένα

1 1. Τα επιρρήματα άμεσα και αμέσως είναι χρονικά.

α. Σωστό β. Λάθος

12. Στην πρόταση «Ο χρόνος κυλούσε παράξενα στο δάσος» η λέξη παράξενα είναι χρο-
νικό επίρρημα.

α. Σωστό β. Λάθος

13. Τέτοια πράγματα δε συνέβαιναν:

α. προτήτερα β. προτύτερα γ. πρωτήτερα δ. πρωτύτερα

14. Να φροντίσετε να είστε στο αεροδρόμιο:

α. εγκαίρος β. εγκαίρως γ. εγκέρως δ. εγκέρος

1 5. Πριν από λίγο έφυγε και έφτασε:

α. κιώλας β. κυόλας γ. κιόλας δ. κιόλλας

16. Τα βράδια ο παππούς κοιμάται νωρίς:

α. σινήθως β. σηνύθως γ. συνήθως δ. συνήθος

17. Ποια από τις παρακάτω λέξεις είναι αντίθετη της λέξης αυγή;

α. σούρουπο β. βράδυ γ. ξημέρωμα δ. απόγευμα

18. Όλες οι παρακάτω λέξεις είναι συνώνυμες της λέξης παράξενος, εκτός από μία. Ποια
είναι αυτή;

α. περίεργος β. αλλόκοτος γ. ασυνήθιστος

δ. ιδιότροπος ε. ιδανικός στ. ιδιόρρυθμος

19. Ποια από τις παρακάτω λέξεις δεν είναι συνώνυμη της λέξης εφήμερος;

α. παροδικός β. μόνιμος γ. πρόσκαιρος δ. περαστικός

20. Ποια από τις παρακάτω λέξεις είναι συνώνυμη της λέξης δειλινό;

α. βράδυ β. απόγευμα γ. νύχτα δ. σούρουπο ε. πρωινό

5

ΕΝΟΤΗΤΑ 1

Κριτήριο Αξιολόγησης στην 1η Ενότητα γ. φυσική
✓ Να κυκλώσεις το σωστό.
1 . Η Greenpeace είναι μια οργάνωση:
α. περιβαλλοντολογική β. περιβαλλοντική

2. Ψάρευε χρόνια χωρίς άδεια, ώσπου τον συνέλαβαν για: γ. λαθραλιεία
α. λαθροχειρία β. λαθροαλιεία

3. Παιδιά, δεν ξέρετε ότι σκουπίδια εδώ:
α. απαγορεύετε να πετάτε; β. απαγορεύεται να πετάται;

γ. απαγορεύετε να πετάται; δ. απαγορεύεται να πετάτε;

4. Στην περίοδο «Σ’ εκείνη την εποχή δεν υπήρχαν ακόμη τέτοια προβλήματα» χρόνο φα-
νερώνουν οι λέξεις/φράσεις:

α. Σ’ εκείνη την εποχή β. την εποχή – τέτοια

γ. Σ’ εκείνη την εποχή – ακόμη δ. την εποχή – ακόμη

5 . Στην πρόταση «Οι δυνατότητές του φαίνονταν τεράστιες» το ρήμα βρίσκεται σε χρόνο:
α. παροντικό και εξακολουθητικό β. παρελθοντικό και εξακολουθητικό

γ. παρελθοντικό και συνοπτικό δ. παρελθοντικό και συντελεσμένο

6 . Στην περίοδο «Ο ήλιος θα ανατέλλει και θα δύει πάντα» τα ρήματα βρίσκονται σε μέλ-
λοντα:

α. εξακολουθητικό β. συντελεσμένο γ. συνοπτικό

7 . Ποια από τις παρακάτω λέξεις δεν είναι συγγενική της λέξης δάσος; δ. δασοκόμος
α. δασικός β. αναδάσωση γ. δασύς

ε. δασύτριχος στ. δασμός ζ. δασαρχείο η. δασώδης

8 . Ποιο από τα παρακάτω ρήματα βρίσκεται σε παροντικό χρόνο;
α. βοήθησαν β. έχει δουλέψει γ. είχα χάσει δ. έλεγες

9. «Ώσπου να γυρίσεις, … τη δουλειά». Το ρήμα που συμπληρώνει σωστά την περίοδο αυτή
είναι:

α. έχω τελειώσει β. είχα τελειώσει γ. τελείωνα

δ. τελειώνω ε. θα έχω τελειώσει στ. τελείωσα

Οι απαντήσεις βρίσκονται στη σελ. 137.

10

Κριτήριο Αξιολόγησης

10. Στη φράση «περιβαλλοντική καταστροφή» συνώνυμη της λέξης περιβαλλοντική εί-
ναι η λέξη:

α. βιολογική β. φυσιολογική γ. οικολογική δ. οικοκυρική

1 1. Συνώνυμη της λέξης πολυδάπανος είναι η λέξη:
α. πολυάσχολος β. πολυδύναμος γ. πολυμήχανος δ. πολυέξοδος

12. «Χθες το βράδυ γύρισε σπίτι αρκετά νωρίς». Πόσα χρονικά επιρρήματα υπάρχουν στην
πρόταση αυτή;

α. κανένα β. ένα γ. δύο δ. τρία ε. τέσσερα

13. Ποια από τις παρακάτω φράσεις εκφράζει χρόνο;
α. για πάντα β. για μακριά γ. για πέταμα δ. για τίποτα

1 4. «Έτρεξε να φύγει γρήγορα, σαν την είδε που ερχόταν». Στην περίοδο αυτή χρόνο φα-
νερώνει η πρόταση:

α. να φύγει γρήγορα β. που ερχόταν

γ. σαν την είδε δ. σαν την είδε που ερχόταν

15. Το ρήμα γκρέμιζε στον ίδιο χρόνο αλλά στην παθητική φωνή σχηματίζεται ως εξής:
α. γκρεμίζονταν β. γκρεμιζόταν γ. γκρεμίζεται δ. γκρεμίστηκε

1 6. Στην πρόταση «Προστατεύω το δάσος» δεν είναι συνώνυμη της λέξης προστατεύω η
λέξη:

α. προφυλάσσω β. διαφυλάσσω γ. περιφρουρώ δ. υποστηρίζω

17. Πόσα είναι τα συνθετικά της λέξης πετρελαιοκηλίδα;
α. ένα β. δύο γ. τρία δ. τέσσερα

18. Οι λέξεις οικολογία και οικουμένη είναι συγγενικές και σύνθετες.
α. Σωστό β. Λάθος

1 9. Συνώνυμη της φράσης παράνομοι ξυλοκόποι είναι η φράση:
α. άτυποι δασοκόποι β. άκυροι υλοκόποι
γ. άνομοι δασοτόμοι δ. παράτυποι υλοτόμοι

2 0. «Περπάτα πιο αργά» – «Γύρισε αργά το βράδυ». Στις προτάσεις αυτές το επίρρημα αρ-
γά είναι χρονικό.

α. Σωστό β. Λάθος

11

1ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

✓ Να κυκλώσεις το σωστό.

1. Η πρόταση «Ώστε τα κατάφερες τελικά!» είναι αποτελεσματική.
α. Σωστό β. Λάθος

2. Ποιο από τα παρακάτω επιρρήματα είναι τροπικό;
α. αριστερά β. αναπάντεχα γ. ακριβά δ. αύριο

3. Σ την πρόταση «Στο πάρτι είχαμε πολλά φαγητά, γλυκά, αναψυκτικά» οι λέξεις που χω-
ρίζονται με κόμμα είναι:

α. υποκείμενα β. αντικείμενα γ. κατηγορούμενα

4. Το σπίτι τους είναι ακριβώς πάνω στη:
α. λεοφόρο β. λεωφώρο γ. λεοφώρο δ. λεωφόρο

5. Αντίθετη της λέξης επικοινωνία είναι η λέξη: γ. απομόνωση δ. απόσπαση
α. απομάκρυνση β. απόσταση

6. Σε ποια από τις παρακάτω λέξεις έχει γίνει λάθος κατά τον συλλαβισμό;
α. στή-ριγ-μα β. σύ-γκρι-ση γ. α-σχο-λί-α

δ. α-νταλ-λα-γή ε. ε-πάγ-γε-λμα στ. κα-τα-δί-ω-ξη

7. Στην πρόταση «Έχει κανονικό ύψος και βάρος για την ηλικία του» ποια από τις παρακά-
τω λέξεις δεν είναι συνώνυμη της λέξης κανονικό;

α. φυσιολογικό β. αποδεκτό γ. προβλεπόμενο

δ. συνηθισμένο ε. σωστό στ. νόμιμο

8. Σ την πρόταση «Έχουμε αγώνα ποδοσφαίρου το Σάββατο» η λέξη το Σάββατο είναι
αντικείμενο.

α. Σωστό β. Λάθος

9. Το ουσιαστικό που παράγεται από το ρήμα διευκολύνω είναι:
α. διευκόνλυση β. διευκόλυση γ. διευκόλυνση

10. Δεν ξέρω τι απ’ όλα να διαλέξω. Ποιο μου:

α. προτίνεις; β. προτείνεις; γ. προτύνεις; δ. προτήνεις;

Οι απαντήσεις βρίσκονται στις σελ. 172-173.

126

1ο Επαναληπτικό Κριτήριο Αξιολόγησης

11. Στην περίοδο «Απαγορεύεται να πατάτε το γρασίδι» τα ρήματα είναι κατά σειρά:

α. μεταβατικό – αμετάβατο β. αμετάβατο – μεταβατικό

γ. απρόσωπο – μεταβατικό δ. απρόσωπο – αμετάβατο

12. Όλες οι παρακάτω λέξεις είναι σύνθετες με αʹ συνθετικό την πρόθεση αντί, εκτός από

μία. Ποια είναι αυτή;

α. αντίλογος β. αντίπαλος γ. ανθυπολοχαγός

δ. άνθρακας ε. ανθεκτικός στ. αντίθετος

13. « Κανείς δε μου είπε ποτέ πόσα χρήματα τους είχε ζητήσει για εκείνη τη δουλειά». Πό-

σες αντωνυμίες υπάρχουν στην πρόταση αυτή;

α. δύο β. τρεις γ. τέσσερις δ. πέντε ε. έξι

14. Η σύνταξη της πρότασης «Τι βλέπουν οι αστροναύτες από το διάστημα;» είναι:

α. ενεργητική β. παθητική γ. απρόσωπη

15. Ποιο από τα παρακάτω επίθετα ταιριάζει στη λέξη πλανήτης;

α. μυστικός β. μυστικιστικός γ. μυστικοπαθής

δ. μυστήριος ε. μυστηριακός στ. μυστηριώδης

16. Στην πρόταση «Η μοίρα πλέκει χαρές και λύπες στους ανθρώπους» έχουμε:

α. κυριολεξία β. μεταφορά γ. παρομοίωση

17. Σ την περίοδο «Θα σου πω τι έγινε, αφού επιμένεις τόσο» η πρόταση με το αφού είναι

δευτερεύουσα:

α. αναφορική β. αιτιολογική γ. χρονική δ. τελική

18. Από την αυριανή εκδρομή δύο μόνο παιδιά θα είναι:

α. απών β. απόντες γ. απούσες δ. απόντα

19. Το επίθετο που ταιριάζει στη λέξη γάτοι είναι:

α. σταχτιοί β. σταχτοί γ. σταχτή δ. σταχτείς

20. Ποια από τις παρακάτω λέξεις δεν ανήκει στην οικογένεια του ρήματος γελώ;

α. γέλιο β. γελοίος γ. γελοιότητα δ. χαμόγελο

ε. περίγελος στ. αγέλαστος ζ. αγελάδα η. ξεγέλασμα

127

Απαντήσεις

ΕΝΟΤΗΤΑ 1 νός»· π.χ. Πρέπει να το συζητήσεις αυτό άμεσα με τον ίδιο
Ο φίλος μας το δάσος τον διευθυντή], ενώ το αμέσως είναι χρονικό επίρρημα
[π.χ. Έλα τώρα αμέσως!].)
1. Σωστό είναι το δ. (Στην περίοδο αυτή χρονικά ε-
πιρρήματα είναι οι λέξεις Κάποτε, τότε, αργά.) 12. Σωστό είναι το β. (Η λέξη αυτή είναι τροπικό επίρ-
ρημα, όχι χρονικό.)
2. Σωστό είναι το α.
13. Σωστό είναι το δ.
3. Σωστό είναι το δ.
14. Σωστό είναι το β. (Η λέξη σε -ως είναι το επίρ-
4. Σωστό είναι το γ. (Στην πρόταση αυτή το ρ. έχει ρημα που προέρχεται από το επίθετο έγκαιρος [< εν +
χρησιμοποιήσει είναι σε χρόνο παρακείμενο, που είναι καιρός].)
παροντικός χρόνος – αυτό που σημαίνει το ρήμα έχει
γίνει και την ώρα που μιλάμε είναι τελειωμένο.) 15. Σωστό είναι το γ.

5. Σωστό είναι το δ. (Η πρόταση Σαν φτάσεις είναι δευ- 16. Σωστό είναι το γ.
τερεύουσα χρονική [= Όταν φτάσεις], η λέξη νωρίς
είναι χρονικό επίρρημα, ενώ το βράδυ είναι ουσιαστικό 17. Σωστό είναι το α.
σε πτώση αιτιατική το οποίο δηλώνει χρόνο [αιτιατική
του χρόνου].) 18. Σωστό είναι το ε.

6. Σωστό είναι το β. (Το ρήμα αυτό είναι σε χρόνο 19. Σωστό είναι το β.
αόριστο, ο οποίος είναι συνοπτικός χρόνος – δηλώνει
κάτι που έγινε στο παρελθόν με διάρκεια μιας στιγμής, 20. Σωστό είναι το δ.
σύντομα.)
Η φίλη μας η θάλασσα
7. Σωστό είναι το γ. (Το ρήμα αυτό βρίσκεται σε χρό-
νο παρακείμενο, που είναι παροντικός χρόνος.) 1. Σωστό είναι το β.

8. Σωστό είναι το α. (Πρόκειται για τον συνοπτικό 2. Σωστό είναι το δ. (Οι λέξεις αυτές ανήκουν στην
μέλλοντα του ρ. συμπληρώνομαι – όσον αφορά τα άλλα οικογένεια της λέξης οδός και είναι σύνθετες με τη λέ-
ρήματα, το θα περιμένετε είναι σε εξακολουθητικό μέλ- ξη αυτή: πλανόδιος < πλάνης + οδός, αδιέξοδο < α- +
λοντα, ενώ το θα έχουμε διαβάσει είναι σε συντελεσμέ- διά + εκ + οδός.)
νο μέλλοντα.)
3. Σωστό είναι το β. (Οι λέξεις αυτές είναι σύνθετες,
9. Σωστό είναι το δ. αλλά δεν είναι συγγενικές: η λέξη καταστροφή ανήκει
στην οικογένεια του ρ. στρέφω, ενώ η λέξη στριφογυ-
10. Σωστό είναι το στ. ριστός ανήκει στην οικογένεια του ρ. στρίβω.)

11. Σωστό είναι το β. (Το άμεσα είναι τροπικό επίρρη- 4. Σωστό είναι το ε. (Η λέξη αυτή ανήκει στην οικογέ-
μα [σημαίνει «απευθείας, χωρίς τη μεσολάβηση κανε- νεια της λέξης θάλαμος.)

135