แผนการจัดการเรียนรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี การใช้ความรู้ทางเคมีในการแก้ปัญหา รายวิชาเพมิ่ เติม นางสาวมนัสนันท์ ฟักแก้ว ศ ึ กษาศาสตรบัณฑิต ศษ บ สาขาวิชา เคมี รหัสประจ าตัวผู้เข้าสอบ เอกสารประกอบการประเมิน ภาค ค ความเหมาะสมกับต าแหน่ง วชิาชพีและการปฏิบตังิานในสถานศกึษา ตา แหนง ่ ครผู ู้ ชว ่ ย ช ั น ้ ม ั ธยมศ ึ กษาปท ี ี ่
แผนการจัดการเรียนรู้ รายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 รหัสวิชา ว 33226 สาระ เคมี ผู้สอน นางสาวมนัสนันท์ ฟักแก้ว เลขประจำตัวผู้สอบ 217160098 เพื่อเข้ารับการประเมิน ภาค ค (ความเหมาะสมกับตำแหน่ง วิชาชีพ และการปฏิบัติงานในสถานศึกษา) ในการสอบแข่งขันเพื่อบรรจุและแต่งตั้งเข้ารับราชการเป็นข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ตำแหน่งครูผู้ช่วย สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ปีพ.ศ. 2566 อ.ก.ค.ศ. เขตพื้นที่การศึกษาพิษณุโลก อุตรดิตถ์
คำนำ แผนจัดการเรียนรู้รายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ว 33226 สาระ เคมีแผนจัดการเรียนรู้ฉบับนี้เป็นแผนที่จัดทำขึ้นเพื่อเข้ารับการประเมิน ภาค ค ความเหมาะสมกับ ตำแหน่ง วิชาชีพ และการปฏิบัติงานในสถานศึกษาในการสอบแข่งขันเพื่อบรรจุและแต่งตั้งเข้ารับราชการเป็น ข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ตำแหน่งครูผู้ช่วย สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษา ขั้นพื้นฐาน ปีพ.ศ. 2566 อ.ก.ค.ศ. เขตพื้นที่การศึกษาพิษณุโลก อุตรดิตถ์ ภายในแผนจัดการเรียนรู้ประกอบด้วย โครงสร้างรายวิชา หน่วยการเรียนรู้ แผนจัดการเรียนรู้ เรื่อง การประยุกต์ใช้ความรู้เคมี ซึ่งการจัดทำได้ยึดตามสาระมาตรฐานการเรียนรู้หลักสูตรแกนกลางการศึกษา พุทธศักราช 2551 สมรรถนะสำคัญ คุณลักษณะที่พึงประสงค์8 ประการ ทั้งนี้เพื่อมุ่งพัฒนาผู้เรียนให้เกิดการ เรียนรู้และการพัฒนาอย่างเต็มศักยภาพ นางสาวมนัสนันท์ ฟักแก้ว ผู้สอน
สารบัญ เรื่อ ง หน้ า คำนำ ก สารบัญ ข คำอธิบายรายวิชา 1 สาระเคมีและผลการเรียนรู้ 2 วิเคราะห์ผลการเรียนรู้ 3 สมรรถนะสำคัญ 5 คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 6 โครงสร้างรายวิชาเพิ่มเติ ม 7 แผนการจัดการเรียนรู้ 9 ภาคผนวก ค
คำอธิบายรายวิชา รหัส ว 33226 รายวิชา เคมี 6 (เพิ่มเติม) ภาคเรียนที่ 2 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 จำนวนหน่วยการเรียน 1.5 หน่วย จำนวน 3 คาบ/สัปดาห์ ครูผู้สอน นางสาวมนัสนันท์ ฟักแก้ว กำหนดปัญหา และนำเสนอแนวทางการแก้ปัญหาโดยใช้ความรู้ทางเคมีจากสถานการณ์ที่เกิดขึ้นใน ชีวิตประจำวัน การประกอบอาชีพ หรืออุตสาหกรรม แสดงหลักฐานถึงการบูรณาการความรู้ทางเคมีร่วมกับ สาขาวิชาอื่น รวมทั้งทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์หรือกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม โดยเน้นการ วิเคราะห์ การแก้ปัญหาและความคิดสร้างสรรค์ เพื่อแก้ปัญหาในสถานการณ์หรือประเด็นที่สนใจ นำเสนอ ผลงานหรือชิ้นงานที่ได้จากการแก้ปัญหาในสถานการณ์หรือประเด็นที่สนใจโดยใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ แสดง หลักฐานการเข้าร่วมการสัมมนา การเข้าร่วมประชุมวิชาการ หรือการแสดงผลงานสิ่งประดิษฐ์ในงาน นิทรรศการ โดยใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ การสืบเสาะหาความรู้ การสำรวจตรวจสอบ การสืบค้นข้อมูล และการอภิปราย เพื่อให้เกิดความรู้ ความคิด ความเข้าใจ สามารถสื่อสารสิ่งที่เรียนรู้ โดยใช้เทคโนโลยี สารสนเทศเป็นเครื่องมือประกอบการนำเสนอที่มีประสิทธิภาพ และนำความรู้ที่ได้จากการพัฒนากระบวนการ คิด เข้าร่วมประชุมวิชาการ หรือการแสดงผลงานอย่างสร้างสรรค์ ผลการเรียนรู้ 1. กำหนดปัญหา และนำเสนอแนวทางการแก้ปัญหาโดยใช้ความรู้ทางเคมีจากสถานการณ์ที่เกิดขึ้นใน ชีวิตประจำวัน การประกอบอาชีพ หรืออุตสาหกรรม 2. แสดงหลักฐานถึงการบูรณาการความรู้ทางเคมีร่วมกับสาขาวิชาอื่น รวมทั้งทักษะกระบวนการทาง วิทยาศาสตร์หรือกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม โดยเน้นการวิเคราะห์ การแก้ปัญหาและความคิด สร้างสรรค์ เพื่อแก้ปัญหาในสถานการณ์หรือประเด็นที่สนใจ 3. นำเสนอผลงานหรือชิ้นงานที่ได้จากการแก้ปัญหาในสถานการณ์หรือประเด็นที่สนใจโดยใช้ เทคโนโลยีสารสนเทศ 4. แสดงหลักฐานการเข้าร่วมการสัมมนา การเข้าร่วมประชุมวิชาการ หรือการแสดงผลงาน สิ่งประดิษฐ์ในงานนิทรรศการ รวมทั้งหมด 4 ผลการเรียนรู้
สาระเคมีและผลการเรียนรู้ สาระเคมี 3. เข้าใจหลักการทำปฏิบัติการเคมี การวัดปริมาณสาร หน่วยวัดและการเปลี่ยนหน่วย การคำนวณ ปริมาณของสาร ความเข้มข้นของสารละลาย รวมทั้งการบูรณาการความรู้และทักษะในการอธิบาย ปรากฏการณ์ในชีวิตประจำวันและการแก้ปัญหาทางเคมี ผลการเรียนรู้ 1. กำหนดปัญหา และนำเสนอแนวทางการแก้ปัญหาโดยใช้ความรู้ทางเคมีจากสถานการณ์ที่เกิดขึ้นใน ชีวิตประจำวัน การประกอบอาชีพ หรืออุตสาหกรรม 2. แสดงหลักฐานถึงการบูรณาการความรู้ทางเคมีร่วมกับสาขาวิชาอื่น รวมทั้งทักษะกระบวนการทาง วิทยาศาสตร์หรือกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม โดยเน้นการวิเคราะห์ การแก้ปัญหาและความคิด สร้างสรรค์ เพื่อแก้ปัญหาในสถานการณ์หรือประเด็นที่สนใจ 3. นำเสนอผลงานหรือชิ้นงานที่ได้จากการแก้ปัญหาในสถานการณ์หรือประเด็นที่สนใจโดยใช้ เทคโนโลยีสารสนเทศ 4. แสดงหลักฐานการเข้าร่วมการสัมมนา การเข้าร่วมประชุมวิชาการ หรือการแสดงผลงาน สิ่งประดิษฐ์ในงานนิทรรศการ
การวิเคราะห์ผลการเรียนรู้ ผลการเรียนรู้ 1. กำหนดปัญหา และนำเสนอแนวทางการแก้ปัญหาโดยใช้ความรู้ทางเคมีจากสถานการณ์ที่เกิดขึ้น ในชีวิตประจำวัน การประกอบอาชีพ หรืออุตสาหกรรม ทักษะกระบวนการทาง วิทยาศาสตร์ 1. การตั้งสมมติฐาน 2. การกำหนดและควบคุม ตัวแปร 3. การตีความหมายข้อมูล และลงข้อสรุป 4. การกำหนดนิยามเชิง ปฏิบัติการ ทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 1. การคิดอย่างมี วิจารณญาณและการ แก้ปัญหา 2. ความร่วมมือ การทำงาน เป็นทีมและภาวะผู้นำ 3. การสื่อสารสารสนเทศ และการรู้เท่าทันสื่อ 4. การสร้างสรรค์และ นวัตกรรม จิตวิทยาศาสตร์ 1. ความใจกว้าง 2. การเห็นคุณค่าทาง วิทยาศาสตร์ ผลการเรียนรู้ 2. แสดงหลักฐานถึงการบูรณาการความรู้ทางเคมีร่วมกับสาขาวิชาอื่น รวมทั้งทักษะกระบวนการ ทางวิทยาศาสตร์หรือกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม โดยเน้นการวิเคราะห์ การแก้ปัญหาและความคิด สร้างสรรค์ เพื่อแก้ปัญหาในสถานการณ์หรือประเด็นที่สนใจ ทักษะกระบวนการทาง วิทยาศาสตร์ 1. การสังเกต 2. การวัด 3. การลงความเห็นจาก ข้อมูล 4. การทดลอง 5. การกำหนดและควบคุม ตัวแปร 6. การตีความหมายข้อมูล และลงข้อสรุป 7. การสร้างแบบจำลอง ทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 1. การคิดอย่างมี วิจารณญาณและการ แก้ปัญหา 2. ความร่วมมือ การทำงาน เป็นทีมและภาวะผู้นำ 3. การสื่อสารสารสนเทศ และการรู้เท่าทันสื่อ 4. การสร้างสรรค์และ นวัตกรรม จิตวิทยาศาสตร์ 1. ความใจกว้าง 2. การเห็นคุณค่าทาง วิทยาศาสตร์
ผลการเรียนรู้ 3. นำเสนอผลงานหรือชิ้นงานที่ได้จากการแก้ปัญหาในสถานการณ์หรือประเด็นที่สนใจโดยใช้ เทคโนโลยีสารสนเทศ ทักษะกระบวนการทาง วิทยาศาสตร์ 1. การจัดกระทำและสื่อ ความหมายข้อมูล 2. การสร้างแบบจำลอง ทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 1. การสื่อสารสารสนเทศ และการรู้เท่าทันสื่อ 2. ความร่วมมือ การทำงาน เป็นทีมและภาวะผู้นำ 3. การสร้างสรรค์และ นวัตกรรม จิตวิทยาศาสตร์ 1. ความใจกว้าง ผลการเรียนรู้ 4. แสดงหลักฐานการเข้าร่วมการสัมมนา การเข้าร่วมประชุมวิชาการ หรือการแสดงผลงาน สิ่งประดิษฐ์ในงานนิทรรศการ ทักษะกระบวนการทาง วิทยาศาสตร์ - ทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 1. การสื่อสารสารสนเทศ และการรู้เท่าทันสื่อ จิตวิทยาศาสตร์ 1. ความใจกว้าง
สมรรถนะสำคัญ สมรรถนะสำคัญของผู้เรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ตามที่หลักสูตรแกนกลางการศึกษา ขั้น พื้นฐานพุทธศักราช 2551 กำหนด โดยมุ่งให้ผู้เรียนเกิดสมรรถนะสำคัญ 5 ประการ ดังนี้ 1. ความสามารถในการสื่อสาร เป็นความสามารถในการรับและส่งสาร มีวัฒนธรรมในการใช้ภาษา ถ่ายทอดความคิด ความรู้ความเข้าใจ ความรู้สึก และทัศนะของตนเองเพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารและ ประสบการณ์อันจะเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาตนเองและสังคม รวมทั้งการเจรจาต่อรองเพื่อขจัดและลด ปัญหาความขัดแย้งต่าง ๆ การเลือกรับหรือไม่รับข้อมูลข่าวสารด้วยหลักเหตุผลและความถูกต้องตลอดจนการ เลือกใช้วิธีการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพโดยคำนึงถึงผลกระทบที่มีต่อตนเองและสังคม 2. ความสามารถในการคิด เป็นความสามารถในการคิดวิเคราะห์การคิดสังเคราะห์การคิด อย่างสร้างสรรค์ การคิดอย่างมีวิจารณญาณ และการคิดเป็นระบบ เพื่อนำไปสู่การสร้างองค์ความรู้ หรือสารสนเทศเพื่อการตัดสินใจเกี่ยวกับตนเองและสังคมได้อย่างเหมาะสม 3. ความสามารถในการแก้ปัญหา ความสามารถในการแก้ปัญหาและอุปสรรคต่าง ๆ ที่เผชิญได้อย่าง ถูกต้องเหมาะสมบนพื้นฐานของหลักเหตุผล คุณธรรมและข้อมูลสารสนเทศเข้าใจความสัมพันธ์และการ เปลี่ยนแปลงของเหตุการณ์ต่าง ๆ ในสังคม แสวงหาความรู้ ประยุกต์ความรู้มาใช้ในการป้องกันและแก้ไข ปัญหา และมีการตัดสินใจที่มีประสิทธิภาพโดยคำนึงถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นต่อตนเอง สังคม และสิ่งแวดล้อม 4. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต เป็นความสามารถในการนำกระบวนการต่าง ๆ ไปใช้ ในการดำเนินชีวิตประจำวัน การเรียนรู้ด้วยตนเอง การเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง การทำงาน และการอยู่ร่วมกันใน สังคมด้วยการสร้างเสริมความสัมพันธ์อันดีระหว่างบุคคล การจัดการปัญหาและความขัดแย้งต่าง ๆ อย่าง เหมาะสมการปรับตัวให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมและสภาพแวดล้อม และการรู้จักหลีกเลี่ยงพฤติกรรม ไม่พึงประสงค์ที่ส่งผลกระทบต่อตนเองและผู้อื่น 5. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยีเป็นความสามารถในการเลือก และใช้เทคโนโลยีด้านต่าง ๆ และมีทักษะกระบวนการทางเทคโนโลยี เพื่อการพัฒนาตนเองและสังคมในด้านการเรียนรู้ การสื่อสาร การทำงาน การแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ ถูกต้องเหมาะสมและมีคุณธรรมและยังมุ่งเน้นคุณภาพของผู้เรียน ด้านคุณธรรม จริยธรรม ค่านิยมที่กำหนดขึ้นโดยพิจารณาจากสภาพของสังคม และการเปลี่ยนแปลงของโลก ยุคปัจจุบัน ซึ่งทำให้มีความจำเป็นต้องเน้นและปลูกฝังลักษณะดังกล่าวให้เกิดขึ้นในตัวผู้เรียนทุกคนเพื่อช่วยให้ ผู้เรียนเกิดการพัฒนาในองค์รวมทั้งด้านสติปัญญาและคุณธรรม อันจะนำไปสู่ความเจริญก้าวหน้าและ ความมั่นคงสงบสุขในสังคม
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 8 ประการ หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้มีลักษณะอันพึงประสงค์ เพื่อให้สามารถ อยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคมได้อย่างมีความสุขในฐานะเป็นพลเมืองไทยและพลเมืองโลก ดังนี้ 1. รักชาติศาสน์กษัตริย์ 2. ซื่อสัตย์สุจริต 3. มีวินัย 4. ใฝ่เรียนรู้ 5. อยู่อย่างพอเพียง 6. มุ่งมั่นในการทำงาน 7. รักความเป็นไทย 8. มีจิตสาธารณะ
โครงสร้างรายวิชาเพิ่มเติม รหัสวิชา ว 33226 รายวิชา เคมี 6 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 เวลาเรียน 60 ชั่วโมง/ภาคเรียน จำนวน 1.5 หน่วยกิต ภาคเรียนที่ 2 ลำดับ ที่ ชื่อหน่วยการเรียนรู้ ผลการเรียนรู้ สาระสำคัญ/ ความคิดรวบยอด เวลา (ชั่วโมง) น้ำหนัก คะแนน 1 การใช้ความรู้ทางเคมี ในการแก้ปัญหา 1. กำหนดปัญหา และนำเสนอ แนวทางการแก้ปัญหาโดยใช้ ความรู้ทางเคมีจากสถานการณ์ ที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน การ ประกอบอาชีพ หรือ อุตสาหกรรม สถานการณ์บางสถานการณ์ ในชีวิตประจำวัน การประกอบ อาชีพ หรืออุตสาหกรรม สามารถนำความรู้ทางเคมีไปใช้ ประโยชน์หรือแก้ปัญหาได้ 15 10 2 การบูรณาการ 2. แสดงหลักฐานถึงการบูรณา การความรู้ทางเคมีร่วมกับ สาขาวิชาอื่น รวมทั้งทักษะ กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ หรือกระบวนการออกแบบเชิง วิศวกรรม โดยเน้นการวิเคราะห์ การแก้ปัญหาและความคิด สร้างสรรค์ เพื่อแก้ปัญหาใน สถานการณ์หรือประเด็นที่สนใจ การศึกษาและการแก้ปัญหา ในสถานการณ์ หรือประเด็นที่ สนใจ ทำได้โดยการบูรณาการ ความรู้ทางเคมีร่วมกับ วิทยาศาสตร์แขนงอื่น รวมทั้ง คณิตศาสตร์ เทคโนโลยี และ ทักษะกระบวนการทาง วิทยาศาสตร์หรือกระบวนการ ออกแบบเชิงวิศวกรรม โดยเน้น การวิเคราะห์ แก้ปัญหา และ ความคิดสร้างสรรค์ 30 20 สอบกลางภาค 20 3 การนำเสนอผลงาน 3. นำเสนอผลงานหรือชิ้นงานที่ ได้จากการแก้ปัญหาใน สถานการณ์หรือประเด็นที่สนใจ โดยใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ การนำเสนองานหรือแสดง ผลงาน เป็นการเปิดโอกาสให้ผู้ มีส่วนร่วมได้แลกเปลี่ยนแนวคิด ผลงาน รวมทั้งเพิ่มโอกาสใน การพัฒนางาน โดยใช้ เทคโนโลยีสารสนเทศเป็น เครื่องมือประกอบการนำเสนอ ซึ่งจะทำให้การสื่อสารมี ประสิทธิภาพมากขึ้น 12 20
ลำดับ ที่ ชื่อหน่วยการเรียนรู้ ผลการเรียนรู้ สาระสำคัญ/ ความคิดรวบยอด เวลา (ชั่วโมง) น้ำหนัก คะแนน 4 การเข้าร่วมประชุม วิชาการ 4. แสดงหลักฐานการเข้าร่วม การสัมมนา การเข้าร่วมประชุม วิชาการ หรือการแสดงผลงาน สิ่งประดิษฐ์ในงานนิทรรศการ การสัมมนา การประชุม วิชาการ หรือการร่วมแสดงผล งาน สิ่งประดิษฐ์ในงาน นิทรรศการ เป็นการเปิดโอกาส ให้ผู้มีส่วนร่วมได้แลกเปลี่ยน ความคิด แสดงทัศนคติต่อ กรณีศึกษา สถานการณ์หรือ ประเด็นทางเคมี ซึ่งช่วยส่งเสริม ให้พัฒนากระบวนการคิด ทักษะการสื่อสาร ทักษะการใช้ เทคโนโลยี เพื่อการค้นคว้าและ การสื่อสาร ซึ่งสามารถทำได้ หลายระดับ โดยอาจเป็น ระดับชั้นเรียน โรงเรียน กลุ่ม โรงเรียน ชุมชน ระดับชาติ หรือ นานาชาติ 3 10 สอบปลายภาค 20 รวม 100
แผนการจัดการเรียนรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สาระ เคมี รหัสวิชา ว 33226 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2566 หน่วยที่ 1 การใช้ความรู้ทางเคมีในการแก้ปัญหา เรื่อง การประยุกต์ใช้ความรู้ทางเคมี ระยะเวลา 2 ชั่วโมง ผู้สอน นางสาวมนัสนันท์ ฟักแก้ว สาระเคมี 3. เข้าใจหลักการทำปฏิบัติการเคมี การวัดปริมาณสาร หน่วยวัดและการเปลี่ยนหน่วย การคำนวณ ปริมาณของสาร ความเข้มข้นของสารละลาย รวมทั้งการบูรณาการความรู้และทักษะในการอธิบาย ปรากฏการณ์ในชีวิตประจำวันและการแก้ปัญหาทางเคมี ผลการเรียนรู้ม. 6/1 กำหนดปัญหาและนำเสนอแนวทางการแก้ปัญหาโดยใช้ความรู้ทางเคมีจาก สถานการณ์ที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน การประกอบอาชีพ หรืออุตสาหกรรม 2. สาระสำคัญ หากนำความรู้เกี่ยวกับเรื่องวิธีการสกัดและคุณลักษณะของสารอินดิเคเตอร์จากธรรมชาตินำมาใช้ สร้างชุดทดสอบ pH โดยเลือกพืชและดอกไม้ในท้องถิ่นหรือในท้องตลาด โดยมีหลักการเลือกพืชเบื้องต้น คือ เป็นพืชที่ให้สีได้ และนำมาสกัดเพื่อเลือกเป็นอินดิเคเตอร์ นักเรียนก็จะสามารถนำอินดิเคเตอร์มาทดสอบ สารเคมีในชีวิตประจำวันได้เอง ซึ่งทำได้ง่ายและราคาไม่สูงมาก และหากเลือกชนิดของพืชที่มีช่วงการเปลี่ยนสี ที่ครอบคลุม pH ได้มากที่สุด ก็สามารถนำมาใช้แทนกระดาษยูนิเวอร์ซัลได้เป็นการลดมลพิษจากสารเคมีที่ใช้ สกัดมาทำกระดาษยูนิเวอร์ซัล เป็นการประหยัดค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ นักเรียนสามารถ ด้านความรู้ (K) 1. บอกลักษณะและสมบัติของอินดิเคเตอร์ได้ 2. เปรียบเทียบอินดิเคเตอร์ธรรมชาติจากพืชต่างชนิดได้ ด้านทักษะกระบวนการ (P) 3. ผลิตอินดิเคเตอร์จากธรรมชาติเองได้ 4. ออกแบบชุดทดสอบ pH จากอินดิเคเตอร์ธรรมชาติโดยต้องครอบคลุม pH 1 - 14 มากที่สุดและ สะดวกต่อการใช้งานได้ 5. นำเสนอผลงานโดยใช้เทคโนโลยีได้ ด้านคุณลักษณะ (A) 6. ตระหนักถึงประโยชน์และความสำคัญของอินดิเคเตอร์จากธรรมชาติ 7. มีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นและทำงานร่วมกันเป็นกลุ่มได้ 1. สาระ/ผลการเรียนรู้
4. สาระการเรียนรู้ ความรู้ (K) ในชีวิตประจำวันเราจะพบสารต่างๆ รอบตัวมากมาย บางชนิดมีสมบัติเป็นกรด บางชนิดมีสมบัติ เป็นเบส โดยสารละลายกรดและเบสนี้มีทั้งประโยชน์และโทษต่อสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม เช่น มีฤทธิ์กัดกร่อน ต่อโลหะ ทำอันตรายต่อเนื้อเยื่อผิวหนังเมื่อสัมผัสโดยตรงหรือจากการสูดดมหายใจเข้าไป ทั้งนี้ความรุนแรง ขึ้นอยู่กับปริมาณหรือความเข้มข้นของกรดหรือเบสนั้นๆ ดังนั้นเราจึงควรจะเลือกใช้สารต่าง ๆ อย่างระมัดระวัง ความเป็นกรด - เบส จัดเป็นสมบัติเฉพาะตัวอย่างหนึ่งของสารซึ่งสามารถทดสอบได้ด้วยกระดาษลิตมัส (litmus paper) กระดาษพีเอช (pH paper) หรือเครื่องพีเอชมิเตอร์ (pH meter) นอกจากนี้ยังสามารถ ทดสอบความเป็นกรด - เบสด้วยอินดิเคเตอร์จากสีที่สกัดได้จากพืชธรรมชาติ อินดิเคเตอร์ (Indicator) คือ สารที่ใช้ทดสอบความเป็นกรด - เบส ของสารละลาย โดยส่วนใหญ่จะ เป็นอินทรีย์ที่มีโครงสร้างสลับซับซ้อนมีสมบัติเป็นกรดอ่อนหรือเบสอ่อนแต่ส่วนใหญ่จะเป็นกรดอ่อน สมบัติของอินดิเคเตอร์ ๑. อินดิเคเตอร์แต่ละชนิดมีช่วง pH ของการเปลี่ยนสีจำกัด ๒. อินดิเคเตอร์โดยทั่วไปจะมีสารที่ให้สีแตกต่างกัน ๓. สีของอินดิเคเตอร์จะเปลี่ยนไปเมื่อค่า pH เปลี่ยนแปลง อินดิเคเตอร์ส่วนใหญ่เป็นสารละลายที่มีน้ำหรือแอลกอฮอล์เป็นตัวทำละลาย โดยปกติใช้ความเข้มข้น ร้อยละ 0.1 และใช้เพียง 2 - 3 หยด ก็จะเห็นสีได้ชัดเจน สีของอินดิเคเตอร์เปลี่ยนไปตามค่า pH ของ สารละลายในธรรมชาติยังมีสารหลายชนิดที่มีสมบัติเหมาะสมที่จะใช้เป็นอินดิเคเตอร์ได้ กล่าวคือ มีสีต่างกันที่ pH ต่างกัน สารเหล่านี้พบในดอกไม้ ผลไม้ ผัก หรือรากไม้บางชนิด เช่น ในกะหล่ำปลีสีแดง (Red cabage) มีสารที่เป็นอินดิเคเตอร์ จากการทดลองสกัดสารจากกะหล่ำปลีสีแดง ซึ่งเมื่อละลายเป็นกรดจะได้สีแดง (a) แต่ เมื่อเติมเบสลงไปจะมีสีหลายสี ได้แก่ เขียว น้ำเงิน เหลือง (b) และเมื่อสารละลายเบส สารละลายจะ เปลี่ยนเป็นสีน้ำเงิน แสดงว่าอินดิเคเตอร์ที่สกัดได้จากกะหล่ำปลีสีแดง จะเปลี่ยนสีแดงเป็นน้ำเงินในช่วงกรด เป็นเบส
ตารางที่ 1 ตัวอย่างอินดิเคเตอร์ที่พบในธรรมชาติ ชนิดพืช สารที่ใช้สกัด ช่วง pH ที่เปลี่ยนสี สีที่เปลี่ยน อัญชัน ดาวเรือง ดาวเรือง หางนกยูง หางนกยูง แคแดง ชงโค เข็มแดง เข็มแดง กระเจี๊ยบ คริสต์มาส คริสต์มาส บานไม่รู้โรย บานไม่รู้โรย แวนด้า แวนด้า ส้มเกลี้ยง(ผิว) สารภี สารภี ทองกวาว น้ำ แอลกอฮอล์ น้ำ น้ำ แอลกอฮอล์ น้ำ น้ำ น้ำ แอลกอฮอล์ น้ำ+แอลกอฮอล์+อีเทอร์ น้ำ แอลกอฮอล์+อีเทอร์ น้ำ แอลกอฮอล์ แอลกอฮอล์ น้ำ น้ำ แอลกอฮอล์ น้ำ น้ำ 1 - 3 2 - 3 11 - 12 9 - 10 3 - 4 7 - 8 10 - 11 2 - 3 10 - 11 4 - 5 6 - 7 6 - 7 6 - 7 7 - 8 5 - 6 6 - 7 6 - 7 5 - 6 8 - 9 6 - 7 8 - 9 10 - 12 10 - 11 3 - 4 9 - 10 12 - 13 6 - 7 10 - 11 11 - 13 11 - 13 11 - 12 11 - 12 12 - 13 11 - 12 แดง - ม่วง ไม่มีสี - เหลืองอ่อน เหลือง - เหลืองน้ำตาล ไม่มีสี - เหลือง ส้ม - เหลือง เหลือง - เขียว เขียว - เหลือง ชมพู - ส้ม ส้ม - เหลือง บานเย็น - แดง แดง - เขียว ชมพู - เขียว แดง - เหลือง เหลือง - เขียว ชมพู - เหลือง เหลือง - เขียว แดง - เขียว ชมพู - เขียวอ่อน เขียว - เขียวน้ำตาล แดง - ชมพู แดง - ม่วง ม่วง - น้ำเงิน ไม่มีสี - เหลือง ชมพู - ม่วง ม่วง - เขียว เขียว - เหลือง แดง - เขียว ชมพู - เขียว เขียว - เหลือง เขียวอ่อน - เหลือง เหลืองอ่อน - เหลืองเข้ม เหลือง - น้ำตาลเหลือง น้ำตาลเหลือง - น้ำตาลแดง เหลืองเขียว - แดง
ทักษะกระบวนการ (P) กระหล่ำปลีม่วงเป็นพืชที่มีช่วงการเปลี่ยนสีมากที่สุด จึงถือนำมาใช้เป็นอินดิเคเตอร์ได้ดีที่สุด 5. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน 5.1 ความสามารถในการสื่อสาร 5.2 ความสามารถในการคิด 5.3 ความสามารถในการแก้ปัญหา 5.4 ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต 5.5 ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี 6. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 6.1 รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ 6.2 ซื่อสัตย์ สุจริต 6.3 มีวินัย 6.4 ใฝ่เรียนรู้ 6.5 อยู่อย่างพอเพียง 6.6 มุ่งมั่นในการทำงาน 6.7 รักความเป็นไทย 6.8 มีจิตสาธารณะ 7. ชิ้นงานหรือภาระงาน - แบบทดสอบ เรื่อง อินดิเคเตอร์ - ชุดทดสอบ pH จากธรรมชาติ - ตารางบันทึกผลข้อมูลและรูปภาพผ่าน Google Docs ออนไลน์ - ใบกิจกรรมที่ 1 เรื่อง การออกแบบชุดทดสอบ pH จากธรรมชาติ - ใบกิจกรรมที่ 2 เรื่อง การเปรียบเทียบชุดทดสอบ pH จากธรรมชาติ - ใบกิจกรรมที่ 3 เรื่อง เรื่อง ประโยชน์ของอินดิเคเตอร์ธรรมชาติ
8. กิจกรรมการจัดการเรียนรู้ โดยใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (Problem - based Learning : PBL) กิจกรรมการเรียนรู้ โดยใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (PBL) บทบาทครู บทบาทนักเรียน ขั้นที่ 1 ขั้นนำ (10 นาที) 1. นักเรียนและครูกล่าวทักทายกัน 2. ครูทบทวนความรู้เดิมเรื่องกรด - เบส จากสถานการณ์ “1 วันของส้มฉุน” ดังนี้ ส้มฉุนเด็กอ้วนตุ้ย ชั้น ป.6 ตื่นแต่เช้ามาล้างหน้า แปรงฟัน และอาบน้ำถูสบู่ เพื่อไปโรงเรียน เขาไปโรงเรียน โดยการเดิน ระหว่างทางเจอต้นมะขามจึงเด็ดเอามากิน แต่มะขามฝักนั้นเปรี้ยวจี๊ดจนส้มฉุนต้องขว้างทิ้ง พอถึง โรงเรียนเขาก็เข้าแถวเคารพธงชาติ เมื่อเรียนไป 2 คาบ เขาขออนุญาตคุณครูออกมาเข้าห้องน้ำ แต่เขาโดดเรียน กระโดดข้ามรั้วไปซื้อน้ำอัดลมดื่มแล้วนั่งเล่นจนหมดคาบ เรียน พอตกกลางวันเกิดปวดท้องจนทนไม่ไหว คุณครูจึง ต้องพาไปส่งโรงพยาบาล ได้ความว่าส้มฉุนดื่มน้ำอัดลม ตอนเวลาท้องว่างจึงทำให้เกิดการปวดท้อง เนื่องจาก น้ำอัดลมกัดกระเพาะจนอักเสบ เขาจึงได้กลับไปกินยา และพักผ่อนอยู่ที่บ้าน” 3. ครูนำเข้าสู่บทเรียน โดยการใช้คำถามกระตุ้นความคิด - ครูกล่าวทักทาย - ครูใช้คำถาม ประเด็นคำถาม 1. จากสถานการณ์มีสิ่งใด เป็นกรด - เบส 2. กรด - เบสมีสมบัติ อะไรบ้าง 3. วิธีทดสอบความเป็น กรด - เบส มีอะไรบ้าง - ครูใช้คำถาม ประเด็นคำถาม 1. ถ้าสมมติว่ามีสารละลาย ใสไม่มีสีดูจากภายนอกแล้ว เหมือนกันหมดเลยทั้ง 3 ภาชนะ นักเรียนคิดว่าเราจะ สามารถรู้ได้อย่างไรว่า บีกเกอร์ไหนมีความเป็นกรด เบสอย่างไร - นักเรียนกล่าวทักทาย - นักเรียนตอบคำถาม แนวคำตอบ 1. กรด ได้แก่ มะขาม น้ำอัดลม เบส ได้แก่ สบู่ 2. กรด มีรสเปรี้ยว ค่า pH น้อยกว่า 7 เป็นต้น เบส มีรสฝาดหรือขม ค่า pH มากกว่า 7 เป็นต้น 3. ทดสอบความเป็นกรด - เบส โดยใช้กระดาษลิตมัส กระดาษ pH สารละลาย universal indicator หรือ pH Meter - นักเรียนตอบคำถาม แนวคำตอบ (ตามความคิดเห็นของ นักเรียน)
กิจกรรมการเรียนรู้ โดยใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (PBL) บทบาทครู บทบาทนักเรียน ขั้นที่ 2 ขั้นกิจกรรมและขั้นสอน (100 นาที) กิจกรรม : ชุดทดสอบ pH จากธรรมชาติ 1. ขั้นการเตรียม (ระบุปัญหา) 1.1 ครูแบ่งกลุ่มนักเรียน ออกเป็น 3 กลุ่ม 1.2 ครูนำเข้าสู่เนื้อหาโดยวางเงื่อนไขหรือ ข้อจำกัดว่า แต่ถ้าตอนนี้ครูไม่ได้มีทั้งกระดาษลิตมัสหรือ ชุดทดสอบกรดเบสอะไรเลยที่จะนำมาทดสอบได้ นักเรียน คิดว่าจะมีวิธีการใดบ้างที่จะทำให้ครูสามารถหาค่าความ เป็นกรดเบสของสารที่มีค่าpH ตั้งแต่ 1 - 14 ได้ โดยที่ครูมี ข้อกำหนดหรือเงื่อนไขที่ว่า 1) สิ่งที่ได้จะต้องเป็นสิ่งที่ทำมาจากธรรมชาติ 2) สิ่งนั้นจะต้องครอบคลุมหรือวัดค่า pH ได้มาก ที่สุด 3) จะต้องมีเกณฑ์หรือสีที่ใช้เทียบมาตรฐาน 4) จะต้องสะดวกต่อการใช้งาน 1.3 ครูแนะนำนักเรียนว่าสามารถสืบค้นข้อมูล ความรู้ต่าง ๆ ผ่านระบบอินเทอร์เน็ตได้ตลอดการทำ กิจกรรม 2. ขั้นค้นคว้า รวบรวมแนวคิดและการออกแบบ แก้ปัญหา 2.1 ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันคิดอภิปราย ค้นคว้าและออกแบบวิธีการที่จะทำให้สามารถหาความ เป็นกรดเบสของสารที่มีค่า pH ตั้งแต่ 1 - 14 ได้ตาม เงื่อนไขที่กำหนดไว้ 2.2 ให้นักเรียนลงข้อสรุปร่วมกันเกี่ยวกับสิ่งที่ได้ คิดหรือสิ่งที่ได้ศึกษาค้นคว้า 3. ขั้นการร่างเค้าโครง 3.1 ให้นักเรียนกำหนดวัสดุอุปกรณ์ ขั้นตอน วิธีการทำในลักษณะของแผนภาพหรือ Flowchart รวมทั้งออกแบบบรรจุภัณฑ์ของชุดทดสอบ pH จาก ธรรมชาติลงในใบกิจกรรมที่ 1 เรื่อง การออกแบบชุด ทดสอบ pH จากธรรมชาติที่ครูแจก - ครูอธิบายรายละเอียดของ กิจกรรมและวางเงื่อนไขหรือ ข้อกำหนดเพื่อนำไปสู่การตั้ง ปัญหา - ครูคอยแนะแนวทาง - ครูคอยแนะแนวทาง - นักเรียนระบุปัญหา - นักเรียนออกแบบวิธีการ ที่จะทำให้สามารถหา ความเป็นกรดเบสของสาร ที่มีค่า pH ตั้งแต่ 1 - 14 ได้ตามเงื่อนไขที่กำหนดไว้ - นักเรียนลงข้อสรุป เกี่ยวกับที่ได้คิดหรือสิ่งที่ได้ ศึกษาค้นคว้า - นักเรียนกำหนดวัสดุ อุปกรณ์ ขั้นตอนวิธีการทำ และออกแบบบรรจุภัณฑ์ ของชุดทดสอบ pH จาก ธรรมชาติ
กิจกรรมการเรียนรู้ โดยใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (PBL) บทบาทครู บทบาทนักเรียน 4. ขั้นการดำเนินการแก้ปัญหา 4.1 ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันทำชุดทดสอบ pH จากธรรมชาติ ตามวิธีการที่ได้เตรียมไว้ 4.2 ครูคอยให้คำปรึกษาแนะนำและคอยถาม คำถามกระตุ้นนักเรียนระหว่างการทำกิจกรรม เช่น ทำไม ถึงเลือกใช้สิ่งของเหล่านี้มาทำ หรือนักเรียนคิดว่ามีปัจจัย ใดบ้างที่ส่งผลต่อการทำกิจกรรมนี้บ้าง เป็นต้น 4.3 เมื่อนักเรียนได้อินดิเคเตอร์จากธรรมชาติ มาแล้ว ครูนำสารตัวอย่าง (น้ำส้มสายชูและยาลดกรด) มาให้นักเรียนแต่ละกลุ่มทดสอบความถูกต้องของชุด ทดสอบ pH ที่แต่ละกลุ่มทำได้ ว่าชุดทดสอบนั้น ๆ มี ความถูกต้องมากน้อยเพียงใดเมื่อเทียบกับค่าจากเครื่อง pH meter 5. ขั้นการนำเสนอผลงาน 5.1 ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มนำผลการทดสอบที่ได้ จากอินดิเคเตอร์ธรรมชาติแต่ละชนิดมาแชร์ข้อมูลกันผ่าน Google Docs ออนไลน์ (ใบกิจกรรมที่ 2) 5.2 ให้แต่ละกลุ่มออกมานำเสนอชุดทดสอบ pH จากธรรมชาติของกลุ่มตนเอง และอภิปรายแลกเปลี่ยน ความคิดเห็นที่ได้จากการทำชุดทดสอบ pH จากธรรมชาติ รวมทั้งกำหนดแนวทางในการปรับปรุงแก้ไขผลงานต่อไป 6. ขั้นการประเมิน 6.1 ให้นักเรียนฟีดแบคผลงานชุดทดสอบ pH จากธรรมชาติของกลุ่มเพื่อน 6.2 ให้นักเรียนส่งใบกิจกรรม เพื่อนำไป ตรวจสอบความถูกต้องและใช้ในการวัดและประเมินผล ความเข้าใจ - ครูคอยให้คำปรึกษา แนะนำและอำนวยความ สะดวก - ครูใช้คำถามกระตุ้น ความคิด ประเด็นคำถาม 1. ทำไมถึงเลือกใช้สิ่งของ เหล่านี้มาทำ 2. นักเรียนคิดว่ามีปัจจัย ใดบ้างที่ส่งผลต่อการทำ กิจกรรมนี้บ้าง - ครูคอยให้คำปรึกษา แนะนำและอำนวยความ สะดวก - ครูฟังการนำเสนอชุด ทดสอบ pH จากธรรมชาติ ของนักเรียนแต่ละกลุ่ม - ครูรับฟังฟีดแบคผลงาน ของนักเรียน - นักเรียนทำชุดทดสอบ pH จากธรรมชาติ ตาม วิธีการที่ได้เตรียมไว้ - นักเรียนตอบคำถาม แนวคำตอบ (ตามความคิดเห็นของ นักเรียน) - นักเรียนแต่ละกลุ่มนำผล การทดสอบแชร์ข้อมูลผ่าน Google Docs ออนไลน์ - นักเรียนแต่ละกลุ่ม นำเสนอชุดทดสอบ pH จากธรรมชาติของนักเรียน แต่ละกลุ่ม - นักเรียนฟีดแบคผลงาน ชุดทดสอบ pH จาก ธรรมชาติของกลุ่มเพื่อน - นักเรียนส่งใบกิจกรรม
กิจกรรมการเรียนรู้ โดยใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (PBL) บทบาทครู บทบาทนักเรียน ขั้นที่ 3 ขั้นสรุป (10 นาที) 1. นักเรียนและครูร่วมกันทบทวนสิ่งที่ได้เรียนรู้ในชั่วโมง เรียน จากนั้นขยายความรู้ให้นักเรียนหรืออาจจะให้ นักเรียนได้ลองไปสืบค้นต่อยอดการเรียนรู้ว่ายังมีพืชผัก หรือผลไม้ชนิดอื่นอีกไหมที่สามารถนำมาทำเป็นชุด ทดสอบ pH ได้อีก และเชื่อมโยงถึงการนำชิ้นงานไปใช้ ประโยชน์ได้จริง 2. ครูถามนักเรียนถึงภาพรวมของการทำกิจกรรม “เป็นยังไงบ้างการทดลองวันนี้สนุกไหม นักเรียนคนใดมี ข้อสงสัยตรงส่วนไหน สามารถซักถามครูได้” 3. ครูกล่าวสรุปภาพรวมของการทำกิจกรรมและกล่าวลา นักเรียน - ครูใช้คำถามทบทวนสิ่งที่ ได้เรียนรู้ในชั่วโมงเรียน ประเด็นคำถาม 1. อินดิเคเตอร์คืออะไร 2. นักเรียนคิดว่ามี อินดิเคเตอร์จากธรรมชาติ นอกเหนือจากที่ทำกิจกรรม หรือไม่ ถ้ามีมีอะไรบ้าง 3. อินดิเคเตอร์จาก ธรรมชาติสามารถนำมาใช้ใน ชีวิตประจำวันได้อย่างไร 4. อินดิเคเตอร์จาก ธรรมชาติมีข้อจำกัดหรือไม่ อย่างไร - ครูถามถึงภาพรวมของการ ทำกิจกรรม - ครูกล่าวสรุปภาพรวมของ กิจกรรม - นักเรียนทบทวนสิ่งที่ได้ เรียนรู้ในชั่วโมงเรียน แนวคำตอบ 1. สารที่ใช้บอกความเป็น กรด - เบส ของ สารละลาย 2. มี เช่น ดอกเฟื่องฟ้า เชอร์รี่ องุ่นแดง เป็นต้น 3. ใช้ตรวจสอบความเป็น กรด - เบส ของ สารละลาย 4. มีข้อจำกัด เพราะ พืช หรือผลไม้บางชนิดมีช่วง pH ของการเปลี่ยนสีจำกัด - นักเรียนบอกถึงภาพรวม ของการทำกิจกรรม - นักเรียนฟังสรุปภาพรวม ของกิจกรรม 9. สื่อการเรียนรู้ 1. ใบกิจกรรมที่ 1 เรื่อง การออกแบบชุดทดสอบ pH จากธรรมชาติ 2. ใบกิจกรรมที่ 2 เรื่อง การเปรียบเทียบชุดทดสอบ pH จากธรรมชาติ 3. ใบกิจกรรมที่ 3 เรื่อง ประโยชน์ของอินดิเคเตอร์ธรรมชาติ 4. แบบทดสอบ เรื่อง อินดิเคเตอร์ 5. สื่อ Power Point ประกอบการสอน เรื่อง อินดิเคเตอร์ 10. แหล่งเรียนรู้ 1. หนังสือเรียนเคมี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 - 6 2. แหล่งเรียนรู้จากอินเทอร์เน็ตสำหรับการสืบค้นข้อมูล
11. การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ เป้าหมาย/จุดประสงค์ การเรียนรู้ ชิ้นงาน/ภาระงาน/ ร่องรอยหลักฐาน วิธีการวัด เครื่องมือวัด เกณฑ์ผ่านการ ประเมินขั้นต่ำ นักเรียนสามารถ ด้านความรู้ (K) 1. บอกลักษณะและสมบัติ ของอินดิเคเตอร์ได้ 2. เปรียบเทียบอินดิเคเตอร์ ธรรมชาติจากพืชต่างชนิดได้ - แบบทดสอบ เรื่อง อินดิเคเตอร์ - ตารางบันทึกผลข้อมูล และรูปภาพผ่าน Google Doc ออนไลน์ - ความถูกต้องของ แบบฝึกหัด - ตรวจสอบข้อมูล และรูปภาพผลการ ทดลอง - แบบทดสอบ เรื่อง อินดิเคเตอร์ - ใบกิจกรรมที่ 2 เรื่อง การเปรียบเทียบชุด ทดสอบ pH จาก ธรรมชาติ - นักเรียนต้องได้ ระดับ ดีขึ้นไป - นักเรียนต้องได้ ระดับ ดีขึ้นไป ด้านทักษะกระบวนการ (P) 3. ผลิตอินดิเคเตอร์จาก ธรรมชาติเองได้ 4. ออกแบบชุดทดสอบ pH จากอินดิเคเตอร์ธรรมชาติ โดยต้องครอบคลุม pH 1 - 14 มากที่สุดและสะดวก ต่อการใช้งานได้ 5. นำเสนอผลงานโดยใช้ เทคโนโลยีได้ - ชุดทดสอบ pH จาก ธรรมชาติ - ใบกิจกรรมที่ 1 เรื่อง การออกแบบชุดทดสอบ pH จากธรรมชาติ - ตารางบันทึกผลข้อมูล และรูปภาพผ่าน Google Doc ออนไลน์ - การตรวจสอบ ชิ้นงานชุดทดสอบ pH จากธรรมชาติ - ตรวจสอบชิ้นงานที่ ออกแบบ/การ สังเกตเกี่ยวกับ กระบวนการการ ทำงานเป็นกลุ่ม - การนำเสนอ ผลงาน ตรวจสอบ ข้อมูลและรูปภาพ ผลการทดลอง - ชิ้นงานชุดทดสอบ pH จากธรรมชาติ - ใบกิจกรรมที่ 1 เรื่อง การออกแบบชุด ทดสอบ pH จาก ธรรมชาติ - แบบประเมินการ นำเสนอผลงาน - นักเรียนต้องได้ ระดับ ดีขึ้นไป - นักเรียนต้องได้ ระดับ ดีขึ้นไป - นักเรียนต้องได้ ระดับ ดีขึ้นไป ด้านคุณลักษณะ (A) 6. ตระหนักถึงประโยชน์ และความสำคัญของ อินดิเคเตอร์จากธรรมชาติ 7. มีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นและ ทำงานร่วมกันเป็นกลุ่มได้ - ใบกิจกรรมที่ 3 เรื่อง ประโยชน์ของ อินดิเคเตอร์ธรรมชาติ - ตรวจงานเกี่ยวกับ ประโยชน์และ ความสำคัญของ อินดิเคเตอร์จาก ธรรมชาติ - สังเกตพฤติกรรม - ใบกิจกรรมที่ 3 เรื่อง ประโยชน์ของ อินดิเคเตอร์ธรรมชาติ - แบบสังเกต พฤติกรรม - นักเรียนต้องได้ ระดับ ดีขึ้นไป - นักเรียนต้องได้ ระดับ ดีขึ้นไป
ประเมินผลด้านความรู้ : 1. บอกลักษณะและสมบัติของอินดิเคเตอร์ได้ เกณฑ์ประเมินประเมินจากแบบทดสอบ เรื่อง อินดิเคเตอร์ คำถาม คำตอบของนักเรียน ถูก (1 คะแนน) ผิด (0 คะแนน) 1.อินดิเคเตอร์แต่ละชนิดมีช่วง pH ของการเปลี่ยนสีที่จำกัด (แนวคำตอบ ถูก) 2. สีของอินดิเคเตอร์จะไม่เปลี่ยนแปลงเมื่อมีการเปลี่ยน ค่า pH (แนวคำตอบ ผิด) 3. ค่า pH ที่วัดได้จากอินดิเคเตอร์หนึ่ง ๆ เป็นค่าที่ได้ โดยประมาณคร่าว ๆ เท่านั้น (แนวคำตอบ ถูก) 4. อินดิเคเตอร์จากกะหล่ำปลีม่วงใช้ทดสอบสารที่มี pH = 1 ได้สีเหลือง (แนวคำตอบ ผิด) 5. อินดิเคเตอร์จากธรรมชาติสามารถทำได้แค่ กะหล่ำปลี ม่วง ดอกอัญชัน และหัวหอมใหญ่เท่านั้น (แนวคำตอบ ผิด) เกณฑ์การประเมิน ระดับการประเมิน ดีมาก ดี พอใช้ ควรปรับปรุง ระดับคะแนน 5 คะแนน 3 - 4 คะแนน 1 - 2 คะแนน 0 คะแนน เกณฑ์ผ่านนักเรียนต้องได้ ระดับดีขึ้นไป
2. เปรียบเทียบอินดิเคเตอร์ธรรมชาติจากพืชต่างชนิดได้ เกณฑ์ประเมินประเมินจากใบกิจกรรมที่ 2 เรื่อง การเปรียบเทียบชุดทดสอบ pH จากธรรมชาติ ประเด็นที่ประเมิน ระดับคะแนน 4 3 2 1 1. ความสอดคล้อง กับจุดประสงค์ ผลงานสอดคล้องกับ จุดประสงค์ทุก ประเด็น ผลงานสอดคล้องกับ จุดประสงค์เป็นส่วน ใหญ่ ผลงานสอดคล้องกับ จุดประสงค์บาง ประเด็น ผลงานไม่สอดคล้องกับ จุดประสงค์ 2. ความถูกต้องของ เนื้อหา เนื้อหาสาระของ ผลงานถูกต้อง ครบถ้วน เนื้อหาสาระของ ผลงานถูกต้องเป็น ส่วนใหญ่ เนื้อหาสาระของ ผลงานถูกต้องบาง ประเด็น เนื้อหาสาระของ ผลงานไม่ถูกต้องเป็น ส่วนใหญ่ 3. ความตรงต่อเวลา ส่งชิ้นงานภายใน เวลาที่กำหนด ส่งชิ้นงานช้ากว่า เวลาที่กำหนด 1 วัน ส่งชิ้นงานช้ากว่าเวลา ที่กำหนด 2 วัน ส่งชิ้นงานช้ากว่าเวลาที่ กำหนด 3 วันขึ้นไป เกณฑ์การประเมิน ระดับการประเมิน ดีมาก ดี พอใช้ ควรปรับปรุง ระดับคะแนน 10 - 12 คะแนน 7 - 9 คะแนน 4 - 6 คะแนน ต่ำกว่า 4 คะแนน เกณฑ์ผ่านนักเรียนต้องได้ ระดับดีขึ้นไป
ประเมินผลด้านทักษะกระบวนการ : 3. ผลิตอินดิเคเตอร์จากธรรมชาติเองได้ เกณฑ์ประเมินประเมินจากชิ้นงานชุดทดสอบ pH จากธรรมชาติ ประเด็นที่ประเมิน ระดับคะแนน 3 2 1 1. ความถูกต้องของชุด ทดสอบ pH จาก ธรรมชาติ สามารถวัดค่า pH 1 - 14 ได้ครอบคลุมทุกค่า สามารถวัดค่า pH 1 - 14 ได้แต่ไม่ ครอบคลุมบางส่วน ไม่สามารถวัดค่า pH 1 - 14 ได้ 2. ความสอดคล้องกับ เงื่อนไขของกิจกรรม สอดคล้องกับเงื่อนไขของ กิจกรรมทั้งหมด สอดคล้องกับเงื่อนไขของ กิจกรรมบางส่วน ไม่สอดคล้องกับเงื่อนไข ของกิจกรรม 3. ความคิดสร้างสรรค์ ผลงานแสดงถึงความคิด สร้างสรรค์ แปลกใหม่ ผลงานมีความน่าสนใจ แต่ ยังไม่มีแนวคิดแปลกใหม่ ผลงานไม่มีความน่าสนใจ และไม่แสดงถึงแนวคิด แปลกใหม่ 4. ความตรงต่อเวลา ส่งงานตรงเวลา ส่งงานช้ากว่า กำหนดเวลา 1 วัน ส่งงานช้ากว่ากำหนดเวลา 2 วันขึ้นไป เกณฑ์การประเมิน ระดับการประเมิน ดีมาก ดี พอใช้ ควรปรับปรุง ระดับคะแนน 10 - 12 คะแนน 7 - 9 คะแนน 4 - 6 คะแนน ต่ำกว่า 4 คะแนน เกณฑ์ผ่านนักเรียนต้องได้ ระดับดีขึ้นไป
4. ออกแบบชุดทดสอบ pH จากอินดิเคเตอร์ธรรมชาติโดยต้องครอบคลุม pH 1 - 14 มากที่สุดและสะดวก ต่อการใช้งานได้ เกณฑ์ประเมินประเมินจากใบกิจกรรมที่ 1 เรื่อง การออกแบบชุดทดสอบ pH จากธรรมชาติ ประเด็นที่ประเมิน ระดับคะแนน 4 3 2 1 1. ความครอบคลุม pH 1 - 14 ของชุด ทดสอบ pH ชุดทดสอบ pH ครอบคลุมทุกค่า pH ชุดทดสอบ pH ครอบคลุมค่า pH เป็นส่วนใหญ่ ชุดทดสอบ pH ครอบคลุมเป็นบางค่า pH ชุดทดสอบ pH ไม่ ครอบคลุมทุกค่า pH 2. ความถูกต้องของ เนื้อหา เนื้อหาสาระของ ผลงานถูกต้อง ครบถ้วน เนื้อหาสาระของ ผลงานถูกต้องเป็น ส่วนใหญ่ เนื้อหาสาระของ ผลงานถูกต้องบาง ประเด็น เนื้อหาสาระของ ผลงานไม่ถูกต้องเป็น ส่วนใหญ่ 3. ความคิด สร้างสรรค์ ผลงานแสดงถึง ความคิดสร้างสรรค์ แปลกใหม่ และเป็น ระบบ ผลงานแสดงถึง ความคิดสร้างสรรค์ แปลกใหม่ แต่ยังไม่ เป็นระบบ ผลงานมีความน่าสนใจ แต่ยังไม่มีแนวคิดแปลก ใหม่ ผลงานไม่มีความ น่าสนใจ และไม่แสดงถึง แนวคิดแปลกใหม่ 4. ความตรงต่อเวลา ส่งชิ้นงานภายใน เวลาที่กำหนด ส่งชิ้นงานช้ากว่า เวลาที่กำหนด 1 วัน ส่งชิ้นงานช้ากว่าเวลา ที่กำหนด 2 วัน ส่งชิ้นงานช้ากว่าเวลาที่ กำหนด 3 วันขึ้นไป เกณฑ์การประเมิน ระดับการประเมิน ดีมาก ดี พอใช้ ควรปรับปรุง ระดับคะแนน 14 - 16 คะแนน 11 - 13 คะแนน 8 - 10 คะแนน ต่ำกว่า 8 คะแนน เกณฑ์ผ่านนักเรียนต้องได้ ระดับดีขึ้นไป
5. นำเสนอผลงานโดยใช้เทคโนโลยีได้ เกณฑ์ประเมินประเมินจากแบบประเมินการนำเสนอผลงาน ประเด็นที่ประเมิน ระดับคะแนน 4 3 2 1 1. ความถูกต้องของ เนื้อหา เนื้อหาสาระของ ผลงานถูกต้อง ครบถ้วน เนื้อหาสาระของ ผลงานถูกต้องเป็น ส่วนใหญ่ เนื้อหาสาระของ ผลงานถูกต้องบาง ประเด็น เนื้อหาสาระของ ผลงานไม่ถูกต้องเป็น ส่วนใหญ่ 2. วิธีการนำเสนอ การนำเสนอมีลำดับ ขั้นตอนน่าสนใจ และใช้สื่อประกอบ ได้เหมาะสม การนำเสนอมีลำดับ ขั้นตอนน่าสนใจ แต่ ใช้สื่อประกอบไม่ เหมาะสม การนำเสนอมีลำดับ ขั้นตอนแต่ไม่น่าสนใจ การนำเสนอไม่เป็น ลำดับขั้นตอน 3. การใช้ภาษา สื่อความหมายเข้าใจ ชัดเจน ไม่วกวน และ ออกเสียงอักขระ ถูกต้องทุกแห่ง สื่อความหมายเข้าใจ ชัดเจน แต่ออกเสียง อักขระไม่ถูกต้อง บางแห่ง สื่อความหมายเข้าใจ ชัดเจน แต่ออกเสียง อักขระไม่ถูกต้องเป็น ส่วนใหญ่ สื่อความหมายไม่เข้าใจ 4. เทคนิคการ นำเสนอ มีความพร้อมในการ นำเสนองาน และ นำเสนองานตรงตาม วัตถุประสงค์ มีความพร้อมในการ นำเสนองาน และ นำเสนองาน บางส่วนไม่ตรงตาม วัตถุประสงค์ มีความพร้อมในการ นำเสนองาน และ นำเสนองานไม่ตรง ตามวัตถุประสงค์ ไม่มีความพร้อมในการ นำเสนองาน และ เนื้อหาที่นำเสนอไม่ ตรงตามวัตถุประสงค์ 5. การใช้เทคโนโลยี ประกอบการ นำเสนอ ใช้เทคโนโลยี ประกอบการนำเสนอ ไม่ใช้เทคโนโลยี ประกอบการนำเสนอ เกณฑ์การประเมิน ระดับการประเมิน ดีมาก ดี พอใช้ ควรปรับปรุง ระดับคะแนน 14 - 18 คะแนน 11 - 13 คะแนน 8 - 10 คะแนน ต่ำกว่า 8 คะแนน เกณฑ์ผ่านนักเรียนต้องได้ ระดับดีขึ้นไป
ประเมินด้านคุณลักษณะ : 6. ตระหนักถึงประโยชน์และความสำคัญของอินดิเคเตอร์จากธรรมชาติ เกณฑ์ประเมินประเมินจากใบกิจกรรมที่ 3 เรื่อง ประโยชน์ของอินดิเคเตอร์ธรรมชาติ ประเด็นที่ประเมิน ระดับคะแนน 4 3 2 1 1. ความสอดคล้อง กับจุดประสงค์ ผลงานสอดคล้องกับ จุดประสงค์ทุก ประเด็น ผลงานสอดคล้องกับ จุดประสงค์เป็นส่วน ใหญ่ ผลงานสอดคล้องกับ จุดประสงค์บาง ประเด็น ผลงานไม่สอดคล้องกับ จุดประสงค์ 2. ความถูกต้องของ เนื้อหา บอกประโยชน์ ข้อดี ข้อจำกัดของ อินดิเคเตอร์จาก ธรรมชาติได้ถูกต้อง ครบถ้วน บอกประโยชน์ ข้อดี ข้อจำกัดของ อินดิเคเตอร์จาก ธรรมชาติได้ถูกต้อง เป็นส่วนใหญ่ บอกประโยชน์ ข้อดี ข้อจำกัดของ อินดิเคเตอร์จาก ธรรมชาติได้ถูกต้อง บางประเด็น บอกประโยชน์ ข้อดี ข้อจำกัดของ อินดิเคเตอร์จาก ธรรมชาติไม่ถูกต้อง เป็นส่วนใหญ่ 3. ความตรงต่อเวลา ส่งชิ้นงานภายใน เวลาที่กำหนด ส่งชิ้นงานช้ากว่า เวลาที่กำหนด 1 วัน ส่งชิ้นงานช้ากว่าเวลา ที่กำหนด 2 วัน ส่งชิ้นงานช้ากว่าเวลาที่ กำหนด 3 วันขึ้นไป เกณฑ์การประเมิน ระดับการประเมิน ดีมาก ดี พอใช้ ควรปรับปรุง ระดับคะแนน 10 - 12 คะแนน 7 - 9 คะแนน 4 - 6 คะแนน ต่ำกว่า 4 คะแนน เกณฑ์ผ่านนักเรียนต้องได้ ระดับดีขึ้นไป
7. มีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นและทำงานร่วมกันเป็นกลุ่มได้ เกณฑ์ประเมินประเมินจากแบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม คำชี้แจง : ให้ผู้สอนสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียน แล้วขีด ✓ลงในช่องที่ตรงกับระดับคะแนน ลำดับที่ ชื่อ - สกุล ของนักเรียน การแสดง ความ คิดเห็น การยอมรับ ฟังคนอื่น การทำงาน ตามที่ได้รับ มอบหมาย ความมี น้ำใจ การมี ส่วนร่วมใน การ ปรับปรุง ผลงานกลุ่ม รวม 15 คะแนน 3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 ลงชื่อ ................................................... ผู้ประเมิน ............./.................../............... เกณฑ์การให้คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมอย่างสม่ำเสมอ ให้ 3 คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบ่อยครั้ง ให้ 2 คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบางครั้ง ให้ 1 คะแนน เกณฑ์การประเมิน ระดับการประเมิน ดีมาก ดี พอใช้ ควรปรับปรุง ระดับคะแนน 14 - 15 คะแนน 11 - 13 คะแนน 8 - 10 คะแนน ต่ำกว่า 8 คะแนน เกณฑ์ผ่านนักเรียนต้องได้ ระดับดีขึ้นไป
แบบสรุปบันทึกหลังแผนการจัดการเรียนรู้ แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 รายวิชา เคมี 6 รหัสวิชา ว 33226 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 1. ผลการเรียนรู้ นักเรียนทั้งหมด …………… คน มีผลการเรียนรู้ดังนี้ ด้านความรู้ (K) 1. นักเรียนสามารถบอกลักษณะและสมบัติของอินดิเคเตอร์ได้ จำนวนนักเรียนที่ผ่านเกณฑ์จำนวน...........................คน คิดเป็นร้อยละ................ จำนวนนักเรียนที่ไม่ผ่านเกณฑ์จำนวน.......................คน คิดเป็นร้อยละ................ 2. นักเรียนสามารถเปรียบเทียบอินดิเคเตอร์จากพืชต่างชนิดได้ จำนวนนักเรียนที่ผ่านเกณฑ์จำนวน...........................คน คิดเป็นร้อยละ................ จำนวนนักเรียนที่ไม่ผ่านเกณฑ์จำนวน.......................คน คิดเป็นร้อยละ................ ด้านทักษะกระบวนการ (P) 3. นักเรียนสามารถผลิตอินดิเคเตอร์จากธรรมชาติเองได้ จำนวนนักเรียนที่ผ่านเกณฑ์จำนวน...........................คน คิดเป็นร้อยละ................ จำนวนนักเรียนที่ไม่ผ่านเกณฑ์จำนวน.......................คน คิดเป็นร้อยละ................ 4. นักเรียนสามารถออกแบบชุดทดสอบ pH จากอินดิเคเตอร์ธรรมชาติโดยครอบคลุม pH 1 - 14 มากที่สุดและสะดวกต่อการใช้งานได้ จำนวนนักเรียนที่ผ่านเกณฑ์จำนวน...........................คน คิดเป็นร้อยละ................ จำนวนนักเรียนที่ไม่ผ่านเกณฑ์จำนวน.......................คน คิดเป็นร้อยละ................ 5. นักเรียนสามารถนำเสนอผลงานโดยใช้เทคโนโลยีได้ จำนวนนักเรียนที่ผ่านเกณฑ์จำนวน...........................คน คิดเป็นร้อยละ................ จำนวนนักเรียนที่ไม่ผ่านเกณฑ์จำนวน.......................คน คิดเป็นร้อยละ................ ด้านคุณลักษณะ (A) 6. นักเรียนสามารถตระหนักถึงประโยชน์และความสำคัญของอินดิเคเตอร์จากธรรมชาติ จำนวนนักเรียนที่ผ่านเกณฑ์จำนวน...........................คน คิดเป็นร้อยละ................ จำนวนนักเรียนที่ไม่ผ่านเกณฑ์จำนวน.......................คน คิดเป็นร้อยละ................ 7. นักเรียนสามารถมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นและทำงานร่วมกันเป็นกลุ่มได้ จำนวนนักเรียนที่ผ่านเกณฑ์จำนวน...........................คน คิดเป็นร้อยละ................ จำนวนนักเรียนที่ไม่ผ่านเกณฑ์จำนวน.......................คน คิดเป็นร้อยละ................
2. ปัญหาและอุปสรรค ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 3. แนวทางการแก้ไข/เสนอแนะ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ลงชื่อ.....................................................ครูผู้สอน ( นางสาวมนัสนันท์ ฟักแก้ว ) ................/................/................
ภาคผนวก
การออกแบบชุด ชุ ทดสอบ PH จากธรรมชาติ คำ ชี้แจง : ให้นักเรียนกำ หนดวัสดุอุปกรณ์ ขั้นตอนวีธีการทำ ในลักษณะของแผนภาพ หรือFlowchartรวมทั้งออกแบบบรรจุภัณฑ์ ของชุดทดสอบpH จากธรรมชาติ ชื่อ ชั้น แผนภาพหรือรื FLOWCHART ออกแบบบรรจุภัจุณภัฑ์ขฑ์อง ชุดชุทดสอบPH จากธรรมชาติ อุปกรณ์กณ์ารทดลอง ใบกิจกรรมที่ ๑ เลขที่ ชื่อ ชื่อ ชื่อ ชื่อ ชั้น ชั้น ชั้น ชั้น เลขที่ เลขที่ เลขที่ เลขที่ กลุ่มที่
กระหล่ำ ปลีม่วง คำ ชี้แชี้จง : ให้นักเรียรีนเติมข้อมูลชุดทดสอบpH จากธรรมชาติ ในส่วนของกลุ่มตัวเองลงในตารางให้ครบถ้วน การเปรีย รี บเทียบ ชุดทดสอบPH จากธรรมชาติ ชื่อ: ตัวอย่าย่ง ชั้น เลขที่ ใบกิจกรรมที่ ๒ สีเสีริ่มริ่ต้น สีที่สีที่เปลี่ยนไป PH = 1 PH = 2 PH = 3 PH = 4 PH = 5 PH = 6 PH = 7 PH = 8 PH = 9 PH = 10 PH = 11PH = 12PH = 13 PH = 14 ดอกอัญชัน หอมหัวแดง สรุปผลการทดลอง คำ ชี้แชี้จง : ให้นักเรียรีนเติมข้อข้มูลชุดทดสอบpH จากธรรมชาติในส่วส่นของกลุ่มลุ่ตัวเองลงในตารางให้ครบถ้วน ตัวอย่าย่ง สีเสีริ่มริ่ต้น สีที่สีที่เปลี่ยนไป ค่า pH ของชุดทดสอบ ค่า pH ของเครื่อรื่ง pHmeter น้ำ ส้มส้สายชู ยาลดกรด กระหล่ำ ปลีม่วง ดอกอัญชัน หอมหัวแดง
คำ ชี้แจง :ให้นักเรียนเติมคำ ตอบลงในช่องว่างให้ครบถ้วน ใบกิจกรรมที่ ๓ ประโยชน์ข น์ องอิน อิ ดิเ ดิ คเตอร์ธ ร์ รรมชาติ ชื่อ ชั้น เลขที่ ชื่อ ชื่อ ชั้น ชั้น เลขที่ เลขที่ กลุ่มที่ ๑. ให้นักเรียนบอกประโยชน์ของอินดิเคเตอร์จากธรรมชาติมาอย่างน้อย ๒ ข้อ ๒. ให้นักเรียนบอกข้อดีข้อจำ กัดของอินดิเคเตอร์จากธรรมชาติมาอย่างละ ๒ ข้อ แบบทดสอบ คำ สั่ง จงเขียนเครื่องหมาย / หน้าข้อที่ถูก และเครื่องหมาย X หน้าข้อที่ผิดพร้อมแก้ไขให้ถูกต้อง .........๑. อินดิเคเตอร์แต่ละชนิดมีช่วง pH ของการเปลี่ยนสีที่จำ กัด (ถูก) .........๒. สีของอินดิเคเตอร์จะไม่เปลี่ยนแปลงเมื่อมีการเปลี่ยนค่า pH (ผิด) .........๓. ค่า pH ที่วัดได้จากอินดิเคเตอร์หนึ่งๆเป็นค่าที่ได้โดยประมาณคร่าวๆเท่านั้น (ถูก) .........๔. อินดิเคเตอร์จากกะหล่ำ ปลีม่วงใช้ทดสอบสารที่มี pH = 1 ได้สีเหลือง (ผิด) .........๕. อินดิเคเตอร์จากธรรมชาติสามารถทำ ได้แค่ กะหล่ำ ปลีม่วง ดอกอัญชัน และหัวหอมแดงเท่านั้น (ผิด)