หนังสือหลวงพ่อจังหวัด

หนังสอื อาจาระพระภิกษุ สามเณร

จดั พมิ พถ์ วายมทุ ติ าสักการะเนื่องในโอกาสทา� บุญฉลองอายวุ ฒั นมงคลครบ ๖๖ ปี

พระราชพรหมจรยิ คณุ (สุเทพ สกุ กฺ ธมฺโม/มลู สขุ )

เจ้าคณะจังหวัดร้อยเอ็ด, ประธานคณะกรรมการประจ�าวทิ ยาลัยสงฆร์ ้อยเอ็ด

วันองั คารที่ 2 มนี าคม พทุ ธศกั ราช 2564

ณ วัดบา้ นเปลอื ยใหญ่ ต�าบลรอบเมือง อ�าเภอเมือง จังหวัดร้อยเอ็ด

หนงั สอื อาจาระพระภิกษุ สามเณร จัดพมิ พ์ถวายมทุ ิตาสักการะเนอ่ื งในโอกาสทา� บุญฉลองอายวุ ฒั นมงคลครบ ๖๖ ปี
พระราชพรหมจรยิ คุณ (สุเทพ สกุ กฺ ธมโฺ ม/มลู สขุ ) เจ้าคณะจงั หวัดรอ้ ยเอ็ด, ประธานกรรมการประจ�าวทิ ยาลัยสงฆร์ อ้ ยเอด็
วันอังคารท่ี ๒ มีนาคม พทุ ธศกั ราช ๒๕๖๔ ณ วดั บ้านเปลือยใหญ่ ต�าบลรอบเมือง อ�าเภอเมอื งรอ้ ยเอด็ จงั หวัดรอ้ ยเอ็ด

ท่ปี รกึ ษา :
พระราชพรหมจริยคุณ เจา้ คณะจังหวัดร้อยเอ็ด/ประธานกรรมการประจ�าวิทยาลยั สงฆร์ อ้ ยเอด็
พระสขุ ุมวาทเวที รองเจ้าคณะจังหวดั รอ้ ยเอด็
พระโสภณปริยตั ยาภรณ ์ รองเจา้ คณะจงั หวดั ร้อยเอ็ด
พระเมธธี รรมาจารย์, รศ.ดร. กรรมการผ้ทู รงคุณวฒุ ิประจ�าวิทยาลยั สงฆร์ อ้ ยเอด็ /รองอธิการบดฝี ่ายวางแผนและพฒั นา
พระโสภณวชริ าภรณ์ กรรมการผูท้ รงคุณวุฒิประจา� วทิ ยาลัยสงฆร์ อ้ ยเอด็ /รองอธิการบดีฝา่ ยกจิ การต่างประเทศ
พระโสภณพฒั นบัณฑติ , รศ.ดร. กรรมการผ้ทู รงคณุ วุฒปิ ระจ�าวิทยาลัยสงฆ์ร้อยเอด็ /รองอธิการบดวี ิทยาเขตขอนแกน่
เจา้ คณะอา� เภอ รองเจา้ คณะอ�าเภอ ในเขตปกครองคณะสงฆจ์ งั หวดั ร้อยเอ็ด และคณะ

บรรณาธกิ าร : พระครูวาปจี ันทคุณ, ผศ.ดร. ผ้อู า� นวยการวิทยาลยั สงฆร์ อ้ ยเอด็

ผู้ช่วยบรรณาธกิ าร : พระครสู ตุ วรธรรมกิจ, ผศ.ดร. รองผอู้ �านวยการวิทยาลยั สงฆ์รอ้ ยเอ็ด ฝ่ายวิชาการ
ดร.พระครวู ินยั ธรวราวุฒิ มหาวโร ผอู้ �านวยการส�านักงานวทิ ยาลัยสงฆร์ ้อยเอ็ด
ผศ.ดร.สยามพร พนั ธไชย รองผ้อู า� นวยการวทิ ยาลยั สงฆร์ ้อยเอด็ ฝา่ ยบรหิ าร
ผศ.ดร.สุกานดา จันทวารีย์ รก.ผู้อา� นวยการสา� นกั งานวชิ าการ
และ คณาจารย์ เจ้าหนา้ ที่ วทิ ยาลัยสงฆ์ร้อยเอ็ด

รปู เล่ม/แบบปก/ภาพประกอบ
พระครโู พธิวีรคุณ เจ้าคณะอ�าเภอปทมุ รตั ต์
ดร.พระครูวนิ ยั ธรวราวุฒิ มหาวโร ผ้อู า� นวยการส�านกั งานวทิ ยาลัยสงฆ์ร้อยเอ็ด
ดร.พระครปู ลัดสมหมาย อตฺถสิทฺโธ ผู้อ�านวยการหลกั สูตรพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวชิ าพระพุทธศาสนา และคณะ

พสิ ูจนอ์ กั ษร : ผศ.ดร.สยามพร พนั ธไชย ป.ธ.๖ รองผู้อา� นวยการวิทยาลยั สงฆ์รอ้ ยเอ็ด ฝ่ายบรหิ าร
นายสนัน่ ประเสริฐ ป.ธ.๙ อาจารย์ประจ�าหลักสูตร วิทยาลัยสงฆ์ร้อยเอด็ มจร
นายอาทิตย์ แสงเฉวก ป.ธ.๓ นักวิเคราะหน์ โยบายและแผน และคณะ

อา� นวยการผลิต : คณะผ้บู รหิ าร คณาจารย ์ เจา้ หน้าท ่ี วิทยาลัยสงฆ์ร้อยเอด็ มหาวทิ ยาลยั มหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลยั

พิมพค์ ร้ังที่ ๑ : ๒ มีนาคม ๒๕๖๔ จ�านวน ๑,๐๐๐ เล่ม

ISBN : 978-616-300-707-0

พิมพท์ ่ี : โรงพมิ พ์อิสาณออฟเซทการพมิ พ์ สาขารอ้ ยเอ็ด ต.ในเมอื ง อ.เมอื ง จ.รอ้ ยเอด็ โทร. 088-5615174

พระราชพรหมจริยคุณ (สเุ ทพ สุกกฺ ธมฺโม/มลู สขุ )
เจา้ คณะจังหวัดร้อยเอ็ด







ค�ำนำ�

ในโอกาสเจริญอายุวัฒนมงคล ครบ ๖๖ ปี ๒ มีนาคม ๒๕๖๔
พระเดชพระคณุ ทา่ นเจา้ คณุ พระราชพรหมจรยิ คณุ (สเุ ทพ สกุ กฺ ธมโฺ ม/มลู สขุ ) เจา้
คณะจงั หวดั รอ้ ยเอด็ ประธานคณะกรรมการประจำ� วทิ ยาลยั สงฆร์ อ้ ยเอด็ อาจารย์
บรรยายประจ�ำหลักสูตรประกาศนียบัตรการบริหารกิจการคณะสงฆ์ วทิ ยาลยั
สงฆร์ อ้ ยเอด็ มหาวิทยาลัยมหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลัย
ในนามผบู้ รหิ าร คณาจารย์ เจา้ หนา้ ท่ี นสิ ติ นกั ศกึ ษา วทิ ยาลยั สงฆร์ อ้ ยเอด็
ร่วมกับ คณะสงฆ์จังหวัดร้อยเอ็ด พร้อมด้วยคณะศิษย์ หน่วยงาน
ส่วนราชการ องค์กร ชมรมอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมอีสาน พุทธศาสนิกชน
ชาวจังหวัดร้อยเอ็ด ชุมชนวัดบ้านเปลือยใหญ่ได้พร้อมเพรียงกันจัดงาน
ฉลองอายุวัฒนมงคลถวายกตเวทิตาคุณ แด่พระเดชพระคุณผู้มีอุปการะคุณ
โดยอเนกปริยาย เพ่อื เปน็ การน้อมถวายมุทติ าสกั การะ จงึ ได้จดั ท�ำสารตั ถะองค์
ความรู้ที่เป็นเลิศส�ำหรับพระภิกษุ สามเณร ในศตวรรษที่ ๒๑ ยุคดิจิทัล
เพือ่ เสริมทักษะเกยี่ วกบั ความประพฤตทิ ี่ดีงามตามพระธรรมวนิ ยั ในโลกยุคใหม่
โดยจดั พมิ พห์ นงั สอื แบบรปู เลม่ และแบบอเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ หรอื อบี คุ๊ เพอื่ มอบถวาย
พระสงฆ์ พระภิกษุ สามเณรท่ัวไป จ�ำนวน ๑,๐๐๐ เล่ม ภายในงาน
ขออนุโมทนาบุญขอบพระคุณพระสังฆาธิการทุกระดับในเขตปกครอง
คณะสงฆ์จังหวัดร้อยเอ็ด และคณะศิษย์ทุกภาคส่วนท่ีได้ร่วมกันจัดงานถวาย
มทุ ติ าสกั การะอายวุ ฒั นมงคลในครง้ั นพ้ี รอ้ มทง้ั ผมู้ สี ว่ นเกย่ี วขอ้ งใหก้ ารสนบั สนนุ
อุปถัมภ์การจัดงานจนส�ำเร็จตามวัตถุประสงค์ ขอกุศลจริยาสัมมาปฏิบัติ
ไวยาวัจมัยท่ีได้ร่วมกันบ�ำเพ็ญในคร้ังนี้ จงเพ่ิมพูนสติปัญญา พลานามัย ปีติ
ปสั สทั ธิแห่งจติ จงส�ำเร็จแก่ทา่ นในที่ทกุ สถานในกาลทุกเมือ่ เทอญ

พระครูวาปีจนั ทคุณ, ผศ.ดร.
ผ้อู �ำนวยการวิทยาลยั สงฆร์ อ้ ยเอด็

สารบญั 5
7
คำ� น�ำ 10
ประวัติพระราชพรหมจริยคุณ 17
อาจาระ พระภกิ ษุ สามเณร
ภาพประกอบ อาจาระพระภิกษุ สามเณร 50
ภาคผนวก 53

ค�ำสั่งแตง่ ตงั้ คณะกรรมการจัดทำ� หนง้ สือ
ภาพกิจกรรม

7

ประวตั พิ ระราชพรหมจรยิ คณุ

พระราชพรหมจริยคุณ ฉายา สกุ กฺ ธมโฺ ม อายุ ๖๖ ปี พรรษา ๔๖
วิทยฐานะ น.ธ.เอก, พธ.บ. (กิตตมิ ศกั ด์)ิ , พธ.ด. (กิตติมศักด์)ิ
เจ้าคณะจังหวัดรอ้ ยเอ็ด, เจ้าอาวาสวัดบา้ นเปลอื ยใหญ,่
ประธานกรรมการประจ�ำวทิ ยาลยั สงฆร์ ้อยเอ็ด

สถานะเดมิ ช่อื สุเทพ นามสกลุ มูลสุข เกดิ วัน ๖ ๑๔ฯ๓ ค�่ำ ปมี ะแม

วนั ท่ี ๒ เดอื นมีนาคม พ.ศ. ๒๔๙๘
บดิ า นายสวาสด์ิ มูลสุข มารดา นางอทุ ัย มลู สขุ
มีพี่นอ้ งรวม ๙ คน อย่บู ้านเลขที่ ๒๕ หมู่ที่ ๔
ต�ำบลสระคู อ�ำเภอสวุ รรณภูมิ จงั หวัดรอ้ ยเอด็

บรรพชา เมอ่ื วนั ๖ ๑ฯ ๘ คำ�่ ปมี ะเมยี วนั ที่ ๓ เดอื นกรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๐๙

ณ วัดเจริญราษฎร์ ตำ� บลสระคู อ�ำเภอสุวรรณภมู ิ จงั หวดั รอ้ ยเอ็ด
พระอปุ ชั ฌาย์ พระครวู มิ ลธรรมสาร (บญุ ตา ฉนโฺ น) วดั เจรญิ ราษฎร์
ตำ� บลสระคู อำ� เภอสวุ รรณภูมิ จงั หวดั รอ้ ยเอ็ด

อปุ สมบท วนั ๑ ๑๓ฯ๑๒ คำ่� ปเี ถาะ วนั ท่ี ๑๖ เดอื นพฤศจกิ ายน พ.ศ. ๒๕๑๗

พัทธสมี าวัดเวฬุวัน ต�ำบลในเมอื ง อำ� เภอเมืองรอ้ ยเอ็ด จังหวดั รอ้ ยเอ็ด
พระราชพรหมจริยคุณ (อุทธรี ์ อคฺคจติ โฺ ต) เปน็ พระอุปัชฌาย์
พระครสู งั ฆรักษ์ค�ำดี อสิ สฺ โร เปน็ พระกรรมวาจาจารย์
พระมหาบุญ อภนิ นโฺ ท เป็นพระอนุสาวนาจารย์

การศกึ ษา

พ.ศ. ๒๔๐๙ สำ� เรจ็ การศกึ ษาชน้ั ประถมศกึ ษาปที ่ี ๔ จากโรงเรยี นบา้ นสวุ รรณภมู ิ
ตำ� บลสระคู อำ� เภอสุวรรณภมู ิ จงั หวัดรอ้ ยเอด็
พ.ศ.๒๕๑๒ สอบไลไ่ ดน้ ักธรรมชัน้ เอก สำ� นกั ศาสนศึกษาวดั สวา่ งโพธิท์ อง
ต�ำบลสระคู อำ� เภอสุวรรณภมู ิ จงั หวัดร้อยเอด็

8
พ.ศ.๒๕๑๕ จบการศึกษาผใู้ หญร่ ะดับ ๓ จากโรงเรยี นผใู้ หญ่พริ ุณวทิ ย์
วัดกลาง ตำ� บลสระคู อ�ำเภอสวุ รรณภมู ิ จงั หวัดร้อยเอ็ด
พ.ศ.๒๕๑๖ จบการศึกษาผใู้ หญ่ระดบั ๔ จากโรงเรียนผใู้ หญ่ วัดสระทอง
ต�ำบลสระคู อำ� เภอสุวรรณภมู ิ จังหวัดร้อยเอ็ด
พ.ศ. ๒๕๔๘ ไดร้ บั ประสาทปรญิ ญาบตั ร พทุ ธศาสตรบณั ฑติ (พธ.บ) กติ ตมิ ศกั ด์ิ
สาขาวิชาพระพุทธศาสนา จากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ
ราชวทิ ยาลัย
พ.ศ. ๒๕๖๑ ได้รับประสาทปริญญาบัตร พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต (พธ.ด)
กิตติมศักดิ์ สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ จากมหาวิทยาลัย
มหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั

ตำ� แหน่งการปกครองคณะสงฆ์

พ.ศ.๒๕๒๗ ไดร้ ับการแต่งตง้ั เปน็ เจา้ อาวาสวดั บ้านเปลือยใหญ่
ต�ำบลรอบเมอื ง อำ� เภอเมอื งรอ้ ยเอ็ด จังหวดั ร้อยเอ็ด
พ.ศ.๒๕๒๙ ได้รับการแตง่ ตั้งเป็นรองเจา้ คณะตำ� บลรอบเมือง
อำ� เภอเมอื งรอ้ ยเอ็ด จังหวัดร้อยเอ็ด
พ.ศ.๒๕๓๑ ไดร้ บั การแต่งตั้งเปน็ เจ้าคณะต�ำบลรอบเมอื ง เขต ๒
ตำ� บลรอบเมือง อ�ำเภอเมอื งร้อยเอ็ด จังหวัดรอ้ ยเอด็
พ.ศ.๒๕๔๑ ไดร้ บั การแตง่ ตั้งเปน็ รองเจา้ คณะอ�ำเภอเมอื งรอ้ ยเอด็
พ.ศ.๒๕๔๕ ได้รบั การแต่งตั้งเปน็ เจา้ คณะอำ� เภอเมืองรอ้ ยเอ็ด
พ.ศ. ๒๕๕๑ ได้รับพระบัญชาสมเด็จพระสังฆราชแต่งตั้งเปน็
รองเจ้าคณะจังหวดั รอ้ ยเอด็
พ.ศ. ๒๕๕๓ ไดร้ ับแต่งตง้ั เป็นผูร้ ักษาการแทนเจา้ คณะจงั หวัดร้อยเอด็
พ.ศ. ๒๕๕๔ ได้รับพระบญั ชาสมเดจ็ พระสงั ฆราชแต่งต้ังเป็น
เจา้ คณะจงั หวดั รอ้ ยเอด็

9

สมณศักดิ์

พ.ศ. ๒๕๓๐ ไดร้ ับพระราชทานตั้งสมณศกั ด์เิ ป็นพระครูสญั ญาบตั ร เจา้ อาวาส
วัดราษฎรช์ นั้ โท ในราชทินนาม ท่ี พระครกู ิตติสารโกวิท (จร.ชท)
พ.ศ. ๒๕๓๕ ไดร้ บั พระราชทานเลอื่ นชนั้ เปน็ พระครสู ญั ญาบตั ร เจา้ คณะตำ� บล
ชั้นโท (จต.ชท.)
พ.ศ. ๒๕๔๘ ไดร้ บั พระราชทานเลอ่ื นชนั้ เปน็ พระครสู ญั ญาบตั ร เจา้ คณะอำ� เภอ
ชั้นเอก (จอ.ชอ.)
พ.ศ. ๒๕๕๓ ในวโรกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ ธันวาคม ๒๕๕๓
ได้รับพระราชทานตั้งสมณศักด์ิเป็น พระราชาคณะช้ันสามัญ
ในราชทินนาม ท่ี พระพุทธิสารมนุ ี (สย.)
พ.ศ. ๒๕๕๘ ในวโรกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ ธันวาคม ๒๕๕๘
ได้รับพระราชทานเล่ือนสมณศักดิ์เป็น พระราชาคณะช้ันราช
ในราชทนิ นาม ที่ พระราชพรหมจรยิ คณุ วบิ ลู ศาสนกจิ มหาคณสิ สร
บวรสังฆาราม คามวาสี

10

อาจาระพระภิกษุ สามเณร

อาจาระ หมายถึง ความประพฤติด,ี มรรยาทดงี าม, จรรยา
อาจารวบิ ตั ิ หมายถึง เสยี อาจาระ, เสยี จรรยา, มรรยาทเสยี หาย, ประพฤติ
ย่อหย่อนรุ่มร่าม มักต้องอาบัติเล็กน้อย ตั้งแต่
ถลุ ลัจจยั ลงมาถงึ ทพุ ภาษติ
๑. อย่าสะพายยา่ มขึ้นบ่า
๒. อยา่ แบกรม่
๓. อย่าเลกิ ชายจีวรขน้ึ พาดไหล่
๔. อย่าคาบบหุ ร่ีหรอื เดินสบู ตามถนนหรือในท่ีสาธารณะ
๕. ออกนอกคณะ (หรือนอกเขตวัด) ใหห้ ่มจีวร
แม้มีองั สะออกนอกคณะก็ไม่ควร
๖. การนุ่งห่ม มิใช่เพ่ือความสวยงาม แต่ควรจะระวังอย่าให้สกปรก
เปรอะเป้อื นและสง่ กลิ่น โดยเฉพาะเวลาออกนอกวดั หรอื ไปในงานพธิ ี
ควรใช้สบง อังสะ จวี รให้เปน็ สีเดยี วกนั หรือใกลเ้ คยี งกันท่ีสดุ อย่าให้
ผิดสีกันจนดไู ม่เรยี บร้อย
๗. เวลานุ่งห่มไม่ว่าในวัดหรือนอกวัด ควรหาที่ก�ำบังไม่ควรนุ่งห่มในท่ี
เปดิ เผย
๘. ถึงวันโกนถ้าจะไปในงานพิธีตอนเช้าไม่ต้องโกนศีรษะ ตอนบ่ายถ้า
จะไปในงานพธิ จี ะตอ้ งโกนกอ่ นไป

11

๙. เวลาประชมุ หรอื ไปในงานพธิ ี ควรไปถงึ สถานทก่ี อ่ นผใู้ หญ่ อยา่ ใหผ้ ใู้ หญ่
ไปรอผู้น้อย ความจริงผู้น้อย ควรจะไปรอรับผู้ใหญ่ จึงจะชอบด้วย
ระเบยี บ
๑๐. เวลาไปในงานพิธี ไม่ควรเดินไปถึงอาสนะแล้วนั่งลงเลยทีเดียว
เป็นกิริยาไม่สุภาพ ควรคุกเข่าลงหน้าอาสนะ แล้วเดินเข่าเข้าไปนั่ง
และตอ้ งรอพระเถระผู้ใหญ่หรอื รอให้พรอ้ มกนั
๑๑. ในงานพธิ เี จรญิ พระพทุ ธมนต์ ใหว้ างพดั ขา้ งขวา วางยา่ มไวข้ า้ งซา้ ยเรา
เสมอไป
๑๒. ควรมผี า้ กราบตดิ ยา่ มไปในงานพธิ ที กุ ครง้ั การใชผ้ า้ เชด็ หนา้ หรอื ผา้ อนื่
รบั ของท่ีสตรนี �ำมาถวาย เป็นการไมส่ มควร
๑๓. การจับพัดในงานพธิ ีทัว่ ไปใช้มือขวา ถา้ บงั สกุ ุลใช้มือซ้าย สว่ นมือขวา
จับผ้าภูษาโยงอย่าเอนพัดโย้หน้าเย้หลัง ต้องตั้งให้ตรง แม้ก่อนหรือ
เม่ือเสร็จพิธีแล้ว การถือพัดควรให้อยู่ในลักษณะส�ำรวมเสมอ
อย่าถอื ต�่ำหรือแกวง่ พดั ไปมา เป็นกริ ยิ าที่ไม่งาม
๑๔. ไม่ควรนั่งเสมอแถวเดียวกับผู้ใหญ่ ควรน่ังเย้ืองหรือแถวลัดลงมา
ถ้าจ�ำเป็นตอ้ งน่ังแถวเดียวกนั กับผู้ใหญ่ควรน่งั ขา้ งซ้ายผูใ้ หญ่
๑๕. ไมค่ วรนั่งเบยี ดเสียดผใู้ หญ่ หรือใกลเ้ กนิ ไป
๑๖. ไม่ควรพูดข้ามศรีษะผู้ใหญ่ คือย่ืนคอไปพูดกับผู้อ่ืนท่ีอยู่ตรงกันข้าม
กบั เรา ซงึ่ ผู้ใหญ่ค่ันอยใู่ นระหวา่ งกลาง
๑๗. ไม่ควรพูดทะลุกลางปล้อง คือผู้ใหญ่พูดอยู่ยังไม่จบพูดแทรกขึ้น
ในระหว่าง

12

๑๘. ไม่ควรพูดคดั คา้ นผใู้ หญ่ตรง ๆ โดยลักษณะไม่เคารพ
๑๙. เดนิ ตามผ้ใู หญ่ ไม่ควรใหใ้ กล้นัก หา่ งนัก ควรเดนิ เย้ืองอย่ขู ้างซา้ ยทา่ น
นดิ หน่อยเสมอ ไมค่ วรเดินเยือ้ งขวา
๒๐. ไมค่ วรเดินแซงขนึ้ หนา้ ผู้ใหญ่ หรอื เดินน�ำหน้าผใู้ หญ่ ถา้ จำ� เปน็ จะต้อง
ขน้ึ หน้าควรแซงใหห้ า่ งมาก ๆ
๒๑. ถ้าเดินสวนทางกับผู้ใหญ่ ควรหลีกทางขวา หรือควรหยุดยืนอยู่และ
หันหนา้ มาทางทา่ น ให้ท่านผ่านไปก่อนแลว้ จงึ คอ่ ยเดินตอ่ ไป
๒๒. ถ้าเราเดินอยู่ รู้ว่าผู้ใหญ่เดินตามมา ควรหยุดหลีกให้ท่านเดินไป
ข้างหน้าเสียก่อนแล้วจงึ เดินตามท่าน
๒๓. ผู้ถือคมั ภีรพ์ ระธรรม ไมค่ วรเดินตามหลังพระผู้เทศน์ ควรถือออกหนา้
ห่างพอสมควร และไมค่ วรแบกหรอื ถือคัมภีรโ์ ดยอาการไม่เคารพ
๒๔. การน่ังร่วมยานพาหนะไปกับผู้ใหญ่ เช่น น่ังในรถ ในเรือ ไม่ควรน่ัง
อาสนะเดยี วกบั ทา่ น สำ� หรบั ในรถ ควรนงั่ ขา้ งหนา้ สว่ นในเรือ ควรน่ัง
ข้างหลัง ถ้าจำ� เป็นจะต้องนงั่ เคียงทา่ น ควรนั่งขา้ งซ้ายท่านใหท้ ่านนั่ง
ข้างขวาเรา และควรไหว้ขอโอกาสกอ่ นเสมอ
๒๕. การเดนิ นำ� ทางผู้ใหญ่ ไม่ควรนำ� ตรง ควรเดินเล่ียงข้างน�ำท่านไป
๒๖. ผู้ใหญ่ไม่กั้นร่ม เราก็ไม่ควรกั้นร่มเดินตามท่าน ผู้ใหญ่ไม่สวมรองเท้า
ก็ไม่ควรสวมรองเท้าเดนิ ตามทา่ น
๒๗. ยนื พดู กบั ผใู้ หญท่ ท่ี า่ นไมไ่ ดส้ วมรองเทา้ ไมไ่ ดก้ นั้ รม่ ถา้ เราสวมรองเทา้
ควรถอดรองเท้าลงจากรองเทา้ และลดร่มทุกคราว
๒๘. ไม่ควรน่งั โดยอาการไม่เคารพพดู กับผูใ้ หญ่ เช่น นั่งขดั สมาธิหรือนั่งชัน
เขา่ หรือนั่งทา้ วแขน เป็นตน้

13

๒๙. อยใู่ นบา้ นหรอื ในทมี่ ใิ ชว่ ดั ไมค่ วรกราบ ไหวพ้ ระผใู้ หญ่ เพยี งแตท่ ำ� ความ
สำ� รวมแสดงอาการเคารพเทา่ น้นั
๓๐. ผ้ใู หญน่ งั่ อยู่ จะเปิดปิดประตูหนา้ ตา่ ง หรอื เออื้ มหยบิ ของทอ่ี ยสู่ ูงกว่า
ศรี ษะผู้ใหญค่ วรใหว้หรอื ขอโอกาสก่อนทุกครั้ง
๓๑. ไม่ควรยืนฉันอาหารหรือยืนด่ืมน้ี เป็นต้น ควรนั่งลงก่อนแล้วจึงฉัน
หรือด่ืม
๓๒. เวลาฉนั อาหาร ควรห่มผ้า และนง่ั ฉันให้เรียบรอ้ ยทุกๆ ครัง้
๓๓. แมอ้ ยูภ่ ายในกุฎิหรือภายในคณะ อยา่ นงุ่ ผ้าเหนบ็ กระเต่ยี ว หรือนุง่ ผ้า
ลอยชาย
๓๔. อย่าเอาผ้าอาบ - อังสะ - จีวรคล้องคอหรือพาดไหล่เดินไปมา หรือ
ปลอ่ ยชายลง ข้างหน้า ข้างหลังกไ็ ม่สมควร
๓๕. อยา่ เอาผา้ อาบพันเอว
๓๖. เวลาเขา้ ประชมุ หรอื ตอ่ หนา้ ผใู้ หญห่ รอื ญาติโยม อยา่ น่ังเท้าแขน หรือ
กม้ หนา้ เอนหลัง
๓๗. เวลาจะเปลี่ยนท่านั่งพับเพียบจากขาข้างหนึ่ง ให้คุกเข่าเปล่ียนเท้า
ทั้งสองดา้ นหลัง อย่าเปล่ียนโดยเอาขามาทางด้านหนา้
๓๘. อย่าเล่นหรือออกก�ำลังกายอย่างคฤหสั ถ์ เชน่ หมากรกุ ไพ่ เตะตะกร้อ
ชกมวย เปน็ ตน้ ถ้าจะออกกำ� ลงั ควรหาวิธีโดยควรแก่สมณสารปู
๓๙. อย่าทดลองหรือใช้เครื่องนุ่งห่ม หรือเคร่ืองประดับอย่างคฤหัสถ์
เชน่ นาฬกิ าขอ้ มือ รองเท้า หมวก เสอ้ื กางเกง เปน็ ตน้

14

๔๐. เวลาลงท�ำวัตรสวดมนต์หรือเข้าประชุม ควรจัดนั่งเรียงแถวหน้า
กระดานให้เป็นระเบียบเรียบร้อย อย่าน่ังห่างกันเป็นหย่อม ๆ หรือ
แถวคด ดไู มเ่ รียบรอ้ ย
๔๑. เวลาเข้าหรือเลิกประชุม ไม่ควรแย่งกันเข้าหรือออก ควรให้โอกาส
แก่ผ้ใู หญต่ ามลำ� ดับอาวุโส
๔๒. เวลาไปในงานพิธี ตอนจะลุกออกจากอาสนะ ควรให้ประธานหรือ
หัวหน้าลุกก่อนนอกนั้นให้ลุกและออกมาตามล�ำดับ จนถึงปลายแถว
ผูอ้ ยปู่ ลายแถวไมค่ วรลุกและออกก่อน
๔๓. ดอกไม้ธปู เทียนท่ีทายกทายิกาถวายมา ไมค่ วรทง้ิ ขว้างหรือวางไวใ้ นท่ี
ไมส่ มควร ควรน�ำมาบชู าพระ
๔๔. อย่าทิ้งเศษขยะหรือส่ิงของลงทางหน้าต่าง หรือจากชั้นบนลงพ้ืน
ช้ันล่าง และตามบริเวณวัดหรือที่สาธารณะ เป็นกิริยาของ ผู้ท่ีไม่มี
มารยาท ควรหาท่ีใสแ่ ลว้ น�ำไปทง้ิ ในท่ีทีจ่ ัดไว้
๔๕. อย่าเปดิ วิทยเุ สยี งดงั ใหผ้ อู้ ยู่ใกล้เคียงร�ำคาญ
๔๖. ให้ช่วยกันดูแลรักษาความสะอาดภายในกุฎิ ควรหาที่ใส่แล้วน�ำไป
ท้งิ ในท่ที ่ีจัดไว้
๔๗. ไปในงานพธิ สี วดมนตใ์ นวดั หรอื นอกวดั ไมค่ วรเอาหนงั สอื สวดมนต-์ แบบ
ไปกางสวด หรือเอาหนังสือไปอ่าน หรือเอาต�ำราไปท่อง เป็นกิริยา
ท่ไี ม่งาม
๔๘. ให้ช่วยกันสอดส่องผู้อยู่ในปกครองของตน ตลอดผู้ท่ีมาพักพาอาศัย
ให้เอ้ือเฟื้อตอ่ ระเบยี บของคณะและของวัด

15

๔๙. ไปลา มาบอก โดยวาจาหรือโดยลายลักษณ์อักษร เป็นสมบัติของผู้ดี
ที่ควรปฎิบัติ
๕๐. อยา่ สะพายกล้องถ่ายรปู ในที่สาธารณะ
๕๑. อย่ารบั เป็นมคั คเุ ทศกพ์ าคฤหัสถ์ตา่ งชาตเิ ที่ยว
๕๒. การใช้โทรศัพท์ คอมพิวเตอร์ ไม่ควรในใช้ที่สาธารณะ และขณะท�ำ
กจิ วตั รสำ� คญั อยใู่ นทป่ี ระชมุ สงฆ์ ชมุ ชน สวดมนต์ เทศนา อนโุ มทนากถา
ทำ� สมาธภิ าวนา
53. ผ้าบังสุกุลที่พิจารณาแล้ว ต้องวางไว้ข้อศอกพับมือซ้าย ส่วนมือขวา
ปล่อยธรรมดา ไม่ตอ้ งถืออะไร
54. สังฆกรรมที่ควรปลงอาบัตกิ ่อน
๑. การอปุ สมบท (บวช) 2. การลงอโุ บสถ
3. ปวารณาในวันมหาปวารณา 4. รับกฐิน
5. สวดอพั ภาน 6. สวดถอนสีมา 7. สวดผกู สีมา
55. ฟันปลอม ส�ำหรับผู้ใส่ฟันปลอม เม่ือฉันเสร็จ ไม่ควรช�ำระท�ำความ
สะอาดในวงฉนั อาจไมเ่ หมาะสม และร�ำคาญตาของผูอ้ ่นื
56. แว่นด�ำ ถ้าไม่จ�ำเป็น ไม่ควรสวม เว้นแต่ตาเจ็บหรือแพทย์สั่ง เพราะ
ดูไมเ่ หมาะสม
57. ออกนอกกุฏิ นอกวดั ในทชี่ มุ ชน ควรสวมหนา้ กากอนามยั ทกุ ครง้ั
58. การสวมหมวดกนั หนาว ควรเลือกสี เลอื กสถานทีใ่ ห้เหมาะสม





18 . . . อาจาระพระภกิ ษุ สามเณร . . .

. . . อาจาระพระภิกษุ สามเณร . . . 19

20 . . . อาจาระพระภกิ ษุ สามเณร . . .

. . . อาจาระพระภิกษุ สามเณร . . . 21

22 . . . อาจาระพระภกิ ษุ สามเณร . . .

. . . อาจาระพระภิกษุ สามเณร . . . 23

24 . . . อาจาระพระภกิ ษุ สามเณร . . .

. . . อาจาระพระภิกษุ สามเณร . . . 25

26 . . . อาจาระพระภกิ ษุ สามเณร . . .

. . . อาจาระพระภิกษุ สามเณร . . . 27

28 . . . อาจาระพระภกิ ษุ สามเณร . . .

. . . อาจาระพระภิกษุ สามเณร . . . 29

30 . . . อาจาระพระภกิ ษุ สามเณร . . .

. . . อาจาระพระภิกษุ สามเณร . . . 31

32 . . . อาจาระพระภกิ ษุ สามเณร . . .

. . . อาจาระพระภิกษุ สามเณร . . . 33

34 . . . อาจาระพระภกิ ษุ สามเณร . . .

. . . อาจาระพระภิกษุ สามเณร . . . 35

36 . . . อาจาระพระภกิ ษุ สามเณร . . .

. . . อาจาระพระภิกษุ สามเณร . . . 37

38 . . . อาจาระพระภกิ ษุ สามเณร . . .

. . . อาจาระพระภิกษุ สามเณร . . . 39

40 . . . อาจาระพระภกิ ษุ สามเณร . . .

. . . อาจาระพระภิกษุ สามเณร . . . 41

42 . . . อาจาระพระภกิ ษุ สามเณร . . .

. . . อาจาระพระภิกษุ สามเณร . . . 43

44 . . . อาจาระพระภกิ ษุ สามเณร . . .

. . . อาจาระพระภิกษุ สามเณร . . . 45

46 . . . อาจาระพระภกิ ษุ สามเณร . . .

47

บรรณานุกรม

- สมเดจ็ พระธรี ญาณมนุ ี, (ธีร์ ปุณณกมหาเถร ป.ธ.๙), ค�ำแนะนำ� เก่ยี ว
กับอาจาระพระภิกษุ สามเณร, กรงุ เทพมหานคร : ๒๕๒๔.