MOTOR KASAR

SIRI PENGENDALIAN KANAK-KANAK BERKEPERLUAN KHAS
MANUAL PENGENDALIAN KANAK-KANAK BERMASALAH MOTOR KASAR

AKTIVITI STIMULASI UNTUK DUDUK

Teknik rangsangan :
1. Dari mengiring ke posisi duduk
2. Dari meniarap ke posisi bersimpuh (side sitting)

1. Mengiring ke posisi duduk
• Terlentangkan anak (gambar (i))
• Dekati dari belakang , anda dalam posisi bertinggung (duduk diatas tumit ) (gambar (ii))
• Ampu dibahagian ketiak, tarik anak dengan perlahan ke posisi duduk (gambar (iii))

(i) (ii) (iii)

2. Meniarap ke posisi bersimpuh (side sitting)

• Anak meniarap, anda di sebelah hujung kaki anak. (gambar (i))
• Ampu dibahagian sendi pinggul. (gambar (ii))
• Tarik anak ke belakang sehingga kedua lutut membengkok dan perlahan-lahan menariknya hingga ke posisi

bersimpuh. (gambar (iii))

(i) (ii) (iii)

Perhatian :
Tidak semua bayi merangkak. Sesetengah bayi mengesot (bottom shufflers)

50

SIRI PENGENDALIAN KANAK-KANAK BERKEPERLUAN KHAS
MANUAL PENGENDALIAN KANAK-KANAK BERMASALAH MOTOR KASAR

AKTIVITI STIMULASI UNTUK DUDUK

A) Berlunjur Berlunjur dengan kedua tangan di atas
lutut
Teknik ini menggalakkan anak duduk dengan kedua lutut sedikit
bengkok.

• Anak didudukkan berlunjur

• Ampu dan beri tekanan pada pinggul untuk anak
duduk dengan tegak.

• Anak floppy : beri sokongan pada bahagian dada dengan
sebelah tangan sementara tangan satu lagi menekan
bahagian belakang pinggang.

• Galakkan anak supaya menyokong badannya dengan
meletak kedua tangan ke hadapan atau disisi.

Berlunjur dengan kedua tangan disisi
B) Berlunjur dengan kedua tangan menyokong dihadapan
• Beri tekanan dibahagian lutut untuk sokongan.
• Bongkokkan anak kehadapan supaya dia dapat menyokong

dan mengimbangkan badan dengan tangan.

Berlunjur dengan kedua tangan di atas
lutut

51

SIRI PENGENDALIAN KANAK-KANAK BERKEPERLUAN KHAS
MANUAL PENGENDALIAN KANAK-KANAK BERMASALAH MOTOR KASAR

C) Bersimpuh ke kiri
• Duduk di atas sebelah punggung kiri dan kedua-dua lutut

membengkok.
• Luruskan tangan kiri supaya kanak-kanak dapat menyokong

dirinya.

D) Bersila
• Dudukan anak bersila, ampu dibahagian pinggul

untuk menggalakkan anak duduk dengan tegak.
• Galakkan kanak-kanak supaya menyokong badannya

dengan meletak kedua tangan di hadapan atau di sisi.

52

SIRI PENGENDALIAN KANAK-KANAK BERKEPERLUAN KHAS
MANUAL PENGENDALIAN KANAK-KANAK BERMASALAH MOTOR KASAR

AKTIVITI STIMULASI BERDIRI DENGAN BANTUAN / SOKONGAN

Rangsang kanak-kanak dengan cara:

• Posisi merangkak (4 point kneeling). Sekiranya kanak-kanak tidak boleh berada dalam posisi ini. Rujuk muka
surat 61)

• Melutut
• Ativiti tarik untuk berdiri

Kanak-kanak mampu melutut sebelum ia dapat Beri galakan untuk berdiri dari posisi :
bangun berdiri. Turutan perkembangan adalah
seperti berikut : • Berlutut atas dua lutut atau satu lutut / duduk
di bangku.
• Berdiri di atas kedua lutut.
• Berdiri di atas satu lutut. • Tarik untuk berdiri dari posisi duduk di bangku.
• Berpaut untuk bangun.

PERINGATAN : Dari posisi berlutut kepada berdiri. PERINGATAN : Apabila kanak-kanak berdiri.

• Beri tekanan keatas satu lutut. • Beri sokongan dengan pada pinggul, pegang
• Bongkokkan badan kehadapan sambil melutut. pingggul, lurus dan kehadapan sedikit daripada
• Sokong bahagian dada apabila kanak-kanak lutut.

berdiri. • Gerakkan badan dari sebelah kaki ke sebelah
kaki.

53

SIRI PENGENDALIAN KANAK-KANAK BERKEPERLUAN KHAS
MANUAL PENGENDALIAN KANAK-KANAK BERMASALAH MOTOR KASAR

AKTIVITI STIMULASI UNTUK BERJALAN

Aktiviti untuk galakkan berjalan sendiri

• Menyusur (Cruising)
• Berjalan dengan bantuan

LANGKAH 1 LANGKAH 2

Berjalan ke sisi dengan bantuan Berjalan dengan bantuan
(menyusur)
a. Dirikan kanak-kanak di atas kaki anda. Beri
a. Dirikan anak dengan berpegang pada sesuatu bantuan untuk ia mengimbangkan berat
yang stabil dan anda memberi sokongan pada badannya dari satu kaki ke satu kaki yang lain.
bahagian pinggul. Galakkan kanak-kanak
menapak ke sisi.

b. Pelahan kurangkan sokongan secara beransur- b. Apabila anak telah menunjukkan kemajuan,
ansur sehingga anak dapat menyusur dengan sokongan boleh diberi dengan memegang pada
sendirinya bahagian pinggul atau siku untuk membantu
mengimbangkan berat badan semasa menapak.
Kurangkan bantuan apabila anak menunjukkan
kemajuan.

LANGKAH 3

Galakkan kanak-kanak berjalan dengan bantuan yang minima.
Sekiranya kanak-kanak menunjukan kemajuan, nasihat kanak-kanak berjalan dengan bantuan minimal contoh:
Menolak troli atau berjalan dalam “parallel bar”.

54

7. GLOSARI

SIRI PENGENDALIAN KANAK-KANAK BERKEPERLUAN KHAS
MANUAL PENGENDALIAN KANAK-KANAK BERMASALAH MOTOR KASAR

7. GLOSARI

1. Supination Pusing pergelangan tangan sehingga tapak tangan dalam
kedudukan menadah

2. Pronation Pusing pergelangan tangan sehingga tapak tangan ke bawah

3. Stroking Teknik Usapan pada otot yang hendak dirangsang

4. EIP (Early Intervention Program) Program Intervensi Awal

5. Adduksi Pergerakkan anggota rapat ke badan

6. Abduksi Pergerakkan anggota menjauhi dari badan

7. Fleksi Bengkok sendi

8. Extensi Meluruskan sendi

9. Otot Spastik Tona berlebihan/otot yang kejang/kaku/keras

10. Floppi Kekurangan tona

11. Berlutut Berdiri atas lutut

12. Four Point Kneeling Menyokong badan dengan kedua lutut dan tapak tangan (posisi
merangkak)

13. Postur Gaya badan

14. “W” Sitting Bersimpuh katak

15. ADL (Activities of Daily Living) Aktiviti-aktiviti kehidupan seharian contohnya; makan, minum,
mandi, bermain.

56

SENARAI RUJUKAN &
8. BIBLOGRAFI

SIRI PENGENDALIAN KANAK-KANAK BERKEPERLUAN KHAS
MANUAL PENGENDALIAN KANAK-KANAK BERMASALAH MOTOR KASAR

SENARAI RUJUKAN & BIBLOGRAFI

Bluma S.et.AI. (1976). A Parent’s Guide ti Early Eduction. The Portage Project, Wisconsin
Jegard, S. Et.AI . (1981). A Comprehensive Programme for Multi –Handicapped Children. Alvin Buckworld Centre
Kementerian Kebajikan Masyarakat Dari Buku Panduan” Trainning Disable People In The Community – WHO. RHB/83.1.
Latihan Orang Cacat Dalam Komuniti.
Robert Deller. A Curriculum Guide For Teaching Young Mentally Handiapped Children. Malaysian Care.
World Confederation for Physical and Occupational Therapist. (1993). Promoting the Development of Young Children
With Cerebral Palsy. World Health Organization
David Werner. Disable Village Children.Second Edition: November 1988, January 1994, July 1996. Hesperian
Foundation.
Denver Developmental Screening Test.
Ronald S. Illingworth. The Developmental of the Infantand Young Child Normal and Abnormal. Ninth Edition (1987).
Medical Divisionof Longman Group UK. Ltd.
Finnie R. N . (1997) . Handling the Young Child with Cerebral Palsy at Home. Third Edition. Butterworth – Heinemann,
Oxford.
Wan Asma WI, Mannual of Child Development and Development Assessment in Children : A Practical Approach of
Multidiscipline
Family Health Development Division, Ministry of Health Malaysia (2001) Care of Children With Special Needs - Manual
on the Management of Children With Gross Motor Delay, English Version

58

SUMBANGAN &
9. PENGHARGAAN

SIRI PENGENDALIAN KANAK-KANAK BERKEPERLUAN KHAS
MANUAL PENGENDALIAN KANAK-KANAK BERMASALAH MOTOR KASAR

SUMBANGAN & PENGHARGAAN

1. Dr. Aminah Bee Bt. Mohd. Kassim 2. Cik Aie Yueniena Bt. Mohd. Nasir
Pakar Perubatan Kesihatan Awam Pembantu Tadbir
Sektor Kesihatan Kanak-Kanak Sektor Kesihatan Orang Kurang Upaya,
Bahagian Pembangunan Kesihatan Keluarga, KKM Bahagian Pembangunan Kesihatan Keluarga, KKM

3. Dr. Azlin Bt. Amat 4. Pn. Aezy Bt. Talin
Pakar Perubatan Keluarga Pengajar Kejururawatan
Klinik Kesihatan Batu Rakit, Kolej Sains Kesihatan Bersekutu,
Terengganu Kota Kinabalu, Sabah

5. Pn. Cheoh Siew Tin 6. Pn. Faizah Bt. Abd. Rashid
Ketua Penyelia Jururawat Pegawai Pemulihan Perubatan (Fisioterapi)
Sektor Kesihatan Orang Kurang Upaya, Sektor Kesihatan Orang Kurang Upaya,
Bahagian Pembangunan Kesihatan Keluarga, KKM Bahagian Pembangunan Kesihatan Keluarga, KKM

7. Pn. Fauziah Bt. Hassan 8. En. Hairul B. Hafizi
Ketua Jururawat Kesihatan Jurupulih Perubatan (Fisioterapi)
Klinik Kesihatan Kedai Lalat, Sektor Kesihatan Orang Kurang Upaya
Kota Bahru, Kelantan Bahagian Pembangunan Kesihatan Keluarga, KKM

9. Pn. Halimah Bt. Ahmad 10.Dr. Izan Hairaini Bt. Ishak
Jururawat Kesihatan Awam Pakar Perubatan Keluarga
Klinik Kesihatan Tampin, Klinik Kesihatan Bukit Kuda, Pejabat
Negeri Sembilan Kesihatan Daerah Klang, Selangor

11. En. Ismadi B. Jaafar 12. Ifa Ruziati Bt. Omar
Penyelia Penolong Pegawai Perubatan Jurupulih Perubatan (Fisioterapi)
Sektor Kesihatan Orang Kurang Upaya, Klinik Kesihatan Bandar Kuantan,
Bahagian Pembangunan Kesihatan Keluarga, KKM Pejabat Kesihatan Daerah Kuantan

13. Pn. Jayalechimy a/p Lechimanan 14. Pn. Kamisah Emily Banikang
Pengajar Kejururawatan Ketua Penyelia Jururawat
Kolej Sains Kesihatan Bersekutu, Klinik Kesihatan Labuan
Sungai Buluh, Selangor
16. Pn. Low Swee Im
15. Cik Kamala Pai Penyelia Jururawat Kesihatan
Pengajar Jururawat Jabatan Kesihatan Negeri Pulau Pinang
Kolej Kejururawatan, Ipoh, Perak
18. Pn. Marlinah Bt. Lansitim
17. Cik Ling Sui Hui Jurupulih Perubatan (Fisioterapi)
Jurupulih Perubatan (Fisioterapi) Klinik Kesihatan Lahad Datu, Sabah
Klinik Kesihatan Lanang, Sarawak
20. Pn. Meme Norraya Bt. Yahya.
19. Dr. Mariam Bt. Nawawi Ketua Jururawat Kesihatan
Ketua Penolong Pengarah Sektor Kesihatan Orang Kurang Upaya,
Unit Kesihatan Keluarga, Bahagian Pembangunan Kesihatan Keluarga, KKM
Jabatan Kesihatan Negeri Pahang
22. Dr. Nuzul Elme Bt. Abdul Razak
21. Dr. Noraini Bt. Ab Rahman Penolong Pengarah Kanan
Pakar Pediatrik Sektor Kesihatan Orang Kurang Upaya,
Hospital Tanah Merah, Bahagian Pembangunan Kesihatan Keluarga, KKM
Kelantan
24. Pn. Normala Bt. Amit
23. Cik Nur Eliana Bt.Mohd. Ariff Jurupulih Perubatan Fisioterapi
Pembantu Tadbir Klinik Kesihatan Bintulu, Pejabat Kesihatan
Sektor Kesihatan Orang Kurang Upaya, Bahagian Bintulu, Sabah
Bahagian Pembangunan Kesihatan Keluarga, KKM

60

SIRI PENGENDALIAN KANAK-KANAK BERKEPERLUAN KHAS
MANUAL PENGENDALIAN KANAK-KANAK BERMASALAH MOTOR KASAR

25. Pn. Norlina Bt. Abdullah 26. Pn. Norlela Bt. Kassim
Pengajar Jururawat Jururawat Kesihatan Awam
Kolej Kejururawatan, Kuala Pilah, Klinik Kesihatan Telok Datok, Pejabat
Negeri Sembilan Kesihatan Daerah Kuala Langat, Selangor

27. Pn Noor Afni bt Mohd Arif 28. Pn. Norsiah Bt. Mohd. Noor
Pembantu Tabdir Ketua Jururawat Kesihatan
Sektor Kesihatan Orang Kurang Upaya, Klinik Kesihatan Bukit Changgang,
Bahagian Pembangunan Kesihatan Keluarga, KKM Pejabat Kesihatan Daerah Kuala Langat, Selangor

29. Pn. Normah Bt. Noordin 30. Pn. Rohaiza Bt. Jahaya
Jurupulih Perubatan (Fisioterapi) Ketua Jururawat Kesihatan
Sektor Kesihatan Orang Kurang Upaya, Klinik Kesihatan Klang,
Bahagian Pembangunan Kesihatan Keluarga, KKM Pejabat Kesihatan Daerah Klang

31. Dr. Ruziaton Bt. Hasim 32. Pn. Rohiza bt. Atan
Pakar Perubatan Keluarga Jurupulih Perubatan (Fisioterapi)
Klinik Kesihatan Seksyen 7, Shah Alam, Sektor Kesihatan Orang Kurang Upaya,
Pejabat Kesihatan Daerah Petaling, Selangor Bahagian Pembangunan Kesihatan Keluarga, KKM

33. Dr. Salimah Bt. Hj. Othman 34. Pn. Siti Bt. Ali
Pakar Perubatan Kesihatan Awam Sektor Pengajar Kejururawatan
Kesihatan Orang Kurang Upaya, Kolej Masyarakat Kluang,
Bahagian Pembangunan Kesihatan Keluarga, KKM Johor

35. Dr. Siti Aminah Bt. Akhbar Merican 36. Cik Sharul Naim Bt. Awang
Pakar Perubatan Keluarga Peg. Penyelidik (Sambilan)
Klinik Kesihatan Seberang Takir, Sektor Kesihatan Orang Kurang Upaya,
Kuala Terengganu Bahagian Pembangunan Kesihatan Keluarga, KKM

37. Pn. Suhaimi Bt. Bassah 38. Pn. Suljit Kaur
Ketua Jururawat Kesihatan Pegawai Pemulihan (Fisioterapi)
Sektor Kesihatan Orang Kurang Upaya, Hospital Sultanah Aminah,
Bahagian Pembangunan Kesihatan Keluarga, KKM Johor

39. Pn. Tan Soo Tian 40. Dr. Zaiton Bt Yahaya
Pengajar Kejururawatan Pakar Perubatan Keluarga
Kolej Sains Kesihatan Bersekutu, Klinik Kesihatan Sandakan,
Sungai Buluh, Selangor Pejabat Kesihatan Daerah Sandakan, Sabah

41. Pn. Zalelawati Bt Zainuddin
Jururawat Kesihatan Awam
Klinik Kesihatan Meru,
Pejabat Kesihatan Daerah Klang, Selangor

PENYUNTING

1. Dr. Aminah Bee Bt. Mohd. Kassim 2. Puan Cheoh Siew Tin
Pakar Perubatan Kesihatan Awam Ketua Penyelia Jururawat Kesihatan
Sektor Kesihatan Kanak-Kanak Sektor Kesihatan Orang Kurang Upaya
Bahagian Pembangunan Kesihatan Keluarga, KKM Bahagian Pembangunan Kesihatan Keluarga, KKM

3. Dr. Hajjah Faridah Bt Abu Bakar
Timbalan Pengarah ( Kesihatan Keluarga)
Bahagian Pembangunan Kesihatan Keluarga, KKM

61