เอกสารแจก-คู่มือตัวฉันเป็นของฉัน

คำนำ

มลู นิธศิ นู ยพ์ ิทกั ษ์สิทธเิ ด็ก ไดร้ เิ รม่ิ ดำเนนิ กจิ กรรมตวั ฉนั เป็นของฉันมำตง้ั แตป่ ีพ.ศ. 2540 เพื่อ
เสริมสรำ้ งทกั ษะในกำรป้องกนั ตนเองจำกภยั ทำงเพศใหก้ บั เดก็ โดยในชว่ งเร่ิมตน้ มลู นธิ ฯิ ไดพ้ ฒั นำกิจกรรมมำ
จำกโปรแกรม Feeling Yes Feeling No จำกหนว่ ยงำน National Film board ประเทศแคนำดำ ต่อมำไดพ้ ฒั นำ
กจิ กรรมในรูปแบบของละครเพื่อกำรส่งเสรมิ กำรเรยี นรูส้ ำหรบั เดก็ โดยจดั เป็นค่ำยละคร “ตวั ฉันเป็นของฉนั ”
หลงั จำกนน้ั ไดพ้ ฒั นำเป็นคมู่ อื กำรจดั กจิ กรรม ประกอบกบั กำรจดั ทำซดี ลี ะครเพ่อื ใชป้ ระกอบกำรเรยี นรู้ จำก
กำรนำเอำค่มู ือกำรจดั กจิ กรรมพรอ้ มซีดไี ปทำกบั เดก็ ทำใหเ้ ดก็ มีควำมรูค้ วำมเขำ้ ใจในกำรปอ้ งกนั ตนเองมำก
ขนึ้ อยำ่ งเหน็ ไดช้ ดั

มลู นิธหิ วงั เป็นอยำ่ งยิ่งวำ่ คมู่ อื กำรจดั กจิ กรรมเล่มนจี้ ะเป็นประโยชนส์ ำหรบั ผทู้ ี่สนใจนำกจิ กรรมไปทำ
กบั เดก็ เพือ่ ใหเ้ ด็กมที กั ษะในกำรป้องกนั ตนเองจำกภยั ทำงเพศตอ่ ไป

ดว้ ยควำมปรำรถนำดี
มลู นิธิศนู ยพ์ ิทกั ษส์ ิทธเิ ด็ก
20 กรกฎำคม พ.ศ. 2563

สำรบญั หนำ้
1
บทท่ี 1 คณุ ค่ำในตนเอง 8
บทที่ 2 กำรสมั ผสั และควำมรูส้ กึ 11
บทที่ 3 อวยั วะปกปิด 14
บทท่ี 4 กำรล่วงละเมิดทำงเพศและทกั ษะกำรปฏเิ สธ 19
บทที่ 5 ทกั ษะกำรตดั สินใจ : กำรใช้ “คำถำม 3 ขอ้ ” 25
บทท่ี 6 ทกั ษะกำรขอควำมชว่ ยเหลือ 29
บทที่ 7 ฝึกปฏบิ ตั แิ ละสรุปกำรเรียนรู้

บทที่ 1
คณุ คำ่ ในตนเอง
(Self Esteem)

แนวคิด
ควำมรูส้ ึกมีคณุ คำ่ ในตนเอง หรอื Self Esteem คือกำรตระหนกั รูอ้ ย่ำงแนช่ ดั วำ่ ตนสำมำรถทำไดส้ ำเรจ็

และเป็นท่ยี อมรบั เป็นควำมคิดเหน็ เก่ยี วกบั คณุ คำ่ ของตัวเอง ซ่งึ ไม่ใช่เป็นกำรไปเท่ียวอวดตัวว่ำฉันเก่งในเร่ือง
ไหนบำ้ ง หรือคิดว่ำฉันเป็นคนทส่ี มบรู ณแ์ บบ (เพรำะในควำมเป็นจริงไม่มใี ครสมบูรณแ์ บบ) แต่เป็นควำมรูส้ ึก
ภำยในวำ่ จรงิ ๆ วำ่ “ฉนั เป็นมนษุ ย์ทมี่ ีคุณค่าในแบบของฉนั ซ่งึ สมควรจะเป็นทรี่ กั และยอมรบั ของคนอนื่ ๆ”
คนท่มี คี วำมสขุ จรงิ ๆ จะตอ้ งไดร้ บั กำรพฒั นำ self-esteem มำตง้ั แตเ่ ด็กๆ โดยกำรสะสมควำมรูส้ กึ ว่ำ ‘ฉันเป็น
ท่ีรกั ของผูอ้ ่ืน’ ซ่ึงน่นั หมำยถงึ “ฉันมีคุณค่าเพยี งพอที่จะถูกรัก” และ สะสม ‘ความสาเร็จเล็กๆ นอ้ ยๆ มาโดย
สม่าเสมอ” โดยกำรใหเ้ ด็กทำอะไรดว้ ยตนเองตง้ั แต่ แมจ้ ะเป็นเรือ่ งทเี่ ลก็ นอ้ ยในสำยตำของผใู้ หญท่ ี่อยำกจะ
ทำให้ แต่เป็นเรอ่ื งท่ยี ่ิงใหญ่มำก ในควำมรูส้ ึกของเด็กๆ เชน่ เด็กอยำกจะแกะเปลอื กไอศกรีมดว้ ยตนเอง แต่พ่อ
แม่กลัวว่ำจะเปรอะเลอะเทอะ จึงไปแกะให้ ซึ่งเด็กบำงคนจะรูส้ ึกเสียใจมำกถงึ กบั รอ้ งไหโ้ วยวำย จริงๆแลว้
ในช่วงจังหวะน้นั ถือว่ำเป็นโอกำสทองที่พ่อแม่ผูป้ กครองหรือผูใ้ หญ่ท่ีใกลช้ ิดจะใหเ้ ด็กไดส้ ะสมควำมสำเร็จ
เล็กๆนอ้ ยๆ เพื่อใหเ้ ขำรูส้ ึกภมู ิใจในตนเอง รูส้ กึ ว่ำทำอะไรไดส้ ำเร็จ ซงึ่ จะทำใหเ้ ขำม่นั ใจว่ำ ในโอกำสตอ่ ไปเขำ
ก็สำมำรถทำสง่ิ ท่ยี ิง่ ใหญ่กว่ำนไี้ ดส้ ำเร็จเชน่ เดยี วกนั

อยำ่ งกรณีของเด็กกบั สถำนกำรณท์ ำงเพศ Self Esteem จะทำใหเ้ ดก็ รูส้ กึ รกั ตนเอง อยำกจะปกป้อง
ตนเอง และดแู ลตนเองใหป้ ลอดภัย โดยกำรไม่นำตนเองไปอยู่ในสถำนกำรณ์เสี่ยง ไปส่กู ำรมีเพศสมั พนั ธ์
หรือหลีกเลี่ยงจำกสถำนกำรณท์ ไี่ ม่ปลอดภัยต่ำงๆได้ (แต่เด็กก็ตอ้ งเรียนรูท้ กั ษะในกำรป้องกนั ตนเอง ทกั ษะ
กำรตดั สนิ ใจ ทกั ษะปฏเิ สธ ทกั ษะกำรขอควำมชว่ ยเหลอื ควบคกู่ นั ไปดว้ ย) ส่วนผทู้ ี่มี Low- Self Esteem หรอื
ควำมรูส้ ึกมีคณุ ค่ำในตนเองต่ำ จะรูส้ ึกทอ้ แทไ้ ดง้ ่ำย ไม่ม่นั ใจในตวั เอง ซึมเศรำ้ หรือวิตกกงั วลง่ำย และอำจ
นำพำตนเองไปสสู่ ถำนกำรณเ์ ส่ียงไปสกู่ ำรมเี พศสมั พนั ธไ์ ดง้ ่ำยเช่นกนั

เดก็ ทมี่ ี self-esteem ตำ่ จำกปัจจยั กำรเลยี้ งดขู องครอบครวั คณุ ครูตอ้ งทำงำนกบั เด็กมำกขนึ้ ในกำร
ส่งเสริมควำมรูส้ ึกมีคณุ ค่ำในตนเองในรูปแบบที่ครูสำมำรถทำได้ เช่น ช่ืนชมเด็ก ไม่ตดั สินเด็ก เพรำะบำง
คำตอบของเด็กกอ็ ำจจะมีเหตผุ ลของเขำเอง ใหโ้ อกำสเดก็ ในกำรแสดงควำมคิดเหน็ ยอมรบั ในควำมแตกต่ำง
ของเด็กแต่ละคนว่ำแตล่ ะคนมีส่ิงทดี่ ีในแบบฉบบั ของตนเอง คน้ หำจุดแข็งของเด็ก เคำรพประสบกำรณข์ อง

1

เด็กแตล่ ะคน ตั้งใจฟังในส่ิงท่ีเด็กพดู ส่ิงที่เด็กคิด และสิ่งที่เด็กพยำยำมทำ ไม่เนน้ ผลลพั ธท์ ไี่ ด้ ซึ่งครูสำมำรถ
สง่ เสรมิ Self Esteem ของเด็กไดต้ ลอดเวลำ ไม่เฉพำะแคช่ ่วงระหวำ่ งทำกจิ กรรมเทำ่ นน้ั

แนวทำงกำรดำเนินกิจกรรม
1. กิจกรรม 20 ส่งิ ทเ่ี ป็นเรำ
2. กจิ กรรม ลกู บอลแห่งควำมดี
3. กจิ กรรม จดหมำยสอื่ รกั

(หมำยเหตุ : ครูสำมำรถทำทงั้ 3 กิจกรรม หรอื เลอื กทำบำงกจิ กรรมตำมควำมเหมำะสม)

กิจกรรม : 20 ส่งิ ทเี่ ป็ นเรำ
วตั ถุประสงค์

1. เพื่อใหเ้ ด็กรูจ้ กั ตนเองและมองเห็นสว่ นทีด่ ขี องตนเองในมมุ ต่ำงๆ
2. เพ่อื ใหเ้ ด็กรูส้ กึ เหน็ คณุ คำ่ ในตนเอง มคี วำมภำคภูมิใจในตนเอง และรกั ตวั เอง
3. เพ่อื ใหเ้ ด็กมองเห็นคณุ คำ่ ของผอู้ ื่น

ระยะเวลำ : 30 นำที

อปุ กรณ์
1. กระดำษ A4 จำนวนเทำ่ จำนวนเด็ก
2. กระดำษแผน่ เล็ก (ขนำด 1 ใน 4 ของ A4 จะเป็นกระดำษสีหรอื A4ธรรมดำก็ได)้ จำนวนสำหรบั เด็ก
คนละ 5 แผ่น
3. ปำกกำเมจิ ปำกกำเคมี คนละ 1 ดำ้ ม
4. กระดำษกำว

2

ขั้นตอนกำรดำเนินกิจกรรม

1. ครูแจกกระดำษ A4 ใหเ้ ด็กคนละ 1 แผ่น
2. ใหเ้ ดก็ แต่ละคนนกึ ถงึ 20 สงิ่ ทเี่ ป็นตวั เอง โดยเนน้ ส่ิงทเ่ี ป็นทำงบวก เช่น ควำมชอบ ควำมคิด ควำม

เชื่อ ประสบกำรณท์ ่ีเคยทำดี พฤตกิ รรมท่ีดี ควำมลบั ทศั นคตติ ่อโลก ต่อสงั คม ซงึ่ เป็นเรื่องรำวอะไร
ก็ได้ ใหอ้ อกมำมำกที่สุด “อะไรที่เป็นเรำ 20 ส่ิง” อะไรท่ีซ่อนอยู่ในตัวเรำบำ้ ง แลว้ เขียนลงบน
กระดำษ A4 ดว้ ยปำกกำเคมี หรือสีเมจิก (หมำยเหตุ ถำ้ เด็กคนไหนไม่สำมำรถเขียนส่ิงดีๆของ
ตนเองไดค้ รบทง้ั 20 ขอ้ ก็ไมเ่ ป็นไร เอำเทำ่ ทเ่ี ดก็ คดิ ได)้
3. ครูแจกกระดำษแผ่นเลก็ ใหเ้ ดก็ คนละ 5 แผน่
4. ให้เด็กแต่ละคนอ่ำนส่ิงท่ีตนเองเขียนลงบนกระดำษ A4 แล้วให้เด็กเลือกมำ 5 คุณลักษณะ ท่ี
อยำกจะบอกเพื่อนๆ และใหเ้ พ่ือนทำควำมรูจ้ กั ตนเองมำกทีส่ ดุ แลว้ เขียนลงในกระดำษแผน่ เลก็
โดยเขียนตวั ใหญ่ๆใหเ้ ห็นไดช้ ดั เจน โดยเขียน 1 ใบ ต่อ 1 คุณลักษณะ เช่น รกั สตั ว์ เขียนลงบน 1
แผ่นเล็ก , ชอบอ่ำนหนงั สือ เขียนลงบน 1 แผ่นเล็ก หลังจำกน้ันใหเ้ ด็กเอำกระดำษ 5 แผ่น มำ
ติดตำมตวั โดยถำ้ ชอบอำ่ นหนงั สือ ใหต้ ิดตรงขำ้ งดวงตำ , รกั สตั ว์ ตดิ ตรงบรเิ วณหวั ใจ , ชอบนอน

3

พกั ผ่อน ติดตรงหลงั , ช่วยแมด่ แู ลนอ้ ง ตดิ ท่ีมือ หรือ หวั ใจเป็นตน้ ตำแหนง่ ทต่ี ดิ อยู่ท่เี ดียวกนั ก็ให้
กระจำยใหห้ ำ่ งกนั ไมใ่ หซ้ อ้ นทบั กนั เพ่อื ใหค้ นอน่ื อ่ำนได้
5. ใหเ้ ดก็ ทุกคนลกุ ขนึ้ ยนื กระจำยอยูท่ ่วั หอ้ ง แลว้ ใหเ้ ด็กเดินไปดู หรือ อำ่ นกระดำษของกนั และกนั เพื่อ
ทำควำมรูจ้ ักเพ่ือนใน 5 คุณลกั ษณะโดยไม่ตอ้ งใชเ้ สียง ไม่เพิ่มเติม ไม่แซวเพ่ือน ซ่ึงคณุ ครูสำมำรถบอกกับ
นักเรียนทกุ คนดว้ ยเสียงสงบวำ่ “ตอนนีห้ ลำยคนอำจรูจ้ กั กนั มำนำน แต่อำจจะไม่เคยรูใ้ นบำงแง่มมุ ของเพอ่ื น
ลองทำควำมรูจ้ กั เรือ่ งรำวของเพื่อนใหม้ ำกขนึ้ ขอใหท้ ุกคนเดินไปท่วั ๆ เพือ่ อำ่ นเทำ่ นน้ั เรำจะไมใ่ ชเ้ สียง ไม่แซว
กนั ครูขอบคณุ เด็กๆท่เี ปิดเผยเรอ่ื งรำวของตวั เองใหเ้ พ่อื นไดร้ บั รูด้ ว้ ยคะ่ ”
6. ใหเ้ ด็กจบั กลมุ่ 3 คน ท่ีคิดว่ำรูจ้ กั กนั คอ่ นขำ้ งนอ้ ยโดยใหบ้ อกสิ่งต่ำงๆ ดงั นี้

4.1 ใหบ้ อกควำมรูส้ ึกหลงั จำกท่ีไดเ้ ขยี นคณุ ลกั ษณะของตนเอง ว่ำมคี วำมรูส้ กึ อย่ำงไร
4.2 ใหบ้ อกควำมรูส้ กึ หลงั จำกทไ่ี ดอ้ ่ำนและฟังของเพื่อนแลว้ รูส้ กึ อยำ่ งไรบำ้ ง
4.3 ขอ้ คน้ พบทีไ่ ดจ้ ำกสิง่ ทีเ่ ป็นตวั เรำมีอะไรบำ้ ง (เช่น เห็นควำมสำมำรถของตนเอง)
4.4 ขอ้ คน้ พบทไี่ ดฟ้ ังจำกเพอื่ นมีอะไรบำ้ ง
7. ครูสรุปส่ิงทไ่ี ดเ้ รยี นรูจ้ ำกกิจกรรม และเชอื่ มโยงสง่ิ เหลำ่ นไี้ ปทีเ่ ดก็

สรุปกำรเรยี นรู้
คนทกุ คนมสี ิ่งดๆี ในตวั เอง อำจจะมำกบำ้ งนอ้ ยบำ้ งก็ไม่เป็นไร เพรำะแตล่ ะคนแตกตำ่ งกนั เรำสำมำรถเพ่ิมสิ่ง
ดๆี ใหต้ วั เองดว้ ยกำรทำสง่ิ ดๆี ต่อตนเองและผอู้ ื่น

กจิ กรรมลกู บอลแห่งควำมดี
วัตถปุ ระสงค์

เพ่ือใหเ้ ด็กรูส้ กึ เหน็ คณุ ค่ำในตนเอง มีควำมภำคภมู ิใจในตนเอง และรกั ตวั เอง

4

ระยะเวลำ
30 นำที

อปุ กรณ์
ลกู บอลขนำดถือพอดีมอื หรือ ต๊กุ ตำขนำดพอดมี ือ จำนวน 1-2 ตวั ขนึ้ อยกู่ บั จำนวนนกั เรยี น
(นกั เรียนกล่มุ ละ 10-15 คน ต่อลกู บอล 1 ลกู หรอื ตกุ๊ ตำ 1 ตวั )

ขน้ั ตอนกำรดำเนนิ กิจกรรม
1. แบ่งกล่มุ เดก็ กลมุ่ ละ 10-15คน
2. ครูบอกโจทยว์ ำ่ ตอ่ ไปนจี้ ะทำกิจกรรมลกู บอลแหง่ ควำมดี โดยลกู บอลนจี้ ะถูกสง่ ตอ่ ไปเร่อื ยๆ เม่ือ
คนรบั ลกู บอลใหถ้ ือลกู บอลไวแ้ ลว้ บอกเล่ำเร่อื งรำวของตนเอง ว่ำตนเองเคยทำส่ิงดๆี อะไรมำบำ้ ง
3. ครูใหเ้ ดก็ แต่ละคนหลบั ตำ แลว้ นกึ ถงึ สงิ่ ดๆี หรอื ควำมดที เี่ รำเคยทำมำ สกั 5 นำที
4. ครูใหเ้ ด็กเปิดตำ แลว้ บอกเดก็ วำ่ เด๋ยี วลกู บอลลกู นหี้ รือตกุ๊ ตำตวั นจี้ ะถกู สง่ ตอ่ ๆกนั ไปเรอ่ื ยๆ โดย
จะนำเอำส่งิ ดีๆของเด็กๆรวมไวใ้ นลกู บอลลกู นหี้ รือตกุ๊ ตำตวั นี้ ใหเ้ ด็กสง่ ตอ่ ลกู บอลหรือต๊กุ ตำพรอ้ ม
กบั บอกเลำ่ เรอ่ื งควำมดีของตนเองใหเ้ พอ่ื นฟัง โดยแต่ละคนท่ีพดู จะถอื ลกู บอลหรอื ต๊กุ ตำเอำไว้
เม่อื พดู เสรจ็ กส็ ่งตอ่ ลกู บอลใหเ้ พื่อนคนต่อไป
(กติกำ ของกจิ กรรมนี้ : เรำจะตงั้ ใจฟังสงิ่ ทเี่ พือ่ นเล่ำ ,ไมห่ วั เรำะเยำะเพ่อื น,ไมพ่ ดู แซวเพอ่ื น)
5. เม่ือเด็กพดู ครบทุกคนแลว้ ใหค้ รูถำมเดก็ วำ่ “เรำรูส้ ึกอย่ำงไรเวลำที่เรำไดเ้ ล่ำสง่ิ ดๆี ใหเ้ พอ่ื นฟัง “
และถำมว่ำ “ เรำรูส้ กึ อยำ่ งไร เมือไดฟ้ ังเพ่อื นเล่ำสง่ิ ดๆี ใหฟ้ ัง”
6. ครูสรุปสดุ ทำ้ ยว่ำ ทกุ คนลว้ นเคยทำควำมดกี นั มำแลว้ ไมว่ ่ำจะเป็นควำมดอี ะไรทเี่ รำทำ เหลำ่ นี้
ลว้ นเป็นคณุ ค่ำของตวั เรำเอง ต่อไปเรำสำมำรถสะสมคณุ ค่ำในตวั เองไปไดเ้ ร่อื ยๆ ดว้ ยกำรทำ
ควำมดีเพ่มิ ขนึ้ ๆ และขอบคณุ เดก็ ๆสำหรบั กำรเลำ่ เรื่องของตนเองใหท้ กุ คนฟัง

5

กจิ กรรม : จดหมำยสื่อรัก
วัตถุประสงค์

1. เพ่ือใหเ้ ดก็ ไดเ้ ห็นสงิ่ ทดี่ ๆี ของเพื่อน
2. เพื่อใหเ้ ด็กทุกคนไดเ้ หน็ ส่งิ ทดี่ ขี องตนเองจำกมมุ มองของเพื่อนหรือบุคคลอน่ื
ระยะเวลำ
30 นำที
อปุ กรณ์
1. ซองจดหมำยสีขำว
2. กระดำษแผน่ เลก็ ขนำด 1 ใน 4 ของกระดำษ A4
3. สีชอลค์ สีเมจิ สีไม้
4. กระดำษกำว

6

ข้ันตอนกำรดำเนนิ กจิ กรรม
1. ใหเ้ ด็กน่งั เป็นกลมุ่ ครูบอกโจทยว์ ่ำ ครูจะแจกซองจดหมำยใหค้ นละ 1 ซอง ใหแ้ ตล่ ะคนวำดรูปและ

ระบำยสซี องจดหมำยของตนเองดำ้ นท่ีมีฝำเปิด พรอ้ มทงั้ เขียนช่ือลงบนซองในดำ้ นเดยี วกนั ดว้ ย
2. ครูแจกซองจดหมำยสีขำวใหเ้ ด็กแตล่ ะคนๆละ 1 ซอง
3. ครูแจกสีเมจกิ สชี อลค์ สีไม้ ในแต่ละกล่มุ เพื่อใหเ้ ด็กใชอ้ ปุ กรณร์ ่วมกนั
4. เด็กตกแตง่ ซองของตนเอง ตรงดำ้ นท่ปี ิดผนกึ ซอง(ตรงบริเวณทเี่ ปิดซอง) เดก็ สำมำรถตกแต่งเป็น

รูปแบบอะไรก็ไดท้ กุ คนมีอิสระในกำรวำด ระบำยสี ไมม่ ีผิดไม่มีถูก และเขียนชอ่ื ของตนเองใหเ้ พอื่ นเห็นได้
ชดั เจนว่ำเป็นซองของใครสำมำรถเป็นชือ่ เลน่ ทเ่ี พือ่ นรูจ้ กั ก็ได้ โดยใหเ้ วลำวำดรูประบำยสี ประมำณ 15 นำที

5. เม่ือเด็กทำเสร็จแลว้ ใหส้ ง่ ใหผ้ นู้ ำกจิ กรรมไปตดิ ตรงบอรด์
6. แจกกระดำษแผ่นเล็กใหเ้ ด็กทกุ คน ๆ ละประมำณ 2-3 แผน่ เพอ่ื ใหเ้ ขียนถงึ เพอื่ นคนไหนก็ไดท้ ่ี
นกั เรยี นรูส้ กึ ประทบั ใจ โดยเนอื้ หำอำจจะเป็นควำมรูส้ กึ ทดี่ ีที่เดก็ มีต่อเพือ่ นคนนนั้ เชน่ อยำกขอบคณุ อยำกชืน่
ชม อยำกใหก้ ำลงั ใจกบั เพ่ือนคนนน้ั ใหเ้ วลำเขยี นประมำณ 5-10 นำที แลว้ นำไปใสใ่ นซองของเพอ่ื น
7. ในช่วงเวลำพกั เดก็ สำมำรถมำขอกระดำษแผน่ เล็กเพอ่ื เขยี นใหเ้ พ่ือนไดอ้ ีก ซงึ่ จดหมำยของเดก็ ที่
ตงั้ ใจทำอย่ำงดีทส่ี ดุ เรียกวำ่ จดหมำยสื่อรกั
8. กรณีทซี่ องของเดก็ บำงคนไมม่ ีใครเขียนให้ ใหท้ มี ผจู้ ดั กจิ กรรมเป็นผเู้ ขยี นใหเ้ ด็กคนนนั้ แทน โดย
สงั เกตจำกพฤติกรรมทเ่ี ดก็ แสดงออกในระหวำ่ งกจิ กรรม หรอื ถำ้ รูจ้ กั เด็กก็ใหเ้ ขยี นลกั ษณะทเ่ี หน็ หรอื ถำ้ ไมร่ ูจ้ กั
เด็กกเ็ ขยี นในภำพรวมท่ีเป็นลกั ษณะเชิงบวก เช่น ใหค้ วำมรว่ มมือกบั กิจกรรมเป็นอย่ำงดี ตง้ั ใจฟัง เป็นตน้

7

บทที่ 2
กำรสมั ผัสและควำมรูส้ กึ

แนวคิด
กำรสมั ผสั คือ กำรทอี่ วยั วะของเรำ ไปถกู กบั อวยั วะของคนอืน่ หรอื อวยั วะของคนอ่นื มำถกู กบั อวยั วะของ

เรำ กำรสมั ผสั นนั้ นำไปส่คู วำมรูส้ ึก กำรสมั ผสั ทีด่ นี ำส่คู วำมรูส้ ึกท่ีดี รูส้ กึ อบอนุ่ รูส้ กึ ปลอดภยั ไม่เส่ยี งตอ่
อนั ตรำย กำรสมั ผสั ท่ีไมด่ ีนำไปสคู่ วำมรูส้ ึกที่ไมด่ ี ไมช่ อบ และไมป่ ลอดภยั

กำรสมั ผัสมี 2 แบบ คือ กำรสมั ผสั ทดี่ ี และกำรสมั ผสั ท่ีไมด่ ี
กำรสมั ผสั ท่ีดี: เช่น กำรกอดของพอ่ แม่ กำรลบู หวั ของพอ่ แม่ กำรจบั มอื กบั เพอื่ น ซง่ึ กำรสมั ผสั ท่ดี จี ะ
ทำใหเ้ รำรูส้ กึ ดีอบอ่นุ มคี วำมสขุ ปลอดภยั
กำรสมั ผสั ที่ไม่ดี: เชน่ กำรเตะ กำรตอ่ ย กำรตี กำรตบ ซ่งึ กำรสมั ผสั ทไ่ี ม่ดี จะทำใหเ้ รำรูส้ ึกไมด่ ี หรือ
รูส้ ึกเจบ็ ปวด อำย หวำดกลวั หรือไมป่ ลอดภยั

กจิ กรรม : สัมผสั และควำมรู้สกึ

วัตถปุ ระสงค์
1. เพอ่ื ใหเ้ ดก็ เขำ้ ใจและสำมำรถแยกแยะ “สมั ผสั ทดี่ ”ี และ “สมั ผสั ท่ีไม่ดี” จำกสถำนกำรณต์ ำ่ งๆ
2. เพอ่ื ใหเ้ ด็กเขำ้ ใจควำมรูส้ ึกทด่ี ีและควำมรูส้ ึกทไ่ี มด่ ี จำกกำรสมั ผสั ในรูปแบบตำ่ งๆ

ระยะเวลำ
30 นำที

อปุ กรณ์
1. ภำพกำรสมั ผสั ในรูปแบบตำ่ งๆทง้ั ดีและไมด่ ี
2. คลิปเพลง “ควำมรูส้ กึ ที่ดี”

8

ขั้นตอนกำรดำเนินกิจกรรม
1. ใหเ้ ด็ก 2 คนออกมำสำธติ (หรือผนู้ ำกจิ กรรมสำธิตกบั เดก็ ก็ได)้ กำรสมั ผสั โดยกำรจบั มอื กนั เบำๆ
หรอื จบั ไหลแ่ บบปลอบโยน เป็นตน้ และถำมควำมรูส้ กึ ว่ำเด็กรูส้ กึ อย่ำงไร และใหบ้ บี มือแรงขนึ้ และ
ถำมควำมรูส้ ึกวำ่ เดก็ รูส้ กึ อย่ำงไร
2. ใหเ้ ด็กทกุ คนจบั คกู่ นั และลองสมั ผสั แบบเบำๆ โดยกำรจบั มอื ลบู หลงั จบั ไหล่ และถำมควำมรูส้ กึ
ว่ำเดก็ ๆรูส้ กึ อยำ่ งไร
3. เปิดภำพกำรสมั ผสั ในรูปแบบตำ่ งๆ เช่น เพ่ือนกอดกนั รุ่นพต่ี บหวั รุ่นนอ้ ง เป็นตน้ และใหเ้ ดก็ ๆบอก
วำ่ เป็นกำรสมั ผสั ท่ีดีหรือไม่ดี
4. ตงั้ คำถำมกระตนุ้ ควำมคดิ ดงั นี้
4.1 กำรสมั ผสั คืออะไร
4.2 กำรสมั ผสั ทด่ี คี ืออะไร มีอะไรบำ้ ง และทำใหเ้ รำรูส้ ึกอยำ่ งไร
4.3 กำรสมั ผสั ที่ไมด่ คี อื อะไร มอี ะไรบำ้ ง และทำใหเ้ รำรูส้ ึกอยำ่ งไร
5. แบ่งกล่มุ เด็ก และใหเ้ ดก็ ระดมควำมคดิ เหน็ เพ่มิ เตมิ วำ่ รูปแบบกำรสมั ผสั ทดี่ ี ท่เี คยไดร้ บั มอี ะไรบำ้ ง
และสมั ผสั ทีไ่ ม่ดีทีเ่ คยไดร้ บั มีอะไรบำ้ ง และรูส้ ึกอย่ำงไรตอ่ กำรสมั ผสั นน้ั
6. สรุปควำมหมำยของกำรสมั ผสั ทดี่ ี และกำรสมั ผสั ท่ีไม่ดี เชอ่ื มโยงว่ำกอ่ ใหเ้ กิดควำมรูส้ ึกทีด่ หี รอื
ควำมรูส้ ึกทไี่ ม่ดีอย่ำงไร (สรุปใน “แนวคิด”)
7. เปิดเพลง “ควำมรูส้ กึ ท่ดี ีๆ” ใหเ้ ดก็ ฟัง เพ่อื ไดเ้ รียนรูก้ ำรสมั ผสั ท่ีดีทำใหเ้ กิดควำมรูส้ ึกที่ดีๆ กำร
สมั ผสั ทไี่ มด่ ที ำใหเ้ กดิ ควำมรูส้ ึกที่ไม่ดี พรอ้ มทำท่ำทำงประกอบเพลง

9

เพลง “ควำมรู้สกึ ที่ดีๆ” (ชมวีดที ศั นเ์ พือ่ ดูทำ่ ทำงประกอบเพลง)
ควำมรูส้ กึ ท่ดี ีๆ ควำมรูส้ ึกที่ดีๆนน้ั มนั คอื อะไร
ยิม้ แยม้ สนกุ สนำน ชน่ื บำนและสขุ สนั ต์ ปรำรถนำดกี นั จรงิ ใจ
ควำมรูส้ ึกทไ่ี มด่ ี ควำมรูส้ ึกทีไ่ ม่ดี นน้ั มนั คอื อะไร
เศรำ้ หมองไมส่ ขุ สนั ต์ โกรธเกรยี้ วและหุนหนั ไมป่ รำรถนำดีตอ่ ใคร
(สรอ้ ย) สมั ผสั ทีด่ ๆี สมั ผสั ทด่ี ๆี สมั ผสั ที่ดีคืออะไร
กอดฉันดว้ ยควำมรกั จงู ผมใหข้ ำ้ มถนน ลบู หวั หนูเวลำเศรำ้ ใจ
เมื่อเธอแตะตวั ฉัน เมอ่ื ฉันแตะตวั เธอ ดว้ ยปรำรถนำดีจรงิ ใจ
เมอื่ นนั้ จะทำให้ ดวงใจเป็นสขุ ลำ้ เกดิ ควำมรูส้ ึกดตี ่อกนั

10

บทที่ 3
อวัยวะปกปิ ด
วัตถปุ ระสงค์
เพอ่ื ใหเ้ ดก็ เขำ้ ใจในเร่ือง “อวยั วะปกปิด” และตระหนกั ในสิทธิในร่ำงกำยของตนเอง
อุปกรณ์
1. ภำพต๊กุ ตำชำยและหญงิ ที่ใส่แตช่ ดุ ชน้ั ใน (ใสใ่ น powerpoint หรอื วำดเป็นรูป)
2. กระดำษรูปลกู ศรสีแดง 3 อนั สนี ำ้ เงนิ 3 อนั (หรอื เป็นสอี ่ืนได้ แต่แยกเป็น 2 สๆี ละ 3 อนั )

11

ข้ันตอนกำรดำเนนิ กิจกรรม
1. ครูบอกเดก็ ๆวำ่ เดยี๋ วครจู ะมีภำพตกุ๊ ตำเด็กผชู้ ำย(นอ้ งก๊อบ)และเดก็ ผูห้ ญิง(นอ้ งกบ๊ิ )มำใหเ้ ดก็ ๆดู
และครูขออำสำสมคั ร เดก็ ผชู้ ำย 3 คน เดก็ ผหู้ ญิง 3 คน
2. ครูเปิดภำพตกุ๊ ตำเดก็ ผูช้ ำย ใหเ้ ด็กผชู้ ำย 3 คนท่ีอำสำ ออกมำถอื ลกู ศรทลี ะคนๆละ 1 อนั โดยให้
เด็กเอำลกู ศรไปตดิ ตรงบรเิ วณทีไ่ ม่ควรใหใ้ ครมำสมั ผสั จบั ตอ้ ง ดม ดู
3. ครูเปิดภำพต๊กุ ตำเดก็ ผูห้ ญงิ ใหเ้ ดก็ ผหู้ ญิง 3 คนทอ่ี ำสำ ออกมำถอื ลกู ศรทลี ะคนๆละ 1 อนั โดย
ใหเ้ ดก็ เอำลกู ศรไปตดิ ตรงบรเิ วณทีไ่ มค่ วรใหใ้ ครมำสมั ผสั จบั ตอ้ ง ดม ดู

12

4. ครูถำมเดก็ ว่ำ จุดทเี่ ด็กเอำลกู ศรไปติด คือ บรเิ วณอวยั วะสว่ นไหน และถำมว่ำเพรำะอะไรถึงไป
ตดิ ตรงนี้

5. ครูสรุป เรอื่ งอวยั วะปกปิด “อวยั วะปกปิดมที งั้ ของผหู้ ญงิ และผชู้ ำย อวยั วะปกปิดของผหู้ ญงิ คอื
หนำ้ อก อวยั วะเพศ กน้ อวยั วะปกปิดของผชู้ ำยคือ อวยั วะเพศและกน้ ท่ีหำ้ มไมใ่ หใ้ ครมำสมั ผสั
แตะตอ้ ง ดม ดู เพรำะถอื วำ่ เป็นพนื้ ทสี่ ว่ นตวั และจะมบี รเิ วณอืน่ ๆทไ่ี ม่ใช่อวยั วะปกปิดแตก่ ็ไม่ควร
ใหใ้ ครมำสมั ผสั ถำ้ เรำเกิดควำมรูส้ กึ ที่ไมด่ ี ไม่ปลอดภยั เชน่ หนำ้ อกเพศชำย หรือไหล่ ตน้ ขำของ
เพศหญิง ซึ่งทกุ คนมหี นำ้ ท่ีปกปอ้ งดแู ลควำมปลอดภยั ใหก้ บั ร่ำงกำยและจิตใจของเรำเอง ถำ้
ใครมำสมั ผสั จบั ตอ้ ง ถอื ว่ำเป็นกำรล่วงละเมดิ ทำงเพศ

6. เปิดเพลง “ร่ำงกำยของฉัน”

เพลง “ร่ำงกำยของฉนั ”
ร่ำงกำยของฉนั เป็นของฉันใช่ของใคร
เธอดแู ลตวั เธอ ส่วนฉนั ดแู ลฉนั ไง
รำ่ งกำยของฉนั ตอ้ งดใู หป้ ลอดภยั
เธอจงเขำ้ ใจ หำกกวำ่ ฉันพดู ว่ำไม่
ร่ำงกำยของฉัน เป็นของฉนั อย่ำขม่ เหง
เธอดแู ลตวั เธอ ส่วนฉันดแู ลตวั เอง

13

บทที่ 4
กำรลว่ งละเมดิ ทำงเพศ และทกั ษะกำรปฏเิ สธ

วตั ถปุ ระสงค์
1. เพือ่ ใหเ้ ดก็ มคี วำมเขำ้ ใจเกีย่ วกบั กำรล่วงละเมดิ ทำงเพศ รวมถึงรูปแบบกำรลว่ งละเมิดทำงเพศ
2. เพือ่ ใหเ้ ด็กมคี วำมเขำ้ ใจในวธิ ีกำรป้องกนั ตวั เองเม่อื ตกอยใู่ นสถำนกำรณเ์ ส่ยี งต่อกำรถกู ลว่ ง
ละเมดิ ทำงเพศ
3. เพื่อใหเ้ ดก็ มที กั ษะในกำรปฏิเสธ ฝึกกำรใชเ้ สียงตะโกนอยำ่ งถูกตอ้ ง

อุปกรณ์
1. สื่อ : คลปิ สถำนกำรณเ์ ส่ยี งและทกั ษะปฏิเสธตำ่ งๆ ดงั นี้

1.1 ทกั ษะปฏเิ สธในท่ที ่ีไมม่ ีคน : เร่ืองที่ 2 ชำยแปลกหนำ้ โชวอ์ วยั วะปกปิด , เรอื่ งท่ี 3 แม่ใหเ้ อำของ
ไปบำ้ นญำติ , เร่อื งท่ี 4 ครูสอนเป่ำขล่ยุ ตอน 1 , เรือ่ งท่ี 5 ครูสอนเป่ำขลยุ่ ตอน 2

1.2 ทกั ษะปฏเิ สธในที่ที่มคี นมำก : เรอ่ื งที่ 6 สถำนกำรณเ์ สย่ี งบนรถเมล์ ตอน 1 , เรือ่ งท่ี 7
สถำนกำรณเ์ สยี่ งบนรถเมลต์ อน 2

1.3 ทกั ษะปฏเิ สธในโลกออนไลน์ : เรอ่ื งที่ 8 สถำนกำรณเ์ สยี่ งบนโลกออนไลน์

2. ภำพกำรล่วงละเมดิ ทำงเพศทง้ั แบบทมี่ ีกำรสมั ผสั และแบบไม่มีกำรสมั ผสั

แนวทำงกำรทำกิจกรรม
1. เปิดคลิป และถำมคำถำม
2. เปิดภำพและถำมคำถำม

14

3. เลน่ เกม “แมวจบั หนู

ขั้นตอนกำรดำเนินกิจกรรม
1) เปิ ดคลิปและถำมคำถำม
1. เกริ่นโดยตง้ั คำถำมถำมเดก็ วำ่
1.1 เด็กๆรูจ้ กั คำวำ่ กำรลว่ งละเมดิ ทำงเพศหรือไม่
1.2 เดก็ ๆคดิ วำ่ กำรล่วงละเมิดทำงเพศคืออะไร
2. บอกเด็กว่ำ “เดยี๋ วครูจะเปิดคลิปใหด้ ู เด็กๆดแู ลว้ คดิ วำ่ ฉำกนมี้ กี ำรล่วงละเมิดทำงเพศอยหู่ รอื ไม?่ ”
3. เปิดคลิป ทกั ษะปฏิเสธในท่ที ไ่ี ม่มีคน / ทกั ษะปฏเิ สธในทที่ ม่ี ีคนมำก / ทกั ษะปฏเิ สธบนโลกออนไลน์
อย่ำงนอ้ ยเรอ่ื งละ 1 คลิป
4. หลงั จำกจบแต่ละคลิป ใหถ้ ำมคำถำมเพ่อื กระตนุ้ ควำมคดิ เด็ก คำถำม คอื
4.1. “ เกิดเหตกุ ำรณอ์ ะไรขนึ้ กบั เด็กในคลิป
4.2. “ เด็กในคลปิ รูส้ กึ อย่ำงไร”
4.3. “เหตกุ ำรณน์ ี้ ถอื ว่ำเป็นกำรล่วงละเมิดทำงเพศหรือไม่ และเพรำะอะไร”
4.4. “เดก็ ในคลปิ ทำอยำ่ งไร”

2) เปิ ดภำพและถำมคำถำม
1. เกริ่น ครูบอกเดก็ ๆว่ำ “เดย๋ี วครจู ะเปิดภำพใหเ้ ดก็ ๆดู แลว้ ใหเ้ ดก็ ๆดวู ำ่ ภำพนเี้ ป็นกำรล่วง
ละเมิดทำงเพศหรอื ไม”่
2. เปิด ภำพกำรล่วงละเมดิ ทำงเพศในรูปแบบต่ำงๆ (รำยละเอียดภำพ : 1. “ วำ้ วนอ้ งสำวกน้
ของนอ้ งงอนสวยจงั เลย” 2.ภำพผชู้ ำยมองกน้ หญงิ สำว 3.ภำพคนแอบถำ่ ยใตก้ ระโปรง 4.ภำพ
ผชู้ ำยจบั หนำ้ อกผหู้ ญิง)

15

เปิ ดภำพทลี ะภำพ แล้วถำมเดก็ ๆวำ่
a. “คนในภำพกำลงั ทำอะไร”
b. “คิดวำ่ คนทถี่ ูกกระทำจะรูส้ กึ อยำ่ งไร”
c. “คดิ ว่ำเป็นกำรล่วงละเมิดทำงเพศหรือไม”่

3. ครูสรุปควำมรูเ้ กย่ี วกบั กำรลว่ งละเมิดทำงเพศ

สรุปควำมรู้ เรอ่ื ง กำรลว่ งละเมดิ ทำงเพศ
“กำรลว่ งละเมิดทำงเพศ หมำยถงึ กำรท่ใี ครบำงคนมำสมั ผสั อวยั วะปกปิด หรอื ไมส่ มั ผสั และทำใหเ้ รำ

เกดิ ควำมรูส้ กึ ไม่ปลอดภยั หรอื เกดิ ควำมรูส้ ึกว่ำอำจนำไปสอู่ นั ตรำยทำงเพศ
กำรลว่ งละเมิดทำงเพศ มหี ลำยแบบ มที งั้ กำรลว่ งละเมิดทำงเพศแบบมกี ำรสมั ผสั และแบบไมม่ ีกำร

สมั ผสั แบบท่ีมีกำรสมั ผสั ไดแ้ ก่ 1.กำรล่วงละเมิดทำงเพศแบบสมั ผสั เชน่ กำรจบั ตอ้ งอวยั วะปกปิด กำรข่มขนื
2.กำรล่วงละเมิดทำงเพศแบบทีไ่ มม่ กี ำรสมั ผสั ไดแ้ ก่ กำรพดู ถงึ กำรแอบมอง กำรแอบถำ่ ย กำรโชว์ อวยั วะ
ปกปิด กำรบงั คบั ใหด้ คู ลปิ โป๊ หนงั สอื โป๊

กำรลว่ งละเมิดทำงเพศทกุ รูปแบบย่อมทำใหผ้ ถู้ กู กระทำรูส้ ึกไม่พอใจ อำย และกลวั ซงึ่ เป็นควำมรูส้ กึ ที่
ไม่ดี

16

4. ครูสรุปควำมรู้ เรือ่ งวธิ ีกำรแกไ้ ขสถำนกำรณถ์ ูกลว่ งละเมิดทำงเพศ

สรุปควำมรู้ เร่ือง วธิ กี ำรแกไ้ ขสถำนกำรณเ์ มือ่ ถกู ล่วงละเมิดทำงเพศ
กำรล่วงละเมิดทำงเพศสำมำรถเกดิ ขนึ้ ไดท้ ุกสถำนทีไ่ มว่ ่ำจะเป็นท่ีมคี นจำนวนมำกหรือที่ปลอดคน

ก็ตำม เม่ือเด็กรูส้ ึกว่ำกำลังถูกล่วงละเมิดทำงเพศ เด็กๆจะตอ้ งพยำยำมใชท้ กั ษะในกำรป้องกนั ตัวเองใหม้ ำก
ท่ีสดุ ดว้ ยกำร

1.หลกี เล่ียงออกมำจำกสถำนกำรณน์ น้ั ๆ
2. ตะโกนออกมำดงั ๆ ว่ำ “ไม”่ “อย่ำนะ” “หยุดนะ”
3. รีบวง่ิ ไปบอกผใู้ หญ่ใหช้ ว่ ยเหลอื

3) เลน่ เกมแมวจับหนู (เพ่อื ฝึกทกั ษะกำรตะโกนคำวำ่ “ไม”่ )
1. ครูอธบิ ำยวิธีกำรและกตกิ ำกำรเลน่ เกมแมวจบั หนู วำ่ “เดยี๋ วเรำจะเลน่ เกมแมวจบั หนูกนั ใหท้ กุ
คนสมมติตวั เองวำ่ เป็น “หน”ู โดยใหย้ ืนกระจำยกนั ท่วั หอ้ ง ไมใ่ หอ้ อกนอกบรเิ วณทค่ี รูกำหนด
และครูจะสมมตติ วั เองว่ำเป็นแมวหรือขออำสำสมคั รเดก็ ในหอ้ งใหม้ ำเป็นแมว (ดตู ำมควำม
เหมำะสม) กตกิ ำกำรเล่นคอื แมวจะตอ้ งวงิ่ ไปจบั หนู หนตู อ้ งวงิ่ อยู่ในขอบเขตท่กี ำหนดเทำ่ นน้ั
หำ้ มลำ้ เสน้ เม่อื แมวจบั ถกู หนูตวั ใดหนตู วั นน้ั จะตอ้ งตะโกนดงั ๆว่ำ “ไม่” หำกหนตู วั ใดตะโกนไม่
ดงั และไม่หนกั แน่น จะถูกแมวจบั มำขงั ไวใ้ นกรง หำกหนตู วั ใดกำลงั จะถูกแมวจบั แลว้ ตะโกน
ดงั ๆว่ำ “ไม”่ เต็มเสยี ง แมวจะไมจ่ บั และแมวจะไปจบั หนตู วั อนื่ แทน
2. เมอ่ื จบั หนทู ต่ี ะโกนไม่หนกั แนน่ ใหเ้ อำหนเู หล่ำนนั้ มำฝึกใหม่ โดยใหต้ ะโกนดงั ๆว่ำ “ไม่” แลว้ ให้
เพื่อนชว่ ยกนั ตดั สนิ วำ่ ผำ่ นหรอื ไม่ผ่ำน หำกใครตะโกนหนกั แน่นใหก้ ลบั เขำ้ ไปน่งั ท่ไี ด้
3. ครูสรุปวำ่ กจิ กรรมนจี้ ะเป็นกำรฝึกทกั ษะกำรตะโกนทเ่ี ปลง่ เสียงออกมำจำกกระบงั ลมให้
ถกู ตอ้ งเพ่ือเอำตวั รอดและขอควำมช่วยเหลือ ดงั นนั้ กำรปฏเิ สธทห่ี นกั แนน่ เมอ่ื มีใครมำทำใหเ้ รำ
รูส้ ึกไม่ดี จึงเป็นหนทำงทป่ี ลอดภยั

บทท่ี 5

17

ทกั ษะกำรตดั สินใจ : “ กำรใช้คำถำม 3 ข้อ”

วัตถปุ ระสงค์
1. เพ่ือใหน้ กั เรียนมคี วำมเขำ้ ใจในกำรใชค้ ำถำม 3 ขอ้ ทค่ี วรถำมตวั เองก่อนท่จี ะตดั สนิ ใจวำ่ จะทำ
ตำมท่ีคนอืน่ ขอใหท้ ำ
2. เพือ่ ฝึกทกั ษะกำรใช้ คำถำม 3 ขอ้

อุปกรณ์
1. คลปิ เร่อื งท่ี 9 “ช่วยเหลือชำยแปลกหนำ้ ”
2. เพลง “คำถำม 3 ขอ้ ”
3. ลกู ปิงปอง / ไข่ปลำ พรอ้ ม กล่อง ที่มีหมำยเลขแลว้
4. ต๊กุ ตำ 1-2 ตวั

แนวทำงกำรดำเนินกิจกรรม
1. สอนเพลง “คำถำม 3 ขอ้ ” และอธิบำยเนอื้ หำเพลง
2. เปิดสอื่ คลปิ เรอื่ งท่ี 9 “ช่วยเหลือชำยแปลกหนำ้ ” และถำมคำถำม
3. เลน่ เกมตกั ไข่ปลำ

ขั้นตอนกำรดำเนินกิจกรรม
1. สอนเพลง “คำถำม 3 ข้อ” ใหเ้ ด็กฝึกรอ้ งเพลงตำม

18

เน้อื เพลง
* หำกว่ำมีคนแปลกหนำ้ มำขอ ใหพ้ วกเรำชว่ ยทำในสง่ิ ใด
ลองถำมควำมรูส้ ึก ลองนกึ ดใู หด้ ี มี 3 ขอ้ จงตอบไป
ขอ้ 1 รูส้ กึ ดีหรอื ไมด่ ี ดๆู ไปไม่เขำ้ ทแี ลว้ จะทำไปทำไม
ขอ้ 2 พวกผูใ้ หญ่ทเี่ ช่อื ใจ จะรูก้ นั บำ้ งหรอื ไมว่ ่ำเรำมำอยทู่ ี่น่ี
ขอ้ 3 หำกเกิดเหตอุ นั สบั สน แน่ใจไหมจะมีคนมำชว่ ยเรำในทนั ที
หำกคำตอบคือ “ไม”่ อยำ่ รอรี พดู “ไม”่ ไปทนั ทีบอกผใู้ หญใ่ หช้ ่วยเรำ
(ซำ้ * )

2. เปิ ดคลิป เรอื่ งท่ี 9 “ชว่ ยเหลือชำยแปลกหน้ำ” โดยใหเ้ ปิดตอนแรกกอ่ น แลว้ pause ทงิ้ ไว้
จำกนนั้ จะถำมคำถำมเพ่ือตรวจสอบควำมเขำ้ ใจและกระตนุ้ ควำมคิดเด็ก

รำยละเอียดคลปิ เรื่องที่ 9 “ชว่ ยเหลอื ชำยแปลกหนำ้ ”
ทสี่ วนสำธำรณะแหง่ หนงึ่ มเี ดก็ 2 คนกำลงั เลน่ กนั อยูใ่ นสวนสำธำรณะ แลว้ มชี ำยคนหน่งึ ทำทำง

ส่งเสยี งเรียกสนุ ขั เดนิ เขำ้ มำคยุ ดว้ ย
ชำย : นี่หนู ๆ เหน็ ลกู หมำของนำ้ หรือเปล่ำจ๊ะ
เดก็ ทง้ั 2 คน : ไมเ่ หน็ คะ่
ชำย : มนั เป็นลกู หมำตวั เลก็ ๆ สนี ำ้ ตำล
เดก็ ทงั้ 2 คน : ไมเ่ ห็นคะ่
ชำย : ถำ้ มนั หำยไปละ่ ก็ นำ้ คงแยแ่ นๆ่ เลย หนูมำชว่ ยนำ้ ตำมหำมนั หนอ่ ยไดม้ ย้ั นำ้ คิดว่ำมนั คงจะ

ว่งิ ไปดำ้ นโนน้

( ครู pause คลิปวิดโี อ แลว้ ถามเดก็ ๆวา่ เด็กๆคดิ วา่ เดก็ ในเรอ่ื งนจี้ ะชว่ ยหรอื ไม่ช่วย เพราะอะไร )
( ครูเปิดคลิปวดิ ีโอตอ่ พรอ้ มบอกเดก็ ๆว่า มาดกู นั วา่ เด็ก 2 คนนจี้ ะทาอยา่ งไร )

ผใู้ หญ่ 1 : เดี๋ยวก่อน อย่ำเพงิ่ ไป เธอรูส้ กึ ดหี รือไมด่ ี

เด็กผหู้ ญงิ : ก็ดีน่ี นำ้ คนนดี้ ทู ำ่ ทำงคงจะตำมหำหมำของเขำจริงๆ

19

ผใู้ หญ่ 2 : เดีย๋ วก่อนซิ ...ถำ้ เธอทำตำมท่ีนำ้ คนนขี้ อแลว้ คณุ แม่ของเธอจะรูม้ ยั้ วำ่ เธอหำยไป
ไหน
เด็กผหู้ ญิง : ไม่รูห้ รอก แม่คงเขำ้ ใจว่ำฉนั ยงั อยทู่ ส่ี นำมเด็กเลน่
ผใู้ หญ่ 3 : ถำ้ เธอไปกบั คณุ นำ้ คนนี้ แลว้ ถำ้ เกิดเหตรุ ำ้ ยขนึ้ เธอแนใ่ จหรอว่ำจะมีคนคอย
ชว่ ยเหลอื
เด็กผหู้ ญงิ : น่นั สินะ ถำ้ เกิดอะไรขนึ้ แลว้ ใครจะชว่ ยเรำได้
ผใู้ หญ่ 1,2,3 : แลว้ เธอจะตอบเขำไปว่ำอยำ่ งไร

ชำย : หนชู ว่ ยนำ้ ทนี ะจ๊ะ นำ้ คดิ วำ่ มนั คงตอ้ งหลงทำงแน่ๆ
เดก็ ผหู้ ญิง : หนูไปไม่ไดค้ ่ะ คณุ แมย่ งั ไม่อนญุ ำต คณุ นำ้ ใหค้ นอ่ืนช่วยกแ็ ลว้ กนั ขอโทษดว้ ยนะ
คะ
ชำย : ไมเ่ ป็นไร งน้ั นำ้ ไปกอ่ นนะ

คำถำมถำมเดก็
a. “ เกดิ อะไรขนึ้ กบั เดก็ ผหู้ ญิง 2 คนนี้
b. “ เด็กผหู้ ญงิ 2 คนนใี้ นตอนแรกเขำรูส้ กึ อยำ่ งไร”
c. “ เด็กผหู้ ญิง 2 คนนที้ ำอย่ำงไรต่อเหตกุ ำรณท์ ่เี กดิ ขนึ้ “
d. ถำ้ หำกเดก็ ผหู้ ญงิ 2 คนนตี้ ำมผชู้ ำยคนนไี้ ป อำจจะเกิดเหตกุ ำรณอ์ ะไรขนึ้ ไดบ้ ำ้ ง
e. สรุป คำถำม 3 ขอ้ อีกครง้ั

สรุปควำมรู้
กอ่ นท่ีเรำจะตดั สนิ ใจวำ่ จะทำตำมเมื่อมคี นมำชวนใหท้ ำอะไรหรือไปไหนดว้ ย เรำจะตอ้ งใชค้ ำถำม

3 ขอ้ เพอื่ ช่วยในกำรตดั สินใจ คำถำม 3 ขอ้ มีดงั นี้ คอื
ขอ้ 1 เรำรู้สกึ ดีหรือไมด่ ีทีจ่ ะทำตำมทเี่ ขำบอก
(อธิบำย ) : บำงครง้ั เมอ่ื มีคนมำรอ้ งขอควำมช่วยเหลอื จำกเรำเรำอำจจะรูส้ กึ ดีทีไ่ ดช้ ่วยเหลอื เขำ

ควำมรูส้ กึ ทดี่ ๆี เป็นควำมรูส้ กึ ท่ปี ลอดภยั ควำมรูส้ ึกท่ีไม่ดเี ป็นควำมรูส้ ึกที่ไม่ปลอดภยั

20

ขอ้ 2 ถ้ำเรำทำตำมทเี่ ขำบอกหรือขอ ผใู้ หญ่ท่เี รำไวใ้ จ (เช่น พ่อแม่ ผ้ปู กครอง คนที่ดแู ล
เรำ) จะรูไ้ หมวำ่ ฉันทำอะไร หรอื ไปไหน

(อธบิ ำย) : คำวำ่ ผใู้ หญท่ เี่ รำไวใ้ จคอื ใครบำ้ ง กค็ ือพวก พอ่ แม่ ผปู้ กครอง คนทดี่ แู ลเรำ ครูบำงคน
ฯลฯผใู้ หญ่เหล่ำนมี้ ีควำมหว่ งใยในควำมปลอดภยั ของเรำเสมอ ดงั นนั้ ก่อนท่ีเรำจะไปไหน เรำควรจะแนใ่ จวำ่
ผใู้ หญท่ ่ีเรำไวใ้ จไดจ้ ะอนญุ ำตใหเ้ รำไปเพอื่ ควำมปลอดภยั ของตวั เรำเอง

ข้อ 3 ถำ้ ฉันทำตำมท่เี ขำบอก แล้วเกดิ เหตุรำ้ ยขนึ้ กบั ฉนั จะมีใครช่วยเหลือฉนั ไดท้ ันที
หรือไม่

(อธบิ ำย) : ถำ้ หำกเกิดอะไรมดิ มี ริ ำ้ ยกบั เรำ เรำม่นั ใจหรือไมว่ ่ำจะมีใครชว่ ยเรำไดใ้ นทนั ที

วิธีกำรใช้คำถำม 3 ขอ้ คอื ถ้ำนกั เรยี นตอบคำถำมเหลำ่ นด้ี ้วยคำวำ่ “ไม”่ มคี ำว่ำ “ไม่”
แม้แต่ข้อเดยี ว ไมว่ ำ่ จะเป็ นข้อ 1 ขอ้ 2 ข้อ 3 นกั เรียนก็ไมค่ วรไปกบั เขำ หรือ ทำตำมทีเ่ ขำรอ้ งขอเป็ น
อนั ขำด

3. เลน่ เกม “ตกั ไขป่ ลำ”
(ครูจะตอ้ งเตรยี มเขยี นหมำยเลข 1,2,3 และ รูปดำวลงบนลกู ปิงปอง หรือ เขยี นลงสลำกแลว้ นำไป
ใส่ในไข่ปลำ ลกู ละ 1 เบอร์ หลงั จำกนน้ั นำลกู ปิงปอง หรือ ไขป่ ลำ ใส่ลงไปในกล่องเพอ่ื ไม่ใหเ้ หน็ เบอร)์
3.1 ครูอธิบำยวธิ ีกำรและกติกำกำรเลน่ : เกมนเี้ รยี กว่ำ เกม”ตกั ไข่ปลำ” โดยครูจะเปิดเพลงไปเรอ่ื ยๆ
ใหน้ กั เรยี นส่งตกุ๊ ตำไปใหเ้ พอ่ื นๆในหอ้ ง หำกเสยี งเพลงหยดุ แลว้ ตกุ๊ ตำอยทู่ ใ่ี ครใหค้ นนนั้ จบั ลกู
ปิงปองหรือไขป่ ลำขนึ้ มำ ใครจบั ไดห้ มำยเลขใดตอ้ งพดู คำถำมในขอ้ นนั้ ในคำถำม 3 ขอ้ แตถ่ ำ้ หำก
ใครจบั ได้ “ดำว “ จะตอ้ งพดู คำถำม 3 ขอ้ ใหค้ รบ พรอ้ มวธิ ีกำรใชค้ ำถำม 3 ขอ้ ตัวอย่ำงเชน่
หำกนกั เรยี นจบั ไดห้ มำยเลข 1 จะตอ้ งบอกคำถำมขอ้ 1 ของคำถำม 3 ขอ้ คอื “รูส้ กึ ดหี รอื ไมด่ ี”
หำกจบั ไดห้ มำยเลข 2 จะตอ้ งตอบว่ำ “ ผใู้ หญท่ ฉ่ี ันไวใ้ จจะรูไ้ หมว่ำฉนั ทำอะไร หรือไปไหน” หำก
จบั ไดห้ มำยเลข 3 จะตอ้ งตอบวำ่ “หำกฉนั ทำตำมทีเ่ ขำบอก แลว้ เกิดอนั ตรำยขนึ้ กบั ฉนั แน่ใจไหม
วำ่ จะมีใครช่วยเหลือฉันไดท้ นั ที” หำกจบั ได้ “ดำว” จะตอ้ งตอบใหค้ รบทุกขอ้ พรอ้ มวธิ ีกำรใชค้ ำถำม
3 ขอ้ น่นั คือ หำกมีคำตอบขอ้ ใดขอ้ หนงึ่ วำ่ “ไม่” ใหป้ ฏเิ สธกำรทำตำมทคี่ นๆนนั้ ขอ

21

คำถำม 3 ข้อ
ขอ้ 1 เรำรูส้ กึ ดีหรือไมด่ ที ีจ่ ะทำตำมที่เขำบอก
ขอ้ 2 ถำ้ เรำทำตำมทเ่ี ขำบอกหรือขอ ผใู้ หญท่ ่ีเรำไวใ้ จ (เชน่ พ่อแม่ ผปู้ กครอง คนทด่ี แู ลเรำ) จะรู้
ไหมว่ำฉันทำอะไร หรือ ไปไหน
ขอ้ 3 ถำ้ ฉนั ทำตำมทีเ่ ขำบอก แลว้ เกิดอนั ตรำยกบั ฉนั จะมใี ครช่วยเหลือฉันไดท้ นั ทีหรอื ไม่
หำกมีคำตอบขอ้ หน่ึงข้อใดวำ่ "ไม่" ใหป้ ฏเิ สธคำชวนนัน้ ทันที

22

บทที่ 6
ทักษะกำรขอควำมชว่ ยเหลือ

วตั ถปุ ระสงค์
เพอื่ ใหเ้ ด็กมที กั ษะในกำรขอควำมช่วยเหลือ

อุปกรณ์

ส่ือคลิป เรอ่ื งที่ 10 แมจ่ ะชว่ ยหนู ตอน 1 , เร่อื งที่ 11 แม่จะชว่ ยหนู ตอน 2 , เรอ่ื งท่ี 12 ใครจะ
ช่วยหนไู ด้

ขน้ั ตอนกำรดำเนนิ กจิ กรรม

1. เปิดส่อื คลปิ เร่ืองที่ 10 “แม่จะชว่ ยเหนู ตอน 1” , เรื่องท่ี 11 “แมจ่ ะช่วยหนู ตอน 2” , เร่ืองท่ี 12
ใครจะชว่ ยหนไู ด้ เม่ือจบแตล่ ะคลปิ ใหถ้ ำมคำถำมเพ่ือตรวจสอบควำมเขำ้ ใจและกระตนุ้ ควำมคดิ เด็ก

คำถำมถำมเดก็
1.1. “ เกิดเหตกุ ำรณอ์ ะไรขนึ้ กบั เดก็ ในคลปิ
1.2. “ เดก็ ในคลปิ รูส้ กึ อย่ำงไร”
1.3. “ เดก็ ในคลิปทำอยำ่ งไรตอ่ เหตกุ ำรณท์ เ่ี กดิ ขนึ้ ” (ไปเล่ำใหแ้ มฟ่ ัง)
1.4. “เดก็ ในคลปิ พดู วำ่ อะไร”
1.5. “แมพ่ ดู วำ่ อย่ำงไร”
1.6. “คิดวำ่ แมเ่ ชอื่ เดก็ คนนหี้ รือไม่ เพรำะอะไร”

23

สรุปควำมรู้ (1)
เมอื่ เรำพบกบั เหตกุ ำรณท์ ท่ี ำใหเ้ รำรูส้ ึกไม่ดี เรำไม่ควรเกบ็ ไวค้ นเดียว แมว้ ำ่ กำรเล่ำใหผ้ ใู้ หญท่ เี รำ

ไวใ้ จฟังนนั้ อำจจะเป็นเรื่องทย่ี ำกและลำบำกใจกต็ ำม แตเ่ รำกค็ วรจะมีควำมกลำ้ หำญทจ่ี ะบอกกบั ผใู้ หญ่ เพือ่ ท่ี
ผใู้ หญจ่ ะไดร้ บั รูใ้ นเหตกุ ำรณท์ เ่ี กดิ ขนึ้ และจะไดช้ ว่ ยเหลอื เรำได้

ส่งิ สำคญั ในกำรบอกเล่ำเรือ่ งรำวทเี่ กดิ ขนึ้ ใหผ้ ใู้ หญ่รบั ทรำบ จะตอ้ งมีรำยละเอียดดงั ตอ่ ไปนี้ คอื
ใคร มำทำอะไรกับเรำ เหตเุ กดิ ท่ีไหน เม่ือไหร่ รำยละเอียดเป็ นอย่ำงไร และเรำรูส้ ึกอยำ่ งไร

สรุปควำมรู้ (2)
บำงครง้ั กำรบอกเล่ำเร่ืองรำวทเี่ กิดขนึ้ ใหผ้ ใู้ หญฟ่ ัง อำจจะพบวำ่ ผใู้ หญ่บำงคนไมไ่ ดฟ้ ังเรำ เช่น เขำ

อำจจะมีท่ำทที ่ีไม่ไดต้ งั้ ใจฟังเรำจรงิ ๆ บำงครง้ั ผใู้ หญ่คนนนั้ อำจจะตง้ั ใจฟังเรำแตท่ ำท่ำไมเ่ ชอ่ื เรำ เช่น บอกวำ่
เป็นไปไม่ไดห้ รอก หรือจริงหรอื เปลำ่ เธอฝันไปหรอื เปลำ่ ผใู้ หญบ่ ำงคนอำจจะฟังและเชอื่ เรำ แต่ไมร่ ู้จะช่วยเรำ
อย่ำงไร สิง่ สำคญั ที่สดุ คือ เรำตอ้ งขอควำมช่วยเหลอื ไปจนกว่ำจะมน่ั ใจไดว้ ่ำมีผใู้ หญท่ จี่ ะช่วยเรำ เช่น เขำ
อำจจะบอกวำ่ ดแี ลว้ ทหี่ นมู ำบอกครู , หนไู ม่ผิด หรอื เดย๋ี วครูช่วยหนเู อง ฯลฯ กำรขอควำมชว่ ยเหลือจนกระท่งั
ม่นั ใจวำ่ มีผใู้ หญ่ช่วยเหลือเรำนน้ั สำคญั มำก เพรำะจะช่วยใหเ้ หตกุ ำรณด์ งั กล่ำวไม่เกิดขนึ้ กบั เรำอกี ในอนำคต
หำกเรำไม่บอกใคร เหตกุ ำรณน์ อี้ ำจจะเกดิ ขนึ้ กบั เรำอีกในอนำคตอยำ่ งแน่นอน

24

บทท่ี 7
ฝึ กปฏบิ ัติ และ สรุปกำรเรยี นรู้

วัตถปุ ระสงค์
เพือ่ ทบทวนกำรเรยี นรทู้ ผี่ ำ่ นมำทงั้ หมด

อปุ กรณท์ ตี่ ้องใช้
1. โจทยส์ ถำนกำรณ์
2. กระดำษ
3. ต๊กุ ตำ + เพลง

แนวทำงกำรดำเนนิ กจิ กรรม
1. ทำ role play แกไ้ ขสถำนกำรณ์
2. แบง่ กลมุ่ คดิ โจทย์
3. วงสรุปกำรเรยี นรู้

ข้ันตอนกำรดำเนินกิจกรรม
1. ทำ role play แก้ไขสถำนกำรณ์
1.1. ใหแ้ บ่งกลมุ่ นกั เรียน
1.2. แจกโจทยส์ ถำนกำรณใ์ หแ้ ต่ละกล่มุ และใหแ้ ต่ละกล่มุ ทำตำมโจทยใ์ นใบงำน
1.3. ใหน้ กั เรียนชว่ ยกนั ระดมควำมคดิ เหน็ ตอบคำถำมตำมใบตง้ั แต่ขอ้ 1- 3
1.4. ใหน้ กั เรียนชว่ ยกนั แสดงบทบำทสมมติ (Role Play) ทดลองกำรปฏเิ สธ/ ทดลองขอควำม
ช่วยเหลอื
1.5. ใหน้ กั เรยี นออกมำแสดง Role Play
1.6. ครูเพ่ิมเติมและไฮไลทใ์ นประเด็นท่จี ำเป็น

25

สถำนกำรณท์ ่ี 1
(พลอยอำยุ 10 ขวบ ในตอนเย็นวนั หนงึ่ ระหว่ำงท่ีพลอยเดนิ ทำงกลบั บำ้ นตำมลำพงั มีชำยแปลกหนำ้ คนหนง่ึ
แตง่ ตวั ดดู ี มำถำมทำง)

ชำยแปลกหนำ้ : หนู หนู
ชำยแปลกหนำ้ : หนูอย่ใู นซอยนหี้ รือเปล่ำ
พลอย: ค่ะ
ชำยแปลกหนำ้ : ดีเลย นำ้ มำหำเพ่ือนในหม่บู ำ้ น เคำ้ บอกว่ำอยู่แยก 4 ซอย 12 นำ้ หำตง้ั นำนแลว้

ไมเ่ จอ หนูรจู้ กั มยั้
พลอย: เดนิ ตรงไปเรือ่ ยๆ คะ่ พอเจอซอยท่ี 2 ดำ้ นซำ้ ยก็เลยี้ วซำ้ ย แลว้ เลยี้ วขวำซอยแรก

อกี ที
ชำยแปลกหนำ้ : ก็น่นั สิ กเ็ ดนิ ไปแลว้ นะ ไมเ่ จอเลย ช่วยพำนำ้ ไปหน่อยสิ เดยี๋ วนำ้ เลยี้ งขนม

................................................................

คำถำม
• เดก็ ๆคิดวำ่ พลอยรูส้ กึ อย่ำงไร ?
• เดก็ ๆคิดวำ่ ถำ้ พลอยไปกบั ชำยแปลกหนำ้ คนนี้ จะเกดิ อะไรขนึ้ ไดบ้ ำ้ ง ?
• เดก็ ๆคดิ วำ่ พลอยควรตดั สินใจอย่ำงไร ?
• ถำ้ เด็กๆเป็นพลอย จะบอกคนแปลกหนำ้ คนนนั้ วำ่ อย่ำงไร ?
• ถำ้ เด็กๆจะเลำ่ ใหผ้ ใู้ หญท่ ่ีไวใ้ จไดฟ้ ัง เดก็ ๆจะเลำ่ เร่ืองวำ่ อยำ่ งไร ?

26

สถำนกำรณท์ ่ี 2

(นิดหน่อยอำยุ 11 ปี กำลงั นอนเล่นอยู่ในหอ้ งนอน กำลงั เล่น facebook อยู่โดยใช้ชื่อว่ำ “บลำยแองจี”้ และ มีผูใ้ ช้

facebook ช่ือแองเจลิ้ แองเจลิ้ ทกั เขำ้ มำทำง inbox)

แองเจลิ้ แองเจลิ้ : (ICON รอยยมิ้ )

บลำยแองจ:ี้ (ICON รอยยมิ้ )

แองเจลิ้ แองเจลิ้ : นำงฟำ้ ตกุ๊ ตำบลำย ตอ้ งสวยเหมือนช่อื แนเ่ ลย

บลำยแองจ:ี้ คริ คริ แลว้ แองเจลิ้ ล่ะ หล่อดว้ ยป่ะ

แองเจลิ้ แองเจลิ้ : ทำยสิ ออิ ิ

บลำยแองจ:ี้ ????????

แองเจลิ้ แองเจลิ้ : ตอ้ งพิสจู น์ เจอกนั รเึ ปลำ่ เสำรน์ ี้

บลำยแองจ:ี้ คงไม่ไดอ้ ะ่ แม่คงไมใ่ หไ้ ป เพรำะเรำตอ้ งไปเรียนพิเศษ

แองเจลิ้ แองเจลิ้ : ไปเรยี นทไ่ี หนเหรอ

บลำยแองจี:้ แถว BTS พญำไท

แองเจลิ้ แองเจลิ้ : อ้ำว เรำก็ไปแถวน้ันเหมือนกันนะ เรำเป็นติวเตอร์ ง้ัน....เรำเรียกตัวเองว่ำ

พ่ี ละกนั นะ เพรำะนอ้ งคงอำยนุ อ้ ยกว่ำแน่นอน พี่ชื่อพต่ี มั้ นอ้ งช่อื อะไรละ่

บลำยแองจี:้ ชือ่ นิดหน่อยคะ่ พีต่ มั้ สอนที่ไหนเหรอคะ

แองเจลิ้ แองเจลิ้ : พเี่ พง่ิ จะมำสอน กอ่ นหนำ้ นีพ้ ีถ่ ่ำยแบบลงหนงั สอื แลว้ นดิ หนอ่ ยเรียนรร.อะไรครบั

บลำยแองจี้ : นิดหน่อยเรียนทต่ี วิ เตอร์ best ชนั้ 2 ตกึ พญำไท คะ่

แองเจลิ้ แองเจลิ้ : อำ้ ว อยตู่ ึกเดียวกันเลย พีอ่ ยู่ชนั้ 3 มชี ว่ งพกั เบรคตอนไหน พแ่ี วะไปคยุ ดว้ ยม๊ยั ครบั

................................................................

คำถำม

• เด็กๆคิดวำ่ นิดหนอ่ ยรสู้ กึ อย่ำงไร ?

• เด็กๆคิดว่ำ ถำ้ นิดหน่อยนดั เจอกบั พ่ีตม้ั จะเกิดอะไรขนึ้ ไดบ้ ำ้ ง ?

• เดก็ ๆคดิ วำ่ นิดหนอ่ ยควรตดั สินใจอยำ่ งไร ?

• ถำ้ เดก็ ๆเป็นนดิ หนอ่ ย จะบอกแองเจลิ้ แองเจลิ้ วำ่ อยำ่ งไร ?
• ถำ้ เด็กๆจะเลำ่ ใหผ้ ใู้ หญท่ ีไ่ วใ้ จไดฟ้ ัง เดก็ ๆจะเล่ำเรอ่ื งวำ่ อยำ่ งไร ?

27

สถำนกำรณท์ ี่ 3
(แทนอำยุ 12 ปี กำลงั เตะบอลอยใู่ นสนำม และมอี ำท่ีรูจ้ กั มำชวนไปคดั ตวั เป็นนกั ฟุตบอล)

อำ: แทนใชม่ ย้ั เนย่ี
แทน: ครบั
อำ: สงสยั จำอำไมไ่ ดส้ ิ อำมำแถวนบี้ ่อยๆ ญำตอิ ำก็อยใู่ นหม่บู ำ้ นนแ่ี หละ
แทน: ออ๋ เคยเห็นอำแถวๆ บำ้ นนำ้ สภุ ำ ที่อยซู่ อย 6 ใชม่ ย้ั ครบั
อำ: น่ันแหละ อำเห็นเรำมำเล่นที่นี่กับเพ่ือนๆ ทุกวันเสำร์ เล่นบอลเก่งนี่เรำ สนใจเล่น
ทีมมย้ั
แทน: โห! จรงิ หรอื ครบั
อำ: จรงิ สิ ถำ้ มีควำมสำมำรถกไ็ ดเ้ ขำ้ ทีมเยำวชนไทยเชยี วนะ
แทน: แลว้ ผมตอ้ งทำยงั ไงบำ้ งครบั

(อำคนรูจ้ กั พยำยำมจงู มือแทนใหไ้ ปดว้ ยกนั )
อำ: ก.็ ..ตอ้ งคดั ตวั ก่อน เพ่อื ลงทีม วนั นจี้ งั หวะดี แทนไปคดั ตวั กบั อำเลยมย้ั
แทน: อืมมมมม.....วนั นไี้ มไ่ ดห้ รอกฮะ ไมไ่ ดบ้ อกแม่ไว้
อำ: ไมเ่ ป็นไรหรอก เดย๋ี วอำพำมำส่งตอนเยน็ ๆ แมไ่ ม่ว่ำหรอก

................................................................
คำถำม

• เด็กๆคิดวำ่ แทนรูส้ ึกอยำ่ งไร ?

• เดก็ ๆคดิ ว่ำ ถำ้ แทนไปกบั คณุ อำ จะเกิดอะไรขนึ้ ไดบ้ ำ้ ง ?

• เดก็ ๆคดิ ว่ำ แทนควรตดั สนิ ใจอย่ำงไร ?
• ถำ้ เด็กๆเป็นแทน จะบอกคณุ อำว่ำอย่ำงไร ?
• ถำ้ เดก็ ๆจะเลำ่ ใหผ้ ใู้ หญ่ท่ไี วใ้ จไดฟ้ ัง เดก็ ๆจะเล่ำเร่อื งวำ่ อยำ่ งไร ?

28

สถำนกำรณท์ ่ี 4

(แม่ใหแ้ คทอำยุ 11 ปี เอำขนมไปใหน้ ำ้ พงศท์ ่บี ำ้ น แคทตอ้ งป่ันจกั รยำนไปที่บำ้ นนำ้ พงศซ์ ง่ึ ห่ำงออกไป 200 ม.
ขณะนนั้ นำ้ พงศอ์ ยู่บำ้ นคนเดียว)

แคท: สวสั ดคี ่ะนำ้ พงศ์
นำ้ พงศ:์ วำ่ ไงแคท
แคท: แมใ่ หเ้ อำขนมมำใหค้ ะ่ แม่ทำเอง
นำ้ พงศ:์ ขอบใจนะ เอำ้ มำเหนื่อยๆรอ้ นๆ เขำ้ มำกนิ นำ้ กนิ ทำ่ ในบำ้ นก่อนสิ นำ้ แป๋ วก็ไม่

อยู่วนั นนี้ ำ้ เลยเฝ้ำบำ้ นอยู่คนเดยี ว
แคท : ไม่เป็นไรคะ่ นำ้ พงศ์ เด๋ียวหนูตอ้ งไปซอื้ ของใหแ้ ม่ตรงบำ้ นปำ้ ต๊ตุ อ่
นำ้ พงศ์ : เอำนะ่ ไมต่ อ้ งเกรงใจ เม่อื วำนนำ้ แป๋ วซอื้ ไอศครมี ชอ็ กโกแลตเจำ้ อร่อยมำ

ดว้ ย มำลองชิมดู มำ เขำ้ มำเรว้ แป๊ บเดียว เดีย๋ วค่อยไปซอื้ ของก็ได้

................................................................
คำถำม

• เดก็ ๆคดิ วำ่ แคทรูส้ ึกอยำ่ งไร ?
• เดก็ ๆคิดว่ำ ถำ้ แคทเขำ้ ไปในบำ้ นนำ้ พงศ์ จะเกดิ อะไรขนึ้ ไดบ้ ำ้ ง ?
• เด็กๆคดิ ว่ำ แคทควรจะตดั สินใจอย่ำงไร ?
• ถำ้ เด็กๆเป็นแคท จะบอกนำ้ พงศว์ ่ำอย่ำงไร ?
• ถำ้ เด็กๆจะเล่ำใหผ้ ใู้ หญท่ ไ่ี วใ้ จไดฟ้ ัง เดก็ ๆจะเล่ำเรอ่ื งว่ำอยำ่ งไร ?

29

สถำนกำรณท์ ี่ 5

(พลอย อำยุ 10 ปีและนดิ หนอ่ ย 11 ปี กำลงั ฝึกเล่นเปียโนในหอ้ งสอนดนตร)ี
ครู: เอำ้ พอกอ่ น นดิ หน่อยของหนูโอเคแลว้ ไปพกั รอเพื่อนทด่ี ำ้ นนอกก่อนนะ
พลอยอยตู่ ่ออีกนิดละกนั
ครู: (ขยบั เขำ้ มำน่งั ตดิ กบั พลอย) พลอยไหนลองเล่นสิ ครูว่ำพลอยยงั ตดิ ตรงนีน้ ะ
พลอย: ไดค้ ่ะได้ (ขยบั ตวั ออกห่ำงจำกครูไปเลก็ นอ้ ย)
ครู : (ขยบั ตวั ตำมมำจนน่งั ติดกบั พลอย และเอำมือมำจบั นวิ้ พลอยจมิ้ ลงบนแปน้
โนต๊ ) ทำแบบนนี้ ะพลอย

คำถำม

• เกดิ อะไรขนึ้ กบั พลอย ?
• พลอยรูส้ ึกอย่ำงไร ?
• เดก็ ๆคดิ วำ่ พลอยจะควรทำอย่ำงไร ?
• เดก็ เดก็ ๆเป็นพลอย จะบอกกบั ครูวำ่ อย่ำงไร ?
• ถำ้ เด็กๆจะเล่ำใหผ้ ใู้ หญท่ ่ไี วใ้ จไดฟ้ ัง เดก็ ๆจะเลำ่ เรื่องว่ำอยำ่ งไร ?

30

2. แบ่งกลมุ่ คิดโจทย์
2.1 ครูแบง่ กล่มุ นกั เรียนออกเป็น 7 กล่มุ

2.2 ใหแ้ ต่ละกลมุ่ จบั ฉลำกว่ำจะไดเ้ รือ่ งอะไร ไดแ้ ก่ เรื่องคณุ คำ่ ในตวั เอง เรือ่ งสมั ผสั และควำมรูส้ ึก
เรอ่ื งอวยั วะปกปิด เร่ืองกำรล่วงละเมิดทำงเพศ เร่ืองกำรปอ้ งกนั ตนเองเม่อื ถกู ล่วงละเมดิ ทำง
เพศและกำรปฏเิ สธ เร่ืองกำรตดั สินใจเม่ือมีคนมำชวนใหเ้ รำทำอะไร เรื่องกำรขอควำม
ชว่ ยเหลอื

2.3 ครูอธิบำยว่ำกล่มุ ไหนจบั ไดเ้ รอ่ื งไหน ใหบ้ อกคำอธิบำยควำมรูข้ องเรื่องนน้ั ๆ เชน่ ถำ้ จบั ไดเ้ รื่อง
คณุ ค่ำในตนเอง ใหบ้ อกว่ำควำมรูท้ ่เี รำไดจ้ ำกเร่ืองคณุ ค่ำในตวั เองคอื อะไร

2.4 ครูใหเ้ ด็กแต่ละกล่มุ ออกมำนำเสนอควำมรูใ้ นเรอื่ งนนั้ ๆทก่ี ลมุ่ ได้

2.5 ครูสรุปควำมรูเ้ พมิ่ เติมให้ ดงั นี้

- เรอ่ื งคณุ คำ่ ในตนเอง : เรำทกุ คนลว้ นมคี ณุ ค่ำ ไม่วำ่ คนๆนน้ั จะหนำ้ ตำหรอื รูปร่ำงเป็นอย่ำงไร เพรำะ
คณุ คำ่ ของเรำไมไ่ ดม้ ีแคเ่ พยี งรูปลกั ษณภ์ ำยนอก แต่อย่ทู นี่ สิ ยั และ กำรกระทำ ดงั นนั้ คนมีคณุ ค่ำ คือ คนที่มนี สิ ยั
ที่ดี และมีกำรกระทำทด่ี ี
- เรือ่ งสมั ผสั และ ควำมรูส้ กึ : เรำทุกคนมีควำมรูส้ ึกตอ่ กำรกระทำของคนอ่ืนทม่ี ำกระทำตอ่ เรำ หำกคน
เหล่ำนน้ั มำสมั ผสั เรำ เรำอำจเกิดควำมรูส้ กึ ได้ 2 ดำ้ น คอื ควำมรูส้ กึ ทด่ี ี เชน่ รูส้ กึ ชอบ อบอ่นุ ปลอดภยั หรือ เกดิ
ควำมรูส้ ึกทีไ่ ม่ดี เช่น รูส้ กึ ไมช่ อบ รูส้ กึ ไม่ปลอดภยั ดงั นนั้ สมั ผสั ไหนทที่ ำใหเ้ รำรูส้ ึกไม่ดี เรำเรยี กว่ำสมั ผสั ทีไ่ ม่ดี
สมั ผสั ไหนที่ทำใหเ้ รำรูส้ กึ ดี เรำเรยี กวำ่ สัมผสั ทดี่ ี เรำทกุ คนไม่ควรยอมใหใ้ ครมำสมั ผสั ไมด่ ีกบั เรำ เพรำะเรำมี
สิทธใิ นรำ่ งกำยของเรำ ไม่มใี ครมสี ิทธิมำสมั ผสั จบั ตอ้ งร่ำงกำยของเรำทที่ ำใหเ้ รำรูส้ กึ ไมด่ ี ดงั นน้ั เรำควรปฏิเสธ
สมั ผสั ท่ไี มด่ ี
- เรอื่ งอวยั วะปกปิด : อวยั วะปกปิดของเรำ คือ หนำ้ อก กน้ และอวยั วะเพศ อวยั วะปกปิดคอื บรเิ วณที่เรำ
ไมค่ วรใหใ้ ครมำสมั ผสั จบั ตอ้ ง ดู หรือดม โดยเด็ดขำด

31

- เรอ่ื งกำรล่วงละเมดิ ทำงเพศ : กำรลว่ งละเมิดทำงเพศ คือ กำรที่ใครกต็ ำมมำสมั ผสั บริเวณอวยั วะปกปิด
หรอื บริเวณอื่นแลว้ ทำใหเ้ รำรูส้ ึกไมด่ ี ไมป่ ลอดภยั หรือ ไม่ไดส้ มั ผสั แต่มำทำอะไรบำงอย่ำงกบั เรำ ทท่ี ำใหเ้ รำ
รูส้ ึกไมป่ ลอดภยั เรำเรียกว่ำ กำรล่วงละเมดิ ทำงเพศ
- เรื่องกำรปอ้ งกนั ตนเองเมื่อถูกล่วงละเมดิ ทำงเพศและกำรปฏเิ สธ : เมอ่ื ใดกต็ ำมทเ่ี รำรูส้ ึกวำ่ มใี ครมำ
ลว่ งละเมิดทำงเพศเรำ ส่ิงทเี่ รำตอ้ งทำ คอื 1.ขยบั ออก หรอื หลีกเลย่ี งออกมำ 2.ปฏิเสธวำ่ “ไม่” หรอื “อย่ำนะ” 3.
ขอควำมชว่ ยเหลือจำกผูใ้ หญ่ กำรปฏเิ สธตอ้ งปฏิเสธอยำ่ งหนกั แนน่ เตม็ เสยี ง
- เร่ืองกำรกำรตดั สินใจเมือ่ มีใครมำชวนใหเ้ รำทำอะไร : เมอื่ ใดก็ตำมท่ีมใี ครมำชวนใหเ้ รำไปไหน หรือทำ
อะไร ใหเ้ รำตง้ั คำถำมถำมตวั เอง 3 ขอ้ วำ่ 1.เรำรูส้ กึ ดีหรือไม่ดี 2.หำกเรำทำตำมทีค่ นแปลกหนำ้ ขอ ผใู้ หญท่ เ่ี รำ
ไวใ้ จจะรูห้ รือไม่ 3.หำกเรำทำตำมทคี่ นแปลกหนำ้ ขอ แลว้ เกิดเหตกุ ำรณไ์ ม่ดขี นึ้ กบั เรำ ม่นั ใจไหมว่ำจะมคี นมำ
ชว่ ยเหลือเรำในทนั ที หำกมคี ำตอบขอ้ ใดขอ้ หน่ึงว่ำ “ไม่” ใหเ้ รำปฏิเสธคำชวนนนั้ ทนั ที
- เรอ่ื งกำรขอควำมช่วยเหลอื : เม่ือใดกต็ ำมทเ่ี กดิ เหตกุ ำรณไ์ มด่ ขี นึ้ กบั เรำ เรำจะตอ้ งรบี บอกใหผ้ ใู้ หญท่ ี่
เรำไวใ้ จรบั รู้ โดยใหเ้ ล่ำเหตกุ ำรณว์ ำ่ มีใคร มำทำอะไรเรำ เหตกุ ำรณเ์ กิดขนึ้ ทไี่ หน และเม่อื ไหร่ เรำรูส้ ึกอย่ำงไร ส่ิง
สำคญั คือ เรำตอ้ งสงั เกตวำ่ คนท่ีเรำเล่ำใหฟ้ ังนนั้ เขำเชอ่ื และจะช่วยเหลือเรำหรอื ไม่ หำกไม่ ใหเ้ รำหำผใู้ หญ่คน
อื่นแลว้ เลำ่ ใหเ้ ขำฟังจนกวำ่ จะม่นั ใจว่ำจะมีผใู้ หญ่มำช่วยเรำ

3. วงสรุปกำรเรยี นรู้
3.1 แจกกระดำษขนำดคร่งึ เอ 4 ใหแ้ ตล่ ะคนเขยี นในกระดำษ “ เขียนถงึ ส่ิงทไ่ี ดเ้ รยี นรจู้ ำกกจิ กรรม

ในวนั นี้ หรือ สง่ิ ทไี่ ดเ้ รยี นรูจ้ ำกกจิ กรรมตวั ฉันเป็นของฉัน
3.2 ใหท้ กุ คนมำยืนรวมเป็นวงกลม ครูอธบิ ำยวธิ ีกำรของกจิ กรรมวำ่ ใหเ้ ดก็ ๆสง่ ตกุ๊ ตำตอ่ ๆกนั แลว้

ครูจะเปิดเพลง ถำ้ เพลงหยุดแลว้ ตกุ๊ ตำอยู่ทใี่ คร ใหค้ นนน้ั บอกว่ำสิ่งท่ไี ดเ้ รยี นรูท้ เ่ี ขยี นลงใน
กระดำษ

32