เล่มที่ ๘ ประโยคและส่วนประกอบของประโยค

แบบฝึกเสรมิ ทกั ษะทางภาษา
ชุด ร้รู ักษห์ ลักภาษาไทย
เรอ่ื ง

นางละไม ฝั่งชลจิตต์
ตำแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ชำนาญการพเิ ศษ
โรงเรียนวดั พรหมโลก อำเภอพรหมครี ี
สำนกั งานเขตพนื้ ทก่ี ารศกึ ษาประถมศกึ ษานครศรีธรรมราช เขต ๔
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขน้ั พ้ืนฐาน กระทรวงศึกษาธกิ าร

แบบฝึกเสริมทกั ษะทางภาษา ชดุ รู้รักษ์หลกั ภาษาไทย
ช้นั ประถมศกึ ษาปีท่ี ๕

เร่อื งท่ี ๘ ประโยคและสว่ นประกอบของประโยค

นางละไม ฝ่ังชลจติ ต์

ตำแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ชำนาญการพิเศษ

โรงเรยี นวดั พรหมโลก อำเภอพรหมคีรี

สำนักงานเขตพ้นื ที่การศึกษาประถมศกึ ษานครศรธี รรมราช เขต ๔
สำนกั งานคณะกรรมการการศึกษาขน้ั พนื้ ฐาน กระทรวงศกึ ษาธิการ

ก

คำนำ

แบบฝึกเสริมทักษะทางภาษา ชุด รู้รักษ์หลักภาษาไทย เรื่องที่ ๘ ประโยคและ
ส่วนประกอบของประโยค จัดทำขึ้นเพ่ือเป็นเอกสารเสริมการเรียนรู้ ใช้ควบคู่กับสื่อ
ประสมที่เป็นโปรแกรมบทเรียนคอมพิวเตอร์หรือจะปรับใช้เป็นเอกสารประกอบการเรียน
การสอนได้ตามความเหมาะสม ภายในเอกสารให้รายละเอียดเก่ียวกับคำชแี้ จงการใช้สำหรับ
นักเรียน แบบทดสอบก่อนและหลังเรียน แบบฝึกเสริมทักษะจำนวน ๖ ชุด ซ่ึงนักเรียน
สามารถเรียนโดยใช้แบบฝกึ เสริมทักษะเล่มน้ไี ด้ดว้ ยตนเองทง้ั ในและนอกเวลาเรียน

ขอขอบคุณผู้เช่ียวชาญ ศึกษานิเทศก์ ผู้อำนวยการโรงเรียนและเพ่ือนครูท่ีให้
แนวคิด ให้ความร่วมมือในการพัฒนา ขอบใจนักเรียนทุกคนท่ีให้ความร่วมมือในการจัด
กิจกรรมการเรยี นการสอนโดยใชส้ อื่ ประสม ชดุ รู้รักษห์ ลกั ภาษาไทย

หวงั เปน็ อยา่ งยง่ิ วา่ แบบฝกึ ทกั ษะทางภาษาเล่มน้ี จะมีประโยชน์ตอ่ นักเรยี นและ
ครผู ู้สอน ในการนำไปใช้พฒั นาการเรยี นการสอนเพื่อพฒั นาคุณภาพผู้เรียนต่อไป

ละไม ฝงั่ ชลจิตต์

ข

สารบญั หน้า

เรื่อง ก
ข
คำนำ…………………………………………………………….…………..………………………….. ๑
สารบญั ………………………………………………………………………..…………….………….. ๒
๓
คำชี้แจงการใช้สำหรบั นักเรียน................................................................. ๗
จุดประสงค์การเรียนร.ู้ .............................................................................
แบบทดสอบกอ่ นเรียนและหลังเรยี น....................................................... ๑๖
ตอนที่ ๑ เน้อื หาสาระ....................................................................................... ๑๗
ตอนที่ ๒ แบบฝกึ เสรมิ ทักษะทางภาษา ส่วนที่ ๑ ๑๘
แบบฝึกเสริมทกั ษะชุดท่ี ๑...................................................................... ๒๐
แบบฝกึ เสรมิ ทกั ษะชดุ ท่ี ๒...................................................................... ๒๑
แบบฝึกเสรมิ ทกั ษะชุดที่ ๓...................................................................... ๒๒
แบบฝึกเสรมิ ทกั ษะชดุ ท่ี ๔......................................................................
แบบฝกึ เสรมิ ทกั ษะชดุ ที่ ๕...................................................................... ๒๓
แบบฝึกเสริมทักษะชุดที่ ๖...................................................................... ๒๘
ตอนที่ ๓ แบบฝึกเสริมทักษะทางภาษา ส่วนท่ี ๒
กจิ กรรมที่ ๑ – ๒ ...................................................................................
บรรณานกุ รม......................................................................................................

๑

คำชีแ้ จงการใชส้ ำหรบั นกั เรียน

แบบฝึกเสริมทักษะทางภาษาเล่มน้ี ใช้ควบคู่การเรียนด้วยโปรแกรมบทเรียน
คอมพิวเตอร์ มคี ำชี้แจงการใชส้ ำหรับนักเรียนดังนี้

๑. อ่านเน้ือหาบทเรียนในแบบฝึกเสริมทักษะทางภาษามาล่วงหน้าก่อนเรียนทุก
คร้งั

๒. เรียนรู้เน้ือหาและทำแบบฝึกเสริมทักษะจากโปรแกรมบทเรียนคอมพิวเตอร์
ใหค้ รบถว้ นดว้ ยความตงั้ ใจในชัว่ โมงเรียน

๓. บันทึกคะแนนที่ได้จากการเรียนด้วยโปรแกรมบทเรียนคอมพิวเตอร์
ลงในตารางบนั ทึกคะแนน (เอกสารภาระงานในการเรยี นรู้) และนำสง่ ครู

๔. ครูพิจารณาพฤติกรรมการเรียน คะแนนท่ีได้จากการเรียนของนักเรียน
แล้วมอบหมายให้นักเรียนทำกิจกรรมเพิ่มเติมในแบบฝึกเสริมทักษะทางภาษา โดยนักเรียน
บางคนอาจจะทำเฉพาะแบบฝึกเสริมทักษะ ส่วนท่ี ๒ ในขณะท่ีนกั เรียนบางคนอาจต้องทำ
ทบทวนแบบฝึกเสรมิ ทักษะ สว่ นท่ี ๑ ด้วย

๕. นักเรียนทำแบบฝึกเสริมทักษะทางภาษาท่ีได้รับมอบหมายด้วยความต้ังใจ
๖. หม่ันฝึกฝนเรียนรู้เพ่ิมเติมจากแหล่งเรียนรู้อื่น ๆ เพ่ือพัฒนาทักษะทางภาษาให้
ก้าวหน้าต่อไป

จดุ ประสงค์การเรียนรู้

หลังจากจบบทเรียนแลว้ นักเรียนควรมคี วามรคู้ วามสามารถดงั น้ี

๑. บอกลักษณะของวลีและประโยคได้ (K)
๒. จำแนกสว่ นประกอบของประโยคได้ (P)
๓. จำแนกประโยคสองสว่ นและประโยคสามสว่ นได้ (P)
๔. เห็นคณุ ค่าของการเรยี นและใชป้ ระโยคเพ่ือการส่ือสารได้ (A)

๓

คำช้แี จง แบบทดสอบกอ่ นเรียนและหลงั เรียน
เรอื่ งท่ี ๘ ประโยคและสว่ นประกอบของประโยค

๑. แบบทดสอบมีท้งั หมด ๑๕ ขอ้
๒. เลือกคำตอบท่ถี ูกตอ้ งทส่ี ดุ เพียงคำตอบเดยี ว

แล้วทำเครือ่ งหมาย  ลงในกระดาษคำตอบ

๑. ข้อใดไม่ถูกต้องเก่ยี วกบั ประโยค
ก. ประโยคมคี วามหมายสมบรู ณ์
ข. ประโยคตอ้ งมปี ระธาน กริยา และกรรมเสมอ
ค. ประโยคบางประโยคมเี พยี งประธานและกริยา
ง. ประโยคไม่จำเป็นต้องมสี ่วนขยายครบทุกส่วนก็ได้

๒. ประโยคและวลีแตกตา่ งกนั อย่างไร
ก. ประโยคมขี ้อความยาวกว่าวลี
ข. ประโยคมใี จความสมบรู ณ์กว่าวลี
ค. วลีสือ่ ความได้เรว็ และเขา้ ใจดีกว่าประโยค
ง. วลแี ละประโยคไม่แตกต่างกนั มสี ว่ นประกอบเหมอื นกนั

๓. ขอ้ ใดเปน็ วลีท้ังหมด วัวลมื ตีน
ก. เสือเฒ่าจำศีล ไกไ่ ด้พลอย
ข. คางคกข้นึ วอ หมาเหา่ ไม่กดั
ค. ลิงตกต้นไม้
ง. กลับเนือ้ กลบั ตวั หอกขา้ งแคร่

๔

๔. ขอ้ ใดแตกต่างจากพวก
ก. ใครมา
ข. นักเรียนในหอ้ งนี้
ค. บา้ นหลังใหญใ่ กล้วัด
ง. หนังสอื แบบเรยี นภาษาไทย

๕. ขอ้ ใดประกอบด้วย ประธาน กริยา กรรม
ก. หนูวง่ิ ไปมา
ข. แต๋วร้องไห้คร่ำครวญ
ค. ตำรวจสอบปากคำผ้ตู อ้ งหา
ง. นักเรียนในหอ้ งนี้เรียนเก่งทกุ คน

๖. ข้อใดไมม่ ีคำกริยา
ก. ประตูปิด
ข. เขางดั ประตู
ค. ประตบู านนนั้
ง. เขาทาสีประตู

๗. ขอ้ ใดไม่มีสว่ นขยายประธาน
ก. คนบ้านนนั้ ใจดีทุกคน
ข. เดก็ ๆ รอ้ งเพลงอย่างสนกุ
ค. บ้านของปา้ อย่ทู ่ีตา่ งจังหวดั
ง. แจกนั ใบนี้เปน็ ของโบราณมคี ่ามาก

๕

๘. กล่มุ คำทีข่ ดี เสน้ ใตข้ อ้ ใดตา่ งจากพวก
ก. น้องชอบกระเป๋าใบนนั้
ข. น้องร้องไห้เสียงดงั
ค. นอ้ งเดินอย่างรวดเร็ว
ง. น้องออกกำลังกายสมำ่ เสมอ

๙. ขอ้ ใดมีสว่ นขยายทงั้ ประธาน กริยาและกรรม
ก. เสอื ดำกินเหยอื่ ผโู้ ชครา้ ยอย่างเอรด็ อร่อย
ข. แมวตวั น้ีตะครุบหนอู ยา่ งรวดเรว็
ค. ผ้ึงบนิ ตอมดอกไม้เพื่อหาน้ำหวาน
ง. แม่ไกพ่ าลูก ๆ ไปหาอาหารในสวน

๑๐. ขอ้ ใดเป็นประโยคสองสว่ น
ก. ฉันสง่ จดหมาย
ข. คณุ แม่ทอดปลาทู
ค. วันนีล้ มพัดแรงมาก
ง. พ่อทำความสะอาดรถ

๑๑. ข้อใดเป็นประโยคสามสว่ น
ก. จิ้งหรดี กนิ นำ้ ค้างบนยอดหญ้า
ข. ใบไมไ้ หวไปมาเวลาสาย
ค. เจ้านกนอ้ ยโผบนิ แสนสบาย
ง. ดาวทอแสงกระจายระยบิ ตา

๖

๑๒. ขอ้ ใดแตกต่างจากพวก
ก. ภเู ขาไฟระเบดิ ทป่ี ระเทศชลิ ี
ข. ดาวเทยี มตรวจพบพายทุ ก่ี ำลงั ก่อตัว
ค. แผ่นดินยบุ เปน็ บริเวณกว้างท่ีราบลุม่ แม่นำ้
ง. น้ำทว่ มหนักมากเมือ่ ปลายปีทผ่ี า่ นมา

๑๓. รูปประโยคข้อใดมีลกั ษณะเหมอื นกบั ประโยค “ถนนสายนส้ี รา้ งโดย อบต.”
ก. นกั เรียนเรยี นหนงั สือ
ข. ครสู อนให้นกั เรียนทำงาน
ค. นักเรียนถูกคุณครูตักเตอื น
ง. นกั เรยี นช่วยเหลือเพ่ือน ๆ ทำงาน

๑๔. ประโยคใดไม่ควรพดู เมือ่ แขกมาเยี่ยมบา้ น
ก. เชิญนั่งก่อนค่ะ
ข. ต้องการพบใครครับ
ค. ดใี จท่ีมาเย่ยี มค่ะ
ง. ขอโทษนะคะ ตอนนก้ี ำลังยงุ่

๑๕. นกั เรียนตอ้ งการเลื่อนการนัดหมาย จะเลอื กใชข้ ้อความใดที่ส่อื ความได้ดที ่สี ุด
ก. มาพบกนั ใหม่ทีน่ ่ีพรุ่งนี้
ข. แปดนาฬิกาพบกันทน่ี ี่
ค. แปดโมงเช้าพบกนั ใหม่
ง. พบกนั ใหมพ่ รงุ่ น้ีท่นี ี่แปดโมงเช้า

๗

ตอนที่ ๑ เนอ้ื หาสาระ

ความสาคัญของประโยคและสว่ นประกอบของประโยค

ภาษาเป็นเครื่องมือสื่อสารท่ีสาคัญของคนในสงั คม การส่ือสาร
ใหเ้ กิดความเขา้ ใจจะใช้เพียงคาพูดเป็นคา ๆ หรือกลุ่มคาก็คงไม่สามารถ
สื่อความกนั ไดอ้ ย่างมีประสิทธิภาพ จาเป็นตอ้ งใชป้ ระโยคในการส่ือสาร
จงึ จะไดค้ วามชดั เจน

การเรียนรูเ้ ร่ืองประโยคจึงเป็นส่ิงจาเป็นสาหรบั นักเรียนทุกคน
เพ่ือจะได้มีความรูพ้ ื้นฐานท่ีดี ในการสรา้ งสรรค์ประโยคท่ีชัดเจนและ
ถกู ตอ้ ง นาไปใชเ้ พ่อื การสอ่ื สารใหเ้ กิดประสทิ ธิภาพตอ่ ไป

๘

ประโยคและสว่ นประกอบของประโยค

ความหมายของประโยค

ประโยค คือ ขอ้ ความท่ีมีใจความสมบรู ณ์ อ่านแลว้ ทำใหเ้ ราทราบว่า
ใครหรือสงิ่ ใด ทำอะไร

ใครหรอื ส่ิงใด ทาอะไร

เป็ นภาคประธาน เป็ นภาคแสดง
คือ สว่ นท่เี ป็นผแู้ สดงอาการ คือ สว่ นท่เี ป็นอาการของภาคประธาน

ตวั อยา่ งประโยค

ประโยค ภาคประธาน ภาคกรยิ า
(ใคร, หรอื สิง่ ใด) (ทำอะไร)
๑. นักเรียนอ่านหนังสือ
๒. คณุ แมเ่ ลย้ี งไก่ นักเรยี น อา่ นหนงั สือ
๓. หลวงพอ่ สวดมนต์ คุณแม่ เล้ียงไก่
๔. น้องด่ืมนม หลวงพ่อ สวดมนต์
๕. เขาชว่ ยเหลือเพือ่ น น้อง ดมื่ นม
เขา ช่วยเหลือเพื่อน

๙

ประโยคและสว่ นประกอบของประโยค

ลกั ษณะของวลี

วลี คือขอ้ ความท่มี ีใจความไม่สมบูรณ์ อา่ นแลว้ ไม่ทราบว่า ใครหรือส่งิ ใด
ทำอะไร วลยี ังไม่เป็นประโยค วลเี ป็นส่วนหนงึ่ ของประโยค เชน่

๑) ทำบุญตกั บาตร
๒) นักเรียนในห้องน้ี
๓) เจ้าหมาน้อย
๔) ฝงู สตั ว์น้อยใหญ่
๕) แม่ไกส่ แี ดง

ชนดิ ของวลี

วลี แบ่งตามหน้าท่ีตา่ ง ๆ ในประโยคได้ ๗ ชนดิ คอื

๑) วลที ท่ี ำหนา้ ทเ่ี หมอื นคำนาม เชน่ อาหารประเภทนี้ นักเรยี นในหอ้ งนี้
๒) วลที ่ที ำหนา้ ทเ่ี หมือนสรรพนาม เช่น เราทง้ั หลาย ทา่ นผ้ชู มที่เคารพ
๓) วลีทท่ี ำหนา้ ที่เหมอื นกริยา เช่น รอ้ งไหฟ้ มู ฟาย กระโดดโลดเต้น
๔) วลีทที่ ำหน้าทเ่ี หมือนวิเศษณ์ เช่น สีแดงสดใส ใหญ่โตมโหฬาร
๕) วลีท่ีทำหน้าทีเ่ หมอื นบุพบท เช่น ทางด้านหลงั ใกล้แค่เอื้อม
๖) วลีท่ที ำหนา้ ทเี่ หมือนสันธาน เชน่ ถึงกระนั้นก็ตาม จนกระทง่ั
๗) วลที ีท่ ำหนา้ ท่เี หมอื นคำอุทาน เช่น อะไรกันน่ี โอ๊ยตายแล้ว

๑๐

ประโยคและส่วนประกอบของประโยค

สว่ นประกอบของประโยค

ประโยคแตล่ ะประโยคจะประกอบด้วย ๒ สว่ น คอื
๑) ภาคประธาน
๒) ภาคแสดง

ภาคประธาน คอื ส่วนที่เปน็ ผกู้ ระทำอาการในประโยค เชน่
๑) สนุ ขั เหา่

สนุ ขั เป็นผ้กู ระทำอาการ
สุนขั จงึ เปน็ ประธานของประโยค
๒) นอ้ งร้องเพลงไพเราะ
นอ้ ง เป็นผกู้ ระทำอาการ
นอ้ ง จงึ เป็นประธานของประโยค

ภาคแสดง คอื สว่ นที่เป็นกริยาและกรรมของประโยค
ซ่งึ ในสว่ นของภาคแสดง จะแบ่งเป็น ๒ ชนิด คอื

๑) ภาคแสดงที่มีเพยี งกรยิ าตัวเดียว ไม่มกี รรมมารับ (อกรรมกรยิ า)
เช่น น้ำไหล ดอกไมบ้ าน ไก่ขนั

๒) ภาคแสดงท่ีมกี รยิ าและกรรม คือ เป็นกริยาทีต่ อ้ งมีกรรม (สกรรมกริยา)
เชน่ แมวกินปลา แม่ปรุงอาหาร ชาวนาเกี่ยวขา้ ว

๑๑

ประโยคและสว่ นประกอบของประโยค

สว่ นขยายของประโยค

ประโยคประกอบด้วยภาคประธาน กับ ภาคแสดง แตเ่ วลาแต่งประโยค
จำเปน็ ต้องมสี ว่ นขยายเข้ามาเก่ยี วข้องด้วย เพราะส่วนขยายจะทำให้ประโยค
มใี จความชดั เจนยิง่ ข้นึ ตัวอยา่ งประโยคทม่ี สี ่วนขยาย เช่น

๑) ฝนตกหนกั
๒) คณุ ยายของฉนั ชอบละคร
๓) คุณแม่ทำอาหารคล่องแคลว่
๔) แมไ่ กส่ ีแดงจกิ หนอนตวั อว้ นอย่างแรง
จากประโยคแยกรายละเอียดได้ดังน้ี

ภาคประธาน ภาคกริยา

ประธาน ขยายประธาน กริยา ขยายกริยา กรรม ขยายกรรม

๑. ฝน - ตก หนกั - -

๒. คณุ ยาย ของฉัน ชอบ - ละคร -

๓. คุณแม่ - ทำ คลอ่ งแคลว่ อาหาร -

๔. แม่ไก่ สแี ดง จกิ อยา่ งแรง หนอน ตวั อว้ น

๑๒

ประโยคและสว่ นประกอบของประโยค

สรุปสว่ นประกอบของประโยค

ประโยค

ภาคประธาน ภาคแสดง

ประธาน ขยายประธาน

กริยา ขยายกริยา กรรม ขยายกรรม

๑๓

ประโยคและส่วนประกอบของประโยค

รูปประโยค

ประโยคตา่ ง ๆ ไม่คงรปู เดียวกันเสมอไป บางประโยคขึน้ ต้นดว้ ยประธาน หรือ
ผกู้ ระทำ บางประโยคขึน้ ตน้ ด้วยกรยิ า บางประโยคข้ึนต้นด้วยกรรม หรอื ผูถ้ ูกกระทำ
นกั เรยี นต้องพจิ ารณาให้รอบคอบกอ่ นแยกสว่ นประกอบของประโยค เชน่

ประโยคทขี่ ้ึนต้นดว้ ยประธาน
๑) ผใู้ หญบ่ ้านกำลงั ประชมุ ลูกบา้ น
๒) ครไู ปทศั นศกึ ษา
๓) เจา้ หน้าท่ีตรวจตราความเรยี บรอ้ ย
๔) ทหารกำลงั ซ้อมรบ
๕) ผเี ส้อื นอ้ ยบนิ ไปมา ฯลฯ

ประโยคที่ขึน้ ตน้ ด้วยกริยา
๑) เกิดสึนามทิ ปี่ ระเทศญ่ีปนุ่
๒) มฝี นตกชกุ แถวชายฝ่ัง
๓) เกิดไฟไหมท้ ต่ี ลาด
๔) ปรากฏรุ้งกนิ นำ้ ทางทิศตะวันออก
๕) พบกลมุ่ ควันจากการเผาไหม้ของขยะ

ประโยคทีข่ ึ้นต้นด้วยกรรม
๑) เขาถูกตำรวจจับ
๒) ถนนสายนสี้ ร้างโดยกรมทางหลวง
๓) ป่าตน้ น้ำถูกทำลายโดยชนกลมุ่ นอ้ ย
๔) พายุลกู นี้ตรวจพบโดยดาวเทียม
๕) นกั เรียนถกู ครูว่ากลา่ วตกั เตือน

๑๔

ประโยคและส่วนประกอบของประโยค

ประโยคสองสว่ นและประโยคสามสว่ น

ประโยคสองส่วน คอื ประโยคท่ีประธานกระทำกรยิ าอาการได้เปน็ ที่เขา้ ใจชัดเจน
โดยไมจ่ ำเปน็ ตอ้ งมีกรรม ซ่ึงประโยคที่มีลักษณะเชน่ นี้ จะประกอบ
ไปด้วย ประธานและกริยา เช่น

๑) หล่อนร้องเพลง
๒) แมน่ อนหลบั
๓) น้องร้องไห้
๔) น้ำไหล
๕) พขี่ องเขาวงิ่ เร็วมาก

ประโยคสามสว่ น คอื ประโยคที่ประธานกระทำกรยิ ายังไม่เป็นทเี่ ข้าใจ
อยา่ งชดั เจน จำเปน็ ต้องมีกรรมด้วย จึงจะทำให้เกดิ ความเขา้ ใจท่ีชัดเจน
ประโยคทมี่ ลี ักษณะเช่นน้จี ะประกอบไปด้วย ประธาน กริยา และกรรม เชน่

๑) แมวจบั หนู
๒) ฉันรบั ประทานอาหาร
๓) คุณพ่อขดุ ดิน
๔) นอ้ งด่ืมนม
๕) นักเรียนรับประทานอาหาร

๑๕

ตอนท่ี ๒
แบบฝึกเสรมิ ทักษะทางภาษา ส่วนที่ ๑

๑๖

แบบฝึกเสริมทกั ษะชุดที่ ๑

คำสงั่ วงกลมรปู  ถา้ ขอ้ ความท่กี ำหนดให้เปน็ ประโยค
วงกลมรูป  ถ้าขอ้ ความทกี่ ำหนดให้ไมเ่ ป็นประโยค

ตวั อย่าง ข้อ ๐.   หนังสือเรียนภาษาไทย
วธิ ีทำ ข้อ ๐.   หนงั สอื เรียนภาษาไทย

  ๑. เราคือคนไทย
  ๒. ลกู ไกต่ ัวเลก็
  ๓. น้ำไหลแรง
  ๔. เมฆลอยตำ่
  ๕. การบ้านวิชาภาษาไทย
  ๖. ใครมา
  ๗. ชาวนาดำนาแล้ว
  ๘. เจ้าหมานอ้ ยขนฟู
  ๙. พ่อขายของท่ีตลาด
  ๑๐. กายกรรมจากประเทศจีน

๑๗

แบบฝกึ เสรมิ ทักษะชุดที่ ๒

คำสั่ง ขอ้ ความทกี่ ำหนดให้เป็น วลี หรอื ประโยค
กาเครือ่ งหมาย  หนา้ ตัวเลอื กท่ีสอดคลอ้ งกับขอ้ ความที่กำหนดให้

ตัวอย่าง ข้อ ๐. นกบนิ  วลี  ประโยค
วธิ ีทำ ข้อ ๐. นกบนิ  วลี  ประโยค

๑. ภาคตะวันออกของไทย  วลี  ประโยค
๒. ฝนตกเมือ่ วานน้ี  วลี  ประโยค
๓. นกเปด็ นำ้ สขี าวตวั นนั้  วลี  ประโยค
๔. คุณพอ่ ของฉันใจดีมาก  วลี  ประโยค
๕. ฉันตง้ั ใจเรยี นหนงั สือ  วลี  ประโยค
๖. ผีเสือ้ นอ้ ยบินลอยเล่นลม  วลี  ประโยค
๗. สบั ปะรดกระปอ๋ งศรรี าชา  วลี  ประโยค
๘. คุณยายเปน็ ลม  วลี  ประโยค
๙. นกกระดาษจำนวนมาก  วลี  ประโยค
๑๐. ชีวติ ของชา้ งไทย  วลี  ประโยค

๑๘

แบบฝกึ เสริมทกั ษะชดุ ท่ี ๓

คำส่ัง คำที่ขีดเสน้ ใตท้ ำหน้าท่ีใดในประโยค
วงกลมตวั อักษรหนา้ ตวั เลือกท่ีถูกตอ้ งทีส่ ดุ เพียงคำตอบเดยี ว

ตัวอยา่ ง ข้อ ๐. แมวตัวใหญจ่ ับหนู ค. ขยายกรรม
วธิ ที ำ ข้อ ๐. ก. ขยายประธาน ข. ขยายกรยิ า

๑. ฟ้าร้องเสยี งดัง ข. ขยายกรยิ า ค. ขยายกรรม
ก. ขยายประธาน

๒. เธออา่ นหนังสือการต์ ูน

ก. ขยายประธาน ข. ขยายกริยา ค. ขยายกรรม

๓. หน้าต่างทางด้านซา้ ยมือเปิด

ก. ขยายประธาน ข. ขยายกรยิ า ค. ขยายกรรม

๔. ไฟฟา้ ดบั เม่ือเชา้ นี้ ข. ขยายกริยา ค. ขยายกรรม
ก. ขยายประธาน

๕. ลูกโป่งใบใหญ่ลอยสูท่ ้องฟ้า

ก. ขยายประธาน ข. ขยายกริยา ค. ขยายกรรม

๑๙

๖. คณุ แมท่ ำอาหารอย่างคล่องแคลว่

ก. ขยายประธาน ข. ขยายกริยา ค. ขยายกรรม
ค. ขยายกรรม
๗. ตำรวจจบั ขโมยไดค้ าหนงั คาเขา ค. ขยายกรรม
ค. ขยายกรรม
ก. ขยายประธาน ข. ขยายกริยา ค. ขยายกรรม

๘. น้องไลส่ ุนัขจรจดั ไม่ให้เขา้ บ้าน

ก. ขยายประธาน ข. ขยายกริยา

๙. งูเหลอื มเล้ือยชา้ ๆ ข. ขยายกรยิ า
ก. ขยายประธาน

๑๐. คุณยายของฉันตนื่ แตเ่ ช้าเสมอ

ก. ขยายประธาน ข. ขยายกริยา

๒๐

แบบฝึกเสริมทักษะชุดท่ี ๔

คำสัง่ คำทขี่ ีดเส้นใตท้ ำหนา้ ทีใ่ ดในประโยค
เลือกคำตอบที่กำหนดให้ เตมิ ในชอ่ งว่างให้ถูกตอ้ ง

ตวั อย่าง ขอ้ ๐. ฉันลมื หนังสอื คณิตศาสตร์ _________________________
วธิ ที ำ ขอ้ ๐. ฉนั ลืมหนังสือคณิตศาสตร์ _________ข_ย_า_ย_ก_ร_ร_ม_________

ประธาน ขยายประธาน กริยา ขยายกรยิ า

กรรม ขยายกรรม ขยายวเิ ศษณ์

๑. พวกเราชอบเรียนภาษาไทย _________________________
๒. กรมทางหลวงตัดถนนเข้าสู่หมบู่ ้าน _________________________
๓. ปนี ม้ี ีฝนตกชุกตลอดปี
๔. หลอ่ นเป่าขลุ่ยได้ไพเราะมาก ๆ _________________________
๕. คณุ ยายฟังละครวทิ ยุทุกวนั _________________________
๖. เขาออกกำลงั กายสมำ่ เสมอ _________________________
๗. ชาวบ้านทนี่ ี่รักใคร่กลมเกลียวกันดี _________________________
๘. น้องสะดุดก้อนหนิ กอ้ นใหญจ่ นลม้ _________________________
๙. นักเรียนอ่านหนังสอื แบบเรยี นทกุ วัน _________________________
๑๐. ฉนั เขยี นเรียงความได้ดีมาก ๆ _________________________
_________________________

๒๑

แบบฝกึ เสริมทกั ษะชุดท่ี ๕

คำส่งั ประโยคที่กำหนดให้ มีรปู ประโยคแบบใด
เตมิ หมายเลขกำกับตัวเลือก ลงในช่องว่างใหถ้ กู ตอ้ ง

ตวั อย่าง ข้อ ๐. ฉันอ่านหนงั สอื ๑
วิธีทำ ข้อ ๐. ฉันอ่านหนงั สอื

๒ ประโยคท่ขี นึ้ ตน้ ดว้ ยกรยิ า
ประโยคท่ขี นึ้ ตน้ ดว้ ยกรรม
๑ ประโยคท่ขี นึ้ ตน้ ดว้ ยประธาน ๓
๑. พ่อคา้ ขายของ
๒. ต้นไม้ถกู พวกลักลอบค้าไมต้ ดั
๓. มฝี นตกหนกั ทภี่ าคใต้
๔. อาหารถูกทำโดยพ่อครัวฝีมือดี
๕. เสอื ดำถูกตำรวจจบั
๖. เกิดเหตุการณ์จลาจลในเมอื ง
๗. เขารับประทานอาหาร
๘. ถนนสายนสี้ รา้ งโดยกรมทางหลวง
๙. คุณยายตกั บาตร
๑๐. เกดิ ไฟไหมท้ ต่ี ลาด

๒๒

แบบฝึกเสรมิ ทักษะชุดที่ ๖

คำส่งั ขอ้ ความทีก่ ำหนดให้ เปน็ ประโยคชนิดใด
กาเคร่อื งหมาย หน้าคำตอบใหถ้ ูกต้อง

ตวั อยา่ ง ข้อ ๐. กาคาบพริก  ประโยค ๒ สว่ น  ประโยค ๓ ส่วน
วธิ ที ำ ขอ้ ๐. กาคาบพรกิ  ประโยค ๒ สว่ น  ประโยค ๓ ส่วน

๑. โคแก่กนิ หญ้าออ่ น  ประโยค ๒ ส่วน  ประโยค ๓ ส่วน
 ประโยค ๓ ส่วน
๒. ไก่เหน็ ตีนงู งูเหน็ นมไก่  ประโยค ๒ ส่วน  ประโยค ๓ สว่ น
 ประโยค ๓ ส่วน
๓. นำ้ ลด ตอผดุ  ประโยค ๒ สว่ น  ประโยค ๓ ส่วน
 ประโยค ๓ สว่ น
๔. ปลาหมอตายเพราะปาก  ประโยค ๒ สว่ น  ประโยค ๓ สว่ น
 ประโยค ๓ สว่ น
๕. หมาหยอกไก่  ประโยค ๒ ส่วน  ประโยค ๓ สว่ น
 ประโยค ๓ ส่วน
๖. กบเลือกนาย  ประโยค ๒ สว่ น

๗. ปลาใหญก่ นิ ปลาเลก็  ประโยค ๒ สว่ น

๘. เรือล่มในหนอง  ประโยค ๒ ส่วน

๙. ลกู ไม้หล่นไม่ไกลต้น  ประโยค ๒ ส่วน

๑๐. ฝนตกข้หี มูไหล  ประโยค ๒ สว่ น

ตอนท่ี ๓
แบบฝึกเสรมิ ทกั ษะทางภาษา ส่วนท่ี ๒

๒๔

แบบฝกึ เสริมทกั ษะ ส่วนท่ี ๒
เรอื่ งที่ ๘ ประโยคและส่วนประกอบของประโยค

คำสง่ั พจิ ารณากิจกรรมเสนอแนะท่กี ำหนดให้
แลว้ มอบหมายใหน้ ักเรยี นทำตามจุดประสงค์ท่ตี ้องการวดั

ท่ี กิจกรรมเสนอแนะ จดุ มงุ่ หมาย

๑. กจิ กรรมท่ี ๑ เขยี นข้อคิดท่ไี ด้จาก - วดั ทกั ษะการอา่ น คดิ วิเคราะหแ์ ละเขียน

การอา่ นนทิ าน เรือ่ ง “ตากบั ยาย”

๒. อ่านนิทาน เรอื่ ง “ตากบั ยาย” - วดั ทกั ษะการพดู และทักษะการฟัง

แลว้ ฝกึ เลา่ นิทานให้เพือ่ นฟัง

๒๕

นิทาน เร่ือง “ตากับยาย”

ยายกบั ตาปลูกถวั่ ปลูกงาใหห้ ลานเฝ้า
ฝ่ายหลานก็มัวแต่นง่ั ปน้ั วัวปน้ั ควายเลน่
ไมค่ อยไลก่ า กาเลยมากนิ ถั่วกนิ งาหมด

ยายกบั ตามาทไ่ี ร่เหน็ งาหมด ยายจงึ ดา่ หลาน ส่วนตากไ็ ลต่ ี
แล้วบอกกับหลานวา่ ใหไ้ ปเอาถว่ั เอางาของตนคนื มาจากกา มฉิ ะน้ันจะขบั ไล่ออกจากบ้าน

หลานจึงเดนิ รอ้ งไห้ไปหานายพราน แล้วพูดกับนายพรานว่า " นายพรานไปช่วยยิง
กาให้ฉนั ที เพราะกากินถัว่ กนิ งาฉันหมดแล้ว" นายพรานตอบว่า " ไมใ่ ช่ธุระอะไรของข้า"

หลานจึงเดนิ ร้องไหไ้ ปหาหนู แลว้ พูดกบั หนูวา่ " หนูไปชว่ ยกดั สายธนขู อง
นายพรานให้ฉันที เพราะนายพรานไมช่ ว่ ยไล่ยิงกา กากินถ่วั กินงาฉนั หมดแลว้ "
หนตู อบวา่ "ไมใ่ ช่ธุระอะไรของข้า"

หลานจึงเดินร้องไห้ไปหาแมว แลว้ บอกกับแมวว่า "แมวไปชว่ ยกัดหนูให้ฉันที
เพราะหนูไม่ชว่ ยกัดสายธนูของนายพราน นายพรานไมช่ ว่ ยยงิ กา กากินถ่วั กินงาฉนั
หมดแลว้ " แมวตอบว่า "ไม่ใช่ธุระอะไรของขา้ "

หลานจงึ เดินรอ้ งไห้ไปหาหมา แล้วกบั หมาบอกว่า "หมาไปชว่ ยกดั แมวให้ฉันที
เพราะแมวไมช่ ่วยกดั หนู หนูไมช่ ว่ ยกดั สายธนขู องนายพราน นายพรานไม่ชว่ ยไลย่ ิงกา
กากินถ่ัวกินงาของฉนั หมดแล้ว" หมาตอบวา่ "ไมใ่ ช่ธุระอะไรของขา้ "

๒๖

หลานจึงเดนิ รอ้ งไห้ไปหาค้อน แล้วพูดกบั ค้อนวา่
"ค้อนไปช่วยย้อนหัวหมาใหฉ้ ันที เพราะหมาไมช่ ่วยกัดแมว
แมวไม่ช่วยกัดหนู หนไู ม่ช่วยกดั สายธนขู องนายพราน
นายพรานไมช่ ่วยยงิ กา กากนิ ถ่ัวกนิ งาของฉนั หมดแลว้ "
"ไม่ใช่ธรุ ะอะไรของข้า" ค้อนตอบ
หลานจึงเดนิ ร้องไหไ้ ปหาไฟ แล้วพูดกับไฟว่า "ไฟช่วยไปไหม้คอ้ นที เพราะคอ้ นไม่
ชว่ ยยอ้ นหวั หมา หมาไมช่ ่วยกัดแมว แมวไม่ช่วยกดั หนู หนูไมช่ ่วยกัดสายธนูของ
นายพราน นายพรานไมช่ ่วยยิงกา กากนิ ถ่วั กนิ งาฉันหมดแลว้ "
ไฟตอบวา่ "ไมใ่ ช่ธุระอะไรของขา้ "
หลานจงึ เดินรอ้ งไห้ไปหาน้ำ แล้วพูดกบั น้ำวา่ " นำ้ ช่วยดบั ไฟใหฉ้ นั ที เพราะไฟไม่
ชว่ ยไหมค้ ้อน ค้อนไม่ชว่ ยย้อนหวั หมา หมาไมช่ ่วยกัดแมว แมวไม่ชว่ ยกัดหนู
หนูไมช่ ว่ ยกดั สายธนขู องนายพราน นายพรานไม่ช่วยยิงกา กากนิ ถัว่ กนิ งาของฉนั
หมดแล้ว" น้ำตอบว่า "ไมใ่ ชธ่ รุ ะอะไรของข้า"
หลานจึงเดนิ รอ้ งไหไ้ ปหาตล่ิง แลว้ พูดกับตล่งิ ว่า "ตลง่ิ ชว่ ยไปพังทับน้ำให้ฉันที
เพราะนำ้ ไมช่ ่วยดับไฟ ไฟไมช่ ว่ ยไหม้คอ้ น คอ้ นไมช่ ว่ ยยอ้ นหวั หมา หมาไมช่ ว่ ยกดั แมว
แมวไมช่ ว่ ยกัดหนู หนูไม่ชว่ ยกดั สายธนขู องนายพราน นายพรานไม่ช่วยยิงกา
กากนิ ถั่วกนิ งาของฉันหมดแลว้ " ตลง่ิ ตอบว่า "ไมใ่ ช่ธรุ ะอะไรของข้า"
หลานจงึ เดนิ รอ้ งไห้ไปหาช้าง แลว้ พูดกับช้างว่า "ช้างช่วย
ไปถล่มตลิ่งให้ฉันที เพราะตลงิ่ ไม่ช่วยไปพังทับน้ำให้ฉัน น้ำไมช่ ่วยดบั ไฟ ไฟไมช่ ่วยไหม้ค้อน
คอ้ นไมช่ ่วยย้อนหัวหมา หมาไม่ช่วยกดั แมว
แมวไม่ช่วยกดั หนู หนูไมช่ ่วยกดั สายธนูของนายพราน นายพรานไม่ช่วยยิง
กา กากินถว่ั กินงาของฉันหมดแล้ว" ช้างตอบว่า "ไม่ใชธ่ ุระอะไรของข้า"

๒๗

หลานจึงเดนิ ไปหาแมลงหว่ี แล้วพูดกับแมลงหว่วี ่า "แมลงหวี่ช่วยไปตอมตาช้างให้
ฉันที เพราะช้างไม่ช่วยถล่มตลิ่ง ตลิง่ ไม่ชว่ ยพังทับน้ำ
น้ำไมช่ ว่ ยดบั ไฟ ไฟไมช่ ว่ ยไหม้คอ้ น คอ้ นไมช่ ว่ ยย้อนหวั
หมา หมาไมช่ ว่ ยกดั แมว แมวไมช่ ว่ ยกดั หนู หนูไม่ชว่ ย
กัดสายธนูของนายพราน
นายพรานไม่ช่วยยงิ กา กากนิ ถ่วั กินงาของฉนั หมดแลว้ "

แมลงหว่แี สยะย้ิม แล้วตอบว่า " ได้ ขา้ จะชว่ ยตอมตาเจ้าช้างให้บอดทงั้ สองข้าง
เดยี๋ วนี้แหละ"

ชา้ งตกใจ จงึ รบี จะไปช่วยถล่มตล่ิง ตลิ่งจงึ รบี จะไปช่วยพังทับนำ้ นำ้ จึงรีบจะไป
ช่วยดบั ไฟ ไฟจึงรีบจะไปไหมค้ ้อน ค้อนจึงรีบจะไปยอ้ นหวั หมา หมาจงึ รบี จะไปกัดแมว
แมวจึงรีบจะไปกดั หนู หนจู ึงรบี จะไปกดั สายธนูของนายพราน นายพรานจงึ รีบจะไปชว่ ย
ยิงกา กาจงึ เอาถัว่ เอางามาคืนหลาน หลานก็เอาถัว่ เอางาไปใหแ้ ก่ตา
กับยาย ตากับยายดใี จ เลิกด่าเลิกตหี ลาน
ตง้ั แต่นน้ั มา หลานกอ็ ยู่กับตาและยาย
อยา่ งมีความสขุ

บรรณานุกรม

กระทรวงศึกษาธกิ าร. (๒๕๕๑). คู่มอื ภาษาไทย สาระท่คี วรรู้. กรุงเทพฯ : โรงพมิ พ์
ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแหง่ ประเทศไทย.

กระทรวงศกึ ษาธิการ. (๒๕๕๑). ภาษาไทยน่าศึกษาหาคำตอบ. กรุงเทพฯ :
องคก์ ารคา้ ของสำนักงาน คณะกรรมการ สกสค.

นฤมล วจิ ิตรรัตนะ. (๒๕๓๙). หลกั ภาษาไทย การใชภ้ าษาไทย ระดบั
ประถมศึกษา. กรงุ เทพฯ : เทพพทิ กั ษก์ ารพิมพ์

ราชบัณฑิตยสถาน. (๒๕๔๖). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑติ ยสถาน
พ.ศ. ๒๕๔๒. กรุงเทพฯ : นามมีบุ๊คพับลิเคชัน่ ส์.

วัชรพงศ์ โกมุทธรรมวิบลู ย.์ (๒๕๔๖). แบบทดสอบเสรมิ ทักษะ ช้นั ประถมศึกษา
ปีท่ี ๖. กรงุ เทพฯ : พฒั นาศกึ ษา.

สชุ าติ วงศส์ ุวรรณ. (๒๕๔๖). หลักภาษาไทยและการใช้ภาษาไทย
ช้ันประถม ศึกษาปที ่ี ๕. กรุงเทพฯ : โรงพมิ พ์ประสานมติ ร.

ประวตั ผิ พู้ ัฒนา

นางละไม ฝัง่ ชลจติ ต์
ตำแหน่งครู วทิ ยฐานะชำนาญการพเิ ศษ
โรงเรียนวดั พรหมโลก อำเภอพรหมคีรี
สำนักงานเขตพน้ื ทีก่ ารศึกษาประถมศึกษานครศรีธรรมราช เขต ๔
สำนักงานคณะกรรมการการศกึ ษาขน้ั พืน้ ฐาน กระทรวงศึกษาธกิ าร

ความภาคภูมใิ จ ผลงานดีเดน่ : รางวัลระดบั ประเทศ

พ.ศ. รางวัล หนว่ ยงาน
๒๕๖๔ เกยี รตบิ ตั รผบู้ ังคบั บญั ชาลูกเสือดีเด่น สำนักงานลกู เสอื แห่งชาติ

ประจำปี ๒๕๖๔ สสส, สคล, ร่วมกับสำนกั งานคณะกรรมการ
๒๕๖๓ เกียรติบัตรครดู ไี ม่มีอบายมขุ ประจำปี การศกึ ษาพน้ื ฐาน กระทรวงศึกษาธกิ าร
คณะครศุ าสตร์ มหาวทิ ยาลัยราชภฏั
การศึกษา ๒๕๖๓ นครศรธี รรมราช
๒๕๖๒ โลร่ างวัลศิษยเ์ กา่ ดีเด่นสาขาวชิ า หน่วยงานสำนกั งานคณะกรรมการส่งเสรมิ
สวสั ดิการและสวสั ดีภาพครูและบุคลากร
ประถมศกึ ษา เน่อื งในโอกาสวนั ครู ๒๕๖๒ ทางการศึกาษ (สกสค)
๒๕๖๐ โลร่ างวลั ครดู ปี ชู นยี บุคคล สำนักงานคณะกรรมการการศึกษา
ข้ันพ้ืนฐาน กระทรวงศกึ ษาธิการ
๒๕๕๖ เกียรติบตั รครูผสู้ อนนกั เรยี น รางวลั ระดับ
เหรยี ญเงนิ กิจกรรมการสรา้ งเกมสรา้ งสรรค์
จากคอมพิวเตอร์ ระดบั ชัน้ ป.๔- ป.๖

๒๕๕๖ เกียรติบตั รจัดการเรียนการสอนเพือ่ ยกระดบั สำนักงานคณะกรรมการการศกึ ษา

ผลสัมฤทธทิ์ างการเรยี น (O-NET) ชั้น ขนั้ พน้ื ฐาน กระทรวงศกึ ษาธกิ าร

ประถมศกึ ษาปีที่ ๖ กลุ่มสาระการเรียนรู้

ภาษาไทย เฉลย่ี สูงกว่าร้อยละ ๕๐

๒๕๕๕ เกยี รติบตั รครผู สู้ อนนักเรียน รางวัลระดบั สำนกั งานคณะกรรมการการศึกษา

เหรยี ญทอง รองชนะเลศิ อนั ดับท่ี ๒ ขนั้ พื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ

กจิ กรรมเกมสร้างสรรคจ์ ากคอมพิวเตอร์

ระดบั ชน้ั ป.๔- ป.๖

๒๕๕๕ เกยี รติบัตรครูคณุ ภาพ ดเี ดน่ อันดับท่ี ๑ สำนกั งานเขตพื้นทีก่ ารศึกษาประถมศึกษา

กลมุ่ สาระการเรยี นรู้ภาษาไทย นครศรธี รรมราช เขต ๔

๒๕๕๔ เกียรติบัตรและเคร่ืองหมายเชดิ ชูเกียรติ สำนักงานเลขาธิการคุรุสภา

“หนง่ึ แสนครูด”ี กระทรวงศึกษาธิการ

๒๕๕๔ เหรยี ญและเกยี รติบัตรรางวัลระดับทองแดง สำนกั งานคณะกรรมการการศึกษา

สอื่ อิเลก็ ทรอนิกส์ ๘ กลมุ่ สาระการเรียนรู้ ข้นั พน้ื ฐาน กระทรวงศกึ ษาธกิ าร

(ระบบ Online) เรื่อง คำท่ีมาจาก

ภาษาต่างประเทศ กลุ่มสาระการเรยี นรู้

ภาษาไทย ประถมศึกษาปีท่ี ๕

๒๕๕๓ เหรยี ญและเกยี รติบตั รรางวัลระดับทองแดง สำนกั งานคณะกรรมการการศกึ ษา

สอื่ อเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ ๘ กลุ่มสาระการเรยี นรู้ ขัน้ พนื้ ฐาน กระทรวงศกึ ษาธกิ าร

(ระบบ Online) เร่ือง คำเป็น คำตาย

ภาษาไทย ประถมศึกษาปีที่ ๔

๒๕๕๑ เหรยี ญและเกียรติบัตรรางวัลระดบั เหรยี ญเงนิ สำนกั งานคณะกรรมการการศกึ ษา

บทเรียนคอมพิวเตอรช์ ว่ ยสอน เร่ือง รู้รกั ขน้ั พ้นื ฐาน กระทรวงศกึ ษาธิการ

หลักภาษาพัฒนาการอ่านเขียน กล่มุ สาระ

การเรียนรู้ภาษาไทย ประถมศึกษาปีท่ี ๕

๒๕๔๖ เกียรติบตั รรางวัลชมเชยอนั ดบั ๒ สำนกั งานคณะกรรมการการศึกษา

การประกวดส่ืออเิ ล็กทรอนกิ ส์ ขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธกิ าร

เรือ่ ง หลกั ภาษาทีน่ า่ รู้

หากรกั ชาตริ กั แผ่นดินท่ีเราเกดิ
ช่วยชูเชดิ ภาษาอย่างสร้างสรรค์
ใหภ้ าษาไทยคชู่ าตไิ ทยไปนริ นั ดร์
โปรดช่วยกันอนุรกั ษ์ใหย้ นื นาน

เขียนใน GotoKnow
โดย แวน่ ธรรมทอง