เทคนิคการแก้ไขความบิดเบือนของภาพ ที่เกิดจากการถ่ายภาพสถาปัตยกรรม

เทคนิคการแก้ไขความบิดเบือนของภาพ ที่เกิดจากการถ่ายภาพ
สถาปัตยกรรม













ณัฐชนน กำจาย กลุ่ม23 รหัสนักศึกษา 116320801003-8
นันทิพัฒน์ แก้วศรีมล กลุ่ม23 รหัสนักศึกษา 116320801008-7

















รายงานนี้เป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาวิชาการค้นคว้าและการเขียนรายงาน
เชิงวิชาการ
ภาคเทคโนยีการถ่ายภาพและภาพยนตร์ คณะเทคโนโลยีสื่อสารมวลชน
มหาวิทยาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี
ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษาที่ 2564



เทคนิคการแก้ไขความบดิ เบือนของภาพ ทีเ่ กดิ จากการถ่ายภาพสถาปัตยกรรม

ณฐั ชนน กาจาย กล่มุ 23 รหัสนักศึกษา 116320801003-8
นันทพิ ฒั น์ แก้วศรีมล กล่มุ 23 รหัสนักศึกษา 116320801008-7

รายงานนเี้ ป็ นส่วนหนึ่งของการศึกษาวชิ าการค้นคว้าและการเขยี นรายงานเชิงวิชาการ
ภาคเทคโนยีการถ่ายภาพและภาพยนตร์ คณะเทคโนโลยสี ื่อสารมวลชน
มหาวทิ ยาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลธญั บรุ ี
ภาคเรียนท่ี 2 ปี การศึกษาท่ี 2564

ก

คานา

รายงานฉบบั น้ีจดั ทาข้ึนเพ่ือปฎิบตั ิการเขียนรายงานการคน้ ควา้ ท่ีถูกตอ้ งอยา่ งเป็ นระบบ อนั เป็นส่วนหน่ึง
ของการศึกษารายวชิ า 01-210-017 การคน้ ควา้ และการเขียนรายงานเชิงวชิ าการ ซ่ึงจะนาไปใชใ้ นการทารายงาน
คน้ ควา้ สาหรับรายวชิ าอ่ืนต่อไปไดอ้ ีกต่อไป การท่ีผจู้ ดั ทาเลือกเรื่อง “เทคนิคการแกไ้ ขความบิดเบือนของภาพ ที่
เกดิ จากการถ่ายภาพสถาปัตยกรรม” ซ่ึงเป็ นเน้ือหาท่ีอธิบายให้เขา้ ใจถึงเร่ืองเทคนิคการแกไ้ ขความบิดเบือนของ
ภาพ ท่ีเกดิ จากการถ่ายภาพสถาปัตยกรรมและยงั สามารถนาความรู้ท่ีไดไ้ ปใชใ้ หเ้ กดิ ประโยชนแ์ กต่ นเองและ
สงั คมไดอ้ ีกดว้ ย ดงั น้ัน จึงมีความจาเป็นอยา่ งมากที่จะตอ้ งนาเสนอความรูค้ วามเขา้ ใจเกยี่ วกบั เทคนิคการแกไ้ ข
ความบิดเบือนของภาพ ท่ีเกดิ จากการถ่ายภาพสถาปัตยกรรม

รายงานเล่มน้ีกลา่ วถงึ เน้ือหาเกย่ี วกบั เทคนิคการแกไ้ ขความบิดเบือนของภาพ ท่ีเกดิ จากการถา่ ยภาพ
สถาปัตยกรรม องคป์ ระกอบภาพของภาพสถาปัตยกรรม เหมาะสาหรบั ผทู้ ่ีตอ้ งการเรียนรูแ้ ละทาความเขา้ ใจ
เกยี่ วกบั เทคนิคการแกไ้ ขความบิดเบือนของภาพ ที่เกดิ จากการถา่ ยภาพสถาปัตยกรรมท่ีถกู ตอ้ งและทราบถึง
องคป์ ระกอบภาพของภาพสถาปัตยกรรม

ขอขอบคุณผชู้ ่วยศาสตราจารย์ ดร. พนิดา สมประกอบ ท่ีกรุณาใหค้ วามรูแ้ ละคาแนะนามาโดยตลอด และ
ขอบคุณเจา้ ของเวบ็ ไซตท์ ่ีใหค้ วามสะดวกในการคน้ หาขอ้ มูล ท่ีผูเ้ ขียนใชอ้ า้ งอิงทุกท่านหากมีข้อบกพร่อง
ประการใด ผเู้ ขียนขอนอ้ มรบั ไวเ้ พือ่ ปรบั ปรุงต่อไป

ณัฐชนน กาจาย

นนั ทิพฒั น์ แกว้ ศรีมล

27 กุมภาพนั ธ์ 2565

ข

สารบัญ
หนา้

คานา............................................................................................................................................................................. ก
สารบญั ภาพประกอบ...................................................................................................................................................ฉ
สารบญั ภาพประกอบ(ต่อ)........................................................................................................................................... ช
บทท่ี
1.บทนา .........................................................................................................................................................................1

1.1 การถา่ ยภาพทางสถาปัตยกรรม.....................................................................................................................1
1.2 ทศั นมติ ิ ..........................................................................................................................................................2
1.3 การบิดเบือน (Distortion)..............................................................................................................................2

1.3.1 Perspective distortion...........................................................................................................................2
1.3.2 Barrel distortion .....................................................................................................................2

2 องค์ประกอบภาพของภาพสถาปัตยกรรม................................................................................................................3
2.1 สถาปัตยกรรม (Architecture) .................................................................................................................4
2.1.1 สถาปัตยกรรมการออกแบบสิ่งกอ่ สร้าง................................................................................4
2.1.2 ภมู ิสถาปัตย์.............................................................................................................................5
2.1.3 สถาปัตยกรรมผงั เมือง ............................................................................................................6
2.1.4 องค์ประกอบงานทางสถาปัตยกรรม ...................................................................................11
2.1.5 องค์ประกอบของอาคารในส่วนอาคาร ...............................................................................12
2.2 ความหมายการถ่ายภาพสถาปัตยกรรม .................................................................................................13

2.3 ความหมายของทศั นมติ ิ .......................................................................................................................................15

ค

สารบัญ (ต่อ)

2.3.1 ทศั นมิติ (Perspective)..............................................................................................15
2.3.2 ทศั นมติ ิจากเสน้ นาสายตา ...........................................................................................15

2.4 ทศั นมติ ิจากระยะห่างของวตั ถุ ..............................................................................................................16
2.5 ทศั นมติ ิจากน้าหนกั ของแสงและเงา .....................................................................................................17

2.5.1 ทศั นมติ กิ ับงานสถาปัตยกรรม.........................................................................................18

2.6 แสงและเงา (Light & Shade).................................................................................................................18

2.6.1 ลกั ษณะของแสงเงาแบ่งออกเป็น 6 คา่ ...........................................................................19
2.6.2.1. แสงสว่างทีส่ ดุ (HIGH LIGHT).....................................................................19
2.6.2.2 แสงสวา่ ง (LIGHT).....................................................................................19
2.6.2.3 เงา (DARK)..............................................................................................19
2.6.2.4 เงามืด (DARKEST)....................................................................................19
2.6.2.5 แสงสะทอ้ น (REFLECTED LIGHT)................................................................19
2.6.2.6 เงาตกทอด (CAST SHADOW).....................................................................20

2.6.3แสงและเงากับงานสถาปัตยกรรม...................................................................................20

3.1 กลอ้ ง และเลนส์ .....................................................................................................................................22

3.1.1 กลอ้ ง......................................................................................................................22
3.1.1.1 สว่ นทท่ี าใหเ้ กิดภาพ....................................................................................23
3.1.1.2 สว่ นทไ่ี วแสง .............................................................................................24

3.1.2 เลนส์ (Lens)..........................................................................................................................24
4.1 การถา่ ยภาพ............................................................................................................................................24

ง

สารบัญ (ต่อ)

4.1.1 ความหมายของการถา่ ยภาพ........................................................................................24

4.2 ขอบข่ายและความสาคญั ของการถ่ายภาพในงานนิเทศศิลป์ ...............................................................26

4.2.1 ถ่ายทอดความเหมือนจริง............................................................................................29
4.2.2 ถ่ายทอดรายละเอยี ด..................................................................................................29
4.2.3 ภาพถา่ ยตรึงความเคลอ่ื นไหว.......................................................................................29
4.2.4 ภาพถา่ ยสามารถบนั ทกึ เหตกุ ารณ์ .................................................................................29
4.3 คณุ ภาพของภาพถ่าย ............................................................................................................... 30
4.3.1 เทคนคิ ในการถ่ายภาพ................................................................................................30
4.3.2 เลือกอปุ กรณใ์ หเ้ หมาะสม............................................................................................30
4.3.3 การเลือกสถานทีต่ ามแนวคิดของผทู้ าโฆษณา ..................................................................30
4.3.4 การนาภาพถ่ายไปใชเ้ พ่ือทาสอื่ ชนิดต่างๆ........................................................................30
4.4 คณุ ค่าของภาพถ่ายท่ีใชใ้ นงานนิเทศศลิ ป์ ...................................................................................... 30
4.4.1 เร่ืองราวของภาพ (Story)............................................................................................30
4.4.2 บรรยากาศของภาพ (Atomosphere)...........................................................................31
4.4.3 อารมณข์ องภาพ ( Mood ) .........................................................................................31
4.4.4 การจดั องคป์ ระกอบของภาพ (Composition).................................................................31

4.4.4.1 การเนน้ จดุ เด่นในการจดั องคป์ ระกอบของภาพ..................................................31
4.4.4.2 ความสมดลุ ..............................................................................................31
4.4.5 เทคนคิ การถา่ ยทาภาพ (Techniques of taking photograph).........................................31

4.4.6 คุณภาพของภาพถ่าย (Quality of picture) ...........................................................................31

จ

สารบัญ (ต่อ)

5.1 การแกไ้ ขความบดิ เบอื นของภาพ ..........................................................................................................32
5.1.1 การใชเ้ ลนสท์ ลิ ต-์ ชิฟต์ ................................................................................................32
5.1.2 การจดอั งคป์ ระกอบเฟรมท่ขี จดั ความผิดเพยี้ นของเปอรส์ เป็คทีฟ ..........................................32
5.1.3 การแก้ไขเปอรส์ เปคทฟี ใน Adobe Photoshop / Lightroom........................................... 33
5.1.4วเิ คราะหภ์ าพเพื่อแกไ้ ข Distortion ทผี่ ดิ เพยี้ น .................................................................33

3 สรุป ..................................................................................................................................................... 38

บรรณานุกรม ..............................................................................................................................................................39

ฉ

สารบญั ภาพประกอบ

ภาพท่ี หนา้
1 การบิดเบอื น ............................................................................................................................................ 2

2 SK House .............................................................................................................................................. 3
3 SK House .............................................................................................................................................. 4

4 MAHANAKHON สถาปัตยกรรมเหนอื กาลเวลา แลนดม์ ารค์ แห่งใหมท่ ีส่ งู ทส่ี ดุ ในประเทศไทย .................................... 5
5 ไอเดยี การปรบั ภมู สิ ถาปัตย์ (Landscape) เชิงอนรุ กั ษ์ ....................................................................................... 5
6 30 ผงั เมืองท่วั โลก มมุ มองแบบ Bird’s Eye View ท่เี ห็นแลว้ ตอ้ งท่งึ ! .................................................................... 6
7 สถาปัตยกรรมแบบปิด................................................................................................................................ 7
8 สถาปัตยกรรมปิด (Closing Architecture) ................................................................................................... 8
9 “สถาปัตยกรรมไทย” ผลงานศิลปะทถ่ี ่ายทอดออกมาในรูปแบบสง่ิ ปลกู สรา้ ง.......................................................... 9
10 สนามกีฬากรุงโรม Colosseum of Rome.................................................................................................. 10
11 อารก์ เดอทรยี งฟ์ เดอเลตวล ..................................................................................................................... 11
12 แผนผงั รูปแบบ และองคป์ ระกอบทางสถาปัตยกรรม ..................................................................................... 12
13 การใชฐ้ านบวั กับอาคารพระอโุ บสถและพระวหิ าร.......................................................................................... 13

14 WANT TO BE AN ARCHITECTURAL PHOTOGRAPHER.......................................................................... 14

15 Interior Architectural Style รวมสไตลก์ ารออกแบบทางสถาปัตยกรรม ......................................................... 15

16 COMPOSITION EP.2.8 PRINCIPLES OF COMPOSITION ........................................................................ 16
17 COMPOSITION EP.2.8 PRINCIPLES OF COMPOSITION ........................................................................ 17

18 8 แสงและเงา งาน Design ท่เี ลน่ กบอั ารมณแ์ ละความรูส้ กึ ท่ชี ่วยเพิม่ มิติของพนื้ ทท่ี งั้ ภายในและภายนอกอาคาร ......... 18
19 แสงและเงา (Light & Shade) ................................................................................................................. 19

ช

สารบัญภาพประกอบ (ต่อ)

20 แสงและเงา (Light & Shade) ................................................................................................................. 20

21 LIGHT AND SHADOW ........................................................................................................................ 21

22 กลอ้ งฟิ ลม์ จะฮิตอีกนานไหม หลงเั ฉียดตายแตก่ ลบั มาเฟ่ื องฟรู ุง่ โรจนอ์ ีกครงั้ ....................................................... 22
23 กลอ้ งฟิ ลม์ จะฮิตอีกนานไหม หลงเั ฉยี ดตายแต่กลบั มาเฟื่ องฟรู ุง่ โรจนอ์ กี ครงั้ ....................................................... 22
24 สว่ นประกอบของดวงตา ......................................................................................................................... 23
25 การเกิดภาพในกลอ้ ง.............................................................................................................................. 25
26 อะไรคือการบิดเบือนของภาพ................................................................................................................... 26
27 วเิ คราะหภ์ าพเพ่อื การแก้ไข Distortion ทผี่ ดิ เพยี้ น ....................................................................................... 33
28 การแกไ้ ข Distortion ที่บดิ เบยี้ วดว้ ย Lens correction filter ใน Photoshop.................................................. 34
29 เลือกเมนู แก้ไขภาพ Distortion ที่ผดิ เพยี้ นดว้ ย Lens correction filter ใน Photoshop.................................... 35
30 หนา้ ตา่ ง Lens correction filterหนา้ ตา่ ง Lens correction filter................................................................. 36
31 Auto correction menu ตวั เลอื กจาก Lens correction filter..................................................................... 36

บทที่ 1

บทนา

ปัจจุบนั การถา่ ยภาพน้นั ไดร้ บั ความนิยมอยา่ งแพร่หลาย ท้งั ในดา้ นงานอดิเรก ดา้ นการศึกษา จากการ
พฒั นาอยา่ งกา้ วกระโดดของเทคโนโลยี ทาให้กลอ้ งขนาดใหญใ่ นยคุ แรกน้นั ค่อยๆเลก็ ลง จึงทาให้มกี ารเขา้ ถึง
การถ่ายภาพไดง้ ่ายยง่ิ ข้ึน และต่อมาการถ่ายภาพน้ันกไ็ ดร้ บั การยอมรบั ว่าวิชาการถา่ ยภาพเป็ นศาสตร์โดยเฉพาะ
อีกแขนงหน่ึง จึงเกดิ สาขาแยกยอ่ ยของการถา่ ยภาพข้ึนมากมาย ดงั น้นั แนวคิดดา้ นการถ่ายภาพทาง
สถาปัตยกรรมจึงเกดิ ข้ึน ซ่ึง ภณ วชิระนิเวศ (1/2559) ไดใ้ ห้ขอ้ มูลไวว้ ่าสถาปัตยกรรมเป็ นสิ่งแวดลอ้ มทาง
กายภาพที่มนุษยส์ ร้างข้ึน เพื่อใชป้ ระโยชน์ในการอยู่อาศยั และ ทากจิ กรรมต่าง ๆ ตลอดช่วงเวลาท่ีมนุษย์
ดารงชีวิตอยสู่ ถาปัตยกรรมจึงสะทอ้ นถึงอารยธรรม พฤติกรรม เทคนิค วิทยาการ ตลอดจนวฒั นธรรม จารีต
ประเพณี ความศรัทธาและความเช่ือกบั หลากหลายตามแต่กลุ่มชนท่ีสรา้ งและใชง้ านสถาปัตยกรรมน้นั ในอีก
ดา้ นหน่ึงสถาปัตยกรรมยงั สะท้อนใหเ้ ห็นถงึ ความพยายามของมนุษยท์ ่ีพยายามดารงไวซ้ ่ึงความสุข ความ
สะดวกสบายในกจิ กรรมต่างๆ เพ่อื ตอบสนองความตอ้ งการของมนุษยภ์ ายใตส้ ภาวะแวดลอ้ มธรรมชาติท่ีผนั
แปรอยตู่ ลอดเวลา (ภณ วชิระนิเวศ, 2559 : ออนไลน์)

1.1 การถ่ายภาพทางสถาปัตยกรรม

คาเมราอาร์ต (249/2018) กล่าวไวว้ า่ การถา่ ยภาพทางสถาปัตยกรรมน้นั เป็นเรื่องของการถา่ ยภาพอาคาร
สถานที่บา้ นเรือนและส่ิงกอ่ สรา้ งต่างๆท้งั ภายนอกและภายในอาคารและองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมอน่ื ๆ
เช่นลวดลายการประดบั ตกแต่งในงานสถาปัตยกรรมน้นั ๆ ซ่ึงความงดงามและคุณค่าของสถาปัตยกรรมน้ัน
ข้ึนอยกู่ บั การจดั สรรที่วา่ งให้สมั พนั ธ์กบั องค์ประกอบต่างๆ ท้งั ภายในและภายนอก การจดั วางทุกอยา่ งท่ีคานึงถึง
ประโยชน์ใชส้ อยและส่ิงแวดลอ้ ม รวมไปถงึ การเลือกใชว้ สั ดุใหเ้ หมาะสมกลมกลนื ซ่ึงหากเราจะถ่ายภาพ
สถาปัตยกรรมให้น่าสนใจไดน้ ้นั เราตอ้ งคานึงถึงความสาคญั หลายๆอยา่ งเช่น แสงและเงา รูปร่าง พ้นื ท่ีวา่ ง สี
ฯลฯ (คาเมราอาร์ต, 2561 : ออนไลน์

2

1.2 ทศั นมติ ิ
1.2.1 ประทบั ใจ สิกขา ไดก้ ลา่ วไวว้ ่า ทศั นมติ ิ คือ จุดพบกนั ระหว่างเส้นนาสายตาและระดบั สายตา ช่วย

ใหภ้ าพน้ันดูมคี วามลกึ ทศั นมิติน้ันมีบทบาทมากในการถ่ายภาพ ซ่ึงแต่ละตาแหน่งของจุดพบกนั น้ีจะให้
ความรู้สึกต่างกนั ออกไปจะเห็นไดช้ ดั เม่ือถ่ายวิวทิวทศั นห์ รือสถาปัตยกรรมทศั นมติ ิน้นั จะส่งผลถงึ ความสมจริง
และผดิ เพ้ียนในภาพ เวลาที่เราถ่ายภาพน้ันจะไดภ้ าพท่ีต่างกบั ความเป็นจริง โดยเฉพาะเสน้ ต่างๆ ในภาพน้นั เม่อื
เราถ่ายภาพโดยที่ไมไ่ ดค้ วบคุมทศั นมติ ิในภาพจะเกดิ การบิดเบือน (ประทบั ใจ สิกขา, ม.ป.ป : ออนไลน์ )
1.3 การบิดเบือน (Distortion)

ความบิดเบือนของทศั มิติน้ันมกั จะเกดิ จากการท่ีเราใชเ้ ลนสท์ ี่มอี งศาที่กวา้ งมากเกนิ พอดี และระยะห่าง
จากวตั ถุที่จะถา่ ยถงึ เลนส์ จะส่งผลต่อการบิดเบือนของสิ่งต่างๆในภาพ หากใชเ้ ลนสท์ ่ีมีทางยาวโฟกสั น้อย
ถ่ายภาพวตั ถุท่ีอยูใ่ กลๆ้ กจ็ ะเกดิ อาการบิดเบือนมากวตั ถุท่ีอยใู่ กลจ้ ะมีขนาดท่ีใหญโ่ ตกวา่ ปกติ ประกอบดว้ ย 2
ลกั ษณะคือ

1.3.1 Perspective distortion หรือ อาการผดิ ส่วน ผิดทรงอนั เกดิ จากมมุ มองของเลนส์ ลกั ษณะเฉพาะ ก็
คือ ระยะห่างระหว่างฉากหนา้ และฉากหลงั จะถูกผลกั ให้อยหู่ ่างกนั มากกวา่ ความเป็นจริง

1.3.2 Barrel distortion หรือ อาการผิดส่วนในลกั ษณะที่บวมป่ องออกมาเป็ นถงั เบียร์ ซ่ึงจะเป็น อาการท่ี
พบไดง้ ่ายสาหรับการถ่ายภาพวตั ถุในระยะใกลๆ้ ทดสอบไดง้ ่ายๆดว้ ยการถ่ายเสา
(phhsnews.com, ม.ป.ป : ออนไลน์ )

ภาพท่ี 1 การบิดเบือน (sawangkrabi.com, ม.ป.ป. : ออนไลน์)

บทที่ 2

องคป์ ระกอบภาพของภาพสถาปัตยกรรม

ภาพสถาปัตยกรรม
ภาพถา่ ยสถาปัตยกรรมเป็ นการนาเสนอภาพท่ีเกย่ี วกบั ศลิ ปะในรูปแบบของสิ่งปลูกสร้าง อาคาร บา้ นเรือน

เป็นลกั ษณะภาพถ่ายท่ีเรามกั จะคุน้ ตากนั เป็นอยา่ งดี นนั่ กค็ ือภาพถ่ายที่เรียกว่าภาพสถาปัตยกรรม ภาพถา่ ย
สถาปัตยกรรมน้นั เป็นประเภทหน่ึงของภาพถา่ ยท่ีไดร้ ับความนิยมของช่างภาพส่วนมาก ซ่ึงมีความน่าสนใจ
ไม่ใช่นอ้ ย การถ่ายภาพทางสถาปัตยกรรม เป็ นเร่ืองของการถ่ายภาพอาคารสถานท่ี บา้ นเรือน และส่ิงกอ่ สรา้ ง
ต่างๆ ท้งั ภายนอกและภายในอาคาร (Exterior/Interior) และองคป์ ระกอบทางสถาปัตยกรรมอ่ืนๆ เช่น ลวดลาย
การประดบั ตกแต่งในงานสถาปัตยกรรมน้ันๆ

ภาพที่ 2 SK House (SK House, 2562 : ออนไลน์ )

4

ภาพท่ี 3 SK House (SK House, 2562 : ออนไลน์ )
2.1 สถาปัตยกรรม (Architecture)

สถาปัตยกรรม (Architecture) คือ การออกแบบกอ่ สร้างส่ิงต่างๆ ไม่วา่ จะเป็นสิ่งกอ่ สร้างสาหรบั การอยู่
อาศยั ของคนทว่ั ไป เช่น บา้ น อาคาร และคอนโด เป็ นตน้ และส่ิงกอ่ สร้างท่ีคนไม่สามารถเขา้ อยอู่ าศยั ได้ เช่น
เจดีย์ สถูปและอนุสาวรีย์ เป็ นตน้ นอกจากน้ี ยงั รวมไปถงึ การกาหนดผงั ของบริเวณต่างๆ เพ่ือกอ่ ให้เกดิ ความ
สวยงาม และเพื่อเป็ นประโยชน์ต่อการใชส้ อยไดต้ ามต้องการ งานสถาปัตยกรรมน้นั นับเป็นแหล่งรวมของงาน
ศลิ ปะทางการภายแทบทุกชนิด โดยมกั จะมีรูปแบบท่ีแสดงถึงเอกลกั ษณ์ของสงั คมและช่วงเวลาน้นั ๆ ไดอ้ ยา่ ง
ชดั เจนโดดเด่น สามารถแบ่งลกั ษณะงานทางดา้ นสถาปัตยกรรมไดเ้ ป็ น 3 แขนงดงั น้ี

2.1.1 สถาปัตยกรรมการออกแบบสิ่งกอ่ สรา้ ง เช่น ออกแบบการสรา้ งตึก อาคารและบา้ นเรือน
เป็ นตน้

5

ภาพท่ี 4 MAHANAKHON สถาปัตยกรรมเหนือกาลเวลา แลนดม์ าร์คแห่งใหม่ที่สูงที่สุดในประเทศไทย
(Marketing Oops, 2559 : ออนไลน)์

2.1.2 ภูมิสถาปัตย์ เช่น การออกแบบเพ่ือวางผงั สาหรบั จดั บริเวณ วางผงั เพื่อการปลูกตน้ ไมแ้ ละการจดั สวน
เป็ นตน้

ภาพที่ 5 ไอเดียการปรับภมู ิสถาปัตย์ (Landscape) เชิงอนุรักษ์ (gotarch.com, 2559 : ออนไลน)์

6

2.1.3 สถาปัตยกรรมผงั เมืองซ่ึงไดแ้ กก่ ารออกแบบบริเวณของผงั เมืองเพือ่ กอ่ ให้เกดิ ความเป็นระเบียบ
งดงามสะอาดรวดเร็วในการติดต่อและยงั ถูกหลกั สุขาภิบาลซ่ึงสามารถเรียกผูส้ รา้ งงานสถาปัตยกรรมน้ีไดว้ ่า
สถาปนิก

ภาพที่ 6 30 ผงั เมืองทวั่ โลก มมุ มองแบบ Bird’s Eye View ท่ีเห็นแลว้ ตอ้ งท่ึง! ( jasminta, 2559 : ออนไลน์)
จุดสนใจและความหมายของศาสตร์ทางสถาปัตยกรรมน้ัน ไดเ้ ปล่ียนแปลงไปตามยคุ สมยั บทความ De
Architectura ของวิทรูเวยี ส ซ่ึงเป็ นบทความเกยี่ วกบั สถาปัตยกรรม ท่ีเกา่ แกท่ ี่สุดท่ีเราคน้ พบ ไดก้ ล่าวไวว้ ่า
สถาปัตยกรรมต้องประกอบดว้ ยองคป์ ระกอบสามส่วนหลกั ๆ ที่ผสมผสานกนั อยา่ งลงตัวและสมดุล อนั ไดแ้ ก่
- ความงาม (Venustas) หมายถึง สดั ส่วนและองคป์ ระกอบ การจดั วางท่ีว่าง และ สี,วสั ดุและพ้นื ผวิ ของ
อาคาร ที่ผสมผสานลงตวั ที่ยกระดบั จิตใจ ของผไู้ ดย้ ลหรือเยยี่ มเยอื นสถานที่น้นั ๆ
ความมน่ั คงแข็งแรง (Firmitas)

- ประโยชน์ใชส้ อย (Utilitas) หมายถึง การสนองประโยชน์ และ การบรรลุประโยชนแ์ ห่งเจตนา รวมถึง
ปรัชญาของสถานที่น้นั ๆ

7

ประเภทของสถาปัตยกรรม
- สถาปัตยกรรมเปิ ด (Open Architecture) เป็นส่ิงกอ่ สร้างท่ีประชาชนสามารถเขา้ ไปใชป้ ระโยชน์ได้

เช่น อาคารบา้ นเรือน โรงแรม โบสถ์ ฯลฯ จึงตอ้ งจดั สภาพต่าง ๆ ให้เอ้อื อานวยต่อการอยอู่ าศยั ของมนุษย์ เช่น
แสงสว่าง และการระบายอากาศ

ภาพท่ี 7 สถาปัตยกรรมแบบปิ ด (All Around Architecture, ม.ป.ป : ออนไลน์)

- สถาปัตยกรรมปิ ด (Closing Architecture) เป็นสิ่งกอ่ สรา้ งอนั เน่ืองมาจากความเช่ือถือต่าง ๆ จึงไม่ตอ้ งการ
ใหค้ นเขา้ ไปอาศยั อยู่ เช่น สุสาน อนุสาวรีย์ เจดียต์ ่าง ๆ สิ่งกอ่ สรา้ งแบบน้ีจะประดบั ประดาใหม้ คี วามงามมาก
นอ้ ยตามความศรัทธาเช่ือถอื สถาปัตยกรรมเป็ นงานทศั นศิลป์ ที่คงสภาพอยูไ่ ดน้ านท่ีสุด

8

ภาพท่ี 8 สถาปัตยกรรมปิ ด (Closing Architecture) (The my subjects งานวิชาการของฉัน, 2557 : ออนไลน)์
สถาปัตยกรรมไทย

สถาปัตยกรรมไทย หมายถงึ ศิลปะการกอ่ สรา้ งของไทย อนั ไดแ้ กอ่ าคาร บา้ นเรือน โบสถ์ วิหาร วงั สถปู
และส่ิงกอ่ สรา้ งอนื่ ๆ ที่มีมูลเหตุท่ีมาของการกอ่ สรา้ ง การกอ่ สรา้ งอาคารบา้ นเรือนในแต่ละทอ้ งถิ่น จะมีลกั ษณะ
ผดิ แผกแตกต่างกนั ไปบา้ ง ตามสภาพทางภูมิศาสตร์ และคตินิยมของแต่ละท้องถิ่น แต่ส่ิงกอ่ สร้างทางศาสนา
พุทธมกั จะมีลกั ษณะท่ีไม่แตกต่างกนั มากนัก เพราะมีความเชื่อความศรทั ธาและแบบแผนพิธีกรรมที่เหมอื น ๆ
กนั สถาปัตยกรรมที่มนั นิยมนามาเป็นขอ้ ศึกษา มกั เป็ น สถูป เจดีย์ โบสถ์ วิหาร หรือพระราชวงั เนื่องจากเป็ น
สิ่งกอ่ สรา้ งท่ีคงทน มีการพฒั นารูปแบบมาอยา่ งต่อเน่ืองยาวนาน และไดร้ ับการสรรค์สรา้ งจากช่างฝี มอื ที่
เชี่ยวชาญ พร้อมท้งั มีความเป็นมาท่ีสาคญั ควรแกก่ ารศึกษา อีกประการหน่ึงกค็ ือ ส่ิงกอ่ สรา้ งเหล่าน้ี ลว้ นมคี วาม
ทนทาน มีอายยุ าวนานปรากฏเป็นอนุสรณ์ให้เราไดศ้ กึ ษาเป็ นอยา่ งดี

- สถาปัตยกรรมที่ใชเ้ ป็นท่ีอยอู่ าศยั ไดแ้ ก่ บา้ นเรือน ตาหนกั วงั และพระราชวงั เป็ นตน้ บา้ นหรือเรื อน
เป็นที่อยอู่ าศยั ของสามญั ชนธรรมดาทว่ั ไป ซ่ึงมที ้งั เรือนไม้ และเรือนปูน เรือนไมม้ อี ยู่ 2 ชนิด

คือ เรือนเคร่ืองผกู เป็นเรือนไมไ้ ผ่ ปูดว้ ยฟากไมไ้ ผ่ หลงั คามงุ ดว้ ยใบจาก หญา้ คา หรือใบไม้ อีกอยา่ ง
หน่ึงเรียกวา่ เรือนเครื่องสบั เป็นไมจ้ ริงท้งั เน้ืออ่อน และเน้ือแข็ง ตามแต่ละทอ้ งถิน่ หลงั คามุงดว้ ยกระเบ้ืองดินเผา

9

พ้ืนและฝาเป็นไมจ้ ริงท้งั หมด ลกั ษณะเรือนไมข้ องไทยในแต่ละทอ้ งถิ่นแตกต่างกนั และโดยทว่ั ไปแลว้
จะมลี กั ษณะสาคญั ร่วมกนั คือ เป็ นเรือนไมช้ ้นั เดียว ใตถ้ ุนสูง หลงั คาทรงจว่ั เอียงลาดชนั

- สถาปัตยกรรมที่เกยี่ วขอ้ งศาสนา ซ่ึงส่วนใหญ่อยู่ในบริเวณสงฆท์ ่ีเรียกวา่ วดั ซ่ึงประกอบไปดว้ ย
สถาปัตยกรรมหลายอยา่ ง ไดแ้ กโ่ บสถ์ เป็ นที่กระทาสงั ฆกรรมของพระภิกษุ วิหารใชป้ ระดิษฐานพระพทุ ธรูป
สาคญั และกระทาสงั ฆกรรมดว้ ยเหมือนกนั กุฎิ เป็นท่ีอยขู่ องพระภิกษุ สามเณร หอไตร เป็ นท่ีเกบ็ รักษา
พระไตรปิ ฎกและคมั ภีร์สาคญั ทางศาสนา หอระฆงั และหอกลอง เป็นที่ใช้เกบ็ ระฆงั หรือกลองเพื่อตีบอกโมงยาม
หรือเรียกชุมนุมชาวบา้ น สถปู เป็ นที่ฝังศพ เจดียเ์ ป็นท่ีระลึกอนั เกยี่ วเน่ืองกบั ศาสนา

ภาพที่ 9 “สถาปัตยกรรมไทย” ผลงานศิลปะท่ีถา่ ยทอดออกมาในรูปแบบส่ิงปลูกสร้าง
(sompong , 2565 : ออนไลน์)

10

สถาปัตยกรรมตะวนั ตก
ตวั อยา่ งเช่น บา้ นเรือน โบสถ์ วหิ าร ปราสาท ราชวงั ซ่ึงมที ้งั สถาปัตยกรรมแบบโบราณ เช่น กอธิก ไบ

แซนไทน์ จนถึงแบบสมยั ใหม่

ภาพที่ 10 สนามกฬี ากรุงโรม Colosseum of Rome (bareo-isyss.com, ม.ป.ป : ออนไลน)์
งานดา้ นสถาปัตยกรรมในการกอ่ สรา้ งน้นั สามารถแบ่งส่วนท่ีควรใหค้ วามสาคญั ได้ 3 ประการคือ

1. จดั ทาแลว้ ตอ้ งกอ่ ใหเ้ กดิ ความเรียบร้อยสวยงาม
2.ให้ความมนั่ คงแข็งแรง สามารถใชง้ านไดอ้ ยา่ งปลอดภยั คือนอกจากงานจะออกมาสวยแลว้ ยงั ตอ้ ง
สะทอ้ นถึงความแขง็ แรงคงทนและมคี วามปลอดภยั ต่อการใชง้ านไดอ้ ยา่ งสมบูรณ์แบบ

11

3.มีประโยชน์กบั การใชง้ านจริงจุดน้ีเองท่ีจะทาให้คาว่า “สถาปัตยกรรมงานกอ่ สร้าง” ไมก่ ลายเป็ นเพยี ง
แค่เร่ืองความงามในแบบทศั นศลิ ป์ แต่เพียงเท่าน้นั หากแต่ยงั คงเน้นไปถึงเรื่องของคุประโยชนใ์ นการใชง้ านจริง

ภาพท่ี 11 อาร์กเดอทรียงฟ์ เดอเลตวล (wikipedia, ม.ป.ป : ออนไลน)์
2.1.4 องคป์ ระกอบงานทางสถาปัตยกรรม หมายถึง อาคารหรือกลุ่มอาคาร และส่วนต่างๆ ที่มี
ความสมั พนั ธก์ นั โดยนามาประกอบข้ึนจนกลายเป็นงานสถาปัตยกรรมประเภทหน่ึง และยงั สามารถส่ือให้งาน
สถาปัตยกรรมชิ้นน้นั ๆ สะทอ้ นเอกลกั ษณ์ออกมาให้เห็นถึงคุณลกั ษณะและในแง่ของประโยชน์การใช้สอยอนั
แสนคุม้ ค่า อีกท้งั ยงั สะทอ้ นถึงดา้ นความงามหรือคติความหมายหรือทุกๆ อยา่ งที่สามารถรวมกนั ไดอ้ ยา่ งลงตวั
องค์ประกอบทางดา้ นงานสถาปัตยกรรม สามารถแบ่งความสาคญั ได้ 2 ลกั ษณะ คือ
องคป์ ระกอบของแผนผงั ลกั ษณะทางดา้ นกายภาพสาหรับแนวระนาบทางนอนซ่ึงเป็ นการบ่งบอกถงึ
ที่ต้งั ขนาดของพ้นื ท่ีว่าง ขอบเขตและความสัมพนั ธ์ระหว่างองคป์ ระกอบต่างๆ ท่ีนามาประกอบกนั ข้ึนภายในผงั
โดยท้งั น้ีจะมคี วามแตกต่างกนั ไปตามความตอ้ งการของแนวคิดและการออกแบบ สาหรบั งานพทุ ธศาสนา
สถาปัตยกรรมของไทยน้นั มกั จะมีการจดั แบ่งพ้นื ที่ภายในออกเป็นเขต ไดแ้ ก่ เขตพุทธาวาส เขตสงั ฆาวาสและ
เขตธรณีสงฆ์ โดยแต่ละเขตกจ็ ะมอี งคป์ ระกอบของแผนผงั ที่มีเอกลกั ษณ์เฉพาะตวั ซ่ึงแบ่งไปตามหนา้ ท่ีของ
ประโยชน์ดา้ นการใชส้ อยหรือคติสญั ลกั ษณ์ตามหลกั ทางพุทธศาสนา

12

ภาพท่ี 12 แผนผงั รูปแบบ และองคป์ ระกอบทางสถาปัตยกรรม (Plookpedia, 2560 : ออนไลน)์
2.1.5 องคป์ ระกอบของอาคารในส่วนอาคารที่ประกอบหรือไดร้ บั การประดับตกแต่งข้ึนดว้ ย
องคป์ ระกอบยอ่ ยต่างๆ เพ่ือให้ตวั อาคารคงทนแข็งแรง และยงั คงความประณีตงดงาม ท้งั ยงั สามารถแสดงถึง
ความหมายหรือคติธรรมทางพทุ ธปรชั ญาไดอ้ ยา่ งลงตวั สมบูรณ์ สาหรับองค์ประกอบของอาคารน้นั กส็ ามารถ
จาแนกออกไดเ้ ป็ น 2 ลกั ษณะคือ
องค์ประกอบของโครงสรา้ ง หมายถึง ช้ินส่วนของวสั ดุต่างๆ ที่นามาใชต้ ่อหรือทาการยดึ เพื่อเช่ือมโยง
กนั หรือประกอบกนั ข้ึนจนกลายเป็นโครงร่างของตวั อาคารตามกรรมวธิ ีหรือกระบวนการกอ่ สร้างท่ีเป็ นระบบ
โดยอยภู่ ายใตก้ ฎเกณฑแ์ ละระเบียบแผนทางการช่างของกลมุ่ ชนหรือของสงั คมน้นั ๆ
องค์ประกอบตกแต่ง หมายถงึ ส่วนประกอบต่างๆ ที่จดั ทาข้ึนมาเพอื่ ช่วยในการแต่งเติมเสริมอาคารใหม้ ี
ความสวยงามโดดเด่นยง่ิ ข้ึน โดยสามารถแยกออกไดเ้ ป็น 2 ลกั ษณะ คือ
องคป์ ระกอบตกแต่งจริง หมายถงึ การประดบั ตกแต่งบนส่วนต่างๆ ของอาคารซ่ึงไม่ใช่องค์ประกอบ
โครงสร้างหลกั โดยตรง แต่เป็นการตกแต่งเพ่มิ เขา้ ไปเพ่ือให้อาคารน้นั ๆ สมบูรณ์แบบย่งิ ข้ึนท้งั ในดา้ นความงาม
และความหมาย เช่น จิตรกรรมฝาผนงั ดาวเพดาน ช่อฟ้า ใบระกา บราลี หางหงษ์ บวั หวั เสา ฯลฯ โดย
องคป์ ระกอบประเภทน้ี หากสร้างข้ึนมาโดยไมค่ านึงถงึ ความตอ้ งการในแง่ของคติความเช่ือ ความหมายหรือ

13

มโนปรัชญา สาหรับตวั อาคารแลว้ กอ็ าจจะมีหรือไม่มีการตกแต่งดงั กลา่ วกไ็ ด้ เพราะไมไ่ ดถ้ ือว่าเป็นปัจจยั สาคญั
ต่อความมน่ั คงแข็งแรงของอาคารโดยตรง

องคป์ ระกอบตกแต่งเสริมหมายถึง การประดบั ตกแต่งซ่ึงจดั ทาเสริมข้ึนมาบนส่วนขององค์ประกอบท่ี

เป็นโครงสร้างสาคญั สาหรับอาคารน้นั ๆ เช่น คนั ทวย หนา้ บนั เชิงชาย ตวั ลายอง ฯลฯ นอกจากจะตกแต่งให้

องคป์ ระกอบยอ่ ยเหลา่ น้นั มคี วามประณีตงดงามยง่ิ ข้ึนแลว้ หากกย็ งั คงแฝงไปดว้ ยความหมายท่ีเป็นเชิง

สญั ลกั ษณ์ไดอ้ ยา่ งดีเยยี่ ม เช่น คนั ทวยซ่ึงแกะสลกั เป็นรูปนาคหรือมกร เสาที่จดั ทาส่วนของปลายเสาให้เป็นรูป

บวั ท่ีเรียกกนั ว่า บวั หวั เสา ฯลฯ โดยองคป์ ระกอบเหล่าน้ีจะทาหนา้ ที่ 2 บทบาทไดใ้ นเวลาเดียวกนั คือ เป็ นไดท้ ้งั

องค์ประกอบทางโครงสร้างและองคป์ ระกอบของการตกแต่ง (chi.co.th, ม.ป.ป : ออนไลน์)

ภาพท่ี 13 การใชฐ้ านบวั กบั อาคารพระอุโบสถและพระวหิ าร (บา้ นจอมยทุ ธ์, 2560 : ออนไลน์)

2.2 ความหมายการถา่ ยภาพสถาปัตยกรรม

ความหมายของคาวา่ "การถา่ ยภาพ" Photography หมายถึง การบนั ทึกเหตุการณ์ใดเหตุการณ์หน่ึง ณ จุด
เวลาใดเวลาหน่ึง ในสถานท่ีน้นั โดยเป็ นการเกบ็ สภาพแสงไว้ ลงบนวตั ถุไวแสงทางเคมี เช่น ฟิลม์ ถา่ ยภาพ หรือ
วงจรไฟฟ้าไวแสง CMOS , CCD เป็ นตน้ โดยบรรจุอยใู่ นอปุ กรณ์ท่ีเราเรียกวา่ กลอ้ งถา่ ยรูป ดว้ ยเทคนิคการ
ถ่ายภาพแบบต่างๆ หลงั จากน้นั การถ่ายภาพจะเปลี่ยนสภาพแสงท่ีบนั ทึกไวเ้ หลา่ น้นั กลบั มาเป็ นภาพไดอ้ ีกคร้ัง
หน่ึง โดยผ่านกระบวนการลา้ งอดั ภาพ การถา่ ยภาพจากศพั ท์ภาษาองั กฤษวา่ Photography โฟโตกราฟฟี เป็ นราก
ศพั ท์มาจากภาษากรีก 2 คา ไดแ้ กค่ าวา่ Phos ซ่ึงหมายถงึ แสงสว่าง และคาวา่ Graphein หมายถึง การวาดหรือการ
เขียน เมอื่ รวมกนั จึงหมายถึง การเขียนหรือวาดดว้ ยแสงสว่าง เรียกรวมๆว่าเทคนิคการถ่ายภาพนนั่ เอง

14

การถ่ายภาพสามารถแบ่งออกได้ 2 ประเด็นไดแ้ ก่
1. การถา่ ยภาพในเชิงวทิ ยาศาสตร์ หมายถงึ การทาปฏิกริ ิยาระหว่างวสั ดุไวแสงกบั แสง
2. การถ่ายภาพในเชิงศลิ ปะ หมายถึง การวาดภาพดว้ ยแสงและเงา รวมท้งั การประสมสี เพ่ือถา่ ยทอด

ความหมาย ของอารมณ์ ความรู้สึก หรือในทางทศั นคติลงบนวตั ถุ
ความหมายการถ่ายภาพสถาปัตยกรรมภาพถา่ ยสิ่งปลกู สรา้ ง อาคาร บา้ นเรือน เป็นลกั ษณะภาพถา่ ยที่เรา

มกั จะคุน้ ตากนั เป็นอยา่ งดี นน่ั กค็ ือภาพถ่ายที่เรียกว่าภาพสถาปัตยกรรม ภาพถา่ ยสถาปัตยกรรมน้นั เป็ นประเภท
หน่ึงของภาพถ่ายท่ีได้รับความนิยมของช่างภาพส่วนมาก ในฉบับน้ีเรามาพูดคุยเรื่องน้ีกนั บ้าง ซ่ึงมีความ
น่าสนใจไม่ใช่นอ้ ยครบั เอาล่ะหลงั จากบทความน้ีไปแลว้ เราจะมาเป็นช่างภาพสถาปัตยกรรมกนั

การถ่ายภาพทางสถาปัตยกรรม เป็นเร่ืองของการถ่ายภาพอาคารสถานที่ บา้ นเรือน และส่ิงกอ่ สร้างต่างๆ
ท้งั ภายนอกและภายในอาคาร (Exterior / Interior) และองคป์ ระกอบทางสถาปัตยกรรมอ่ืนๆ เช่น ลวดลาย การ
ประดบั ตกแต่งในงานสถาปัตยกรรมน้นั

Exterior สถาปัตยกรรมภายนอก ภาพประเภทแรกคือภาพถ่ายท่ีเราคุ้นเคยกนั ดีภาพสถาปัตยก รรม
ภายนอก หรือ exterior ภาพ exterior น้นั กค็ ือภาพถ่ายสถาปัตยกรรมที่ถ่ายทอดองค์ประกอบภายนอกของ
สถาปัตยกรรม โครงสรา้ ง การออกแบบ รูปทรงของตวั อาคาร หรือรายละเอียดต่างๆ รวมท้งั สิ่งแวดลอ้ มรอบๆ
ท้งั หมด

ภาพท่ี 14 WANT TO BE AN ARCHITECTURAL PHOTOGRAPHER
(camerartmagazine, 2561 :ออนไลน์)

15

Interior สถาปัตยกรรมภายใน ลกั ษณะของภาพ interior น้ันเป็นภาพถ่ายสถาปัตยกรรมท่ีแสดงใหเ้ ห็น
ถงึ ลกั ษณะต่างๆ หรือรายละเอียด การออกแบบ ภายในพ้ืนที่ของสถาปัตยกรรมน้นั ๆ

ภาพท่ี 15 Interior Architectural Style รวมสไตลก์ ารออกแบบทางสถาปัตยกรรม
(Encyclopedia, 2565 : ออนไลน์)

2.3 ความหมายของทศั นมิติ
2.3.1 ทศั นมิติ (Perspective) คือความลกึ หรือจะเรียกว่าการมีมิติ ดว้ ยภาพน้นั มีเพยี งดา้ นกวา้ งและดา้ น

ยาว การนาทศั นมิติมาใช้ จะช่วยเพม่ิ ความลึกให้กบั ภาพ ทศั นมิติเกดิ ไดจ้ ากเสน้ ทแยงและระยะที่แตกต่างกนั ของ
วตั ถุ ทศั นมิติ (Perspective) ประกอบไปดว้ ย จุดรวมสายตาหรือเรียกว่า Vanishing point (VP) จะเป็ นจุดรวม
สายตา เป็ นตาแหน่งท่ีลากเส้นสิ่งของต่างๆ ไปรวมกนั มีต้ังแต่ 1 จุดข้ึนไป แลว้ แต่ตาแหน่งของวตั ถุท่ีจดั วาง
ลกั ษณะของทศั นมิติ (Perspective) จะประกอบไปดว้ ย

1. วตั ถุ หรือสิ่งของที่มีขนาดเท่ากนั เมื่อยไู่ กลตวั ออกไปจะมขี นาดเลก็ ลง
2. ระยะที่เท่ากนั เมื่ออยไู่ กลตวั ออกไปจะมรี ะยะท่ีใกลข้ ้ึนเร่ือยๆ จนรวมเป็นจุดเดียวกนั ที่สุดสายตา
3. เสน้ หรือสิ่งของที่คู่ขนานกนั เมื่อระยะห่างไกลออกไปจะมลี กั ษณะพงุ่ เขา้ หากนั

16

4. วตั ถุ หรือสิ่งของต่างๆ เมื่ออยไู่ กลตวั ออกไป จะมรี ายละเอียดและความชดั เจนลดลงไปตามลาดบั
ในการถ่ายภาพจะพบภาพลกั ษณะของทศั นมิติ (Perspective) ไดบ้ ่อยคร้ัง เราสามารถนามาใชใ้ นการจดั
องคป์ ระกอบภาพได้ โดยเฉพาะการเนน้ จุดเด่น ซ่ึงลกั ษณะที่เราจะพบเห็นไดง้ ่ายของทัศนมติ ิ (Perspective) มอี ยู่
หลายรูปแบบ เช่น

2.3.2 ทศั นมิติจากเสน้ นาสายตา
ทศั นมิติมีส่วนเกยี่ วขอ้ งกบั การใชเ้ สน้ นาสายตา โดยเฉพาะเส้นทแยง ท่ีส่งผลต่อความลึกของภาพ เสน้
นาสายตาน้ีบางคร้งั อาจจะไมจ่ าเป็นตอ้ งเห็นเป็นเสน้ แต่อาจจะมาจากวตั ถทุ ี่จดั เรียงกนั ท่ีส่งผลต่อการมองเห็นจน
เกดิ ความลึกในภาพ เสน้ นาสายตาถูกใชเ้ พื่อนาไปสู่วตั ถุท่ีเราอยากจะใหเ้ ป็ นจุดสนใจ หรือวตั ถุหลกั ของภาพ
การจดั วางภาพใหม้ ีเสน้ นาสายตาจึงทาให้ภาพเกดิ ความลึกข้ึนได้

ภาพท่ี 16 COMPOSITION EP.2.8 PRINCIPLES OF COMPOSITION (ทศั นมิติ-PERSPECTIVE)
(camerartmagazine, 2560 :ออนไลน์)

2.4 ทศั นมติ ิจากระยะห่างของวตั ถุ
วตั ถหุ ลายชิ้นจดั วางเรียงไปตามระยะห่าง โดยที่มีระยะห่างต่อเน่ืองกนั ไปจะทาให้มองเห็นขนาดที่

ลดหลนั่ กนั เกดิ เป็ นทศั นมติ ิหรือความลึก วตั ถทุ ่ีอยใู่ กลจ้ ะมีขนาดใหญ่วตั ถทุ ี่อยไู่ กลจะมีขนาดเลก็ ลงไป

17

ตามระยะห่างของวตั ถุน้นั ๆ แมว้ ่าท่ีจริงแลว้ วตั ถเุ หล่าน้นั มขี นาดที่ใกลเ้ คียงกนั การใชเ้ ลนส์จึงมผี ลต่อระยะห่าง
ของวตั ถุ ถา้ เราใชเ้ ลนส์มุมกวา้ งวตั ถุจะถูกผลกั ออกไป การใชเ้ ลนสเ์ ทเลโฟโต้ ฉากหลงั จะถูกดึงเขา้ มาใกล้ ดงั น้นั
เลนส์จึงส่งผลต่อทศั นมิติในเร่ืองของระยะห่างของวตั ถุในภาพ

ภาพที่ 17 COMPOSITION EP.2.8 PRINCIPLES OF COMPOSITION (ทศั นมติ ิ-PERSPECTIVE)
(camerartmagazine, 2560 :ออนไลน์)

2.5 ทศั นมิติจากน้าหนกั ของแสงและเงา
น้าหนกั ของแสงเงาท่ีแสดงถึงความเข้มอ่อนของวตั ถุส่งผลโดยตรงต่อความลกึ ในภาพ ทิศทางของแสง

และความเขม้ ของแสงมสี ่วนสาคญั การไล่ระดบั ของน้าหนักอ่อนแก่ ทาใหภ้ าพดูมีมติ ิ น้าหนกั อ่อนแกน่ ้ีบางคร้งั
กเ็กดิ ข้ึนไดจ้ ากหมอกบางๆในบางสภาพอากาศหรือแมแ้ ต่สายฝนที่ตกลงมาอยา่ งหนักกช็ ่วยสรา้ งทศั นมติ ิใน
ภาพไดเ้ ช่นกนั

18

ภาพท่ี 18 แสงและเงา งาน Design ท่ีเล่นกบั อารมณ์และความรู้สึกท่ีช่วยเพิม่ มิติของพ้ืนท่ีท้งั ภายในและ
ภายนอกอาคาร (SmartBlock, 2564 : ออนไลน)์

2.5.1 ทศั นมิติกบั งานสถาปัตยกรรม งานสถาปัตยกรรมเวลาท่ีเราถ่ายภาพน้ันจะไดภ้ าพที่ต่างกบั ความ
เป็นจริง โดยเฉพาะเสน้ ต่างๆในภาพน้นั เมื่อเราถา่ ยภาพโดยท่ีไม่ไดค้ วบคุมทศั นมติ ิในภาพจะเกดิ การบิดเบือน
(Distortion) เช่น ตึกท่ีลู่เอียงจากการใชเ้ ลนส์มุมกวา้ ง หรือการเงยกลอ้ ง ดงั น้นั การควบทศั นมติ ิในการถ่ายภาพ
สถาปัตยกรรมน้นั ควรระวงั เร่ืองระดบั ของกลอ้ งการกม้ เงยกลอ้ งจะส่งผลโดยตรงต่อทัศนมติ ิในสถาปัตยกรรม
น้นั ๆ

2.6 แสงและเงา (Light & Shade)
เป็นองค์ประกอบของศิลป์ ที่อยคู่ ู่กนั แสง เม่ือส่องกระทบ กบั วตั ถุ จะทาให้เกดิ เงแสงและเงา เป็น

ตวั กาหนดระดบั ของค่าน้าหนกั ความเขม้ ของเงาจะข้ึนอยูก่ บั ความเขม้ ของเแสง ในที่ท่ีมีแสงสว่างมาก เงาจะเขม้
ข้ึน และในที่ที่มีแสงสว่างน้อย เงาจะไมช่ ดั เจน ในท่ีที่ไม่มแี สงสวา่ งจะไม่มีเงา และเงาจะอยใู่ นทางตรงขา้ มกบั
แสงเสมอ ค่าน้าหนกั ของแสงและเงานท่ีเกดิ บนวตั ถุ สามารถจาแนกเป็นลกั ษณะที่ ต่าง ๆ ไดด้ งั น้ี

19

ภาพท่ี 18 แสงและเงา (Light & Shade) (Witoon Art ,2557 :ออนไลน์)

2.6.1 ลกั ษณะของแสงเงาแบ่งออกเป็น 6 ค่า
2.6.2.1. แสงสวา่ งที่สุด (HIGH LIGHT) เป็ นบริเวณที่วตั ถกุ ระทบแสงโดยตรง ทาใหส้ ่วนน้นั มนี ้าหนกั

อ่อนท่ีสุด ถา้ วตั ถุเป็นสีขาวบริเวณน้นั จะปล่อยว่าง ไมต่ อ้ งลงเงากไ็ ด้
2.6.2.2 แสงสวา่ ง (LIGHT) เป็นบริเวณที่ไม่ถกู แสงโดยตรง แต่มีบางส่วนท่ีไดร้ บั อทิ ธิพลจากแสง การ

ลงน้าหนกั บริเวณน้ีตอ้ งให้อ่อนจางแต่แกก่ วา่ บริเวณแสงสว่างที่สดุดเล็กนอ้ ย
2.6.2.3 เงา (DARK) เป็ นบริเวณที่ไดร้ ับอทิ ธิพลของแสงนอ้ ย ซ่ึงเงาบริเวณน้ีจะตอ้ งแรเงาใหม้ ีน้าหนกั

เขม้ กวา่ บริเวณแสงสว่างพอประมาณ พอท่ีจะแยกแสงและเงาออกจากกนั ได้
2.6.2.4 เงามดื (DARKEST) เป็ นบริเวณท่ีไมไ่ ดร้ ับอทิ ธิพลของแสงจึงตอ้ งแรเงาดว้ ยน้าหนกั ท่ีเขม้ กว่า

บริเวณอ่นื ๆ ท้งั หมดของวตั ถุ
2.6.2.5 แสงสะทอ้ น (REFLECTED LIGHT) เป็ นบริเวณของวตั ถทุ ่ีไม่ไดก้ ระทบแสงโดยตรง หากอยใู่ น

ตาแหน่งที่เป็นเงาแต่ถูกแสงสะทอ้ นจากวตั ถทุ ่ีอยใู่ กลๆ้ กนั มากระทบ น้าหนกั ของบริเวณน้ีจะออ่ นกว่าบริเวณท่ี
เป็นเงา ค่าของแสงสะทอ้ นจะใหค้ วามรูส้ ึกในภาพมีมติ ิ มีมวลสาร มีชีวิตชีวา ดูเหมอื นมีอากาศอยรู่ อบๆ

20

2.6.2.6 เงาตกทอด (CAST SHADOW) เป็ นบริเวณที่เงาของวตั ถุน้นั ๆ ทอดไปตามพ้นื ท่ีรองรบั วตั ถุ โดย
จะมีน้าหนกั แกก่ ว่าบริเวณแสงสะทอ้ น ขนาดและรูปร่างของเงาตกทอดจะข้ึนอยกู่ บั ทิศทางของแสง รูปร่างของ
วตั ถุและพ้ืน

ภาพท่ี 19 แสงและเงา (Light & Shade) (Witoon Art ,2557 :ออนไลน์)
2.6.3 แสงและเงากบั งานสถาปัตยกรรม

เร่ืองราวของการออกแบบแสงสว่างเพื่องานสถาปัตยกรรมคงสามารถยอ้ นกลบั ไปได้ไกลเท่ากบั
ประวตั ิศาสตร์ของสถาปัตยกรรมเอง แมว้ ่าในปัจจุบนั เราจะมแี สงประดิษฐจ์ ากดวงโคมแบบต่าง ๆ ท่ีควบคุมได้
ง่าย แต่แสงธรรมชาติท่ีมีความแตกต่างตามช่วงเวลายงั มีผลต่อความรูส้ ึกของมนุษยเ์ ราเสมอ แหล่งกาเนิดแสง
ธรรมชาติจะมาจากแสงอาทิตยเ์ ป็ นหลกั ในเวลากลางวนั ส่วนแสงจนั ทร์เป็ นการสะทอ้ นแสงจากพระอาทิตยม์ า
เขา้ ตาเรา แสงท้งั สองให้ความหมายต่อความรู้สึกของมนุษยเ์ รา จนเกดิ ความคิดสรา้ งสรรคต์ ่าง ๆ ที่เกยี่ วพนั กบั

21

แสง สถาปัตยกรรมเองกเ็ ช่นกนั ที่ทางานกบั แสงในมิติต่าง ๆ จนอาจกล่าวไดว้ ่าการเลือกวสั ดุหรือโครงสรา้ ง
สถาปัตยกรรมคือการตดั สินใจเพื่อตอบสนองแกแ่ สงธรรมชาติและบริบทสิ่งแวดลอ้ มในบริเวณน้นั

แสงธรรมชาติท่ีลอดผา่ นโครงสรา้ งคอนกรีตที่เกดิ จากการนาบลอ๊ คช่องลมมากอ่ เป็ นผนงั สรา้ งลวดลาย
น่าสนใจให้กบั พ้ืนผิวอาคารเกดิ เป็ นเส้นสายล้อไปตามรูปลกั ษณ์ของช่องเปิ ดที่ผ่านการคิดคานวณอยา่ ง
แนบเนียนภายใตบ้ รรยากาศแบบเปิ ดโลง่ ผลกระทบท่ีเกดิ จากการปลอ่ ยให้แสงสว่างลอดผ่านส่ิงที่ห่อหุ้มและปก
คลุมอาคารมาได้ คือลวดลายท่ีช่วยสร้างความน่าสนใจให้กบั พ้ืนผิววตั ถุภายในอาคาร จดั วางซอ้ นกนั เป็ นช้นั
(Layer) เพ่อื ใหเ้ กดิ จงั หวะของแสงสว่างและเงามืดอยา่ งเป็ นธรรมชาติและสร้างประสบการณ์ให้กบั ผูใ้ ชง้ าน ท่ี
สร้างความแตกต่างท้งั ดา้ นความงามและอารมณ์ของท่ีอยอู่ าศยั ไดเ้ ป็นอยา่ งดี

แสง และเงา เป็นองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมท่ีผนั แปรตามบริบท สิ่งที่ห่อหุ้มอาคาร และพ้ืนท่ีว่าง
เม่ือช่วงเวลาของแสงธรรมชาติหรือแสงที่มนุษยป์ ระดิษฐข์ ้ึนโคจรมาพบกบั โครงสรา้ งขอสถาปัตยกรรมที่ถกู
ออกแบบผิวผนงั โดยเวน้ ช่องเปิ ด ท่ีสถาปนิกจงใจสร้างข้ึน ผลกระทบที่เกดิ จากการปล่อยให้แสงสว่างลอดผา่ น
ส่ิงที่ห่อหุ้มและปกคลุมอาคารมาได้ คือลวดลายที่ช่วยสร้างความน่าสนใจให้กบั พ้ืนผิววตั ถภุ ายในอาคาร หรือ
พ้นื ท่ีว่างอนั แสนเรียบโลง่ ขาวโพลนไร้ซ่ึงสีสนั ไดท้ ้งั หมดท้งั ส้ิน

ภาพที่ 20 LIGHT AND SHADOW (daybedsmag, 2560 : ออนไลน์)

22

ผนงั ปูนเรียบโลง่ ของบา้ นเป็นเสมือนผา้ ใบขาวสะอา้ น แสงและเงาที่พาดผ่านจึงทาหนา้ ท่ีเป็นเสมือน
ศิลปิ น ที่บรรเลงงานศิลปะจากบริบท ดว้ ยมิติดา้ นเวลา ผา้ ใบของบา้ นผืนน้ีจึงถูกแต่งแตม้ ดว้ ยงานศลิ ปะที่ไม่ซ้า
กนั เลยแมแ้ ต่วนิ าทีเดียว
3.1 กลอ้ ง และเลนส์

3.1.1 กลอ้ ง
หลกั การทางานพ้นื ฐานของกลอ้ งถา่ ยภาพคือการท่ีแสงสะทอ้ นจากวตั ถุ เดินทางเป็นเสน้ ตรงผ่านช่อง
เลก็ ๆของกลอ่ งสี่เหล่ยี ม เกดิ ภาพของวตั ถุบนฉากรองรับดา้ นตรงขา้ มเป็นภาพหวั กลบั อนั เป็นหลกั การของการ
สร้างกลอ้ งรูเข็มในสมยั โบราน กลอ้ งถา่ ยภาพไดพ้ ฒั นามาโดยลาดบั เช่น มีการนาเอาเลนสน์ ูนไปติดต้งั ที่ช่องรับ
แสงที่มขี นาดเลก็ เพอ่ื ช่วยรวมแสงให้เขา้ ไปในตวั กลอ้ งให้มากข้ึน ทางดา้ นตรงกนั ขา้ มของเลนสเ์ ป็นตาแหน่ง
ที่ต้งั วสั ดุไวแสงหรือฟิ ลม์ สามารถปรบั ตวั เลนสเ์ พือ่ ให้เกดิ ภาพท่ีชดั เจนบนฟิล์มได้ มีการติดต้งั ไดอะแฟรมปรบั
ให้เกดิ ช่องรบั แสงขนาดต่างๆ รวมท้งั มสี ่วนที่เรียกว่าชตั เตอร์ ทาหนา้ ที่ควบคุมเวลาในการเปิ ด-ปิ ดมา่ น เพ่อื ให้
ปริมาณแสงตกกระทบกบั ฟิลม์ ตามความเหมาะสม และยงั มชี ่องเลง็ ภาพเพ่ือช่วยในการจดั องค์ประกอบของ
ภาพถ่ายให้เกดิ ความสวยงาม กลอ้ งถ่ายภาพในปัจจุบนั มีการประดิษฐร์ ูปแบบให้มีลกั ษณะภายนอกและกลไก
ภายใน ให้มสี ่วนอานวยความสะดวกแกผ่ ูถ้ า่ ยภาพมากยงิ่ ข้ึน มีกลอ้ งถ่ายภาพท้งั ระบบปรบั ธรรมดา ระบบ
กง่ึ อตั โนมตั ิ และระบบอตั โนมตั ิ

ภาพที่ 21 กลอ้ งฟิ ลม์ จะฮิตอีกนานไหม หลงั เฉียดตายแต่กลบั มาเฟ่ื องฟรู ุ่งโรจน์อกี คร้ัง
(sanook, 2562 : ออนไลน์)

23

ส่วนประกอบและการทางาน ของดวงตามนุษยก์ บั กลอ้ งถ่ายภาพจะมีลกั ษณะคลา้ ยคลึงกนั โดยมีส่วน
สาคญั แบ่งไดเ้ ป็น 2 ส่วนคือ

3.1.1.1 ส่วนที่ทาให้เกดิ ภาพ ท้งั ดวงตาและกลอ้ งถา่ ยภาพจะมีส่วนท่ีเป็ นเลนส์ ในดวงตาของมนุษย์
กอ่ นท่ีแสงจะตกกระทบเลนส์ ตอ้ งผา่ นช้นั ของเย่ือโปร่งใสเรียกว่าคอร์เนีย(Cornea) ทาหนา้ ที่ช่วยเลนส์ในการ
หักเหแสงให้ภาพตกลงบนจอตาพอดี เลนส์ของกลอ้ งถา่ ยภาพ มีระบบกลไกเปิ ด-ปิ ด ให้แสงผ่านเขา้ ไปยงั ฉาก
หลงั ควบคุมเวลาดว้ ยชตั เตอร์(Shutter) ส่วนดวงตาควบคุมดว้ ยหนงั ตา(Eyelid) ในส่วนหน่ึงของเลนส์ถ่ายภาพจะ
มไี ดอะเฟรม(Diaphragm) สามารถปรับใหเ้ กดิ ช่องรับแสง(Aperture) ของขนาดต่างๆ เช่นเดียวกบั ดวงตาจะมี
ส่วนท่ีเรียกว่ามา่ นตา(Iris) ซ่ึงจะมสี ีต่างๆ แลว้ แต่เช้ือชาติ เช่นสีดา สีฟ้า สีน้าตาลเป็นตน้ ตรงกลางของม่านตาจะ
มีช่องกลมเรียกรูม่านตาหรือพวิ พิล(Pupil) เป็ นทางให้แสงผา่ น สามารถปรบั ใหม้ ขี นาดต่างฟกนั โดยอตั โนมตั ิ
เช่นในท่ีๆมีแสงสวา่ งมากรูมา่ นตาจะปรบั ใหม้ ีขนาดเลก็ ส่วนในที่ๆมแี สงสลวั ๆ รูมา่ นตาจะปรบั ให้มขี นาดกวา้ ง
ข้ึน

ภาพที่ 22 กลอ้ งฟิ ลม์ จะฮิตอีกนานไหม หลงั เฉียดตายแต่กลบั มาเฟื่ องฟรู ุ่งโรจน์อีกคร้ัง
(sanook, 2562 : ออนไลน์)

24

3.1.1.2 ส่วนท่ีไวแสง ไดแ้ กส่ ่วนที่เป็นฉากหลงั ในกลอ้ งถ่ายภาพจะเป็นตาแหน่งที่ต้งั วสั ถไุ วแสง ไดแ้ ก่
ฟิลม์ ส่วนในดวงตาไดแ้ กจ่ อตาเป็นฉากรบั ภาพ เรียกวา่ เรตินา(Ratina) ประกอบดว้ ยดส้นประสาทไวต่อแสง
และเชื่อมโยงไปยงั ส่วนที่ทาหนา้ ที่ในการรบั ความรูส้ ึกเกยี่ วกบั การมองเห็นทาให้ทราบถงึ รูปร่าง ขนาด ลกั ษณะ
ของพ้นื ผวิ

3.1.2 เลนส์ (Lens)
เป็นวตั ถุกระจายแสงที่ใชใ้ นการถ่ายภาพและใชเ้ ป็ นอปุ กรณ์สาคญั ทางวิทยาศาสตร์ เพื่อโฟกสั คน วตั ถุ
หรือสถานท่ีต่างๆ ที่อยตู่ รงหนา้ ช่วยใหเ้ ห็นภาพไดอ้ ยา่ งชดั เจน มีการนาเลนส์มาติดเขา้ กบั กลอ้ งถ่ายรูป กลอ้ ง
โทรศพั ท์มือถือ กลอ้ งวงจรปิ ด กลอ้ งจุลทรรศน์ และกล้องส่องทางไกล เพ่ือทาให้ภาพท่ีไดด้ ูมมี ิติ มีความคมชดั
สวยงาม และยงั สามารถปรับยอ่ ขยายภาพในระยะใกล-้ ไกลไดอ้ ีกดว้ ย โดยในปัจจุบนั เลนส์สามารถแบ่งตามทาง
ยาวโฟกสั ไดห้ ลายแบบคือ เลนส์มมุ กวา้ ง (Wide Angle Lens) เลนสม์ าตรฐาน (Standard Lens) เลนส์ถ่ายไกล
(Telephoto Lens) เลนส์มาโคร (Macro Lens) เลนสต์ าปลา (Fisheye Lens) เลนส์ fixed และเลนส์ซูม (Zoom
Lens) ซ่ึงเลนสแ์ ต่ละแบบกจ็ ะมีคุณสมบตั ิในการมองเห็นภาพท่ีแตกต่างกนั ออกไปตามประเภทของเลนส์ ดงั น้นั
การเลือกเลนสท์ ่ีเหมาะสมกบั กลอ้ งและลกั ษณะงานถา่ ยภาพ กจ็ ะทาให้การถา่ ยภาพหรือส่องดูวตั ถุมีความชดั เจน
มากข้ึนและช่วยในการจดั องคป์ ระกอบภาพถา่ ยให้เกดิ ความสวยงามไดอ้ ีกดว้ ย (https://guru.sanook.com/,
เวบ็ ไซต์ ,2556)

4.1 การถ่ายภาพ
4.1.1 ความหมายของการถา่ ยภาพ
คาว่าภาพถา่ ยในภาษาองั กฤษคือ Photography มาจากภาษากรีกโบราณ 2 คาคือโฟโต้ (photo) หมายถงึ

แสง และ กราฟ (graph) หมายถงึ การวาด ภาพถ่ายจึงหมายถึงการวาดภาพดว้ ยแสง " writing with light "
ความหมายทางวิชาการถา่ ยภาพในปัจจุบนั หมายถึงความรู้ว่าดว้ ยการผลติ ภาพถา่ ยหรือการถา่ ยภาพ หรือ
กระบวนการใดๆ ที่ทาใหเ้ กดิ ภาพถา่ ยท่ีถาวรข้ึนบนวสั ดุไวแสง ดว้ ยการทาใหว้ สั ดุไวแสงน้นั ถูกแสงสว่างหรือ
ถูกรังสีอลั ตราไวโอเลต รงั สีในสเปกตรัมและรังสีอนิ ฟราเรดท่ีคนมองไม่เห็น การถา่ ยภาพจึงเป็นกระบวนการ
ทางเคมีที่เกดิ จากการที่แสงตกกระทบบนพ้ืนผวิ ที่มีการเตรียมไวเ้ ป็นพิเศษดว้ ยสารไวแสง เป็นกระบวนการ
สร้างภาพดว้ ยแสงบันทึกลงบนวสั ดุท่ีเคลอื บผิวหนา้ ดว้ ยวตั ถไุ วแสง เมือ่ นาไปผา่ นกระบวนการทางฟิสิกส์และ
เคมจี ะไดภ้ าพถา่ ยท่ีสามารถมองเห็นไดด้ ว้ ยตาเกดิ เป็ นภาพปรากฏบนวสั ดุน้นั
ภาพถ่ายตามความหมายของการส่ือสาร (กมล ฉายาวฒั นะ, 2544, หนา้ 549-613)คือส่ือกลางของการถา่ ยทอด
อารมณ์ความรู้สึก ทศั นคติ ความรู้ ประสบการณ์ของกระบวนการสื่อสาร ระหว่างผสู้ ่งและผรู้ ับส่ือ สามารถ

25

เลือกใชส้ ่ือเพอื่ การติดต่อสื่อสารไดห้ ลายสื่อ เช่น การพูดการเขียน และภาพถ่ายถือเป็ นส่ือหน่ึงที่ทาหนา้ ที่คลา้ ย
ส่ืออ่ืนๆ ในกระบวนการส่ือสาร

วชิ าการถา่ ยภาพจึงเป็นศาสตร์ที่ศกึ ษาเกยี่ วกบั กระบวนการผลติ ภาพ โดยอาศยั กลอ้ งถา่ ยภาพวสั ดุไว
แสงและแสงสวา่ ง ส่วนการที่จะทาใหภ้ าพถ่ายมคี ุณภาพดีมีความสวยงามกต็ ้องอาศยั หลกั การในการถา่ ยภาพ
ความรูท้ างดา้ นศิลปะ การจดั องค์ประกอบ แสง สี มีความรูแ้ ละทกั ษะการใช้กลอ้ งถ่ายภาพอปุ กรณ์ประกอบ
ต่างๆ ตลอดจนฟิ ลม์ กระดาษอดั ภาพ น้ายาท่ีใชใ้ นกระบวนการลา้ งฟิล์มและอดั ขยายภาพ การเกบ็ ภาพเริ่มดว้ ย
การมองเห็นดว้ ยตา กลอ้ งถ่ายภาพเป็ นอปุ กรณ์ท่ีจะบนั ทึกการเห็นให้เป็ นภาพอยา่ งถาวร การมองเห็นของดวงตา
และการเกดิ ภาพในกลอ้ งถ่ายภาพมีลกั ษณะคลา้ ยกนั ดวงตามีแกว้ ตาส่วนในกลอ้ งถา่ ยรูปมเี ลนสท์ าหนา้ ที่หักเห
แสงที่มากระทบใหไ้ ปตกลงท่ีฉากหลงั ในดวงตามมี า่ นตา(Iris) สาหรบั กากบั แสงให้ผ่านเขา้ ในปริมาณท่ี
แตกต่างกนั กลอ้ งกม็ ีช่องรับแสง (Diaphragm) สาหรับทาหนา้ ท่ีรับแสงเช่นเดียวกบั ม่านตาทาให้มลี กั ษณะการ
เห็นที่เหมือนกนั สรุปไดว้ ่าการเห็นจะตอ้ งเกดิ จาก
แสงเป็นตวั นาวตั ถนุ ้นั ๆ เขา้ มากระทบแกว้ ตาหรือเลนส์ซ่ึงโปร่งแสงยอมให้แสงผ่านไปไดแ้ สงท่ีผ่านต่อไปต้อง
ไม่มแี สงอื่นมารบกวนจึงจะปรากฏภาพที่ชดั เจนน่นั คือ ห้องมดื ในลกู ตาหรือห้องมดื ในตวั กลอ้ ง

ภาพที่ 23 ส่วนประกอบของดวงตา (thunpitcha, 2565 : ออนไลน์)

26

ภาพที่ 24 การเกดิ ภาพในกลอ้ ง (thunpitcha, 2565 : ออนไลน์)

เม่ือ 20,000 ปี มาแลว้ มนุษยไ์ ด้วาดภาพไวบ้ นผนังถ้าเป็ นรูป คน สัตว์ สิ่งของท่ีมีอยู่ในยคุ น้ัน หรือ
ภาพเขียนท่ีศลิ ปิ นท่ีมีช่ือเสียงอยา่ ง เลโอนาร์โด ดาวนิ ชิ (Leonardo Da Vinci)ไดเ้ ขียนข้ึนลว้ นเป็ นความพยายาม
ของมนุษยท์ ี่จะบนั ทึกส่ิงที่ตนเองมองเห็นใหผ้ ูอ้ ื่นได้เห็นศิลปิ นมบี ทบาทในการใชท้ กั ษะและความสามารถทาง
ศลิ ปะสรา้ งผลงานโดยใชท้ ฤษฎีลอกเลียนแบบ(Imaginationalistic Theory) เพ่อื นาเสนอเรื่องราวที่เกดิ ข้ึนแสดง
ให้ผูอ้ นื่ รับรู้ท้งั ดา้ นเรื่องราวและองค์ประกอบที่สวยงามโดยใชเ้ วลาอนั ยาวนานในการสรา้ งสรรค์ผลงาน

ปัจจุบนั ภาพถ่ายมีบทบาทในการสื่อความหมายได้ในเวลาอนั ส้นั แสดงออกถึงความงามในงานทาง
ทศั นศิลป์ เช่นภาพถ่ายบนั ทึกความทรงจาในโอกาสไปพกั ผ่อน งานวนั เกดิ งานแต่งงาน ภาพถา่ ยในหนงั สือพิมพ์
นิตยสาร ภาพถ่ายที่ใหข้ อ้ มลู เกยี่ วกบั ตวั สินคา้ หรือบริการต่างๆ ภาพถ่ายสามารถบนั ทึกสิ่งท่ีเกนิ ขอบเขตแห่งการ
มองเห็นของคน เช่น ภาพขยายของจุลินทรีย์เช้ือรา ส่วนละเอียดบนตัวของแมลง กลอ้ งถ่ายภาพกย็ งั สามารถ
ใชไ้ ดใ้ นท่ีที่อาจจะเป็นอนั ตรายต่อมนุษยโ์ ดยการเพ่ิมระยะทางยาวโฟกสั ของเลนส์ เพ่อื ให้ได้เห็นส่ิงที่ต้องการ
อยา่ งชดั เจนเช่น การถ่ายภาพบริเวณปลอ่ งภเู ขาไฟหรือส่ิงท่ีอยไู่ กลเกนิ กว่าท่ีจะมองเห็นดว้ ยสายตา เช่น กลุม่ ดาว
บนทอ้ งฟ้า

27

กลอ้ งถ่ายภาพเกดิ จากแนวคิดท่ีไดจ้ ากปรากฏการณ์ธรรมชาติของคนที่อยใู่ นห้องมืดสนิทภายนอกมี
แสงสวา่ งมากที่ผนังมชี ่องขนาดเล็ก แสงจะส่องเขา้ มาในห้องตามช่องท่ีผนังห้องแลว้ กระจายออกไปกระทบฝา
ห้องด้านตรงข้าม นาเอาภาพข้างนอกมาปรากฏท่ีผนังห้องด้านตรงข้ามเป็ นภาพกลบั หัวและได้มีการนา
ขบวนการน้ีมาพฒั นาใชท้ าเป็นกลอ้ งถ่ายภาพตามที่อาริสโตเติล (Aristotle) นกั วิทยาศาสตร์ชาวกรีกไดบ้ นั ทึกไว้
เป็ นคร้ังแรกเมื่อ 400 ปี กอ่ นคริสต์ศกั ราชว่า " ถา้ เราปล่อยให้ลาแสงผ่านเขา้ ไปทางรูเลก็ ๆ ในห้อง มืดแลว้ ถือ
กระดาษขาว ให้ห่างจากรูรับแสงประมาณ 15 เซนติเมตร จะปรากฏภาพบนกระดาษขาวน้นั เป็ นภาพหัวกลบั แต่
ไม่ค่อยชดั เจนนกั "

ภาพถ่ายมีพ้ืนฐานอยู่บนความคิดท่ีเป็ นเทคนิคอยา่ งหน่ึงทางศิลปะที่รูจ้ กั กนั ในลกั ษณะของทัศนียภาพ
เชิงเสน้ (Linear perspective) ซ่ึงพฒั นามาต้งั แต่คริสต์ศตวรรษที่ 14 ผรู้ ิเริ่มคือสถาปนิกชาวอิตาลชี ่ือฟิ ลปิ โป บรู
เนลเลสคิ ( Filippo Brunelleschi ) สร้างระบบของจุดรวมสายตา(Vanishing point) ที่จะทาให้เกดิ ลกั ษณะของ
ภาพท่ีดูเป็ นสามมิติบนระนาบแบนๆได้

ในคริสต์ศตวรรษท่ี 16 ศิลปิ นหลายคนใช้กล้องท่ีเรียกว่ากลอ้ งออบสคิวร่า (Cameraobscura) เป็ น
เคร่ืองมอื ช่วยในการเขียนภาพให้มีระยะลึก ลกั ษณะเป็นกล่องมีรูขนาดเลก็ ดา้ นหน่ึงและอีกดา้ นหน่ึงเป็นกระจก
รับภาพ มนุษยเ์ รียนรู้เร่ืองของแสงที่แปรเปลยี่ นไปตามวสั ดุและสภาพแสงมากอ่ นการคิดค้นกลอ้ งถ่ายภาพจาก
กลอ้ งออบสคิวล่ากไ็ ด้มีการคิดค้นกลอ้ งถา่ ยภาพให้มีรูปแบบและการใชง้ านที่สะดวกข้ึน เลนส์มชี ้ินของเลนส์
หลายช้ินทาหนา้ ที่ในการหกั เหแสงไดม้ ากข้ึนมีการเคลือบน้ายาบนผวิ หนา้ ของแกว้ เลนสใ์ ห้มคี ุณภาพรับแสง
ไดม้ ากข้ึนและช่วยลดแสงสะทอ้ นให้นอ้ ยลง ฟิ ลม์ เป็นวตั ถุประเภทโปร่งแสง คือ เซลลูลอยด์ ( celluloid ) แทน
กระดาษ กระบวนการถ่ายภาพไดพ้ ฒั นาไปสู่การคน้ พบอ่ืนๆ อีกหลายอยา่ งเช่น การถ่ายภาพการบินของนก การ
เคล่ือนไหวของคนและการทางานของดวงตามนุษย์ ทาใหเ้ กดิ พฒั นาการบินของเครื่องบินและภาพยนตร์

ในช่วงคริสตศ์ ตวรรษท่ี 19 การถ่ายภาพบุคคลไมไ่ ด้ราคาถูกไปกวา่ การวาดภาพดว้ ยมือเพียงแต่ใช้เวลา
ในการนงั่ เป็ นแบบนอ้ ยกว่าและให้ลกั ษณะของบุคคลน้ันได้ถูกต้องกว่า ดงั น้นั จึงเริ่มนิยมการถ่ายภาพมากกว่า
การนงั่ เป็นแบบใหว้ าดภาพ แต่ภาพถ่ายกไ็ ดพ้ ฒั นารูปแบบไปใหม้ ีลกั ษณะงานท่ีออกมาดูแลว้ คลา้ ยกบั ภาพวาดมี
การใช้แสงไฟช่วยในการถ่ายภาพ ในคริสต์ศตวรรษท่ี20 การถ่ายภาพกม็ ีบทบาท ในธุรกจิ โฆษณาอย่างเต็มท่ี
การถ่ายภาพเป็ นเคร่ืองมือที่สามารถดึงเอาคุณสมบบัติของสินค้าให้ปรากฏออกมาได้ เป็ นการทางานที่ผสม
ระหวา่ งธุรกจิ และงานศิลปะ

ภาพถา่ ยมบี ทบาทและความสาคัญต่องานนิเทศศิลป์ ไดแ้ ก่ งานเผยแพร่ประชาสัมพนั ธแ์ ละสื่อโฆษณา
ท้งั หลาย เพราะเป็นงานที่ตอ้ งการส่ือความหมายดว้ ยภาพประกอบกบั ตวั หนงั สือเพื่อให้ผรู้ บั สื่อได้เขา้ ใจ

28

จุดมุง่ หมายและวตั ถุประสงคข์ องสื่อแต่ละตวั น้ันวา่ ต้องการให้ทราบเรื่องราวเขา้ ใจในรายละเอียดหรือต้องการ
ขายสินคา้ ท่ีมีคุณสมบัติเช่นไร ภาพประกอบจะเป็ นส่ิงท่ีช่วยให้เขา้ ใจได้กระจ่างชัดและตรงกบั เป้าหมายมาก
ที่สุด จึงควรท่ีจะตอ้ งทาความเขา้ ใจเกย่ี วกบั ภาพถ่ายเพื่อท่ีจะไดน้ าไปใชใ้ นการสื่อความหมายไดอ้ ย่างถูกตอ้ ง
เหมาะสม และส่งเสริมใหง้ านดา้ นนิเทศศิลป์ มคี ุณค่าและส่ือสารไดต้ รงจุดมุ่งหมายมากข้ึน

การถา่ ยภาพแฟชนั่ พฒั นามาจากการถา่ ยภาพในหนงั สือนิตยสารโดยการถา่ ยภาพเป็นแบบงานศิลปะ ใช้
การจัดแสงเพ่ือให้ภาพดูสวยงามข้ึนและพัฒนาสู่การใช้ภาพถ่ายเพ่ือการโฆษณาเพ่ิมมากข้ึนเช่น รูปภาพ
แคต็ ตาลอ็ กสินคา้ (catalog picture) เพ่ือนาเสนอสินคา้ ให้ดูน่าใช้

ศิลปะแห่งการถ่ายภาพในคริสต์ศตวรรษที่ 20 ไดอ้ ิทธิพลจากการถ่ายภาพงานโฆษณางานจิตรกรรม
และงานประติมากรรมในยโุ รป เกดิ รูปแบบใหมข่ องการถา่ ยภาพแบบแนวใหม่เห็นมุมมองใหม่ “New Vision”
ทาให้เห็นวา่ ภาพถา่ ยน้นั มีพลงั แห่งวฒั นธรรม ภาพถา่ ยจึงเขา้ ไปมบี ทบาทในงานศิลปะ วรรณกรรม ภาพยนตร์
แมแ้ ต่ในงานจิตรกรรมและประติมากรรม

การถ่ายภาพแสดงให้เห็นถึงการนาเอาศาสตร์ทางศิลปะและเทคนิคของการสร้างสรรค์ภาพมา
ผสมผสานเขา้ ดว้ ยกนั การถา่ ยภาพเป็นส่วนหน่ึงของวิถีชีวติ ในปัจจุบนั เช่น ภาพถา่ ยบนั ทึกความทรงจา ภาพถา่ ย
ของครอบครัว ภาพข่าวหนงั สือพิมพ์ ภาพถ่ายติดบตั ร ภาพถ่ายประเภทสวยงาม ( glamorization) ภาพถ่ายการ
ท่องเท่ียว ภาพถา่ ยในอวกาศหรือทางดา้ นวทิ ยาศาสตร์เช่น กลอ้ งขนาดเล็กที่เขา้ ไปถ่ายภาพภายในร่างกายของ
มนุษย์ ภาพถ่ายแสดงการเคลอ่ื นไหวของคนท่ีเปลี่ยนท่าทางต่างๆ ภาพโฆษณาในหนา้ นิตยสาร แคต็ ตาลอ็ ก ภาพ
แฟช่ัน ผลิตภณั ฑ์หรือ ภาพถ่ายงานสถาปัตยกรรม และกลอ้ งถ่ายภาพกพ็ ฒั นาไปตามความเจริญของระบบ
อตุ สาหกรรม ความนิยมในสงั คม สภาพเศรษฐกจิ และวฒั นธรรม

4.2 ขอบข่ายและความสาคญั ของการถ่ายภาพในงานนิเทศศลิ ป์
ต้งั แต่ปี ค.ศ.1839 ภาพถ่ายเป็นตวั บนั ทึกรายละเอียดต่างๆ ของคนท่ีชอบเห็นส่ิงต่างๆดว้ ยตาของตนเอง

แต่เมื่อไม่สามารถเกบ็ เป็ นภาพท่ีถาวรได้กลอ้ งกช็ ่วยบันทึกส่ิงเหล่าน้นั ใหเ้ ป็ นภาพแทนและเป็ นตวั ส่ือสารผ่าน
ทางส่ือของการมองเห็น ภาพถ่ายเป็นส่ือช่วยในการสร้างงานสื่อสารมวลชนท่ีเราเห็นโดยทวั่ ๆ ไป เช่น หนงั สือ
หนังสือพิมพ์ นิตยสาร แค็ตตาลอ็ กสินคา้ แผ่นพบั หรือป้ายโฆษณาขนาดใหญ่ โปสเตอร์ ส่ือโฆษณาทาง
โทรทัศน์ บางคร้ังใชภ้ าพถ่ายเล่าเรื่องการเดินทางหรือการคน้ พบ เช่น ได้เห็นพ้ืนผิวของดวงจนั ทร์ ดาวองั คาร
หรือคน้ พบดวงดาวในระบบสุริยะ ภาพถา่ ยมกั ใช้กบั งานโฆษณาในระบบอตุ สาหกรรมในการขายสินคา้ ใชใ้ น
การฝึกอบรมหรืองานบริการต่างๆ ในงานดา้ นการปกครองการประชุม สามารถใชภ้ าพในการ โฆษณาจูงใจหรือ
นาเสนอขอ้ เทจ็ จริงต่างๆ ของสินคา้ ไดเ้ ป็นอยา่ งดี

29

ภาพถา่ ยอาจจะใชส้ าหรับการส่ือความหมายกบั ชุมชนกลุ่มใหญ่ไดไ้ มว่ า่ จะเป็ นในสถานที่ราชการ การ
ประชุมและงานสาคัญๆ ใชก้ ารนาเสนองานโดยอาศยั ภาพถ่ายเพื่อการชกั ชวนอธิบายหรือทาให้เห็นข้อเท็จจริง
อนั จะนาไปสู่การดาเนินการบริหาร ออกกฎหมายต่างๆ หรือเป็นหลกั ฐานบางอยา่ งได้ เช่น ภาพถา่ ยจากนกั ข่าวที่
ทาให้เห็นขอ้ เท็จจริงบางอยา่ งในเหตุการณ์ดา้ นวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี ภาพถ่ายช่วยในการทาแผนท่ีผงั
ระดบั เพื่อศึกษาพ้ืนดินและพ้ืนน้าช่วยให้รู้ถึงสภาพอากาศ กลอ้ งในดาวเทียมสามารถจับภาพ โลก ดวงจนั ทร์
ดวงอาทิตย์และดาวอื่นๆ ในวิชาดาราศาสตร์กใ็ ช้ภาพเหล่าน้ีศึกษากาแลคซี่ อวกาศ ตาแหน่งของดวงดาว ใน
งานวจิ ยั ทางวทิ ยาศาสตร์ภาพถ่ายกช็ ่วยได้ เช่น วตั ถเุ ลก็ มากจนไมส่ ามารถเห็นไดด้ ว้ ยตากจ็ ะถูกบนั ทึกดว้ ยกล้อง
ไมโครสโคป (Microscope) หรือใชไ้ ฟแฟลชอเิ ลก็ ทรอนิกท่ีมีความเร็วพิเศษ
ช่วยใหส้ ามารถบนั ทึกสิ่งที่เกดิ ข้ึนอยา่ งรวดเร็วที่ตาไม่สามารถมองเห็นไดท้ นั ให้เราเห็นได้

ภาพถ่ายเป็ นส่ือช่วยในการสร้างงานสื่อสารมวลชนท่ีเราเห็นโดยทัว่ ๆไป เช่น หนงั สือหนังสือพิมพ์
นิตยสาร แค็ตตาล็อกสินค้า แผ่นพบั ต่างๆหรือป้ายโฆษณาขนาดใหญ่ โปสเตอร์สื่อ โฆษณาทางโทรทัศน์
บางคร้ังใชภ้ าพถ่ายเลา่ เร่ืองการเดินทางหรือการค้นพบ เช่น ไดเ้ ห็นพ้ืนผิว ของดวงจนั ทร์ ดาวองั คาร หรือคน้ พบ
ดวงดาวในระบบสุริยะ ภาพถา่ ยมกั ใชก้ บั งานโฆษณา ในการขายสินคา้ ใชใ้ นการฝึกอบรมหรืองานบริการต่างๆ
ในงานด้านการปกครองการประชุมสามารถใชภ้ าพในการโฆษณาจูงใจ หรือนาเสนอขอ้ เท็จจริง ต่างๆ ของ
สินคา้

งานนิเทศศลิ ป์ มคี วามหมายถึงงานท่ีเกยี่ วขอ้ งกบั การเผยแพร่ประชาสมั พนั ธข์ ้อมูลข่าวสารต่างๆ รวมท้งั
งานโฆษณา การมีภาพประกอบช่วยสื่อความหมายใหข้ ่าวสารท่ีตอ้ งการเผยแพร่น้นั สามารถส่ือสารไดต้ รงกบั
จุดม่งุ หมายของผูส้ ร้างสรรค์ส่ือได้เป็ นอยา่ งดี ภาพถ่ายท่ีนามาใชป้ ระกอบกบั ส่ือต่างๆ เพือ่ งานประชาสัมพันธ์
หรืองานโฆษณาจึงจาเป็ นต้องมีคุณลกั ษณะเน้ือหาเร่ืองราวตรงตามแนวคิดของผูส้ ร้างงาน สามารถจดั วาง
สอดคลอ้ งไปกบั ขอ้ ความหรือช่วยส่งเสริมใหง้ านเผยแพร่น้นั มีความน่าสนใจมากข้ึน เน่ืองจากภาพถ่ายมีเน้ือหา
สาระปรากฏอยใู่ นภาพจึงทาหนา้ ท่ีส่ือสารใหผ้ ูด้ ูสามารถเขา้ ใจในสาระน้นั ๆ ไดด้ งั น้ี

4.2.1 ถ่ายทอดความเหมือนจริง เน่ืองจากถ่ายภาพจากสิ่งท่ีมีอยู่จริงสภาพแสงและมุมกลอ้ งช่วยทาให้
ภาพเหมือนจริงไดต้ ามสภาพแสง

4.2.2 ถา่ ยทอดรายละเอยี ดไดค้ รบถว้ นเท่าท่ีตอ้ งการดว้ ยคุณภาพของกลอ้ งและเลนส์
4.2.3 ภาพถา่ ยตรึงความเคลื่อนไหวใหห้ ยดุ นิ่งไดท้ าให้เห็นลกั ษณะการเคลื่อนไหวน้นั
4.2.4 ภาพถ่ายสามารถบนั ทึกเหตุการณ์ไวไ้ ดอ้ ยา่ งถาวร จึงมปี ระโยชน์ต่อการส่ือสารช่วย ใหเ้ กดิ ความ
เขา้ ใจท่ีถูกตอ้ งต่อสิ่งของผูค้ นสถานที่หรือเหตุการณ์ต่างๆ แมแ้ ต่ภาพถ่ายประกอบหลกั ฐานสาคัญของทาง
ราชการ เช่นภาพถ่ายติดบัตร ประชาชน ใบขบั ขี่ ภาพถ่ายยงั บอกเร่ืองราวใหข้ ้อเทจ็ จริ งถ่ายทอดความสวยงาม
สร้างอารมณ์ ความรู้สึกต่อผดู้ ูได้

30

4.3 คุณภาพของภาพถ่าย
ภาพของสินคา้ ตอ้ งมีลกั ษณะที่สมบูรณ์ สีและขนาดน่าสนใจ ไมม่ กี ารผิดเพ้ียนข้ึนอยกู่ บั ปัจจยั ต่างๆ คือ
4.3.1 เทคนิคในการถ่ายภาพมีส่วนช่วยให้ภาพโฆษณาดีข้ึน ภาพถ่ายที่สวยงามด้วยแสงเงาและ

องค์ประกอบท่ีดี ยอ่ มดึงดูดความสนใจของผพู้ บเห็นไดเ้ ป็นอนั ดบั แรก
4.3.2 การใหไ้ ดม้ าซ่ึงภาพถา่ ยท่ีมีคุณภาพตอ้ งเลือกอปุ กรณ์ท่ีเหมาะสม การเลือกใชก้ ลอ้ งถา่ ยภาพ เลนส์

และอปุ กรณ์เสริมท่ีช่วยทาใหภ้ าพถา่ ยเกดิ ความน่าสนใจมากข้ึน
4.3.3 การเลือกสถานที่ตามแนวคิดของผูท้ าโฆษณา อาจเป็ นภาพถ่ายเฉพาะตวั สินค้าวิธีการใช้สินคา้

เร่ืองราวท่ีแวดลอ้ มตัวสินค้าโดยการจัดฉากในห้องถ่ายภาพหรือถ่ายภาพนอกสถานท่ีในเวลาต่างๆ หรือ
คุณลกั ษณะท่ีตอ้ งการเนน้ มีการใชอ้ ุปกรณ์เพิ่มเติมเพ่อื ให้เกดิ ความสวยงามการจัดแสงให้มีความน่าสนใจ เนน้
การถา่ ยภาพระยะใกลเ้ ห็นตวั สินคา้ ชดั เจนสดั ส่วนถูกตอ้ ง

4.3.4 การนาภาพถ่ายไปใช้เพื่อทาส่ือชนิดต่างๆ เช่น แผ่นพบั ขนาดเล็ก โปสเตอร์โฆษณาในหน้า
นิตยสาร หนงั สือพิมพห์ รือป้ายโฆษณาขนาดใหญ่ เงื่อนไขเหลา่ น้ีทาให้สามารถกาหนดไดว้ ่าจะเลือกใช้กลอ้ ง
ฟิลม์ หรืออปุ กรณ์ใดจึงจะเหมาะสม

4.4 คุณค่าของภาพถ่ายท่ีใชใ้ นงานนิเทศศิลป์
นกั ถ่ายภาพเพื่องานโฆษณาควรต้องเป็ นผูส้ ร้างจินตนาการให้ไดง้ านท่ีมีคุณค่าทางความงามภาพ

โฆษณาแต่ละช้ินสร้างภาพมาจากจินตนาการ ใชเ้ ทคนิคและความรู้ในการสร้างภาพให้สามารถตอบสนองต่อ
กระบวนการผลิตได้ เปรียบเป็ นจุดพบกนั ระหว่างวิทยาศาสตร์และศิลปะวิธีการหน่ึงที่จะพฒั นาเทคนิคใหม้ ี
คุณค่าในทางความงามกค็ ือศกึ ษาจากงานท่ีสร้างแบบร่างไวเ้ ขา้ ใจในความหมายและความคิดรวบยอด (concept)
ของงานกอ่ นการถา่ ยภาพ นักถ่ายภาพจาเป็นท่ีจะตอ้ งทราบท้งั เทคนิคและศิลปะการถา่ ยภาพควบคู่กนั ไป การใช้
ภาพถ่ายในงานนิเทศศิลป์ จะตอ้ งเป็นภาพท่ีสามารถส่ือสารให้กบั ผรู้ ับสื่อไดเ้ ป็นอยา่ งดี ช่วยให้การส่ือสารมี
ประสิทธิภาพโดยมีองคป์ ระกอบต่างๆ ท่ีสาคญั คือ

4.4.1 เรื่องราวของภาพ (Story)
ภาพถ่ายที่ดีจะตอ้ งมีเรื่องราวของภาพที่เมือ่ ดูแลว้ เขา้ ใจ แสดงถึงสถานการณ์เหตุการณ์ตอนใดตอนหน่ึง
ได้ มคี วามหมายท่ีแสดงออกในภาพถา่ ยหรือชื่อภาพเกยี่ วกบั เร่ืองราวที่มองเห็นเช่น เรื่องราวเกย่ี วกบั ธรรมชาติ
แสดงให้เห็นความเบิกบานทาให้จิตใจเป็ นสุข เรื่องราวเกยี่ วกบั ความเชื่อและศาสนา เกยี่ วกบั มนุษย์และ
ธรรมชาติของมนุษยไ์ ดแ้ ก่ เรื่องราวเกยี่ วกบั ความรกั ความโกรธ ความเสียสละ มกั มีภาพคนหรือมสี ่วนประกอบ

31

ของคนปรากฏร่วมอยดู่ ว้ ยเรื่องราว ในภาพจะมสี ่วนช่วยปลกุ เร้าหรือโนม้ นา้ วใหเ้ กดิ ความสนใจหรือมคี วามรู้สึก
คลอ้ ยตาม

4.4.2 บรรยากาศของภาพ (Atomosphere)
หมายถึงส่ิงแวดลอ้ มในภาพท่ีช่วยเสริมแต่งใหก้ ารส่ือความหมายมีความสมจริง บรรยากาศในภาพจึง
จาเป็นตอ้ งพจิ ารณาใหส้ อดคลอ้ งหรือกลมกลืนกบั เร่ืองราวท่ีสื่อถูกกาหนด ข้ึน
4.4.3 อารมณ์ของภาพ ( Mood )
ภาพที่ดีตอ้ งมีผลทางใจหรือเร้าใหเ้ กดิ อารมณ์แกผ่ ูท้ ่ีไดเ้ ห็นเช่น ภาพบุคคลที่แสดงความดีใจ ความสุข
ความเศร้า ความลาบาก ความเจ็บปวด จะต้องมีส่วนแสดงความรู้สึ กให้ผูด้ ูมีอารมณ์คลอ้ ยตามได้เช่น ภาพที่
แสดงความสดช่ืนใครเห็นภาพแลว้ กต็ อ้ งมีความรู้สึกสดช่ืน เป็นตน้
4.4.4 การจดั องคป์ ระกอบของภาพ (Composition)
หมายถึงการเลือกและจัดวตั ถุใหน้ ่าสนใจหรือมีจุดเด่นพร้อมท้ังจดั บรรยากาศโดยรอบให้อยู่ในพ้ืนที่
ของภาพอยา่ งงดงาม โดยตอ้ งคานึงถึงองคป์ ระกอบของรูปลกั ษณะเสน้ คุณค่าของแสงและเงา ช่วงระยะและสี
ให้มคี ุณค่าทางสุนทรียศาสตร์คือ มีการเนน้ จุดเด่นความสมดุล ความกลมกลืนและมคี วามแตกต่าง ภาพถา่ ยที่มี
การจดั องค์ประกอบถูกต้องตามหลักของศิลปะย่อมทาให้ภาพน้ันเด่นสะดุดตามีคุณค่ามีความงามตรงตาม
เรื่องราวและอาจนอ้ มใจของผชู้ มใหค้ ลอ้ ยตามอารมณ์ท่ีแสดงออกในภาพน้นั ดว้ ย

4.4.4.1 การเนน้ จุดเด่นในการจัดองค์ประกอบของภาพ ต้องจดั ให้ศูนยก์ ลางของความสนใจ
ปรากฏในภาพถา่ ยเด่นชดั สะดุดตากวา่ ส่วนประกอบมูลฐานอื่น การเนน้ ให้เกดิ จุดเด่นอาจจะทาไดห้ ลายวิธี เช่น
การเนน้ โดยการใช้สีให้เด่นเป็ นพิเศษ การเนน้ โดยใช้เส้น รูปร่างและขนาดใหต้ ดั กนั การใชเ้ สน้ นาสายตาไปยงั
จุดเด่น ใชร้ ูปร่างลกั ษณะหรือขนาดใหส้ ่งเสริมไปยงั จุดเด่น

4.4.4.2 ความสมดุล เป็นการสร้างใหภ้ าพดูมีความสมดุล ดุลยภาพท่ีเหมือนกนั ท้งั สองขา้ งเห็น
ไดง้ ่ายๆ ในธรรมชาติ เช่น ใบหนา้ ของมนุษยม์ ีลกั ษณะซีกซา้ ยและซีกขวาเหมือนกนั ความสมดุลชนิดน้ีเหมาะ
สาหรบั งานท่ีตอ้ งการใหค้ วามรู้สึกทางความมน่ั คง แลดูสง่าและเป็นทางการ

4.4.5 เทคนิคการถา่ ยทาภาพ (Techniques of taking photograph)
หมายความถงึ การเลือกใช้กลอ้ งเลนส์และฟิ ลม์ ให้เหมาะสม ตอ้ งรูถ้ งึ เทคนิคการใชช้ ตั เตอร์ ไดอะแฟรม
รู้จกั วธิ ีการจดั และวดั แสง วิธีใชแ้ ว่นกรองแสงหรือฟิ ลเตอร์ (filter) เทคนิคการทาภาพที่เป็นงานเกยี่ วกบั เทคนิค
การผลิตภาพในหอ้ ง ปฏิบตั ิการหรือหอ้ งมืด (dark room)
4.4.6 คุณภาพของภาพถา่ ย (Quality of picture)
หมายถึงความถูกต้องและประณีตในการทาภาพ เช่น เลือกใช้เกรดกระดาษถูกตอ้ งกบั คอนทราสของเนกาติฟ
เลอื กใชน้ ้ายาลา้ งฟิลม์ ให้เหมาะสม เทคนิคการอดั ขยายถูกตอ้ ง ภาพมคี วามสะอาดไมม่ จี ุดๆหรือรอยน้ิวมือมี

32

รายละเอียดบริเวณสว่างและเงาชดั เจน มีความเปรียบต่างพอเหมาะเหมือนธรรมชาติมากที่สุด ถ้าเป็ นภาพสี
จะตอ้ งมีการผลิตสี (Hue) ความอิ่มตัวของสี(Color saturation) และความสว่างของสี (Lightness) เหมือนวตั ถุ
ต้นแบบมากท่ีสุด การนาภาพถ่ายติดกรอบช่วยให้สีของภาพมีความอ่ิมตวั และเห็นความเปรียบต่างสูงข้ึน ช่วย
เพิ่มคุณค่าของภาพมากยงิ่ ข้ึน ภาพถ่ายที่มีทัศนมติ ิท่ีถูกต้องจะช่วยเสริมความประทับใจให้เห็นภาพเหมือนจริง
ยงิ่ ข้ึน (http://thunpitcha.blogspot.com, เวบ็ ไซต์, 2565

5.1 การแกไ้ ขความบิดเบือนของภาพ

5.1.1 การใชเ้ ลนส์ทิลต์-ชิฟต์

Tilt-shift (tilt-shift) เป็นเลนสท์ ่ีออกแบบมาเป็ นพิเศษซ่ึงช่วยให้คุณรวมการบิดเบือนของเปอร์สเปคทีฟ
ตวั อยา่ งของเลนสด์ งั กล่าวคือ Canon TS-E 24mm f / 3.5 L II เลนสป์ ระกอบดว้ ย 2 ส่วนเช่ือมต่อกนั ดว้ ยบานพบั
ที่สามารถเคลื่อนยา้ ยไดส้ ององศาอิสระ - "ตะกร้อ" ของเลนส์สามารถเล่ือนข้ึนและลงขนานกบั ระนาบเฟรม
(เพ่ือชดเชยมมุ มอง) หรือหมนุ ในระนาบแนวต้งั (เพอื่ ควบคุมตาแหน่งของระยะชดั ลึก)

เลนส์ทิลต์-ชิฟตเ์ ป็นอปุ กรณ์เสริมท่ีขาดไม่ไดส้ าหรับช่างภาพมืออาชีพในการถา่ ยภาพสถาปัตยกรรม
และการตกแต่งภายใน

5.1.2 การจดั องค์ประกอบเฟรมท่ีขจดั ความผดิ เพ้ยี นของเปอร์สเป็คทีฟหากสงั เกตเห็น เอฟเฟ็กต์เปอร์
สเปคทีฟจะปรากฏข้ึนกต็ ่อเม่ือตาแหน่งของระบบออปติคลั (กลอ้ ง + เลนส)์ แตกต่างจากแนวนอนเท่าน้ัน
ในทางกลบั กนั หากคุณจดั องค์ประกอบเฟรมโดยให้ขอบฟ้าอยตู่ รงกลาง (นนั่ คือ กลอ้ งอยใู่ นแนวนอน) กจ็ ะไม่
มกี ารกดี ขวางเปอร์สเปคทีฟ อยา่ งไรกต็ าม จาเป็ นตอ้ งครอบตดั รูปภาพ

33

ภาพท่ี 25 อะไรคือการบิดเบือนของภาพ (tues.ru, ม.ป.ป : ออนไลน์)
5.1.3 การแกไ้ ขเปอร์สเปคทีฟใน Adobe Photoshop / Lightroom
โปรแกรมที่สามารถทาการแกไ้ ขในเรื่องของ Distortion ที่ผิดเพ้ียนในภาพถ่ายน้นั มีมากมายหลาย
โปรแกรม เช่น Lens Corrector PRO ซ่ึงเป็นโปรแกรมท่ีถูกสร้างมาแกไ้ ขเรื่องน้ีโดยเฉพาะ และถอื ว่าเป็นท่ีรูจ้ กั
อยา่ งกวา้ งขวางอกี ดว้ ย วิธีการแกไ้ ขท่ีสามารถทาไดด้ ว้ ย Lens correction filter ใน Photoshop
Lens correction filter ใน Photoshop เป็นหน่ึงในจานวนฟิ ลเตอร์ที่มีมาให้ในโฟโตช้ ็อป ซ่ึงปัจจุบนั น้นั Lens
correction filter ไดถ้ ูกพฒั นาให้มีความสามารถมากมายเพ่ิมเติมจากแต่เดิมมาก ในเร่ืองของการแกไ้ ขภาพที่บิด
เบ้ียว แถมยงั มสี ่วนของการปรบั แต่งค่าสีท่ีเหลือมกนั ในภาพไดอ้ ีกดว้ ย
5.1.4วเิ คราะห์ภาพเพอ่ื แกไ้ ข Distortion ท่ีผิดเพ้ียน
ข้นั ตอนน้ีถอื วา่ สาคญั อีกลาดบั หน่ึง กอ่ นท่ีเราจะทาการปรับแต่งภาพใด ๆ กต็ าม ไม่ว่าจะทาการ
ปรบั แต่งสี แสง หรือแมแ้ ต่ความบิดเบ้ียวของภาพที่เรากาลงั พูดถงึ กนั อยูน่ ้ี ทุกคร้งั กอ่ นทาการปรับแต่ง เราตอ้ ง
วิเคราะห์ภาพน้นั ๆ ให้ไดก้ อ่ น ว่าภาพน้ันมีส่วนใดบา้ งท่ีไม่ถูกตอ้ ง ในที่น้ีกค็ ือเรื่องของ Distortion น้นั เอง

35

ภาพที่ 26 วเิ คราะห์ภาพเพ่ือการแกไ้ ข Distortion ท่ีผดิ เพ้ียน (Sarawud Palapan, 2559 : ออนไลน์)
จากภาพตวั อยา่ งดา้ นบน จะเห็นไดว้ า่ ภาพน้ีมี Distortion ท่ีบิดเบ้ียวครบท้งั 3 แบบท่ีผมแนะนาต้งั แต่ตน้
โดยสงั เกตุไดจ้ ากสีแดงและลกู ศรที่ช้ี เสน้ สีแดงแนวนอนแสดงให้เห็นวา่ ภาพน้ีมคี วามบิดเบ้ียวในแบบ Barrel
distortion ซ่ึงภาพมนั เหมือนจะป่ องออกจากตรงกลางทาใหเ้ สน้ ขอบฟ้าไม่ตรงกบั เส้นสีแดงแนวต้งั ซ่ึงจะเป็น
ความผิดเพ้ียนท่ีไม่ค่อยสวยงามนักแบบ Perspective distortion จะว่าไป ถามวา่ มนั ผดิ ม้ยั ? ผมคงจะตอบไดว้ ่า ไม่
ผดิ ครับ! เพียงแต่ มนั ดูเหมือนกบั วา่ ตึกกาลงั จะลม้ เท่าน้นั เอง โดยส่วนตวั แลว้ ผมคิดวา่ มนั ไม่สวย เลยตอ้ งการท่ี
จะปรับแกม้ นั แน่นอนครบั ปัญหาน้ีมนั เกดิ จากการที่กลอ้ งถา่ ยภาพไม่ขนานไปกบั ตวั ตึกน้นั เอง
การแกไ้ ข Distortion ท่ีบิดเบ้ียวดว้ ย Lens correction filter ใน Photoshop

35

ภาพท่ี 27 การแกไ้ ข Distortion ท่ีบิดเบ้ียวดว้ ย Lens correction filter ใน Photoshop
(Sarawud Palapan, 2559 : ออนไลน์)

ข้นั ตอนที่ 1
เปิ ดภาพน้ันข้ึนมาดว้ ยโปรแกรม Photoshop และกท็ าการวิเคราะห์ให้ออกว่ามนั บิดเบ้ียวตรงไหนลกั ษณะใด

ภาพที่ 28 เลือกเมนู แกไ้ ขภาพ Distortion ท่ีผิดเพ้ยี นดว้ ย Lens correction filter ใน Photoshop
(Sarawud Palapan, 2559 : ออนไลน)์

ข้นั ตอนที่ 2
คลกิ เลอื กเมนู Filter แลว้ เลือก Lens correction filter เพ่ือเปิ ดหนา้ ต่างการแกไ้ ขมนั ข้ึนมา

36

ภาพที่ 29 หนา้ ต่าง Lens correction filterหนา้ ต่าง Lens correction filter
(Sarawud Palapan, 2559 : ออนไลน)์

ข้นั ตอนที่ 3
ในหนา้ ต่างจะมหี ลาย ๆ ส่วนใหเ้ ราไดเ้ ลือกปรับแกส้ ่วนหลกั ๆ จะอยทู่ ่ี Tabs ตวั เลือกเมนูทางดา้ นขวามือ โดย
แบ่งเป็นสองกลุ่มใหญ่ ๆ คือ

1. Auto correction

ภาพที่ 30 Auto correction menu ตวั เลือกจาก Lens correction filter (Sarawud Palapan, 2559 : ออนไลน)์

37

Auto correction menu ตวั เลอื กจาก Lens correction filter
ในแทบ็ Auto correction น้ีเราสามารถเลือกเพ่อื ใหโ้ ปรแกรมคานวนปรับแกไ้ ขส่วนที่บิดเบ้ียวให้ โดยอา้ งองิ
ขอ้ มูลจาก กลอ้ ง และ เลนสท์ ี่เราใช้ถ่ายภาพน้นั
– กลุ่ม Correction ในกลุ่มน้ีจะเป็ นการเลือกสาหรบั ปรบั แต่งค่าเกย่ี วกบั สีท่ีเหลอื มกนั
– กลุ่ม Search Criteria เป็นกลุ่มที่เราจะตอ้ งทาการเลือก ยหี่ อ้ ของกลอ้ งถา่ ยภาพ รุ่น และเลนสท์ ่ีเราใชถ้ า่ ยภาพ
น้นั ส่ิงท่ีเราจะตอ้ งทา กเ็พยี งแค่ทาการคลิกเลือก ชื่อให้ตรงกบั กลอ้ งและเลนส์ที่เราใช้เท่าน้นั เอง หลงั จากน้นั
โปรแกรมจะทาการคานวนการปรับแต่งทุกอยา่ งใหอ้ ยา่ งง่ายดาย (https://makamstories.com/, เวบ็ ไซต์, 2559)

บทท่ี 3

สรุป

จากการศึกษาเร่ืองเทคนิคการแกไ้ ขความบิดเบือนของภาพท่ีเกดิ จากการถา่ ยภาพสถาปัตยกรรมน้ันจะ
สรุปไดด้ งั น้ี คือ ความบิดเบือนของภาพน้นั จะเกดิ ได้กต็ ่อเม่ือเราใชเ้ ลนสท์ ี่มีองศาที่กวา้ งมากเกนิ พอดี และ
ระยะห่างจากวตั ถุท่ีจะถ่ายถงึ เลนส์ จะส่งผลต่อการบิดเบือนของส่ิงต่างๆในภาพ หากใชเ้ ลนสท์ ่ีมที างยาวโฟกสั
นอ้ ยถ่ายภาพวตั ถทุ ่ีอยูใ่ กลๆ้ กจ็ ะเกดิ อาการบิดเบือนมากวตั ถุท่ีอยู่ใกลจ้ ะมีขนาดท่ีใหญ่โตกว่าปกติ ความ

บิดเบือนของภาพน้นั จาแนกได้ 2 ประเภท คือ Perspective distortion และ Barrel distortion และองค์ประกอบ

ของภาพสถาปัตยกรรมน้นั กม็ ปี ัจจยั หลายอยา่ งที่จะส่งผลให้เกดิ ความบิดเบือนที่ไม่พงึ ประสงค์ได้
การแกไ้ ขความบิดเบือนของภาพน้นั จะถกู แกไ้ ขโดยการใชเ้ ทคนิคต่างๆ เช่น การใช้เลนสค์ วบคุมทศั น

มิติ การใชโ้ ปรแกรมคอมพิวเตอร์เขา้ มาช่วยปรับแต่งแกไ้ ขให้ภาพน้ันไม่บิดเบือนและเกดิ ความสมดุลของภาพท่ี
เราตอ้ งการมากข้ึน

39

บรรณานุกรม

การถา่ ยภาพ.blogspot. “ความหมายของคาวา่ การถา่ ยภาพ” Photography. (ออนไลน)์ . เข้าถงึ ไดจ้ าก :
https://zhort.link/D2c (สืบคน้ เมื่อวนั ท่ี 20 กุมภาพนั ธ์ 2565).

คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั กรุงเทพธนบุรี. การจดั การองคค์ วามรูก้ ารถา่ ยภาพบนั ทึกจดั เกบ็
ภาพงานจิตรกรรม(ออนไลน)์ .เขา้ ถึงไดจ้ าก https://bkkthon.ac.th/home/user_files/post/post-
711/files/KM2558(1).pdf. (สืบคน้ เม่ือวนั ท่ี 20 กุมภาพนั ธ์ 2565).

ไชยเจริญเทค. สถาปัตยกรรม คืออะไร เจาะลกึ การออกแบบกอ่ สร้าง อยา่ งครบวงจร. (ออนไลน์).
เขา้ ถงึ ได้ : จากสถาปัตยกรรม คืออะไร เจาะลกึ การออกแบบกอ่ สร้าง อยา่ งครบวงจร - CHI.
(สืบคน้ เมือ่ วนั ที่ 20 กุมภาพนั ธ์ 2565).

ประทบั ใจ สิกขา. เอกสารประกอบการสอนวิชา รายวชิ า การถา่ ยภาพ 1 (Photography I). อบุ ลราชธานี :
โรงพิมพม์ หาวทิ ยาลยั อุบลราชธานี, 2552.

นวภทั ร ดสั ดุลย.์ แสงและเงาท่ีสรา้ งชีวติ ชีวาใหก้ บั สถาปัตยกรรมเรียบนิ่ง. (ออนไลน์). เขา้ ถึงไดจ้ าก :
LIGHT AND SHADOW - Daybeds Magazine. (สืบคน้ เมื่อวนั ท่ี 20 กุมภาพนั ธ์ 2565).

ภณ วชิระนิเวศ. องคป์ ระกอบสถาปัตยกรรม Architectural Composition.
พษิ ณุโลก : สานกั พิมพ์มหาวิทยาลยั นเรศวร, 2559.

40

Baanjomyut. สถาปัตยกรรม (Architecture) (ออนไลน์). เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://zhort.link/D2s.
(สืบคน้ เมื่อวนั ที่ 20 กุมภาพนั ธ์ 2565).

Bareo. Church of The Light. (ออนไลน)์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://zhort.link/D2i.
(สืบคน้ เม่อื วนั ท่ี 20 กมุ ภาพนั ธ์ 2565).

CAMERART MAGAZINE. CAMERART MAGAZINE นิตยสารเพื่อการถ่ายภาพและท่องเที่ยว.
(ออนไลน)์ .เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://www.camerartmagazine.com/camerart-magazine/camerart-
magazine-camerart-magazine/camerart-magazine-vol-249-2018-june.html .
(สืบคน้ เมื่อวนั ท่ี 20 กุมภาพนั ธ์ 2565).

CAMERART MAGAZINE. COMPOSITION EP.2.8 PRINCIPLES OF COMPOSITION
(ทศั นมิติ-PERSPECTIVE). (ออนไลน)์ . เขา้ ถงึ ไดจ้ าก : Composition ep.2.8 Principles of
Composition (ทศั นมิติ-Perspective) | นิตยสารการถา่ ยภาพ camerartmagazine . (สืบคน้ เม่ือ
วนั ท่ี 20 กุมภาพนั ธ์ 2565).

CAMERART MAGAZINE. WANT TO BE AN ARCHITECTURAL PHOTOGRAPHER. (ออนไลน)์ .
เขา้ ถงึ ไดจ้ าก : Want to be an architectural photographer | นิตยสารการถ่ายภาพ
camerartmagazine . (สืบคน้ เม่ือวนั ที่ 20 กมุ ภาพนั ธ์ 2565).

Digitiv. “วธิ ีถ่ายภาพสถาปัตยกรรมอยา่ งมืออาชีพ”. (ออนไลน)์ . เขา้ ถงึ ไดจ้ าก : https://zhort.link/D2T.
(สืบคน้ เม่อื วนั ท่ี 20 กุมภาพนั ธ์ 2565).