ขุนช้างขุนแผน

ขุนช้างขุนแผน ตอน ถวายฏีกา จัดทำ โดย นายฐิติฌากร สาธร

ขุนช้างขุนแผน ตอน ถวายฏีกา ที่ม ที่ า เสภาขุนช้างขุนแผน เป็นวรรณคดีที่ ดี ที่ป ที่ ระพันพัธ์ขึ้นขึ้ในรัชรัสมัยมัพระบาท สมเด็จ ด็ พระพุทธเลิศลิหล้านภาลัยลัรัชรักาลที่ ๒ แห่งกรุง รุ รัตรันโกสินสิทร์ โดย โปรดเกล้าให้ประชุม ชุ กวีเ วี พื่อ พื่ ประพันพัธ์เสภาเรื่อ รื่ งนี้ขึ้นขึ้จากนิทานพื้น พื้ บ้านที่ เล่าสืบ สื ต่อกันกัมาตั้งตั้แต่สมัยมักรุง รุ ศรีอ รี ยุธยา อีก อี ทั้งทั้ยังยัทรงพระราชนิพนธ์ เองด้วยในบางตอน นอกจากนี้ยังยัมีก มี ารเพิ่ม พิ่ เติมติเรื่อ รื่ งราวเนื้อ นื้ หาต่อมา ในรัชรัสมัยมัพระบาทสมเด็จ ด็ พระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวหัและพระบาทสมเด็จ ด็ พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวหั ด้วยเนื้อ นื้ หาและลีล ลี าวรรณคดีข ดี องเสภาเรื่อ รื่ งนี้มีคุ มี คุ ณค่าโดดเด่น เป็นอย่างยิ่ง ยิ่ วรรณคดีส ดี โมสรจึงจึได้ยกย่องให้เป็นยอดแห่ง กลอนสุภาพในรัชรัสมัยมัพระบาทสมเด็จ ด็ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวหั

สำ หรับรักลอนเสภานั้นนั้ ใน ๑ วรรคจะมี ๖-๙ คำ /พยางค์ และมีชื่มี ชื่อ ชื่ เรียรีกแตกต่าง กันกัดังดันี้ วรรคแรก มีชื่มี ชื่อ ชื่ เรียรีกว่า นารีเรีรียรีงหมอน วรรคที่ส ที่ อง มีชื่มี ชื่อ ชื่ เรียรีกว่า ชะอ้อนนางรำ วรรคที่ส ที่ าม มีชื่มี ชื่อ ชื่ เรียรีกว่า ระบำ เดินดิดง วรรคสุดท้าย มีชื่มี ชื่อ ชื่ เรียรีกว่า หงส์ชูค ชู อ ขุนช้างขุนแผน ตอน ถวายฏีกา ลัก ลั ษณะคำ ประพัน พั ธ์ข ธ์ องเสภาขุนช้า ช้ งขุนแผน กวีที่วี ที่แ ที่ ต่งเสภาขุนช้างขุนแผน ตอนขุนช้างถายฎีกฎีานั้นนั้ ใช้กลอนเสภาในการ สร้างสรรค์ว ค์ รรณคดีไดีทยเรื่อ รื่ งนี้ขึ้นขึ้ โดยกลอนเสภา ถูกแต่งขึ้นขึ้เพื่อ พื่ ใช้ในการขับขัเสภาในราชสำ นักนัถือถืเป็นกลอนที่มี ที่ คมีวามยืดยืหยุ่นใน การใช้คำ มาก โดยไม่ได้กำ หนดลักลัษณะการแต่งตายตัวตั เพราะแต่ละวรรคจะ เป็นไปตามทำ นองเสภานั่นเอง

ขุนช้างขุนแผน ตอน ถวายฏีกา ถอดคำ ประพัน พั ธ์ จะกล่าวถึงถึ โฉมเจ้าพลายงาม ถ้าเป็นความชนะขุนช้างนั่น กลับลัมาอยู่บ้านสำ ราญครันรัเกษมสันสัต์สองสมภิรมย์ยวน พร้อมญาติขาดอยู่แต่มารดา นึกนึกตรึกรึตราละห้อยหวน โอ้ว่าแม่วันวัทองช่างหมองมวล ไม่สมควรเคีย คี งคู่กับกัขุนช้าง เออนี้เนื้อเคราะห์กรรมมานำ ผิดผิน่าอายมิตรหมองใจไม่หายหมาง ฝ่ายพ่อมีบุ มี บุญเป็นขุนนาง แต่แม่ไปแนบข้างคนจัญจั ไร จมื่น มื่ ไวยฯ แม้จะอยู่บ้านอย่างสุขสบายพร้อมพรั่ง รั่ ทั้งทั้ญาติมิติตมิรและภรรยา แต่ก็เ ก็ กิดกิคิดคิถึงถึแม่ซึ่งซึ่ก็คื ก็ อคืนางวันวัทอง แต่ในขณะเดียดีวกันกัก็รู้ ก็ รู้ สึกสึโกรธที่แ ที่ ม่ ต้องไปอยู่กับกัคนเลว ๆ อย่างขุนช้าง ทั้งทั้ๆ ที่พ่ ที่ พ่ อของตนเป็นถึงถึขุนนาง จมื่น มื่ ไวย ฯ จึงจึคิดคิหาทางพาแม่กลับลัมาอยู่ด้วยกันกัแต่บ้านของทั้งทั้สองอยู่ห่างไกล กันกัมาก จมื่น มื่ ไวย ฯ จึงจึต้องใช้วิชวิาอาคมในการเดินดิทางไปหาแม่ ดังดัคำ ประพันพัธ์ด้านล่างนี้

ขุนช้างขุนแผน ตอน ถวายฏีกา ถอดคำ ประพัน พั ธ์ ได้ยินเสีย สี งฆ้องย่ำ ประจําวังวัลอยลมล่องดังดัถึงถึเคหา คะเนนับนัย่ำ ยามได้สามครา ดูเวลาปลอดห่วงทักทัทิน ฟ้าขาวดาวเด่นดวงสว่าง จันจัทร์กระจ่างทรงกลดหมดเมฆสิ้น สิ้ จึงจึเซ่นเหล้าขาวปลาให้พรายกินกิเสกขมิ้น มิ้ ว่านยาเข้าทาตัวตั ลงยันยัต์ราชะเอาปะอก หยิบยกมงคลขึ้นขึ้ ใส่หัวหั เป่ามนต์เบื้อ บื้ งบนชอุ่มมัวมัพรายยั่วยวนใจให้ไคลคลา จับจัดาบเคยปราบณรงค์ครบ เสร็จ ร็ ครบบริกริรรมพระคาถา ลงจากเรือ รื นไปมิได้ช้า รีบ รี มาถึงถึบ้านขุนช้างพลันลัฯ จมื่น มื่ ไวย ฯ ใช้วิธีวิดูธีดูฤกษ์ยาม เอาเหล้าเซ่นผีพผีราย เสกว่านยาทาตัวตัหยิบยิยันยัต์ม ต์ าแปะไว้บนอก สวม มงคลที่ศี ที่ รศีษะ รวมไปถึงถึเป่ามนตร์ลงที่ด ที่ าบคู่ใจ เพื่อ พื่ เดินดิทางไปหานางวันวัทองที่เ ที่ รือรืนของขุนช้าง นอกจากเป่าคาถาอาคมสำ หรับรัหายตัวตัแล้ว จมื่น มื่ ไวย ฯ ยังยัเสกคาถาให้ผีที่ผี ที่คุ้ ที่คุ้มครองบ้านเรือรืนของขุน ช้างหายไปทั้งทั้หมด และยังยัเป่ามนตร์ให้คนในเรือรืนหลับลั ใหลไม่ได้สติ ซึ่งซึ่ทำ ให้จมื่น มื่ ไวยฯ เข้าไปหาแม่ ที่ห้ ที่ห้องของขุนช้างได้ แต่เมื่อ มื่ ไปถึงถึก็เ ก็ ห็น ห็ ภาพบาดตาบาดใจของแม่ตัวตัเองกับกัขุนช้าง แม้จะเดือดืดดาล มาก แต่จมื่น มื่ ไวย ฯ ก็ส ก็ ามารถสงบสติอติารมณ์เพื่อ พื่ ให้ภารกิจกิสำ เร็จ ร็ได้ หลังลัจากนั้นนั้จมื่น มื่ ไวย ฯ ก็เ ก็ป่ามนตร์เพื่อ พื่ ให้แม่ตื่น ตื่ จากการหลับลั ใหล เมื่อ มื่ นางวันวัทองเห็น ห็ ลูกชายก็ สะดุ้งโหยง จมื่น มื่ ไวย ฯ เข้าไปก้มกราบแม่ ทั้งทั้คู่กอดกันกัตามประสาแม่ลูก จากเนื้อนื้หาที่ผ่ ที่ ผ่ านมาเราจะเห็น ห็ ได้ว่าคนโบราณโดยเฉพาะคนในสังสัคมอยุธยามีคมีวามเชื่อ ชื่ ด้าน ไสยศาสตร์เป็นอย่างมาก คนที่จ ที่ ะมีคมีาถาอาคมในสมัยมัก่อนจึงจึต้องเป็น ผู้ที่ป ที่ ระพฤติดีติจึดีงจึจะสามารถรักรัษาคาถาไว้ได้ กุศโลบายเรื่อ รื่ งไสยศาสตร์ จึงจึออกมาเพื่อ พื่ กำ กับกัพฤติกติรรมของคนให้ประพฤติแติต่เรื่อ รื่ งดี ละเรื่อ รื่ งชั่ว ซึ่งซึ่ทำ ให้คนสมัยมัก่อนอยู่ร่วมกันกั ได้อย่างมีคมีวามสุขนางวันวัทองถามไถ่จมื่น มื่ ไวย ฯ ถึงถึวัตวัถุประสงค์ใค์ นการมาครั้งรั้นี้ ซึ่งซึ่ก็ทำ ก็ ทำให้รู้ว่าลูกนั้นนั้ผูกใจเจ็บ จ็ ขุนช้างและ มีคมีวามคิดคิถึงถึตนเอง จึงจึหวังวัว่าจะพาตนเองไปอยู่ด้วย นางวันวัทองรู้ทันทัทีว่ที ว่ าการกระทำ แบบนี้จะต้องนำ ปัญปัหามาสู่ตนและ ผู้ที่เ ที่ กี่ย กี่ วข้องอย่างแน่นอน นางวันวัทองจึงจึทัดทัทานลูกชาย ตามบทประพันพัธ์นี้

ขุนช้างขุนแผน ตอน ถวายฏีกา ถอดคำ ประพัน พั ธ์ เจ้าเป็นถึงถึหัวหัหมื่น มื่ มหาดเล็ก ล็ มิใช่เด็ก ด็ ดอกจงฟังคำ แม่ว่า จงเร่งกลับลั ไปคิดคิกับกับิดบิา ฟ้องหากราบทูลพระทรงธรรม์ พระองค์คงจะโปรดประทานให้ จะปรากฏยศไกรเฉิดฉันฉั อันอัจะมาลักลัพาไม่ว่ากันกัเช่นนั้นนั้ ใจแม่มิเต็ม ต็ ใจ ฯ เมื่อ มื่ รู้ว่าแม่ไม่เต็ม ต็ ใจไปกับกัตน เพราะกลัวลัว่าจะเกิดกิ ปัญปัหา และยังยัเสนอให้ไปเพ็ด พ็ ทูล ขอต่อพระพันพัวษา จมื่น มื่ ไวย ฯ กลับลั ไม่สนใจคำ พูดของแม่ แถมยังยัขู่แม่กลับลัด้วยคำ พูดที่ไ ที่ ม่สุภาพ ดังดันี้ จึงจึว่าอนิจจาลูกมารับรัแม่ยังยักลับลัทัดทัทานเป็นหนักนัหนา เหมือมืนไม่มีรัมีกรั ใคร่ในลูกยา. อุตส่าห์มารับรัแม่แล้วยังยัมิไป เสียสีแรงเป็นลูกผู้ชายไม่อายเพื่อ พื่ น จะพาแม่ไปเรือรืนให้จงได้ แม้น ม้ มิไปให้งามก็ต ก็ ามใจ จะบาปกรรมอย่างไรก็ต ก็ ามที จะตัดตัเอาศีรศีษะของแม่ไป ทิ้ง ทิ้ แต่ตัวตั ไว้ให้อยู่นี่ แม่อย่าเจรจาให้ช้าที จวนแจ้งแสงศรีจรีะรีบรี ไป ฯ เจมื่น มื่ ไวย ฯ ตัดตัพ้อนางวันวัทองว่าไม่รักรัตนที่เ ที่ ป็นลูก แต่ไม่ว่าอย่างไร ลูกผู้ชายอย่างตนจะ พาแม่ไปด้วยให้ได้ แม้จะต้องตัดตัศีรศีษะแล้วทิ้งทิ้ตัวตัแม่ไว้ที่นี่ ที่นี่ก็จ ก็ ะทำ สุดท้ายนางวันวัทองเองก็ ต้องยอม เหตุเพราะรักรัลูก และก็ก ก็ ลัวลัว่าลูกจะฟันฟัคอของตน เมื่อ มื่ มนต์ค ต์ าถาเริ่ม ริ่ เสื่อ สื่ มคลาย ขุนช้างเริ่ม ริ่ ได้สติตื่ติ ตื่น ตื่ มาและรู้สึกสึงงงวย มองซ้ายมองขวาก็ ไม่เห็น ห็ นางวันวัทองอยู่ข้างตัวตัขุนช้างที่ยั ที่ งยั ไม่ได้สวมใส่เสื้อสื้ผ้าเลยแม้แต่น้อยก็ลุ ก็ ลุ กขึ้นขึ้ อาละวาด จากนั้นนั้ก็รี ก็ บรีออกไปตะโกนให้ข้าทาสออกตามหานางวันวัทองทั่วทั้งทั้เรือรืน แต่ก็ไก็ ม่ พบ ขุนช้าจึงจึสงสัยสัว่าอาจจะมีคมีนมาลักลัพานางวันวัทองไปอีกอีและรู้สึกสึโมโหสุดขีดขี ฝ่ายจมื่น มื่ ไวย ฯ เมื่อ มื่ พาแม่กลับลัมาเรือรืนของตนเองได้สำ เร็จ ร็ แล้ว ก็เ ก็ กิดกิรู้สึกสึตัวตัขึ้นขึ้มาว่าจะ ต้องเกิดกิเรื่อ รื่ งใหญ่แน่ ๆ ดังดันั้นนั้จึงจึคิดคิหาทางแก้ปัญปัหาโดยให้หมื่น มื่ วิเวิศษผลลูกน้องของ ตนเองไปที่เ ที่ รือรืนของขุนช้างเพื่อ พื่ ไปแจ้งว่าจมื่น มื่ ไวย ฯ เกิดกิ ป่วยและอยากให้แม่ไปดูแล ดังดันี้

ขุนช้างขุนแผน ตอน ถวายฏีกา ถอดคำ ประพัน พั ธ์ ข้าพเจ้าเป็นบ่าวพระหมื่น มื่ ไวย เป็นขุนหมื่น มื่ รับรั ใช้อยู่ในบ้าน ท่านใช้ให้กระผมมากราบกราน ขอประทานคืนคืนี้พระหมื่น มื่ ไวย เจ็บ จ็ จุกปัจปัจุบันบัมีอัมีนอัเป็น แก้ไขก็เ ก็ ห็น ห็ หาหายไม่ ร้องโอดโดดดิ้น ดิ้ เพียงสิ้น สิ้ ใจ จึงจึ ใช้ให้ตัวตัข้ามาแจ้งการ พอพบท่านมารดาจึงจึหายทุกข์ ข้าพเจ้าร้องปลุกไปในบ้าน จะกลับลัขึ้นขึ้เคหาเห็น ห็ ช้านาน ท่านจึงจึรีบรี ไปในกลางคืนคื พยาบาลคุณพระนายพอคลายไข้ คุณอย่าสงสัยสัว่าไปอื่น อื่ ให้คำ มั่นสั่งมาว่ายั่งยืนยืพอหายเจ็บ จ็ แล้วจะคืนคื ไม่นอนใจ ฯ จึงจึว่าอนิจจาลูกมารับรัแม่ยังยักลับลัทัดทัทานเป็นหนักนัหนา เหมือมืนไม่มีรัมีกรั ใคร่ในลูกยา. อุตส่าห์มารับรัแม่แล้วยังยัมิไป เสียสีแรงเป็นลูกผู้ชายไม่อายเพื่อ พื่ น จะพาแม่ไปเรือรืนให้จงได้ แม้น ม้ มิไปให้งามก็ต ก็ ามใจ จะบาปกรรมอย่างไรก็ต ก็ ามที จะตัดตัเอาศีรศีษะของแม่ไป ทิ้ง ทิ้ แต่ตัวตั ไว้ให้อยู่นี่ แม่อย่าเจรจาให้ช้าที จวนแจ้งแสงศรีจรีะรีบรี ไป ฯ เจมื่น มื่ ไวย ฯ ตัดตัพ้อนางวันวัทองว่าไม่รักรัตนที่เ ที่ ป็นลูก แต่ไม่ว่าอย่างไร ลูกผู้ชายอย่างตนจะ พาแม่ไปด้วยให้ได้ แม้จะต้องตัดตัศีรศีษะแล้วทิ้งทิ้ตัวตัแม่ไว้ที่นี่ ที่นี่ก็จ ก็ ะทำ สุดท้ายนางวันวัทองเองก็ ต้องยอม เหตุเพราะรักรัลูก และก็ก ก็ ลัวลัว่าลูกจะฟันฟัคอของตน เมื่อ มื่ มนต์ค ต์ าถาเริ่ม ริ่ เสื่อ สื่ มคลาย ขุนช้างเริ่ม ริ่ ได้สติตื่ติ ตื่น ตื่ มาและรู้สึกสึงงงวย มองซ้ายมองขวาก็ ไม่เห็น ห็ นางวันวัทองอยู่ข้างตัวตัขุนช้างที่ยั ที่ งยั ไม่ได้สวมใส่เสื้อสื้ผ้าเลยแม้แต่น้อยก็ลุ ก็ ลุ กขึ้นขึ้ อาละวาด จากนั้นนั้ก็รี ก็ บรีออกไปตะโกนให้ข้าทาสออกตามหานางวันวัทองทั่วทั้งทั้เรือรืน แต่ก็ไก็ ม่ พบ ขุนช้าจึงจึสงสัยสัว่าอาจจะมีคมีนมาลักลัพานางวันวัทองไปอีกอีและรู้สึกสึโมโหสุดขีดขี

ขุนช้างขุนแผน ตอน ถวายฏีกา ถอดคำ ประพัน พั ธ์ ข้าพเจ้าเป็นบ่าวพระหมื่น มื่ ไวย เป็นขุนหมื่น มื่ รับรั ใช้อยู่ในบ้าน ท่านใช้ให้กระผมมากราบกราน ขอประทานคืนคืนี้พระหมื่น มื่ ไวย เจ็บ จ็ จุกปัจปัจุบันบัมีอัมีนอัเป็น แก้ไขก็เ ก็ ห็น ห็ หาหายไม่ ร้องโอดโดดดิ้น ดิ้ เพียงสิ้น สิ้ ใจ. จึงจึ ใช้ให้ตัวตัข้ามาแจ้งการ พอพบท่านมารดาจึงจึหายทุกข์ ข้าพเจ้าร้องปลุกไปในบ้าน จะกลับลัขึ้นขึ้เคหาเห็น ห็ ช้านาน. ท่านจึงจึรีบรี ไปในกลางคืนคื พยาบาลคุณพระนายพอคลายไข้ คุณอย่าสงสัยสัว่าไปอื่น อื่ ให้คำ มั่นสั่งมาว่ายั่งยืนยืพอหายเจ็บ จ็ แล้วจะคืนคื ไม่นอนใจ ฯ ฝ่ายจมื่น มื่ ไวย ฯ เมื่อ มื่ พาแม่กลับลัมาเรือรืนของตนเองได้สำ เร็จ ร็ แล้ว ก็เ ก็ กิดกิรู้สึกสึตัวตัขึ้นขึ้มาว่าจะ ต้องเกิดกิเรื่อ รื่ งใหญ่แน่ ๆ ดังดันั้นนั้จึงจึคิดคิหาทางแก้ปัญปัหาโดยให้หมื่น มื่ วิเวิศษผลลูกน้องของ ตนเองไปที่เ ที่ รือรืนของขุนช้างเพื่อ พื่ ไปแจ้งว่าจมื่น มื่ ไวย ฯ เกิดกิ ป่วยและอยากให้แม่ไปดูแล ดังดันี้ เมื่อ มื่ ได้ฟังฟั ข่าวจากหมื่น มื่ วิเวิศษผลขุนช้างก็รู้ ก็ รู้ ทันทัทีว่ที ว่ าเป็นเรื่อ รื่ งโกหกและแค้นใจมากที่จ ที่ มื่น มื่ ไวย ฯ มากระทำ แบบนี้บนเรือรืนของตน ขุนช้างเพิ่ง พิ่ ไปพูนทองสมเด็จ ด็ พระพันพัวษาตามบท ประพันพัธ์ดังดันี้ จะกล่าวถึงถึพระองค์ผู้ทรงเดช. เสด็จ ด็ คืนคืนิเวศน์พอจวบค่ำ ฝีพายรายเล่มมาเต็ม ต็ ลำ เรือรื ประจำ แหนแห่เซ็งแซ่มา พอเรือรืพระที่นั่งประทับทัที่. ขุนช้างก็รี่ ก็ ล รี่ งตีนตีท่า ลอยคอชูห ชู นังนัสือสืดื้อดื้เข้ามา ผุดโผล่โงหน้ายึดยึแคมเรือรื เข้าตรงบโทนอ้น อ้ ต้นกัญกัญา. เพื่อ พื่ นโขกลงด้วยกะลาว่าผีเผีสื้อสื้ มหาดเล็ก ล็ อยู่งานพัดพัพลัดลัตกเรือรืร้องว่าเสือสืตัวตั ใหญ่ว่ายน้ำ มา ขุนช้างดึงดึดื้อดื้มือมืยึดยึเรือรืมิใช่เสือสืกระหม่อมฉานล้านเกศา สู้ตายขอถวายซึ่งฎีกฎีา แพ้เหลือลื ปัญปัญาจะทานทน ฯ

ขุนช้างขุนแผน ตอน ถวายฏีกา ถอดคำ ประพัน พั ธ์ เมื่อ มื่ ทั้งทั้สามไปถึงถึพระพันพัวษาได้ต่อว่าจมื่น มื่ ไวย ฯ ที่ทำ ที่ ทำอะไรไม่เกรงใจกฎหมายบ้านเมือมืง ไม่เห็น ห็ แก่หน้าตาของพระพันพัวษาบ้าง จากนั้นนั้จึงจึสอบสวนนางวันวัทองถึงถึสาเหตุที่ต้ ที่ ต้ องไป อยู่กับกัขุนช้าง นางวันวัทองได้ตอบไปตามความจริงริว่า เมื่อ มื่ ขุนแผนติดติคุกและตนเองท้อง แก่ ขุนช้างได้เข้ามาอ้างว่าเป็นพระราชประสงค์ข ค์ องพระพันพัวษาที่ต้ ที่ ต้ องการให้ตนเองไปอยู่ กับกัขุนช้าง ตนกลัวลัพระราชอำ นาจจึงจึไปอยู่กับกัขุนช้างโดยไม่เต็ม ต็ ใจ พระพันพัวษาได้ยินยิดังดั นั้นนั้ก็โก็ กรธมาก จึงจึต้องการชำ ระความนี้ให้เด็ด ด็ ขาด ด้วยการให้นางวันวัทองเลือลืกว่าจะอยู่กับกั ใคร ดังดับทประพันพัธ์นี้นี้ อีวัอีนวัทองตัวตัมันมัเหมือมืนรากแก้ว. ถ้าตัดตั โคนขาดแล้วก็ใก็ บเหี่ย หี่ ว ใครจะควรสู่สมอยู่กลมเกลียลีว ให้เด็ด ด็ เดี่ยดี่วรู้กันกัแต่วันวันี้ เอ้ยอีวัอีนวัทองว่ากระไร มึงมึตั้งตั้ ใจปลดปลงให้ตรงที่ อย่าพะวงกังกัขาเป็นราคี.คีเพราะมึงมึมีผัมีวผัสองกูต้องแค้น ถ้ารักรั ใหม่ก็ไก็ ปอยู่กับกัอ้ายช้าง ถ้ารักรัเก่าเข้าข้างอ้ายขุนแผน อย่าเวียวีนวนไปให้คนมันมัหมิ่น มิ่ แคลน ถ้าแม้น ม้ มึงมึรักรั ไหนให้ว่ามา ฯ นางวันวัทองตกใจตื่น ตื่ และร้องไห้หนักนัมาก จากนั้นนั้ก็เ ก็ ล่าความฝันฝั ให้ขุนแผนฟังฟั โดย ขุนแผนได้ดูดวงตามตําราประกอบกับกัเวลายามที่น ที่ างวันวัทองฝันฝัจึงจึรู้ทันทัทีว่ที ว่ านางวันวัทอง รวมถึงถึฆาตเสียสีแล้ว ขุนแผนจึงจึคิดคิสะเดาะเคราะห์ให้นางวันวัทองในตอนเช้า ฝ่ายพระพันพัวษาเมื่อ มื่ ออกราชการแล้วเห็น ห็ หน้าขุนช้าง ก็นึ ก็ นึกถึงถึความที่ขุ ที่ ขุ นช้างนำ มาฟ้องจึงจึ เปิดฎีกฎีาออกอ่านแล้วก็เ ก็ กิดกิ โมโหจึงจึสั่ง สั่ ให้พระหมื่น มื่ ศรีไรี ปตามคู่ความมาพบที่ท้ ที่ ท้ องพระโรง ขุนแผนนั้นนั้รู้ดีอดียู่แก่ใจว่านางวันวัทองมีชมีะตาถึงถึฆาต จึงจึพยายามใช้คาถาเมตตามหานิยม ทาขี้ผึ้ ขี้ งผึ้ที่ริ ที่ มริ ฝีปากและกินกิหมาก เพื่อ พื่ หวังวัให้โชคชะตาที่ร้ ที่ ร้ ายนั้นนั้บรรเทาลง จากนั้นนั้ขุนแผน จมื่น มื่ ไวยวรนาถ และนางวันวัทองก็เ ก็ ดินดิทางมาเข้าเฝ้าตามพระราชโองการข้างต้น

ขุนช้างขุนแผน ตอน ถวายฏีกา ถอดคำ ประพัน พั ธ์ แม้พ ม้ ระพันพัวษาจะรับรัฎีกฎีาของขุนช้างแต่ก็ท ก็ รงกริ้วริ้มากจึงจึให้คนนำ ตัวตัขุนช้างไปโบยเพื่อ พื่ เป็นการทำ โทษ และตั้งตั้แต่นั้นนั้พระพันพัวษาได้ตั้งตั้กฎเกณฑ์ในการเข้าเฝ้าโดยห้ามให้ใคร เข้าใกล้พ ล้ ระมหากษัตษัริย์ริ ย์โดยไม่ได้รับรัอนุญาต และมีโมีทษประหารชีวิชีตวิ เมื่อ มื่ ขุนแผนรู้ว่านางวันวัทองมาอาศัยศัอยู่ที่เ ที่ รือรืนของลูกชายก็เ ก็ กิดกิคิดคิถึงถึเมื่อ มื่ นางลาวทอง และนางแก้วกิริกิยริาหลับลัก็แ ก็ อบย่องไปหานางวันวัทองถึงถึห้อง โดยขุนแผนได้เล้าโลมนางวันวั ทอง อีกอีทั้งทั้ยังยัพูดคุยถึงถึเรื่อ รื่ งราวเก่า ๆ เพื่อ พื่ ปรับรัความเข้าใจกันกัแต่นางวันวัทองไม่ได้ยินยิดีที่ดี ที่ ขุนแผนมาทำ เยี่ย ยี่ งนี้ เพราะเกรงว่าจะมีโมีทษทัณทัฑ์ จึงจึได้บอกให้ขุนแผนไปกราบทูลขอต่อ พระพันพัวษาคุยกันกั ไปมาทั้งทั้สองก็พ ก็ ล็อ ล็ ยหลับลั ไปและนางวันวัทองก็เ ก็ กิดกิ ฝันฝัร้ายตามบท ประพันพัธ์นี้ ฝันฝัว่าพลัดลั ไปในไพรเถื่อ ถื่ น เลื่อ ลื่ นเปื้อนไม่รู้ที่จะกลับลัหลังลั ลดเลี้ยวเที่ยงหลงในดงรังรั. ยังยัมีพมียัคยัฆ์ร้ายมาราวี ทั้งทั้สองมองหมอบอยู่ริมริทาง พอนางดั้นดั้ ป่ามาถึงถึที่ โดดตะครุบคาดคั้นคั้ ในทันทัที. แล้วฉุดคร่าพารี่ไ รี่ ปในไพร สิ้น สิ้ ฝันฝัครั้ง รั้ ตื่น ตื่ ตกประหม่า หวัดวัผวากอดผัวผัสะอื้นอื้ ให้ เล่าความบอกผัวผัด้วยกลัวลัภัยภั ประหลาดใจน้องผันผัพรั่นอุรา ใต้เตียตีงเสียสีงหนูก็กุ ก็ กุ กกก แมลงมุมทุ่มอกที่ริมริ ฝา ยิ่ง ยิ่ หวาดหวั่น วั่ พรั่นตัวตักลัวลัมรณา ดั่งวิญวิญาณ์นางจะพรากไปจากกาย ฯ พระพันพัวษามองว่านางวันวัทองก็เ ก็ หมือมืนกับกั“รากแก้ว” ของปัญปัหานี้ ถ้าตัดตัรากแก้วออกไป ใบไม้ซึ่งซึ่เปรียรีบได้กับกั ปัญปัหาต่าง ๆ ก็จ ก็ ะเหี่ย หี่ วตายไป แต่คงเป็นเวรกรรมของนางวันวัทองที่ด ที่ วงถึงถึฆาต จึงจึเกิดกิความประหม่าเลือลืกไม่ได้ กลัวลัว่า เลือลืกแล้วจะไม่ถูกพระทัยทัพระพันพัวษา เพราะขุนแผนก็เ ก็ป็นรักรัแรกและนางวันวัทองยังยัคง รู้สึกสึกับกัขุนแผนเหมือมืนเดิมดิ ไม่เคยเปลี่ย ลี่ นแปลง ส่วนขุนช้างก็ดู ก็ ดู แลนางวันวัทองให้อยู่สุข สบายมาหลายปี ในขณะที่พ ที่ ลายงามเองก็เ ก็ป็นลูกชายในไส้

ขุนช้างขุนแผน ตอน ถวายฏีกา ถอดคำ ประพัน พั ธ์ พระพันพัวษาเห็น ห็ นางวันวัทองลังลัเลใจ ก็โก็ มโหสุดขีดขีติดติเครื่อ รื่ งด่านางวันวัทองอย่างหนักนั ตามบทประพันพัธ์ ดังดันี้ ครานั้นนั้พระองค์ผู้ทรงภพ ฟังจบแค้นคั่งดังดัเพลิงไหม้ เหมือมืนดินประสิวสิ ปลิวติดกับกัเปลวไฟ ดูดู๋เป็นได้อีวัอีนวัทอง จะว่ารักรัข้างไหนไม่ว่าได้ น้ำ ใจจะประดังดัเข้าทั้งทั้สอง ออกนั่นเข้านี่มีสำมี สำ รอง ยิ่ง ยิ่ กว่าท้องทะเลอันอัล้ำ ลึกลึ จอกแหนแพเสาสำ เภาใหญ่ จะทอดถมเท่าไหร่ไม่รู้สึกสึ เหมือมืนมหาสมุทรสุดซึ้งซึก น้ำ ลึกลึเหลือลืจะหยั่งกระทั่งดิน อิฐอิผาหาหาบมาทุ่มถม ก็จ่ ก็ จ่ อมจมสูญหายไปหมดสิ้น สิ้ อีแอีสนถ่อยจัญจั ไรใจทมิฬ ดังดัเพชรนิลเกิดกิขึ้นขึ้ ในอาจม รูป รู งามนามเพราะน้อยไปฤๅ ใจไม่ซื่อ ซื่ สมศักศัดิ์เท่าเส้นผม แต่ใจสัตสัว์มันมัยังยัมีที่มีที่ นิยม สมาคมก็แ ก็ ต่ถึงถึฤดูมันมั มึงมึนี่ถ่อยยิ่ง ยิ่ กว่าถอยอีท้อี ท้ ายเมือมืง จะเอาเรื่อ รื่ งไม่ได้สักสัสิ่งสิ่สรรพ์ ละโมบมากตัณตัหาตาเป็นมันมัอีกอีร้อยพันพั ให้มึงมึ ไม่ถึงถึ ใจ ว่าหญิงชั่วผัวผัยังยัคราวละคนเดียดีว หาตามตอมกันกัเกรียรีวเหมือมืนมึงมึ ไม่ หนักนัแผ่นดินกูจะอยู่ไย อ้ายไวยมึงมึอย่านับนัว่ามารดา กูเลี้ยงมึงมึถึงถึ ให้เป็นหัวหัหมื่น มื่ คนอื่น อื่ รู้ว่าแม่ก็ข ก็ ายหน้า อ้ายขุนช้างขุนแผนทั้งทั้สองรา กูจะหาเมียมี ให้อย่าอาลัยลั หญิงกาลกิณีกิอีณีแอีพศยา มันมั ไม่น่าเชยชิดชิพิสมัยมั ที่รูป รู รวยสวยสมมีถมีมไป มึงมึตัดตั ใจเสียสีเถิดถิอีคอีนนี้ เร่งเร็ว ร็ เหวยพระยายมราช ไปฟันฟาดเสียสี ให้มันมัเป็นผี อกเอาขวานผ่าอย่าปราณี อย่าให้มีโมีลหิตหิติดดินกู เอาใบตองรองไว้ให้หมากินกิตกดินจะอัปอัรีย์รี ย์ กาลีอลียู่ ฟันให้หญิงชายทั้งทั้หลายดู สั่งเสร็จ ร็ เสด็จ ด็ สู่ปราสาทไชย