หน่วยที่ 3 งานร้อยมาลัย แผนกวิชาคหกรรมศาสตร์ วิทยาลัยเทคนิคพิจิตร
มาลัย หมายถึง ดอกไม้ปม้ ระดิษดิฐ์แ ฐ์ บบไทยลักษณะหนึ่ง นึ่ โดยการนำ ดอกไม้ กลีบดอกไม้ ใบไม้ และส่วนต่า ต่ ง ๆ ของดอกไม้ที่ ม้ ร้ ที่ อ ร้ ย ได้ มาร้อ ร้ ยเป็น ป็ พวง มีลั มี กษณะต่า ต่ ง ๆ กัน กั มากมายหลายแบบ ตั้ง ตั้ แต่แ ต่ บบดั้ง ดั้ เดิมดิจนถึงแบบสมัย มั ใหม่ ซึ่ง ซึ่ ก็ดั ก็ ด ดั แปลงมาจาก แบบดั้ง ดั้ เดิมดินั่น นั่ เอง 1.แบ่ง บ่ ตามหน้า น้ ที่ใที่ ช้ส ช้ อย ได้แ ด้ ก่ มาลัย ลั ชายเดีย ดี ว ใช้สำ ช้สำ หรับ รั คล้อ ล้ งมือ มื คล้อ ล้ งแขน หรือ รื บูช บู าพระ มาลัย ลั สองชาย ใช้สำ ช้สำ หรับ รั คล้อ ล้ งคอ แขวนหน้า น้ รถ หรือ รื แขวนหัว หั เรือ รื และ มาลัย ลั ของชำ ร่ว ร่ ย ใช้ม ช้ อบตอบแทนเป็นการขอบคุณ คุ แขกที่ม ที่ าร่ว ร่ ม งานนั้น นั้ ๆ ได้แ ด้ ก่ มาลัย ลั ซีก ซี หรือ รื มาลัย ลั เสี้ยว มาลัย ลั กลม มาลัย ลั แบน มาลัย ลั รี มาลัย ลั สามเหลี่ย ลี่ ม มาลัย ลั สี่เหลี่ย ลี่ ม มาลัย ลั ตุ้ม ตุ้ มาลัย ลั ตัว ตั หนอน มาลัย ลั ตัว ตั หนอน คู่ มาลัย ลั สามกษัตริย์ริย์ และมาลัย ลั พวงดอกไม้ 2. แบ่ง บ่ ตามลัก ลั ษณะรูป รู แบบของการร้อ ร้ ย แบ่งเป็น 3 ประเภทใหญ่ ๆ ดังนี้ ได้แ ด้ ก่ มาลัย ลั ตัว ตั สัตว์ มาลัย ลั ลูก ลู โซ่ มาลัย ลั เปีย มาลัย ลั เถา มาลัย ลั ครุย รุ และ มาลัย ลั ดอกกล้ว ล้ ยไม้ 3. แบ่ง บ่ ตามลัก ลั ษณะโครงร่า ร่ งโดยทั่ว ทั่ไป
มาลัย ลั ชายเดีย ดี ว เป็น ป็ มาลัย ลั ที่มี ที่ ลั มี ก ลั ษณะเป็น ป็ พวงกลม มีอุ มี บ อุ ะห้อ ห้ ยลงมาเป็น ป็ ชายเพีย พี งจุด จุ เดีย ดี ว อาจเรีย รี กว่า ว่ มาลัย ลั มือ มื หรือ รื มาลัย ลั คล้อ ล้ งแขน มาลัย ลั สองชาย เป็น ป็ มาลัย ลั กลมที่ผู ที่ ก ผู ต่อ ต่ กับ กั ริบริบิ้นบิ้ทิ้งทิ้ ชายห้อ ห้ ยลงมาเป็น ป็ อุบ อุ ะสองเส้น มัก มั เรีย รี กกัน กั ว่า ว่ มาลัย ลั คล้อ ล้ งคอมากกว่า ว่ ใช้ สำ หรับ รั คล้อ ล้ งคอบุค บุ คลสำ คัญ คั ในงาน นั้น นั้ เป็น ป็ มาลัย ลั ที่มี ที่ ข มี นาดพวงเล็ก ล็ กระจุ๋ม จุ๋ กระจิ๋มจิ๋เพื่อ พื่ ให้แ ห้ ขกเหรื่อ รื่ ถือ ติดติมือ มืได้ส ด้ ะดวก เป็น ป็ มาลัย ลั ที่หั ที่ ว หั ท้า ท้ ย เรีย รี วช่ว ช่ งกลางป่อ ป่ ง มาลัย ลั ตัว ตั สัตว์ นิยนิมนำ ดอกไม้ม ม้ าร้อ ร้ ยให้เ ห้ป็น ป็ รูป รู ร่า ร่ ง คล้า ล้ ยตัว ตั สัตว์ที่ ว์ ดู ที่ น่ ดู า น่ รัก รั น่า น่ เอ็น อ็ ดู เช่น ช่ หนู กระรอก กระแต กระต่า ต่ ย ชะนี เป็น ป็ ต้น ต้ มาลัย ลั ชำ ร่ว ร่ ย
ประโยชน์ของมาลัย ใช้ใช้ นการคารวะผู้ที่เ ที่ คารพนับถือ ที่ไที่ ด้ล่ ด้ล่ วงลับไปแล้ว เช่น ช่ ห้อ ห้ ยคล้องกรอบรูป รู ซึ่ง ซึ่ มักจะนิยมใช้ม ช้ าลัยสองชาย ริบริบิ้นบิ้สีดำ หรือ รื ขาว ใช้สำ ช้สำ หรับ รั เป็นของชำ ร่ว ร่ ยแก่แขกที่ม ที่ าในงาน เช่น ช่ งาน รดน้ำ สังข์แ ข์ ก่คู่บ่า บ่ วสาวในงานมงคลสมรสที่นิ ที่ นิยมใช้คื ช้ คื อ มาลัยชำ ร่ว ร่ ยขนาดเล็กกระจุ๋ม จุ๋ กระจิ๋มจิ๋หรือ รื มาลัยตัว ตั สัตว์ ขนาดเล็กก็น่ารัก รั และสวยงามดี ใช้สำ ช้สำ หรับ รั คล้อ ล้ งคอ เช่น ช่ คล้องคอเจ้า จ้ บ่า บ่ ว-เจ้า จ้ สาว ใน งานแต่ง ต่ งาน การแสดงความยินดีห ดี รือ รื ต้อ ต้ นรับ รั แขก หรือ รื เป็นเกียรติแติก่ผู้มีชัย ชั ชนะในการประกวดต่า ต่ ง ๆ ใช้บู ช้ ช บู าพระพุท พุ ธรูป รู หรือ รื สิ่งศัก ศั ดิ์สิดิ์สิทธิ์ต่ธิ์า ต่ ง ๆ เช่น ช่ มาลัย ชายเดีย ดี ว หรือ รื มาลัยสองชาย จะใช้ข ช้ นาดพวงเล็กใหญ่ ขนาดใดย่อ ย่ มแล้วแต่ค ต่ วามเหมาะสมเป็นสำ คัญ ใช้ใช้ นการประกอบท่า ท่ รำ ของการรำ ไทยบางชุด ชุ เช่น ช่ ฟ้อ ฟ้ นมาลัย ลั รจนาเสี่ยงพวงมาลัย หรือ รื ชุด ชุ เจ้า จ้ เงาะรจนา ฯลฯ ซึ่ง ซึ่ ก็นิ ก็ ยนิมใช้ม ช้ าลัยชายเดีย ดี วพวงขนาดเล็ก
ดอกสวม ดอกครอบ ดอกตุ้ม ตุ้ อุบะ หมายถึง ดอกไม้ที่ ม้ ร้ ที่ อ ร้ ยเป็น ป็ เส้น หรือ รื สาย ภายในหนึ่ง นึ่ เส้น หรือ รื หนึ่ง นึ่ สาย ประกอบด้ว ด้ ย ดอกตุ้ม ตุ้ ดอกครอบ และดอก สวมหลาย ๆ ดอก เรีย รี งลำ ดับ ดั จากใหญ่ไญ่ ปเล็ก ล็ ความยาว แล้ว ล้ แต่ค ต่ วามเหมาะสมของงานนั้น นั้ ๆ ส่วนประกอบของอุบะ มี 3 ส่วน ดังนี้ 1. ดอกตุ้ม ตุ้ อยู่ส่วนล่า ล่ งสุดของอุบ อุ ะ นิยนิมใช้ด ช้ อกข่า ข่ ประดิษดิฐ์ 2. ดอกครอบ หรือ รื เรีย รี กว่า ว่ หมวก จะร้อ ร้ ยถัดมาจากดอกตุ้ม ตุ้ นิยนิมใช้ขั้ ช้ ว ขั้ ดอกชบา และกลีบ ลี เลี้ย ลี้ งดอกรัก รั 3. ดอกสวม คือ คื ดอกที่ร้ ที่ อ ร้ ยอยู่เหนือ นื ดอกครอบ จะมีกี่ มี ด กี่ อกก็ไก็ ด้แ ด้ ล้ว ล้ แต่ค ต่ วาม เหมาะสม ควรเรีย รี งแถวจากดอกใหญ่ ขึ้น ขึ้ ไปเล็ก ล็ นิยนิมใช้ด ช้ อกรัก รั
อุบ อุ ะขาเดีย ดี ว หรือ รื ตุ้ง ตุ้ ติ้งติ้อุบ อุ ะแขก หรือ รื พวงเต่า ต่ รั้ง รั้ อุบ อุ ะไทยธรรมดา อุบ อุ ะพู่ อุบ อุ ะไทยทรงเครื่อ รื่ ง อุบ อุ ะสร้อ ร้ ยสน หรือ รื อุบ อุ ะแตระ ชนิดของอุบะ
มาลัยแบน หมายถึง มาลัย ลั ที่มี ที่ ลั มี กษณะรูป รู ทรงตามขวาง เป็น ป็ รูป รู ยาวตามกลีบ ปลายกลีบของด้า ด้ นตรงข้า ข้ มยาวจด แนวเส้นรอบวง แต่ปต่ ลายดอกของด้า ด้ นขวางและ ด้า ด้ นตรงข้า ข้ มแคบ เนื่อ นื่ งจากส่งก้า ก้ นสั้นและชิดชิ โคน ดอก คือ คื มาลัย ลั ที่ใที่ ช้โช้ ชว์ด้ ว์ า ด้ นเดีย ดี ว เหมาะสำ หรับ รั เป็น ป็ รัด รั ข้อ ข้ รัด รั พานดอกไม้ คล้อ ล้ งกับ กั มาลัย ลั ซีก ซี หรือ รื มาลัย ลั ผ้า ผ้ เช็ด ช็ หน้า น้ เป็น ป็ ต้น ต้ มาลัย ลั แบนยกดอกด้า ด้ นเดีย ดี ว คือ คื มาลัย ลั ที่ใที่ ช้โช้ ชว์ส ว์ องด้า ด้ น เหมาะสำ หรับ รั ทำ มาลัย ลั คล้อ ล้ งคอ มาลัย ลั ชำ ร่ว ร่ ย ลัก ลั ษณะจะเหมือ มื นมาลัย ลั แบนยกดอกด้า ด้ นเดีย ดี ว แต่จ ต่ ะยกดอกทั้ง ทั้ สองด้า ด้ น มาลัย ลั แบนยกดอกสองด้า ด้ น คือ คื มาลัย ลั แบนยกดอกสองด้า ด้ นหัว หั ท้า ท้ ยจะเรีย รี วเล็ก ล็ คล้า ล้ ยมาลัย ลั ตัว ตั หนอน แต่ ส่วนกลางมองทางด้า ด้ นหน้า น้ จะดูป่ ดู อ ป่ งโค้ง ค้ แต่ถ้ ต่ ถ้ ามองด้า ด้ นข้า ข้ งส่วนกลางจะดูแ ดู บน มาลัย ลั แบนยกดอกแบบตัว ตั หนอน มาลัยแบนแบ่งได้เป็น 3 ชนิด ได้แก่
มาลัยตุ้ม หมายถึง มาลัยที่ร้ ที่ อ ร้ ยให้มี ห้ ลั มี กษณะรูป รู ทรงตาม ขวางเป็น ป็ รูป รู กลม โดยเริ่มริ่ต้น ต้ จะเป็น ป็ วงกลมขนาดเล็ก แล้วค่อ ค่ ย ๆ ใหญ่ขึ้ ญ่ น ขึ้ หรือ รื กว้า ว้ งขึ้น ขึ้ ทีล ที ะน้อ น้ ย มาถึง ประมาณช่ว ช่ งกลาง แล้ว ล้ ค่อ ค่ ย ๆ ลดลงทีล ที ะน้อ น้ ย ให้มี ห้ มี ขนาดเท่า ท่ กับ กั ตอนแรก ๆ จนกระทั่ง ทั่ เหมือ มื นตอนขึ้น ขึ้ ต้น ต้ ส่วนลักษณะรูป รู ทรงตามยาวนั้น นั้ คล้ายดอกบัว บั ตูม ตู ช่ว ช่ ง หัว หั ท้า ท้ ยเรีย รี ว ตรงกลางป่อ ป่ งโค้ง ค้ มน มาลัยตุ้มมี 2 แบบ คือ มาลัยตุ้ม ตุ้ แบบไม่มี ม่ ล มี าย มาลัยตุ้ม ตุ้ แบบมีล มี าย