นายแสงสุรีย์ยอดค า ต าแหน่งครู วิทยฐานะ ครูช านาญการพิเศษ รายวิชาประวัติศาสตร์ กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษาศาสนาและวัฒนธรรม โรงเรียนพิบูลมังสาหาร องค์การบริหารส่วนจังหวัดอุบลราชธานี เล ่ มที่ 2 เร ื ่ อง การแบง ่ ยค ุ สมย ั ทางประวต ัิ ศาสตรไ์ ทย หนังสืออิเล็กทรอนิกส์
คํานํา หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ รายวิชา ประวัติศาสตร์ สําหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 เล่มที่ 2 เรื่อง การแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ไทย จัดทําขึ้นเพื่อให้นักเรียนมีเนื้อหาความเข้าใจเกี่ยวกับความสําคัญ ของเวลา และยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ การนับการเทียบศักราชในประวัติศาสตร์ไทย การแบ่งยุคสมัยทาง ประวัติศาสตร์ไทย ในการจัดทําหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้ ผู้เรียนสามารถนําไปใช้ในการเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง เป็นการพัฒนาตนเองตามความสามารถ ศักยภาพ และความแตกต่างของ ผู้เรียนเป็นสําคัญ หวังเป็นอย่างยิ่งว่าหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้ จะเป็นประโยชน์สําหรับครูผู้สอน กลุ่มสาระการเรียนรู้ สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม รายวิชาประวัติศาสตร์ สําหรับ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 และผู้ที่สนใจได้เป็นอย่างดี แสงสุรีย์ ยอดคํา
1 หนังสื ออิเล็กทรอนิกส์ รายวิชาประวัติศาสตร์ส าหรับนักเรียนช้ันมัธยมศึกษาปีที่4 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม 1. ภายในหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มน้ีประกอบดว้ยเน้ือหาส่วนต่าง ๆ ซ่ึงนกัเรียนจะต้องท า จนครบทุกแบบฝึกหัด ดงัน้ี 1.1 แบบทดสอบก่อนเรียน 1.2 คา สั่ง 1.3 เน้ือหา 1.4 แบบฝึ กหัด 1.5 เฉลยแบบฝึ กหัด 1.6 แบบทดสอบหลังเรียน 2. ให้นักเรียนเลือกประธานกลุ่ม เพื่อดูแลและควบคุมการท างานของสมาชิกในกลุ่มและเลือก เลขานุการเพื่อบันทึกผลการท าแบบฝึ กหัดของสมาชิกในกลุ่ม 3. นักเรียนทุกคนร่วมปฏิบัติกิจกรรมและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน ค ำชี้แจงส ำหรับนักเรียน
2 สำระที่ 4 ประวัติศำสตร์ มำตรฐำน 4.1 เข้าใจความหมายความส าคัญของเวลา และยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ สามารถใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์มาวิเคราะห์เหตุการณ์ต่างๆ อย่างเป็ นระบบ ตัวชี้วัด ส 4.4 ม.4-6/1 ตระหนักถึงความส าคัญของเวลาและยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ที่แสดงถึงการเปลี่ยนแปลง ของมนุษยชาติ สำระกำรเรียนรู้ 1. การแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ไทย 2. สมยัก่อนประวตัิศาสตร์ในประเทศไทย 3. สมัยประวัติศาสตร์ของประเทศไทย 4. ตัวอย่างเวลาและยุคสมัยที่ปรากฏในหลักฐานทางประวัติศาสตร์ไทย
3 แบบทดสอบก่อนเรียน เรื่อง การแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ไทย ค าชี้แจง แบบทดสอบชุดน้ีเป็นแบบปรนยั4 ตวัเลือก จำ นวน 10 ขอ้10 คะแนน ค าสั่ง จงกำกบำท () เลือกข้อที่ถูกต้องเพียงข้อเดียวลงในกระดำษค ำตอบ 1. สมยัก่อนประวตัิศำสตร์ในดินแดนประเทศไทย ยคุใดมีเจริญมำกที่สุด ก. ยคุหินเก่ำ ข. ยุคหินใหม่ ค. ยุคส ำริด ง. ยุคเหล็ก 2. กำรศึกษำเรื่องรำวของมนุษยส์มยัก่อนประวตัิศำสตร์ในดินแดนไทยตอ้งใช้หลกัฐำนทำงโบรำณคดี ดงัต่อไปน้ียกเว้น ข้อใด ไม่ใช่ ก. ศิลำจำรึก ข. ซำกโครงกระดูกมนุษย์ ค. เครื่องมือเครื่องใช้ท ำด้วยหิน ง. เครื่องประดับที่ท ำด้วยโลหะ 3. หลกัฐำนประเภทใดใช้ศึกษำยคุหินเก่ำในดินแดนประเทศไทย ก. ก ำไลส ำริด ข. ซำกเมืองโบรำณ ค. อำวุธและเครื่องใช้ท ำด้วยหิน ง. ตัวอักษรรูปภำพที่ภำชนะดินเผำ 4. ข้อใด ไม่ใช่ ควำมเจริญของมนุษย์ยุคหินใหม่ในดินแดนประเทศไทย ก. เครื่องมือหินขัด ข. ก ำไลโลหะส ำริด ค. กำรท ำพิธีฝังศพ ง. กำรเพำะปลูก เล้ียงสัตว์ 5. ควำมเจริญของยคุเหล็กในดินแดนประเทศไทยมีลกัษณะเด่นกว่ำสมยักอ่นประวตัิศำสตร์ยคุอื่นๆ ด้ำนใด ก. รู้จักใช้ไฟ ข. รู้จักใช้โลหะเหล็ก ค. ประดิษฐ์ตัวอักษรรูปภำพ ง. ใช้เงินตรำแลกเปลี่ยนสินค้ำ
4 6.มนุษยใ์นดินแดนไทยยคุใด เริ่มรู้จกัเพำะปลูก เล้ียงสัตว์และก่อต้งัเป็นชุมชนก่อนยคุอื่น ๆ ก. ยคุหินเก่ำ ข. ยุคหินใหม่ ค.ยุคส ำริด ง.ยุคเหล็ก 7.กำรคน้พบสิ่งใดทำ ให้มนุษยก์ำ้วเขำ้สู่สมยัประวตัิศำสตร์ ก. กำรปลูกข้ำว ข. กำรชลประทำน ค. กำรท ำกระดำษ ง. กำรประดิษฐ์ตัวอักษร 8. เหตุกำรณ์สมยัประวตัิศำสตร์ในดินแดนไทยขอ้ใด เกิดในพุทธศตวรรษที่16และเกิดก่อนขอ้อนื่ๆ ท้งัหมด ก.อำณำจักรทรำวดีล่มสลำย ข. กำรก่อต้งัอำณำจกัรสุโขทยั ค. ก ำเนิดตัวอักษรไทยสมัยสุโขทัย ง. พระยำมงัรำยก่อต้งัอำณำจกัรลำ้นนำ 9. ช่วงเวลำต้งัแต่รัชสมยัสมเด็จพระบรมไตรโลกนำถถึงรัชสมยัสมเด็จพระนำรำยณ์มหำรำช เป็ นสมัยที่กำรเมืองและเศรษฐกิจเข้มแข็งถือเป็ นประวัติศำสตร์อยุธยำสมัยใด ก. สมัยอยุธยำตอนต้น ข. สมัยอยุธยำตอนกลำง ค. สมัยอยุธยำตอนปลำย ง. สมัยปฏิรูป 10. ช่วงเวลำสมัยรัชกำลที่ 4 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์จนถึงก่อนกำรเปลี่ยนแปลงกำรปกครอง พ.ศ. 2475 เป็ นสมัยประวัติศำสตร์ยุคใด ก. สมัยโบรำณ ข. สมัยรำชำธิปไตย ค. สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ง. สมัยรัตนโกสินทร์ยุคปรับปรุงประเทศ
5 ค าสั่ง อ่ำนคำ แนะนำ สำ หรับนกัเรียนให้เขำ้ใจก่อนและให้นกัเรียนแต่ละกลุ่มปฏิบตัิดงัน้ี 1. ให้นกัเรียนทำ แบบทดสอบก่อนเรียน 2. ศึกษำจำกควำมรู้เน้ือหำ เรื่อง กำรแบ่งยุคสมัยทำงประวัติศำสตร์ไทย 2.1 เลือกตัวแทนอ่ำนควำมรู้ให้สมำชิกทุกคนในกลุ่มฟัง 2.2 สมำชิกทุกคนศึกษำด้วยตนเอง 3. ท ำแบบฝึ กหัดตำมแบบฝึ กหัดที่ก ำหนดให้ 4. ประธำนอ่ำนคำ ช้ีแจงในแบบฝึกหัดสมำชิกตอบลงในแบบฝึ กหัดเป็ นกำรทดสอบหลังได้ท ำ แบบฝึ กหัดต่ำง ๆ หลงัจำกน้นัอ่ำนคำ เฉลยในเฉลยแบบฝึ กหัด 5. ให้นักเรียนท ำกำรสรุปควำมรู้เพื่อเป็ นกำรทบทวนและส่งเสริมควำมแม่นย ำในกำรเรียนรู้ 6. ให้นักเรียนท ำแบบทดสอบหลังเรียน 7. ถำ้มีนกัเรียนคนใดทำ แบบทดสอบหลงัเรียนไดค้ะแนนไม่ผ่ำนเกณฑท์ ี่ต้งัไวใ้ห้นกัเรียนปรึกษำ ครูผู้สอนหรือศึกษำหนังสืออิเล็กทรอนิกส์อกีคร้งั
6 กำรแบ่งยคุสมยัทำงประวตัิศำสตร์ไทยที่ใชก้นัอยใู่นปัจจุบนัน้นัมกัเป็นแบบผสมระหว่ำง หลักเกณฑ์กำรแบ่งยุคสมัยทำงประวัติศำสตร์สำกลกับหลักเกณฑ์ของไทย โดยหลักเกณฑ์กำรแบ่งยุค สมัยทำงประวัติศำสตร์สำกล จะก ำหนดให้สมัยประวัติศำสตร์ของมนุษยช์ำติเริ่มข้ึนเมื่อมนุษยร์ู้จกั ประดิษฐ์ตวัอกัษรข้ึนมำใช้คือ อกัษรคูนิฟอร์ม ของชำวเมโสโปเตเมีย เมื่อประมำณ 5,500 ปี ล่วง มำแล้ว โดยเรียกว่ำ “สมัยประวัติศำสตร์” สำ หรับช่วงเวลำก่อนที่มนุษยจ์ะมีตวัอกัษรใช้เรียกว่ำ “สมยัก่อนประวตัิศำสตร์” นอกจำกน้ียงัไดแ้บ่งเรื่องรำวของมนุษยใ์นสมยัประวตัิศำสตร์ออกเป็นยคุสมยั ต่ำงๆ ไดแ้ก่ ประวตัิศำสตร์สมยัโบรำณ ประวตัิศำสตร์สมยักลำง ประวตัิศำสตร์สมยัใหม่และ ประวัติศำสตร์ร่วมสมัยหรือยุคร่วมสมัย ตัวอักษรคูนิฟอร์ม แผนที่แสดงที่ต้งัอำณำจกัรเมโสโปเตเมีย ที่มำ : http://nitikornhistory.blogspot.com เนื้อหาที่ 1 การแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ไทย
7 สำ หรับหลกัเกณฑก์ำรแบ่งยคุสมยัของไทยจะคลำ้ยคลึงกบัแบบสำกลตรงที่แบ่งเป็นสมยัก่อน ประวัติศำสตร์ และสมัยประวัติศำสตร์ โดยในสมัยประวัติศำสตร์ก็จะแบ่งย่อยลงไปอีกอำจใช้รำชธำนี หรือลักษณะกำรปกครองเป็ นตัวก ำหนดก็ได้ ดงัรำยละเอียดต่อไปน้ี สมัย ลักษณะการแบ่ง ช่วงระยะเวลา สมยัก่อน ประวัติศำสตร์ 1. แบ่งตำมลักษณะ เครื่องมือหิน 1.1 ยคุหินเก่ำ (ประมำณ 700,000-10,000 ปี มำแล้ว) 1.2 ยุคหินใหม่ (ประมำณ 10,000-4,000 ปี มำแล้ว) 2. แบ่งตำมลักษณะ เครื่องมือโลหะ 2.1 ยุคส ำริด (ประมำณ 4,000-2,500 ปี มำแล้ว) 2.2 ยุคเหล็ก (ประมำณ 2,500 ปี มำแล้ว) สมัย ประวัติศำสตร์ 1. แบ่งตำม รำชอำณำจักร หรือรำชธำนี 1.1 สมัยสุโขทัย (รำว พ.ศ. 1792 - พ.ศ. 2006) 1.2 สมัยอยุธยำ (พ.ศ. 1893 - พ.ศ. 2310) 1.3 สมัยธนบุรี (พ.ศ. 2310 – พ.ศ. 2325) 1.4 สมัยรัตนโกสินทร์ (พ.ศ. 2325 - ปัจจุบัน) 2. แบ่งตำมลักษณะ กำรปกครอง 2.1 สมัยสมบูรณำญำสิทธิรำชย์ (พ.ศ. 1792 - พ.ศ. 2475) 2.2 สมัยประชำธิปไตย (พ.ศ. 2475 - ปัจจุบัน) 3. แบ่งตำมหลักสำกล 3.1 สมัยโบรำณ (พ.ศ. 1792 – พ.ศ. 2394) 3.2 สมัยใหม่ หรือสมัยปรับปรุงประเทศ (พ.ศ. 2394 – พ.ศ. 2475) 3.3 สมัยปัจจุบัน หรือสมัยประชำธิปไตย (พ.ศ. 2475 – ปัจจุบัน) ที่มำ : http://writer.dek-d.com
8 สมัยก่อนประวัติศาสตร์ .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... สมัยประวัติศาสตร์ .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... ค าชี้แจง ให้นักเรียนอธิบำยเกี่ยวกับหลักเกณฑ์กำรแบ่งยุคสมัยของไทยในสมยัก่อนประวตัิศำสตร์และ สมัยประวัติศำสตร์มำพอสังเขป(10 คะแนน) แบบฝึ กหัดที่ 1
9 ยุคก่อนประวัติศาสตร์ ยคุก่อนประวตัิศำสตร์เป็นยคุที่มนุษยเ์ริ่มรู้จกัดดัแปลงวสัดุตำมธรรมชำติมำเป็นเครื่องมือ เครื่องใช้ในกำรยงัชีพ ที่สำ คญั ไดแ้ก่กำรนำ กอ้นหินมำกะเทำะให้มีคม ดดัแปลงเป็นเครื่องมือสับ ตดัขูด เพื่อยงัชีพ โดยอำศยัตำมถ้ำ เก็บพืชผกัตำมธรรมชำติล่ำสัตวเ์ป็นอำหำรอยไม่เป็ นหลักแหล่ง ู่ ยคุหินแบ่งเป็นยคุหินเก่ำและยคุหินใหม่พบในบริเวณต่ำง ๆ ทวั่โลกแต่ละแห่งมีวิวฒันำกำร คล้ำยกัน (แต่อยู่ในช่วงเวลำไม่เท่ำกัน) 1. ยุคหินนับเป็ นยุคสมัยเริ่มแรกของมนุษย์ แบ่งออกเป็ น 2 ยุค ดังนี้ ยุคหิน หลักฐานทางประวัติศาสตร์ 1. ยคุหินเก่ำ มีอำยรุะหว่ำง 700,000-10,000 ปี มำแลว้มนุษยย์คุหินเก่ำรู้จกัใชเ้ครื่องมือหินกรวด กะเท่ำหน้ำเดียว ส ำหรับใช้สับ ตัด หรือขุด ซึ่ง เครื่องมือหินดงักล่ำวพบไดใ้นหลำยพ้ืนที่ของ ประเทศไทย เช่น ที่บ้ำนแม่ทะเลำะบ้ำนดอนมูล จังหวัดล ำปำงที่แหล่งโบรำณคดีผำบุ้ง อ ำเภอฮอด จงัหวดัเชียงใหม่ที่บำ้นเก่ำ จงัหวดักำญจนบุรีที่ถ้ำ หลังโรงเรียนทับปริก อ ำเภอเมือง จังหวัดกระบี่ เป็ นต้น เครื่องมือหินกะเทำะ พบที่ถ้ำ หลงัโรงเรียนทบั ปริก อ ำเภอเมือง จังหวัดกระบี่ 2. ยุคหินใหม่ มีอำยุระหว่ำง 10,000 –4,000 ปี มำแล้ว จำกกำรขุดค้นทำงโบรำณคดี พบหลักฐำน เครื่องมือหินขัดที่มีลักษณะด้ำนหนึ่งคม ด้ำนหนึ่ง มนและมีผิวเรียบ นอกจำกน้ียงัพบภำชนะดินเผำ แบบต่ำง ๆ ท้งัแบบมีขำและไมม่ ีขำอกีดว้ย ส ำหรับหลักฐำนยุคหินใหม่ สำมำรถพบได้หลำย แห่งทวั่ทุกภำคของประเทศไทย เช่น ที่บำ้นเก่ำ จังหวัดกำญจนบุรี ที่บ้ำนเชียง จังหวัดอุดรธำนี ที่โคกพนมดี อ ำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี ขวำนหินขัด พบที่โคกพนมดี อ ำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี เนื้อหาที่ 2 สมัยก่อนประวัติศาสตร์ในประเทศไทย
10 ขวำนหิน พบที่แหล่งโบรำณคดีบ้ำนพลีควำยภำชนะดินเผำ พบที่โคกพนมดี อ ำเภอพนัสนิคม อ ำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลำ จังหวัดชลบุรี 2. ยุคโลหะ แบ่งออกเป็ น 2 ยุคย่อย ดังนี้ ยุคหิน หลักฐานทางประวัติศาสตร์ 1. ยุคส ำริด มีอำยุระหว่ำง 4,000 – 2,500 ปี มำแลว้มนุษยใ์นยคุน้ีรู้จกันำ โลหะสำ ริดที่มี ส่วนผสมของทองแดงกบัดีบุก หรือตะกวั่มำทำ เป็ นเครื่องมือเครื่องใช้ เช่น ขวำน มีด ใบหอก กลอง ส ำริด เครื่องประดับประเภทก ำไลแขน ส ำริด แหวนส ำริด ลูกปัด เป็ นต้น โดยขุดพบ หลกัฐำนเครื่องมือใชส้ำ ริดไดใ้นพ้ืนที่หลำยแห่ง ของประเทศไทย เช่น ที่บ้ำนโคกพลับ จังหวัด รำชบุรี ที่บ้ำนนำดี ที่บ้ำนเชียง จังหวัดอุดรธำนี เป็ นต้น ขวำนส ำริด พบที่บ้ำนเชียง อ ำเภอหนองหำน จังหวัดอุดรธำนี 2. ยคุเหล็ก เริ่มเมื่อประมำณ 2,500 ปี ล่วง มำแล้ว มีกำรพบเครื่องมือที่ท ำด้วยเหล็ก ซึ่งมี ควำมแข็งแรงและใช้ประโยชน์ได้มำกกว่ำส ำริด ในหลำยที่ เช่น ที่บ้ำนดอนตำเพชร จังหวัด กำญจนบุรี พบเสียม มีดขอ ใบหอก หัวธนู ที่ บ้ำนหนองนำตูม อ ำเภอโนนสูง จังหวัด นครรำชสีมำ พบใบหอก เสียม ที่บ้ำนใหม่ชัย มงคล อ ำเภอตำคลี จังหวัดนครสวรรค์ พบ ขวำนเหล็ก เสียมเหล็ก เป็ นต้น ในยคุเหล็กผูค้นมีวิถีชีวิตที่เจริญข้ึน สังคมมี ควำมซบัซ้อนมำกข้ึน มีชนช้นัทำงสังคม และมี กำรติดต่อค้ำขำยกับต่ำงแดน เครื่องมือเหล็ก พบที่บ้ำนดอนตำเพชร อ ำเภอพนมทวน จังหวัดกำญจนบุรี
11 ค าชี้แจง ให้นักเรียนระบุช่วงเวลำของยุคก่อนประวตัิศำสตร์ไทยตำมแบบสำกลและอธิบำยลกัษณะกำร ด ำเนินชีวิตของมนุษย์ในแต่ละยุคลงในช่องว่ำง (10 คะแนน) ชื่อยุค ช่วงเวลำ ลักษณะกำรด ำเนินชีวิต ยคุหินเก่ำ ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ..................................................................................... ..................................................................................... ..................................................................................... ..................................................................................... ยุคหินใหม่ ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ..................................................................................... ..................................................................................... ..................................................................................... ..................................................................................... ยุคส ำริด ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ..................................................................................... ..................................................................................... ..................................................................................... ..................................................................................... ยุคเหล็ก ......................................... ......................................... ......................................... ..................................................................................... ..................................................................................... ..................................................................................... แบบฝึ กหัดที่ 2
12 หลกัฐำนเกี่ยวกบักำรเริ่มสมยัประวตัิศำสตร์ซ่ึงเป็นสมยัที่เริ่มมีตวัอกัษรใช้ในดินแดนประเทศ ไทยที่เก่ำแก่ที่สุด คือ ศิลำจำรึก ซ่ึงพบในหลำย ๆ ที่ที่มีอำยอุยใู่นช่วงเวลำเดียวกนัเช่น ที่ศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์ ที่ซับจ ำปำ จังหวัดลพบุรี แต่จำรึกที่ปรำกฏศักรำชชัดเจนที่สุด พบที่ปรำสำทเขำน้อย จังหวัดสระแก้ว ระบุศักรำช 559 ซึ่งเป็ นมหำศักรำช หรือตรงกับ พ.ศ. 1180 จำรึกด้วยอักษรปัลลวะ เป็นภำษำสันสกฤตและเขมร สำ หรับสมยัประวตัิศำสตร์ในดินแดนไทยนิยมแบ่งดงัน้ี 1. สมัยอำณำจักรโบรำณ หรือสมยัก่อนสุโขทยัดินแดนที่ต้งัของประเทศไทยในปัจจุบนั ใน อดีตมีอำณำจกัรต้งัอยหู่ลำยอำณำจกัร แต่จำกหลกัฐำนทำงประวตัิศำสตร์อำณำจกัรเก่ำแก่ที่สุดน่ำจะอยู่ บริเวณภำคกลำงของดินแดนไทย คือ อำณำจักรทวำรวดี (พุทธศตวรรษที่ 11-16) ซึ่งมีศูนย์กลำงในเขต จังหวัดนครปฐม โดยพบเหรียญเงินที่มีจำรึกว่ำ “ศรีทวำรวดี ศวรปุณยะ” ส ำหรับอำณำจักรโบรำณอื่น ๆ เช่น ละโว้ (พุทธศตวรรษที่ 12-18) ตำมพรลิงค์ (พุทธศตวรรษที่ 7-19) ศรีวิชัย (พุทธศตวรรษที่ 13-19) เป็ นต้น เหรียญเงินสมัยอำณำจักรโบรำณ ที่มำ : http://www.bloggang.com 2. สมัยสุโขทัย (รำว พ.ศ. 1792 – 2006) เริ่มต้งัแต่กำรสถำปนำอำณำจกัรสุโขทยัจนสุโขทยั รวมเข้ำเป็ นส่วนหนึ่งของอำณำจักรอยุธยำ สมัยสุโขทัยเป็ นช่วงที่มีกำรสร้ำงสรรค์อำรยธรรมหลำย ประกำร เช่น กำรประดิษฐ์ตัวอักษรไทย กำรรับนับถือพระพุทธศำสนำนิกำยเถวรวำท กำรจัดระเบียบ กำรปกครอง กำรสร้ำงสรรค์ศิลปะแบบสุโขทัย เช่น เจดีย์ทรงดอกบัวตูม (หรือทรงพุ่มข้ำวบิณฑ์) พระพุทธรูปปำงลีลำ เป็ นต้น เนื้อหาที่ 3 สมัยประวัติศาสตร์ของประเทศไทย
13 3. สมัยอยุธยำ (พ.ศ. 1893 – 2310) เมื่ออำณำจกัรสุโขทยัเสื่อมอำ นำจคนไทยทำงลุ่มแม่น้ำ เจำ้พระยำไดต้้งัอำณำจกัรใหม่คือ อยธุยำ เมื่อ พ.ศ. 1893 ซ่ึงยืนยำวถึง 417 ปีจนถึง พ.ศ. 2310 อยุธยำจึงเสื่อมอ ำนำจลง สมัยอยุธยำเป็ นสมัยที่มีกำรสร้ำงควำมเป็ นปึ กแผ่นของคนไทย มีกำรสร้ำงสมมรดกของชำติที่ สำ คญั ในทุก ๆ ดำ้น ท้งัน้ีนกั ประวตัิศำสตร์ไดแ้บ่งสมยัอยธุยำออกเป็นสมยัยอ่ย ๆ อีก ดงัน้ี 1. สมยัวำงรำกฐำนอำ นำจและเสริมควำมมนั่คง (พ.ศ. 2893– 1991) คือ สมัยสมเด็จพระ รำมำธิบดีที่ 1 (อู่ทอง) ถึงสมัยสมเด็จพระบรมรำชำธิรำชที่ 2 (เจ้ำสำมพระยำ) ซึ่งถือเป็ นช่วงเวลำ เริ่มตน้อำณำจกัรมีขนำดเล็ก กำรบริหำรจึงเป็นกำรพยำยำมทำ ให้อำณำจกัรมนั่คงเขม้แข็งโดยกำรเป็น พันธมิตรกับขอมหรือเขมรในระยะแรกต่อมำเมื่อขอมเปลี่ยนท่ำทีจำกกำรเป็ นมิตรหรือเอำใจออกห่ำง อยธุยำจึงยกทพัไปตีขอม นอกจำกน้นัยงัมีกำรตดิต่อคำ้ขำยกบัต่ำงประเทศโดยเฉพำะกบัจีน 2. สมัยที่มีอ ำนำจทำงกำรเมืองและมีควำมรุ่งเรืองทำงเศรษฐกิจ (พ.ศ. 1991 – 2231) คือ สมัย สมเด็จพระบรมไตรโลกนำถจนถึงสมัยสมเด็จพระนำรำยณ์มหำรำช เป็ นช่วงเวลำที่อยุธยำมีกำรปกครอง ที่มนั่คงเป็นระบบยิ่งข้ึน และมีกำรติดต่อคำ้ขำยกบัต่ำงชำติอยำ่งกวำ้งขวำง ท้งัในทวีปเอเชียและยโุรป แมว้่ำไทยจะเสียกรุงศรีอยธุยำในคร้ังที่1 แต่ก็เป็นเพียงระยะเวลำส้ัน ๆ และก็สำมำรถฟ้ืนตวัไดอ้ยำ่ง รวดเร็ว สมยัน้ีมีกษตัริยท์ ี่ยิ่งใหญ่หลำยพระองค์ไดแ้ก่สมเด็จพระบรมไตรโลกนำถ สมเด็จพระ นเรศวรมหำรำช และสมเด็จพระนำรำยณ์มหำรำช 3. สมัยเสื่ออ ำนำจ (พ.ศ. 2231 –2310) คือ จำกสมัยสมเด็จพระเพทรำชำถึงสมัยสมเด็จพระที่ นงั่สุริยำศน์อมรินทร์(พระเจำ้เอกทศั) นับเป็ นช่วงเวลำที่อยุธยำมีควำมเข้มแข็งน้อยลง เนื่องจำกเกิดกบฏ ภำยในมีกำรแยง่ชิงอำ นำจกนัหลำยคร้ัง และถูกขำ้ศึกโจมตีจนเสียอยุธยำคร้ังที่2 ซ่ึงเป็นกำรสิ้นสุดสมยั อยุธยำ ศิลำจำรึกสุโขทัย หลักที่ 2 หรือศิลำจำรึกวัดศรีชุม พบที่วัดศรีชุม อ ำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย ที่มำ : http://www.lib.ru.ac.th
14 3. สมัยธนบุรี (พ.ศ. 2310 – 2325) เป็ นสมัยกอบกู้อิสรภำพของบ้ำนเมืองหลังจำกเสียกรุงศรี อยธุยำ เมื่อ พ.ศ. 2310 เพื่อทำ ให้บำ้นเมืองเป็นปึกแผ่นมีอำ นำจข้ึนมำใหม่มีกำรฟ้ืนฟูพระพุทธศำสนำ ศิลปกรรม วรรณกรรม เช่น สมเด็จพระเจำ้กรุงธนบุรีโปรดฯ ให้เขียนสมุดภำพไตรภูมิทรงให้ฟ้ืนฟู ละครหลวงข้ึนใหม่ทรงประพนัธ์บทละครรำมเกียรต์ิในดำ้นเศรษฐกิจ ทรงฟ้ืนฟูควำมสัมพนัธ์กบัจีน เพื่อผลประโยชน์ทำงกำรคำ้และกำรฟ้ืนฟูเศรษฐกิจ นอกจำกน้ีในสมยัธนบุรียงัเป็นสมยัที่มีกำรทำ สงครำมกับพม่ำเกือบตลอดเวลำ และขยำยอ ำนำจไปยังล้ำนนำ ล้ำนช้ำงอีกด้วย 4. สมัยรัตนโกสินทร์ (พ.ศ. 2325 – ปัจจุบนั ) เริ่มจำกสมยัพระบำทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้ำจุฬำ โลกมหำรำชจนกระทงั่ปัจจุบนัซ่ึงแบ่งเป็นสมยัยอ่ยได้ดงัน้ี 1) สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น (พ.ศ. 2325 –2394) ในช่วงเวลำ 3 รัชกำลแรก คือ พระบำทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้ำจุฬำโลกมหำรำช (รัชกำลที่ 1) พระบำทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้ำนภำลัย (รัชกำลที่2) และพระบำทสมเด็จพระนงั่เกลำ้เจำ้อยหู่ ัว(รัชกำลที่3) เป็นสมยัของกำรฟ้ืนฟูประเทศต่อ จำกสมยัธนบุรีหรือเรียกกนัว่ำ สมยักำรทำ ให้เหมือนเมื่อคร้ังที่บำ้นเมอืงดีคือให้เหมือนสมยัอยธุยำใน เวลำที่บ้ำนเมืองสงบสุข 2) สมัยรัตนโกสินทร์ยุคปรับปรุงประเทศ (พ.ศ. 2394 – 2475) ในช่วงเวลำ 4 รัชกำล ต่อมำ คือ พระบำทสมเด็จพระจอมเกล้ำเจ้ำอยู่หัว (รัชกำลที่ 4) พระบำทสมเด็จพระจุลจอมเกล้ำ เจ้ำอยู่หัว (รัชกำลที่ 5) พระบำทสมเด็จพระมงกุฎเกล้ำเจ้ำอยู่หัว (รัชกำลที่ 6) พระบำทสมเด็จ พระปกเกล้ำเกล้ำอยู่หัว (รัชกำลที่ 7) ถึง พ.ศ. 2475 สมัยกำรเปลี่ยนแปลงกำรปกครองเป็ นระบอบ ประชำธิปไตยและเป็ นสมัยของกำรปฏิรูปประเทศให้ทันสมัย 3) สมัยประชำธิปไตย (พ.ศ. 2475 – ปัจจุบัน) เป็ นช่วงเวลำที่ไทยมีกำรปกครอง ระบอบประชำธิปไตย อันมีพระมหำกษัตริย์ทรงเป็ นประมุขและมีรัฐธรรมนูญเป็ นกฎหมำยสูงสุดของ ประเทศ อ ำนำจกำรปกครองแบ่งเป็ น 3 ฝ่ ำย คือ ฝ่ ำยบริหำร ฝ่ ำยนิติบัญญัติและฝ่ ำยตุลำกำร กำร ปกครองในระบอบประชำธิปไตยที่ผ่ำนมำกกว่ำ 70 ปียงัไม่มนั่คงนกัเพรำะรัฐธรรมนูญฉบบั ปัจจุบนั เป็ นฉบับที่ 18 ประกำศใช้เมื่อวันที่ 24 สิงหำคม พ.ศ. 2550 อนุสำวรีย์ประชำธิปไตย สัญลักษณ์กำรปกครองสมัยประชำธิปไตยของไทย สร้ำงข้ึนในสมยัรัฐบำลจอมพล ป.พิบูลสงครำม ที่มำ : http://www.chaoprayanews.com
15 สรุปการแบ่งสมัยประวัติศาสตร์ของไทย กำรแบ่งสมัยประวัติศำสตร์ไทยดังกล่ำวข้ำงต้น เป็ นกำรแบ่งโดยยึดอำณำจักรหรือรำชธำนีเป็ น ส ำคัญ แต่ในสมัยรัตนโกสินทร์มีกำรแบ่งเป็ นสมัยย่อย ๆ โดยยึดกำรเปลี่ยนแปลงของบ้ำนเมืองและกำร ปกครองร่วมกันมำเป็ นเกณฑ์ อยำ่งไรก็ดีมีนกั ประวตัิศำสตร์บำงคนเสนอกำรแบ่งยคุสมยัประวตัิศำสตร์ไทยเป็น 2 สมยัดงัน้ี 1. ประวตัิศำสตร์ไทยสมยัโบรำณ นบัจำกเริ่มแรกจนถึง พ.ศ. 2394 2. ประวตัิศำสตร์ไทยสมยัใหม่นบัต้งัแต่ พ.ศ. 2349 จนถึงปัจจุบัน กำรแบ่งเช่นน้ีถือตำมกำรเปลี่ยนแปลงของบำ้นเมืองเป็นสำ คญันนั่คอืพฒันำกำรของบำ้นเมือง ตำมแบบเก่ำถือเป็นประวตัิศำสตร์สมยัโบรำณ แต่เมื่อมีกำรปรับปรุงประเทศตำมแบบชำติตะวนัตก ซ่ึง เริ่มในรัชสมยัพระบำทสมเด็จพระจอมเกลำ้เจำ้อยหู่ ัวถือเป็ นประวัติศำสตร์สมัยใหม่ ที่มำ : http://patipha-ying.blogspot.com
16 สมัยประวัติศาสตร์ ของประเทศไทย …………………………………….. …………………………………… …………………………………….. …………………………………….. …………………………………….. …………………………………….. …………………………………….. …………………………………….. ........................................... …………………………………….. …………………………………… …………………………………….. …………………………………….. …………………………………….. …………………………………….. …………………………………….. …………………………………….. ........................................... …………………………………….. …………………………………… …………………………………….. …………………………………….. …………………………………….. …………………………………….. …………………………………….. …………………………………….. ........................................... …………………………………….. …………………………………… …………………………………….. …………………………………….. …………………………………….. …………………………………….. …………………………………….. …………………………………….. ........................................... ……………………………… ………………………………… ……………………………… ……………………………… ………………………………… ……………………………… ………………………………… ………………………………… …..................................... ........ ค าชี้แจง ให้นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 5 คน สืบค้นเรื่องรำวเกี่ยวกับสมัยประวัติศำสตร์ของไทย แลว้จดัทำ เป็นผงัมโนทศัน์ตกแต่งให้สวยงำม จำกน้นัส่งตวัแทนออกมำนำ เสนอหนำ้ช้นัเรียน แบบฝึ กหัดที่ 3
17 ตัวอย่ำงกำรใช้เวลำและศักรำช หลกัฐำนทำงประวตัิศำสตร์ไทยที่เป็นหลกัฐำนเก่ำร่วมสมยัมีกำรใชเ้วลำหลำยอยำ่งท้งั มหำศกัรำช จุลศกัรำช พุทธศกัรำช รัตนโกสินทร์ศก ดงัตวัอยำ่งต่อไปน้ี เนื้อหาที่ 4 ตัวอย่างเวลาและยุคสมัยที่ปรากฏในหลักฐานทางประวัติศาสตร์ “1205 ศก ปีมะแม พ่อขุนรำมคำ แหง หำใครใจในใจ แลใส่ลำยสือไทยน้ี ลำยสือไทยน้ีจึงมีเพื่อขุนผูน้ ้นั ใส่ไว”้ ที่มำ : ศิลำจำรึกสุโขทัยหลักที่ 1 จำรึกพ่อขุนรำมค ำแหง หน้ำ 36. เวลำที่กล่ำวถึงในศิลำจำรึกน้ี1205 เป็นมหำศกัรำช เทียบเป็นพุทธศกัรำช +621= 1826 พ่อขุนรำมคำ แหงมหำรำชทรงประดิษฐ์อกัษรไทย ลำยสือไทยจึงมีข้ึน เพรำะพ่อขุนรำมคำ แหงมหำรำชคิดประดิษฐ์ข้ึนมำ “ศักรำช 712 ขำลศก วัน 6 ฯ6 5 ค ่ำ เวลำรุ่งแล้ว 3 นำฬิกำ 9 บำท แรกสถำปนำกรุงพระนครศรีอยุธยำ” ที่มำ : พระรำชพงศำวดำรกรุงเก่ำ ฉบบัหลวงประเสริฐฯ หนำ้5. ศักรำชที่กล่ำวถึง 712 เป็ นจุลศักรำช เมื่อเทียบเป็ น พ.ศ. + 1181 = 1893 วัน 6 คือวันศุกร์ เดือน 5 ข้ึน 6 ค่ำ ตรงกบัวนัที่4 มีนำคม รุ่งแลว้3 นำฬิกำ 9 บำท คือ เวลำ 9 นำฬิกำ 54 นำที (1 บำท = 6 นำที) เป็ นเวลำที่สมเด็จพระรำมำธิบดีที่ 1 (พระเจ้ำอู่ทอง) ทรงสถำปนำ พระนครศรีอยธุยำเป็นรำชธำนีถือเป็นกำรเริ่มตน้ สมยัอยธุยำ
18 “ถึงรัชกำลที่ 4 เมื่อปี กุน พ.ศ. 2395 พระบำทสมเด็จฯ พระจอมเกล้ำเจ้ำอยู่หัวทรง สถำปนำสมเด็จพระอนุชำธิรำช เจ้ำฟ้ำกรมขุนอิศเรศรังสรรค์เป็ นพระมหำอุปรำช ไดโ้ปรดให้ยกพระยศข้ึนเป็นอยำ่งพระเจำ้แผ่นดินอีกพระองคห์น่ึง ทรงพระนำมว่ำ พระบำทสมเด็จพระปิ่นเกลำ้เจำ้อยหู่ ัว ทรงศกัด์ิสูงกว่ำพระมหำอุปรำช” ที่มำ : สมเด็จฯ กรมพระยำด ำรงรำชำนุภำพ. พระรำชพงศำวดำร รัชกำลที่ 5 หน้ำ 173. เวลำที่กล่ำวถึงน้ีชดัเจนอยแู่ลว้ว่ำเป็นพุทธศกัรำชหรือ พ.ศ. ในปีน้นัพระบำทสมเด็จ พระจอมเกล้ำเจ้ำอยู่หัวเสด็จข้ึนครองรำชยส์มบตัิทรงสถำปนำพระอนุชำเป็น พระมหำอุปรำชแต่มีพระยศสูงกว่ำพระมหำอุปรำช คือเทียบเท่ำพระเจ้ำแผ่นดิน จึงทรงพระนำมว่ำ “พระบำทสมเด็จพระปิ่นเกลำ้เจำ้อยหู่ ัว” “ไกลบ้ำน พระรำชหัตถเลขำพระบำทสมเด็จพระจุลจอมเกล้ำเจ้ำอยู่หัว ถึงสมเด็จ พระเจ้ำลูกยำเธอ เจ้ำฟ้ำนิภำนภดล เมื่อเสด็จไปประพำสยุโรป ร.ศ. 126” ตวัอยำ่งน้ีเป็นขอ้ควำมบนปกหนงัสือไกลบำ้น ซ่ึงเป็นเรื่องกำรเสด็จประภำสยโุรป คร้ังที่2 ของพระบำทสมเด็จพระจุลจอมเกลำ้เจำ้อยหัว เมื่อ ร.ศ. 162 หรือู่ รัตนโกสินทร์ศก 126 เทียบเป็ น พ.ศ. + 2324 = 2450 “เมื่อชวั่พ่อกูกูบำ เรอแก่พ่อกูกูบำ เรอแก่แม่กูกูไดต้วัเน้ือตวัปลำ กูเอำมำแก่พ่อกู กูไดห้มำกสม้หมำกหวำน อนั ใดกินอร่อยกินดีกูเอำมำแก่พ่อกู” ข้อควำมข้ำงต้นกล่ำวถึงช่วงเวลำ หรือสมยัคำ ว่ำ เมื่อชวั่พ่อกูคือเมื่อคร้ังหรือสมยั พระรำชบิดำของพ่อขุนรำมคำ แหงมหำรำช (เมื่อชวั่ = เมื่อคร้ัง เมื่อรัชสมยั) คือ พ่อขุนศรีอินทรำทิตย์ พ่อขุนรำมค ำแหงมหำรำชทรงปรนนิบัติต่อพระรำชบิดำ ไดเ้น้ือ(สัตวบ์ก) ไดป้ลำ (สัตวน์ ้ำ ) ไดผ้ลไมเ้ปร้ียวหวำนที่อร่อยก็เอำมำถวำย
19 “1296 ศก (ปี ) กุน พระบำทกุมรเดงอัญฦำไทยรำช ผู้เป็ นรำชนัดดำของพระบำท กมัรเองอญัศรีรำมรำช เสด็จนำ พลพยทุเสนำท้งัหลำยออกมำจำกเมือศรีสัชชนำลยั... เข้ำเสวยรำชย์...ในเมืองสุโขทัย...พระนำมว่ำพระบำทกัมรเดงอัญศรีสุรยพงศรำมหำธรรม รำชำธิรำช...” (จำรึกวัดป่ ำมะม่วง หรือจำรึกหลักที่ 4 ภำษำเขมร ด้ำนที่ 1) ข้อควำมข้ำงต้นกล่ำวถึง เวลำ 1269 แต่ไม่ได้บอกว่ำเป็ นศักรำชอะไร เมื่อพิจำรณำจำก บริบทหรือเหตุกำรณ์ประกอบ บอกได้ว่ำเป็ นมหำศักรำช ตรงกับพุธศักรำช 1890 พระเจ้ำฦำไทย หรือเจ้ำลิไทย ผู้เป็ นหลำนของพ่อขุนรำมค ำแหงมหำรำช ยกทัพออกจำก เมืองศรีสัชนำลยั ปรำบศตัรูแลว้ข้ึนครองรำชยเ์มืองสุโขทยัมีพระนำมว่ำ “สมเด็จพระมหำธรรมรำชำธิรำช” “ศักรำช 954 ....เสด็จพยุทยำตรำโดยทำงสฤลมำรค.. วัน 2 ฯ2 2 ค ่ำ เวลำรุ่งแล้ว 5 นำฬิกำ 3 บำท ...” ศกัรำชในที่น้ีคือ จุลศกัรำชเทียบเป็นพุทธศกัรำชบวกดว้ย1181= พ.ศ. 2135 ผู้เสด็จคือ สมเด็จพระนเรศวรมหำรำช เสด็จโดยทำงบก (สถลมำรค = ทำงบก) วัน 2 ฯ2 2 ค ่ำ คือ วันจันทร์ที่ 18 เดือนยี่ แรม 2 ค ่ำ เป็ นกำรนับวันแบบจันทรคติ ตรงกับกำรนับวันแบบ สุริยคติ คือวันจันทร์ที่ 18 มกรำคม เวลำรุ่งเช้ำ 5 นำฬิกำ 3 บำท เป็ นกำรนับเวลำ แบบเก่ำของไทย ที่เริ่มวนั ใหม่ในเวลำ 6 นำฬิกำ รุ่งเชำ้5 นำฬิกำ คือตอนเช้ำ เวลำ 11 นำฬิกำ 3 บำท คือ 18 นำที (1 บำท=6 นำที1 ชวั่โมง= 10 บำท) 5 นำฬิกำ 3 บำท คือ เวลำ 11 นำฬิกำ 18 นำทีส ำหรับกำรเทียบวันแบบจันทรคติเป็ นแบบสุริยคติ ถำ้อยใู่นสมยัรัตนโกสินทร์คือต้งัแต่พ.ศ. 2325 เป็ นต้นมำ มีปฏิทิน 150 ปี หรือ 200 ปี ใชเ้ทียบไดแ้ต่ถำ้ก่อนหนำ้น้นัตอ้งใชว้ิธีกำรคำ นวณโดยผูม้ีเน้ือหำ ทำงดำ้นน้ี
20 จำกตัวอย่ำงดังกล่ำวข้ำงต้นจะเห็นได้ว่ำในหลักฐำนทำงประวัติศำสตร์ไทยมีกำรใช้ศักรำช มำต้งัแต่สมยัสุโขทยั โดยในสมยัสุโขทยัและอยธุยำใชพุ้ทธศกัรำช จุลศกัรำช มหำศกัรำช เป็นหลกั คร้ังถึงสมยัรัตนโกสินทร์มีกำรใช้ศกัรำชเพิ่มข้ึนมำ คือ รัตนโกสินทร์ศก ซ่ึงพบมำกในเอกสำร ทำงรำชกำร “เรำจะค้นหำข้อควำมเรื่องรำวของประเทศสยำม ไม่ว่ำเมืองใด ชำติดใด วงษใ์ด สมยัใด รวบรวมเรียบเรียงข้ึนเป็นเรื่องรำวของประเทศสยำม..” (พระรำชดำ รัสของพระบำทสมเด็จพระจุลจอมเกลำ้ทรงก่อต้งัโบรำณคดีสโมสร พ.ศ.2452)ขอ้ควำมน้ีเรำ คือ พระบำทสมเด็จพระจุลจอมเกลำ้เจำ้อยหู่ ัว(ครองรำชย์ พ.ศ. 2411 –2453) และบุคคลอื่นที่มีเน้ือหำควำมสนใจประวัติศำสตร์ จะช่วยกันศึกษำ ค้นคว้ำประวัติศำสตร์ไทย (สยำม คือ ไทย) โดยให้ครอบคลุมทุกเมือง ทุกชนชำติ ทุกรำชวงศ์ทุกสมัย เช่น เชียงแสน สุโขทัย อยุธยำ ทวำรำวดี นครศรีธรรมรำช ที่เคยต้งัอยเู่คยรุ่งเรืองบนผืนแผ่นดินไทยแลว้เรียบเรียงข้ึนมำเป็นประวตัิศำสตร์ไทย พระรำชดำ รัสน้ีมีข้ึนใน พ.ศ. 2450 แสดงท้งัเวลำคือปีที่พระรำชดำ รัส ช่วงเวลำที่ ครองรำชยม์ำแลว้กี่ปีและสมยัต่ำง ๆ ในประวตัิศำสตร์ดงัน้นันกัเรียนจึงควรสังเกตกำรณ์ ใช้ค ำในหลักฐำนทำงประวัติศำสตร์ไทย
21 ค าชี้แจง ให้นกัเรียนอ่ำนขอ้ควำมเกี่ยวกบัเหตุกำรณ์ทำงประวตัิศำสตร์ต่อไปน้ีแลว้วิเครำะห์ ตำมประเด็นก ำหนด (10 คะแนน) “เมื่อชวั่พ่อกูกูบำ เรอแก่พ่อกูกูบำ เรอแก่แม่กูกูไดต้วัเน้ือตวัปลำ กูเอำมำแก่พ่อกู กูไดห้มำกสม้หมำกหวำน อนั ใดกินอร่อยกินดีกูเอำมำแก่พ่อกู...” (จำรึกพ่อขุนรำมค ำแหง พ.ศ. 1835 ด้ำนที่ 1) 1.1 จำกข้อควำมข้ำงต้น กล่ำวถึง ................................................................................................. 1.2 “เมื่อชวั่” หมำยถึง .................................................................................................................. 1.3 “พ่อกู” หมำยถึง .................................................................................................................... “1296 ศก (ปี ) กุน พระบำทกุมรเดงอัญฦำไทยรำช ผู้เป็ นรำชนัดดำของพระบำท กัมรเองอัญศรีรำมรำช เสด็จนำ พลพยทุเสนำท้งัหลำยออกมำจำกเมือศรีสัชชนำลยั... เข้ำเสวยรำชย์...ในเมืองสุโขทัย...พระนำมว่ำพระบำทกัมรเดงอัญศรีสุรยพงศรำมหำธรรม รำชำธิรำช...” (จำรึกวัดป่ ำมะม่วง หรือจำรึกหลักที่ 4 ภำษำเขมร ด้ำนที่ 1) 2.1 จำกข้อควำมข้ำงต้นเทียบได้กับศักรำช .................................................................................. 2.2 มหำศักรำช 1269 เทียบเป็ น พ.ศ. ........................................................................................ 2.3 ผู้เป็ นหลำนของพ่อขุนรำมค ำแหงมหำรำช ซึ่งยกทัพมำจำกเมืองศรีสัชนำลัยปรำบศัตรู แลว้ข้ึนครองรำชยเ์มืองสุโขทยัมีพระนำมว่ำ .............................................................................. แบบฝึ กหัดที่ 4
22 “ศักรำช 954 ....เสด็จพยุทยำตรำโดยทำงสฤลมำรค.. วัน 2 ฯ2 2 ค ่ำ เวลำรุ่งแล้ว 5 นำฬิกำ 3 บำท ...” 3.1 ศักรำชในข้อควำมข้ำงต้น หมำยถึง ...................................................................................... 3.2 ข้อควำมข้ำงต้น เทียบเป็ น พ.ศ. ........................................................................................... 3.3 วัน 2 ฯ2 2 ค ่ำ เป็ นกำรนับวันจันทรคติ หมำยถึง .................................................................. ....................................................................................................................................................... “1205 ศก ปีมะแม พ่อขุนรำมคำ แหง หำใครใจในใจ แลใส่ลำยสือไทยน้ี ลำยสือไทยน้ีจึงมีเพื่อขุนผูน้ ้นั ใส่ไว”้ 4.1 จำกขอ้ควำมน้ีเทียบกบัพุทธศกัรำชใด ..................................................................................... 4.2 ผู้ประดิษฐ์อักษรไทย คือ ....................................................................................................... 4.3 “ 1205 ศก ปี มะแม” เป็ น........................................................................................................ “ศักรำช 712 ขำลศก วัน 6 ฯ6 5 ค ่ำ เวลำรุ่งแล้ว 3 นำฬิกำ 9 บำท แรกสถำปนำกรุงพระนครศรีอยุธยำ” 5.1 จำกข้อควำมข้ำงต้นเทียบได้กับศักรำช .................................................................................. 5.2 ข้อควำมข้ำงต้นเทียบเป็ น พ.ศ. ............................................................................................. 5.3 “เวลำรุ่งแล้ว 3 นำฬิกำ 9 บำท” หมำยถึง ........................................................................... \
23 แบบทดสอบหลังเรียน เรื่อง การแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ไทย ค าชี้แจง แบบทดสอบชุดน้ีเป็นแบบปรนยั4 ตวัเลือก จำ นวน 10 ขอ้10 คะแนน ค าสั่ง จงกำกบำท () เลือกข้อที่ถูกต้องเพียงข้อเดียวลงในกระดำษค ำตอบ 1.มนุษยใ์นดินแดนไทยยคุใด เริ่มรู้จกัเพำะปลูก เล้ียงสัตว์และก่อต้งัเป็นชุมชนก่อนยคุอื่น ๆ ก. ยคุหินเก่ำ ข. ยุคหินใหม่ ค.ยุคส ำริด ง.ยุคเหล็ก 2.กำรคน้พบสิ่งใดทำ ให้มนุษยก์ำ้วเขำ้สู่สมยัประวตัิศำสตร์ ก. กำรปลูกข้ำว ข. กำรชลประทำน ค. กำรท ำกระดำษ ง. กำรประดิษฐ์ตัวอักษร 3. เหตุกำรณ์สมยัประวตัิศำสตร์ในดินแดนไทยขอ้ใด เกิดในพุทธศตวรรษที่16และเกิดก่อนขอ้อนื่ๆ ท้งัหมด ก.อำณำจักรทรำวดีล่มสลำย ข. กำรก่อต้งัอำณำจกัรสุโขทยั ค. ก ำเนิดตัวอักษรไทยสมัยสุโขทัย ง. พระยำมงัรำยก่อต้งัอำณำจกัรลำ้นนำ 4. ช่วงเวลำต้งัแต่รัชสมยัสมเด็จพระบรมไตรโลกนำถถึงรัชสมัยสมเด็จพระนำรำยณ์มหำรำช เป็ นสมัยที่กำรเมืองและเศรษฐกิจเข้มแข็งถือเป็ นประวัติศำสตร์อยุธยำสมัยใด ก. สมัยอยุธยำตอนต้น ข. สมัยอยุธยำตอนกลำง ค. สมัยอยุธยำตอนปลำย ง. สมัยปฏิรูป 5. ช่วงเวลำสมยัรัชกำลที่4 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์จนถึงก่อนกำรเปลี่ยนแปลงกำรปกครอง พ.ศ. 2475 เป็ นสมัยประวัติศำสตร์ยุคใด ก. สมัยโบรำณ ข. สมัยรำชำธิปไตย ค. สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ง. สมัยรัตนโกสินทร์ยุคปรับปรุงประเทศ
24 6. สมยัก่อนประวตัิศำสตร์ในดินแดนประเทศไทย ยุคใดมีเจริญมำกที่สุด ก. ยคุหินเก่ำ ข. ยุคหินใหม่ ค. ยุคส ำริด ง. ยุคเหล็ก 7. กำรศึกษำเรื่องรำวของมนุษยส์มยัก่อนประวตัิศำสตร์ในดินแดนไทยตอ้งใช้หลกัฐำนทำงโบรำณคดี ดงัต่อไปน้ียกเว้น ข้อใด ไม่ใช่ ก. ศิลำจำรึก ข. ซำกโครงกระดูกมนุษย์ ค. เครื่องมือเครื่องใช้ท ำด้วยหิน ง. เครื่องประดับที่ท ำด้วยโลหะ 8. หลกัฐำนประเภทใดใช้ศึกษำยคุหินเก่ำในดินแดนประเทศไทย ก. ก ำไลส ำริด ข. ซำกเมืองโบรำณ ค. อำวุธและเครื่องใช้ท ำด้วยหิน ง. ตัวอักษรรูปภำพที่ภำชนะดินเผำ 9. ข้อใด ไม่ใช่ ควำมเจริญของมนุษย์ยุคหินใหม่ในดินแดนประเทศไทย ก. เครื่องมือหินขัด ข. ก ำไลโลหะส ำริด ค. กำรท ำพิธีฝังศพ ง. กำรเพำะปลูก เล้ียงสัตว์ 10. ควำมเจริญของยคุเหล็กในดินแดนประเทศไทยมีลกัษณะเด่นกว่ำสมยักอ่นประวตัิศำสตร์ยุคอื่นๆ ด้ำนใด ก. รู้จักใช้ไฟ ข. รู้จักใช้โลหะเหล็ก ค. ประดิษฐ์ตัวอักษรรูปภำพ ง. ใช้เงินตรำแลกเปลี่ยนสินค้ำ
25 เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน 1. ง 2. ก 3. ค 4. ข 5. ข 6. ข 7. ง 8. ก 9. ข 10. ง
26 สมัยก่อนประวัติศาสตร์ 1. แบ่งตำมลักษณะเครื่องมือหินไดแ้ก่ยคุหินเก่ำ ยคุหินใหม่ 2. แบ่งตำมลกัษณะเครื่องมือโลหะ ไดแ้ก่ยคุสำ ริด ยุคเหล็ก สมัยประวัติศาสตร์ 1. แบ่งตำมรำชอำณำจกัรหรือรำชธำนีไดแ้ก่สมยัสุโขทยัสมยัอยธุยำ สมยัธนบุรี สมัยรัตนโกสินทร์ 2. แบ่งตำมหลกัสำกล ไดแ้ก่สมยัโบรำณ สมยัใหม่ หรือสมัยปรับปรุงประเทศ และสมัยปัจจุบันหรือสมัยประชำธิปไตย ค าชี้แจง ให้นักเรียนอธิบำยเกี่ยวกบัหลกัเกณฑก์ำรแบ่งยคุสมยัของไทยในสมยัก่อนประวตัิศำสตร์และ สมัยประวัติศำสตร์มำพอสังเขป(10 คะแนน) เฉลยแนวค าตอบแบบฝึ กหัดที่ 1 ข้ึนอยกู่บัดุลยพินิจของครูผูส้อน
27 ชื่อยุค ช่วงเวลา ลักษณะการด าเนินชีวิต ยคุหินเก่ำ 2,500,000 ปี - 10,000 ปี ล่วงมำแล้ว มนุษย์ด ำรงชีวิตด้วยกำรล่ำสัตว์ เก็บหำอำหำร อำศัย อยใู่นถ้ำ ใชเ้ครื่องมือหินที่ทำ หยำบ ๆ รู้จกัเขียนภำพ ตำมผนงัถ้ำ ยุคหินใหม่ 8,000 ปี –4,000 ปี ล่วงมำแล้ว มนุษยใ์นยคุน้ีดำ รงชีวิตโดยกำรเพำะปลูกเล้ียงสัตว์ ต้งัหลกัแหล่งถำวร ทำ เครื่องดินเผำ ทำ เครื่องประดบั ยุคส ำริด 4,000 ปี –3,000 ปี ล่วงมำแล้ว มนุษยอ์ำศยัอยเู่ป็นชุมชนใหญ่ข้ึน ดำ รงชีวิตดว้ยกำร เพำะปลูก รู้จักปลูกข้ำวมีกำรเล้ียงสัตว์เช่น ววัหมู มีชีวิตควำมเป็ นอยู่ดีกว่ำยุคหินใหม่ รู้จักท ำส ำริดเป็ น เครื่องใช้ เครื่องประดับ ยุคเหล็ก 4,000 ปี –3,000 ปี ล่วงมำแล้ว กำรดำ รงชีวิตเจริญข้ึนและซบัซ้อนกว่ำยคุสำ ริด มีกำร ติดต่อค้ำขำย และรับอำรยธรรมจำกต่ำงแดน ท ำให้ ผู้คนมีควำมเจริญแตกต่ำงกัน มีกำรน ำเหล็กมำท ำเป็ น เครื่องมือ เครื่องใช้ ซึ่งมีควำมคงทนกว่ำส ำริด จึงใช้ งำนได้ดีกว่ำ เฉลยแบบฝึ กหัดที่ 2
28 สมัยประวัติศำสตร์ ของประเทศไทย สมัยอำณำจักรโบรำณ หรือสมยัก่อนสุโขทยั ดินแดนที่ของประเทศไทย ในปัจจุบันน่ำจะอยู่บริเวณ ภำคกลำงของดินแดนไทย สมัยสุโขทัย (รำว พ.ศ. 1792 -2006) เริ่มต้งัแต่กำร สถำปนำอำณำจักรสุโขทัย จนรวมเข้ำเป็ นส่วนหนึ่ง ของอำณำจักรอยุธยำ สมัยอยุธยำ (พ.ศ. 1893 – 2310) เมื่ออำณำจักร สุโขทัยเสื่อมอ ำนำจคนไทย ทำงลุ่มน้ำ เจำ้พระยำไดต้้งั อำณำจักรใหม่ สมัยรัตนโกสินทร์ (พ.ศ. 2325 – ปัจจุบัน) เริ่มจำกสมยั พระบำทสมเด็จพระ พุทธยอดฟ้ำจุฬำโลก มหำรำชจนถึงปัจจุบัน สมัยธนบุรี (พ.ศ.2310-2325)เป็ น สมัยกอบกู้อิสรภำพของ บ้ำนเมืองหลังจำกเสีย กรุงศรีอยุธยำ เฉลยแนวค าตอบแบบฝึ กหัดที่ 3 ข้ึนอยกู่บัดุลยพินิจของครูผูส้อน
29 ค าชี้แจง ให้นกัเรียนอ่ำนขอ้ควำมเกี่ยวกบัเหตุกำรณ์ทำงประวตัิศำสตร์ต่อไปน้ีแลว้วิเครำะห์ ตำมประเด็นก ำหนด (10 คะแนน) “เมื่อชวั่พ่อกูกูบำ เรอแก่พ่อกูกูบำ เรอแก่แม่กูกูไดต้วัเน้ือตวัปลำ กูเอำมำแก่พ่อกู กูไดห้มำกสม้หมำกหวำน อนั ใดกินอร่อยกินดีกูเอำมำแก่พ่อกู...” (จำรึกพ่อขุนรำมค ำแหง พ.ศ. 1835 ด้ำนที่ 1) 1.1 จำกข้อควำมข้ำงต้น กล่ำวถึง ช่วงเวลำ หรือสมัย 1.2 “เมื่อชวั่” หมำยถึง เมื่อคร้ัง, เมื่อสมัย 1.3 “พ่อกู” หมำยถึง พ่อขุนศรีอินทรำทิตย์ “1296 ศก (ปี ) กุน พระบำทกุมรเดงอัญฦำไทยรำช ผู้เป็ นรำชนัดดำของพระบำท กมัรเองอญัศรีรำมรำช เสด็จนำ พลพยทุเสนำท้งัหลำยออกมำจำกเมือศรีสัชชนำลัย... เข้ำเสวยรำชย์...ในเมืองสุโขทัย...พระนำมว่ำพระบำทกัมรเดงอัญศรีสุรยพงศรำมหำธรรม รำชำธิรำช...” (จำรึกวัดป่ ำมะม่วง หรือจำรึกหลักที่ 4 ภำษำเขมร ด้ำนที่ 1) 2.1 จำกข้อควำมข้ำงต้นเทียบได้กับศักรำช มหำศักรำช 2.2 มหำศักรำช 1269 เทียบเป็ น พ.ศ. 1890 2.3 ผู้เป็ นหลำนของพ่อขุนรำมค ำแหงมหำรำช ซึ่งยกทัพมำจำกเมืองศรีสัชนำลัยปรำบศัตรู แลว้ข้ึนครองรำชยเ์มืองสุโขทยัมีพระนำมว่ำ สมเด็จพระมหำธรรมรำชำธิรำช เฉลยแบบฝึ กหัดที่ 4
30 “ศักรำช 954 ....เสด็จพยุทยำตรำโดยทำงสฤลมำรค.. วัน 2 ฯ2 2 ค ่ำ เวลำรุ่งแล้ว 5 นำฬิกำ 3 บำท ...” 3.1 ศักรำชในข้อควำมข้ำงต้น หมำยถึง จุลศักรำช (จ.ศ.) 3.2 ข้อควำมข้ำงต้น เทียบเป็ น พ.ศ. 2135 3.3 วัน 2 ฯ2 2 ค ่ำ เป็ นกำรนับวันจันทรคติ หมำยถึง วันจันทร์ เดือนยี่ แรม 2 ค ่ำ “1205 ศก ปีมะแม พ่อขุนรำมคำ แหง หำใครใจในใจ แลใส่ลำยสือไทยน้ี ลำยสือไทยน้ีจึงมีเพื่อขุนผูน้ ้นั ใส่ไว”้ 4.1 จำกขอ้ควำมน้ีเทียบกบัพุทธศกัรำชใด 1826 4.2 ผู้ประดิษฐ์อักษรไทย คือ พ่อขุนรำมค ำแหงมหำรำช 4.3 “ 1205 ศก ปี มะแม” เป็ นมหำศักรำช “ศักรำช 712 ขำลศก วัน 6 ฯ6 5 ค ่ำ เวลำรุ่งแล้ว 3 นำฬิกำ 9 บำท แรกสถำปนำกรุงพระนครศรีอยุธยำ” 5.1 จำกข้อควำมข้ำงต้นเทียบได้กับศักรำช จุลศักรำช 5.2 ข้อควำมข้ำงต้นเทียบเป็ น พ.ศ. 1893 5.3 “เวลำรุ่งแล้ว 3 นำฬิกำ 9 บำท” หมำยถึง เวลำ 9 นำฬิกำ 54 นำที
31 เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน 1. ข 2. ง 3. ก 4. ข 5. ง 6. ง 7. ก 8. ค 9. ข 10. ข
32 บรรณานุกรม กระทรวงศึกษำธิกำร. หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน ประวัติศาสตร์เล่ม 1 (ประวัติศาสตร์ไทย ชั้นมัธยมศึกษา 4-6) . กรุงเทพฯ : สกสค. ลำดพร้ำว,2553. ณรงค์ พ่วงพิศ และคณะ. หนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐานประวัติศาสตร์ไทย ม.4-6.ส ำนักพิมพ์ อักษรเจริญทัศน์,2553. ศิริพร ดำบเพชรและคณะ. ประวัติศาสตร์ ม.4-6. กรุงเทพฯ: อักษรเจริญทัศน์ อจท.จ ำกัด, ม.ป.ป. สัญชัย สุวังบุตร และคณะ. หนังสือเรียนประวัติศาสตร์สากล ม.4-6.กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน์, 2554.