คู่มือการวัดผลและการประเมินผลการเรียน

คู่มือการวัดผล

และการประเมินผลการเรียน

หลักสูตรการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาขั้นพื้ นฐาน
พุ ทธศักราช 2551

ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอเมืองอุทัยธานี

สำนักงาน กศน.จังหวัดอุทัยธานี
สำนักงาน กศน.

คำนำ

ตามที่กระทรวงศึกษาได้ประกาศใช้หลักสูตรการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาขั้นพื้นฐา น
พุทธศักราช 2551 นั้น ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอ เมืองอุทัยธานี
จึงได้จัดทำคู่มือการวัดและการประเมินผลการเรียนให้สอดคล้องกับหลักสูตรการศึกษานอกระบบ
ระดับการศึกษาข้ันพื้นฐาน พทุ ธศกั ราช 2551 เพือ่ ส่งเสริมสนับสนุนใหส้ ถานศึกษาดำเนินไปตามกรอบการวัด
และการประเมินผลการเรยี นรู้ใหก้ ับผเู้ รยี นอยา่ งท่วั ถึงมีคุณภาพได้มาตรฐาน

ในการจัดทำคู่มือการวัดและการประเมินผลการเรียนให้สอดคล้องกับหลักสูตรการศึกษานอกระบบ
ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดีจากบุคลากรทางการศึกษานอก
ระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอเมืองอุทัยธานี และผู้อำนวยการศูนย์การศึกษานอกระบบ
และการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอเมืองอทุ ยั ธานี จงึ ขอขอบคุณไว้ ณ โอกาสน้ี

ระเบยี บศนู ย์การศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอเมอื งอุทัยธานี
ว่าดว้ ยการประเมินผลการเรียนตามหลักสตู รการศึกษานอกระบบ
ระดับการศึกษาขน้ั พืน้ ฐาน พทุ ธศกั ราช 2551
พ.ศ. 2553
------------------------------------

หลักสูตรการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน พุทธศักราช 2551 ได้กำหนดให้
การวัดและประเมินผลการเรียน เป็นกระบวนการท่ีให้ได้มาซ่ึงข้อมูลสารสนเทศท่ีแสดงถึงการพัฒนา
ความก้าวหน้า ความสำเร็จ ผลสัมฤทธ์ิทางการเรียนของผู้เรียน และข้อมูลที่จะเป็นประโยชน์ต่อการส่งเสริมให้
ผู้เรียนเกิดการพัฒ นาและเรียนรู้ได้เต็มศักยภาพ เกิดทักษะกระบวนการและค่านิยมที่พึงประสงค์
ซึ่งสถานศึกษาในฐานะเป็นผู้รับผิดชอบการจัดการศึกษา จะต้องจัดทำระเบียบ และแนวปฏิบัติในการวัดและ
ประเมินผลการเรียนของสถานศึกษา เพ่ือให้บุคลากรท่ีเกี่ยวข้องทุกฝ่ายถือปฏิบัติร่วมกัน และเป็นไป
ในมาตรฐานเดยี วกนั

ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอเมืองอุทัยธานี จึงเห็นสมควรจัดทำ
ระเบียบว่าด้วยการประเมินผลการเรียนตามหลักสูตรการศึกษานอกระบบ ระดับการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน
พุทธศักราช 2551 ดังน้ี

ข้อ 1 ระเบียบนี้เรียกว่า “ระเบียบศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย
อำเภอนครชัยศรี ว่าด้วยการประเมินผลกาเรียนตามหลักสูตรการศึกษานอกระบบ ระดับการศึกษาข้ันพื้นฐาน
พทุ ธศกั ราช 2551 พ.ศ. 2553”

ข้อ 2 ให้ใช้ระเบยี บนีต้ ัง้ แต่ปกี ารศกึ ษา 2553 เป็นตน้ ไป
ขอ้ 3 ให้ใช้ระเบียบนี้ควบคู่กับหลักสตู รสถานศึกษาศูนย์การศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตาม
อัธยาศัยอำเภอนครชยั ศรี
ข้อ 4 ให้ผู้อำนวยการศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอนครชัยศรี
รกั ษาการใหเ้ ป็นไปตามระเบยี บและให้มีอำนาจตคี วามและวินิจฉยั ปญั หาเกยี่ วกับการปฏิบัตติ ามระเบียบน้ี

ข

หมวด 1
หลกั การในการประเมนิ ผลการเรียน
ขอ้ 5 การประเมนิ ผลการเรยี นให้เป็นไปตามหลกั การดังน้ี
(1) สถานศึกษาและหน่วยงานต้นสังกัดเป็นผู้รับผิดชอบในการวัดและประเมินผลการ
เรยี นของผูเ้ รยี น
(2) เปดิ โอกาสใหผ้ ู้เกย่ี วข้องมีส่วนร่วมในการวัดและประเมินผลการเรยี น
(3) ให้มีการประเมินผลการเรียนเปน็ รายวิชาตามโครงการสร้างหลักสูตร
(4) การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ให้ดำเนินการควบคู่ไปกับกระบวนการจัดการ
กิจกรรมเรียนรู้ โดยต้องดำเนินการด้วยวิธีการและเครื่องมือท่ีหลากหลายให้สอดคล้องกับระดับการศึกษาและ
ธรรมชาติรายวชิ า
(5) สถานศึกษาต้องเปิดโอกาสให้มีการเทียบโอนผลการเรียน ระหว่างสถานศึกษาและ
รูปแบบการศึกษาตา่ งๆ
(6) การวัดและประเมินผล จะต้องได้มาตรฐานและมีคุณภาพท่ีหน่วยงานต้นสังกัด
กำหนด

หมวด 2
วธิ กี ารประเมินผลการเรียน
ข้อ 6 การวัดผลและประเมินผลการเรียน สถานศึกษาต้องดำเนินการวัดและประเมินผลผู้เรียน
ดังน้ี
(1) การวัดและประเมนิ ผลเป็นรายวิชา
1.1 การวัดและประเมินผลก่อนเรียน เป็นการตรวจสอบความรู้ ความพร้อม
ของผู้เรียนเพ่ือเป็นข้อมูลพื้นฐานในการจัดกระบวนการเรียนรู้ให้เหมาะสม โดยสัมภาษณ์ สอบถาม ทดสอบ
และอ่นื ๆ
1.2. การวัดและประเมินผลระหว่างการวัดและประเมินผลระหว่างภาคเรียน
เปน็ การประเมินเพื่อทราบความก้าวหนา้ ทัง้ ดา้ นความรู้ ทักษะเจตคติและพฤตกิ รรมการเรียนของผ้เู รยี น
1.3 การวัดและประเมินผลปลายภาคเรียน วัตถุประสงค์เพ่ือทราบ
ผลการเรียนรโู้ ดยรวมของผู้เรียนในแต่ละรายวิชา โดยใชเ้ ครอื่ งมอื เช่นแบบปรนยั อตั นยั ประเมนิ การปฏิบตั ิ
(2) การประเมินกิจกรรมพัฒนาคุณ ภาพชีวิต (กพช.) ประเมินจากโครงการ
หรือกิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิต และให้ผู้เกี่ยวข้องมีส่วนร่วมในการประเมิน ซ่ึงผู้เรียนทุกคนต้องทำกิจกรรม
พฒั นาคุณภาพชวี ิต เพ่ือการพัฒนาตนเอง ครอบครวั ชุมชนและสงั คม จำนวนไม่น้อยกวา่ 100 ชั่วโมง
(3) การประเมินคุณธรรม คณะกรรมการการวัดและประเมินผลของสถานศึกษา
พิจารณาคุณธรรมเบื้องต้น ที่สำนักงาน กศน. กำหนด ซ่ึงสถานศึกษาสามารถกำหนดเพิ่มเติมได้ โดยเสนอ
ขอความเห็นชอบจากคณะกรรมการสถานศึกษาและประกาศให้ผู้เก่ียวข้องได้รับทราบและมีส่วนร่วมในการ
ประเมินคณุ ธรรม

ค

(4) การประเมินคณุ ภาพการศึกษานอกระบบระดบั ชาติ สถานศึกษาจะตอ้ งจดั ใหผ้ ู้เรียน
ทุกคนที่เรียนในภาคเรียนสุดท้ายของทุกระดับการศึกษา ได้เข้ารับการประเมินคุณภาพการศึกษานอกระบบ
ระดับชาติ ตามท่ีสำนักงาน กศน. กำหนด ทั้งนี้ผลการประเมินคุณภาพการศึกษานอกระบบระดับชาติ
ผา่ นหรอื ไมผ่ ่าน ไมม่ ผี ลตอ่ การจบหลักสตู รของผู้เรยี น

หมวด 3
การตดั สนิ ผลการเรยี นและการจบหลักสตู ร
ข้อ 7 หลักเกณฑ์การตัดสนิ ผลการเรยี น

(1) การตัดสินผลการเรียนรายวิชา ให้นำคะแนนระหว่างภาคเรียนมารวมกับคะแนน

ปลายภาคเรียน และจะต้องได้คะแนนไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 จึงจะถือว่าผ่านการเรียนรายวิชานั้น แล้วนำคะแนน

ไปเปรียบเทยี บกับเกณฑท์ ก่ี ำหนดโดยใหค้ า่ ระดบั ผลการเรียน เปน็ 8 ระดบั ดังนี้

ได้คะแนนร้อยละ 80 – 100 ให้ระดับ 4 หมายถงึ ดีเยีย่ ม

ไดค้ ะแนนรอ้ ยละ 75 – 79 ใหร้ ะดับ 3.5 หมายถงึ ดมี าก

ได้คะแนนร้อยละ 74 – 70 ให้ระดบั 3 หมายถึง ดี

ไดค้ ะแนนรอ้ ยละ 69 – 65 ใหร้ ะดบั 2.5 หมายถึง ค่อนขา้ งดี

ได้คะแนนร้อยละ 64 – 60 ใหร้ ะดับ 2 หมายถึง ปานกลาง

ได้คะแนนรอ้ ยละ 59 – 55 ใหร้ ะดับ 1.5 หมายถงึ พอใช้

ไดค้ ะแนนรอ้ ยละ 54 – 50 ใหร้ ะดับ 1 หมายถึง ผ่านเกณฑ์ข้ันตำ่ ทีก่ ำหนด

ได้คะแนนรอ้ ยละ 0 – 49 ให้ระดบั 0 หมายถึง ตำ่ กวา่ เกณฑข์ ั้นต่ำที่กำหนด

(2) การประเมินกิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิต (กพช.) ให้ผลการประเมินเป็นผ่านและไม่

ผา่ น

(3) การประเมินคุณธรรม ให้ผลการประเมินเป็น 4 ระดับ คือ ดีมาก ดี พอใช้ และ

ปรบั ปรงุ

ขอ้ 8 เกณฑ์การจบหลักสูตร

ผู้เรียนท้ังระดับประถมศึกษา ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น และระดับมัธยมศึกษา

ตอนปลาย มเี กณฑ์การจบหลกั สตู รในแตล่ ะระดบั การศกึ ษา ดังน้ี

(1) ผ่าน เกณ ฑ์ ก ารป ระเมิ น ก ารเรีย น รู้รายวิช าใน แต่ ล ะระดั บ ก ารศึ ก ษ า
ตามโครงสรา้ งหลักสตู ร คอื

1.1 ระดับประถมศึกษา ไม่น้อยกว่า 48 หน่วยกิต แบ่งเป็นวิชาบังคับ
36 หน่วยกิต และวชิ าเลือกไมน่ อ้ ยกว่า 12 หนว่ ยกิต

1.2 ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ไม่น้อยกว่า 56 หน่วยกิต แบ่งเป็น
วิชาบังคบั 40 หน่วยกิต และวิชาเลือกไมน่ อ้ ยกว่า 16 หนว่ ยกิต

ง

1.3 ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ไม่น้อยกว่า 76 หน่วยกิต แบ่งเป็น
วิชาบงั คับ 44 หน่วยกติ และวชิ าเลอื กไม่นอ้ ยกว่า 32 หน่วยกิต

(2) ผ่านเกณฑ์การประเมนิ กจิ กรรมพัฒนาคุณภาพชีวิต (กพช.)
(3) ผ่านการประเมนิ คณุ ธรรม ในระดับพอใชข้ น้ึ ไป
(4) เข้ารบั การประเมินคุณภาพการศกึ ษานอกระบบระดบั ชาติ

หมวด 4
การเทยี บโอนผลการเรียน
ขอ้ 9 การโอนผลการเรียน ให้กระทำได้ 2 วิธี ดังน้ี
(1) การพจิ ารณาจากหลักฐานการศกึ ษา
1.1 พิจารณาหลักฐานการศึกษาจากหลักสูตรท่ีจัดการศึกษาเป็นระดับ
โดยยื่นหลักฐานเพ่ือตรวจสอบผลการเรียน และรายละเอียดเกี่ยวกับระดับช้ันปีท่ีเรียนจบ รายวิชาที่เรียน
ผลการเรียน ความถูกต้องของหลักฐาน โดยหลักฐานท่ีนำมาเทียบโอนผลการเรยี นจะต้องออกเป็นหลักฐานท่ีออก
โด ย สถ าน ศึ ก ษ าขอ งรัฐห รือ เอ ก ช น ท่ี ได้ รับ ก ารรับ รอ งม าต รฐาน ห รือ วิท ยฐาน ะท างการศึ ก ษ า
และประเมนิ ผลการเรยี นให้เปน็ เกรด
1.2 การพิจารณาหลักฐานจากการศึกษาต่อเน่ือง โดยการนำหลักฐานเก่ียวกับ
หลักสูตร เนื้อหาวิชาที่ศึกษา จำนวนช่ัวโมง หน่วยงานท่ีจัดเพ่ือประเมินผลให้สอดคล้องกับรายวิชาตามหลักสูตร
ซ่ึงต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการเทียบโอนผลการเรียนของสถานศึกษา ประเมินผลการเรียนโดยนับ
จำนวนชั่วโมงของหลักสูตร แลว้ เทียบเป็นหน่วยกิต (40 ชว่ั โมง เท่ากบั 1 หน่วยกิต) ผ่านการเรียนรู้มาแลว้ ไม่เกิน
5 ปี นบั ถงึ วนั ย่ืนและใหเ้ ทยี บในระดบั ใดระดับหน่งึ เทา่ นั้น มีการประเมนิ ผลการเทยี บโอนเปน็ “ผา่ น”
(2) การประเมินความรู้และประสบการณ์ เป็นการตรวจสอบและประเมินผล
การเรียนรู้และประสบการณ์ของผู้เรียนที่เกิดจากการประกอบอาชีพ การทำงาน การเรียนรู้ตามอัธยาศัย
โดยใช้กระบวนการต่าง ๆ ในการวัดผลประเมินผล เช่น แบบทดสอบ แบบสัมภาษณ์ หรือการปฏิบัติจริง
เพ่ือประเมินผลการเรยี นรู้ และมีการประเมนิ ผลการเทียบโอนเปน็ “ผา่ น”

จ

หมวด 5
หลกั ฐานการศกึ ษา
ขอ้ 10 ใหส้ ถานศึกษาจดั ให้มีการจัดทำหลกั ฐานการศึกษา ดังตอ่ ไปนี้
(1) เอกสารหลักฐานการศกึ ษาควบคุมและบงั คบั แบบ ประกอบด้วย
1.1 ระเบียนแสดงผลการเรยี น (กศน. 1)
1.2 ประกาศนยี บตั ร (กศน. 2)
1.3 แบบรายงานผู้สำเร็จการศกึ ษา (กศน. 3)
1.4 แบบบันทกึ ผลการพัฒนาคณุ ภาพผเู้ รยี น (กศน. 4)
(2) เอกสารหลักฐานการศึกษาท่ีสถานศึกษาดำเนินการเอง เช่น แบบอนุมัติผลการจบหลักสูตร
แบบรายงานแสดงผลการเรียนเฉล่ีย GPA ของนกั ศกึ ษาระดบั มัธยมศึกษาตอนปลาย และอืน่ ๆ
ขอ้ 11 การออกหลักฐานแสดงผลการเรียนและใบรบั รองตา่ งๆ ใหเ้ ปน็ หนา้ ที่ของสถานศกึ ษา
ข้อ 12 การออกประกาศนียบัตรให้เป็นไปตามระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการออก
ประกาศนียบัตร

ประกาศ ณ วนั ที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2553

( นางศิรพิ ร สดุ เล็ก )
ผูอ้ ำนวยการกศน. อำเภอเก้าเล้ียว
รักษาการในตำแหน่ง ผ้อู ำนวยการ กศน.อำเภอเมืองอุทยั ธานี

ตอนที่ 1
บทนำ

แนวคดิ

หลักการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาข้ันพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 เป็นแนวทางการจัด

การศึกษาสาหรับกลมุ่ เปูาหมายประชาชนท่ัวไปที่ไม่ได้อยู่ในระบบโรงเรียน เพ่ือพัฒนาให้ผู้เรียนสามารถปรับตัว

ให้ทันกับกระแสความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วท้ังด้านสังคมเศรษฐกิจและการเมือง ในยุคโลกาภิวัฒน์ รวมท้ัง

การพัฒนาผู้เรียนให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ เป็นคนดี มีคุณธรรม จริยธรรม ปฏิบัติตนตามบทบาทหน้าที่ท้ังใน

ระดับครอบครวั ชมุ ชน สังคมและประเทศชาติ มีศักยภาพในการประกอบอาชีพ การเรียนรู้อย่างต่อเนื่องตลอด

ชีวติ เพื่อนาไปสู่การพัฒนาท่ยี งั่ ยนื และการอยรู่ ่วมกันอย่างเป็นสุขอันจะนาพาประเทศก้าวไปในทิศทางเดียวกัน

อย่างมนั่ คง

การวัดและประเมินผลการเรียนเป็นภารกิจที่สาคัญประการหนึ่งของสถานศึกษา ที่จะช่วยให้

สถานศึกษาทราบความก้าวหน้าของผู้เรียนทั้งในด้านความรู้ ทักษะ เจตคติ และคุณธรรม จริยธรรม

ซึ่งต้องดาเนินการด้วยวิธีการท่ีหลากหลายเน้นการปฏิบัติจริงท่ีเหมา ะสมกับลักษณะธรรมชาติของรายวิชา

และผลการเรียนรู้ที่คาดหวังในแต่ละสาระการเรียนรู้ ตลอดจนสอดคล้องกับระดับการศึกษา โดยจะต้อง

ดาเนนิ การอย่างต่อเนื่องควบคู่ไปกับการจดั กจิ กรรมการเรียนรู้ของผเู้ รยี น

หลกั การ
1. สถานศึกษาเป็นผรู้ บั ผดิ ชอบในการวดั และประเมนิ ผลการเรยี นของผเู้ รียน
2. เปิดโอกาสใหผ้ ้เู กย่ี วขอ้ งมีส่วนร่วมในการวัดและประเมินผลการเรียน
3. ใหม้ ีการประเมินผลการเรยี นเปน็ รายวชิ าตามโครงสรา้ งหลกั สูตร
4. การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ให้ดาเนินการควบคู่ไปกับกระบวนการจัดกิจกรรม

การเรียนรู้ โดยต้องดาเนินการด้วยวิธีการและเคร่ืองมือท่ีหลายกลายให้สอดคล้องกับระดับการศึกษา และ
ธรรมชาติรายวิชา

5. สถานศึกษาต้องเปิดโอกาสให้มีการเทียบโอนผลการเรียนระหว่างสถานศึกษาและรูปแบบ
การศกึ ษาต่าง ๆ

6. การวดั และประเมินผลจะต้องได้มาตรฐานและมีคุณภาพตามท่หี นว่ ยงานต้นสงั กัดกาหนด

2

กรอบการวัดและประเมนิ ผลการเรยี น

กรอบการวัดและประเมินผลการเรียนตามหลักสูตรการศึกษานอกระบบ ระดับการศึกษา
ขนั้ พื้นฐาน พุทธศักราช 2551

1. การวดั และประเมนิ ผลการเรียนเป็นรายวิชา เป็นการประเมินเพื่อทราบความก้าวหน้าทั้งด้าน
ความรู้ ทักษะ เจตคติ และคณุ ธรรมจรยิ ธรรม อันเปน็ ผลมาจาการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ของสถานศึกษาในแต่
ละรายวชิ า ดว้ ยวธิ ีการท่ีหลากหลาย เช่น การสังเกต การสัมภาษณ์ ประเมินจากแฟูมสะสมงาน ประเมินการ
ปฏิบตั ิตามมาตรฐานการเรยี นรู้ (Performance Evaluation)ประเมินการปฏิบัติจริง(Authentic Assessment)
ทดสอบย่อย (Quiz) ประเมินจากกิจกรรม โครงการหรอแบบฝึกหัด เป็นต้น โดยเลือกให้สอดคล้องและ
เหมาะสมกบั ธรรมชาติของรายวิชาควบคู่ไปกบั กิจกรรมการเรียนรขู้ องผเู้ รียน

การกาหนดคะแนนระหว่างภาคเรียนและปลายภาคเรียนให้เป็นตามเกณฑ์ท่ีสานักงาน กศน.
กาหนด โดยการวดั ผลระหวา่ งภาคเรยี นสถานศกึ ษาเปน็ ผูด้ าเนนิ การ สาหรับการวดั ผลปลายภาคเรียนให้เป็นไป
ตามท่ีสานักงาน กศน. กาหนด

2. การประเมินคุณธรรม เป็นเงื่อนไขหนึ่งท่ีผู้เรียนทุกคนต้องได้รับการประเมินตามเกณฑ์
ที่สถานศึกษากาหนด จึงจะได้รับการพิจารณาให้จบหลักสูตรในแต่ละระดับการศึกษาโดยคณะกรรมการ
การวัดและประเมินผลของสถานศึกษาพิจารณาคุณธรรมเบ้ืองต้น ที่สานักงาน กศน. กาหนด ท้ังนี้สถานศึกษา
สามารถกาหนดเพิม่ เตมิ ได้ โดยเสนอขอความเหน็ ชอบจากคณะกรรมการสถานศึกษาและประกาศให้ผู้เก่ียวข้อง
ไดร้ ับทราบและมีสว่ นร่วมในการประเมนิ คณุ ธรรม

3. การประเมนิ กจิ กรรมพฒั นาคณุ ภาพชวี ติ (กพช.) เปน็ เงอ่ื นไขในการจบหลักสูตรในแต่ละระดับ
การศกึ ษา ซึ่งผูเ้ รยี นทกุ คนต้องทากิจกรรมพฒั นาคุณภาพชีวติ เพ่อื การพัฒนาตนเอง ครอบครัว ชุมชนและสังคม
จานวนไม่น้อยกว่า 200 ช่ัวโมง ตามเกณฑ์การประเมินที่สถานศึกษากาหนด โดยประเมินจากโครงการ
หรือกจิ กรรมพัฒนาคณุ ภาพชวี ิต และใหผ้ ้เู กี่ยวข้องมสี ่วนร่วมในการประเมิน

4. การประเมินคุณภาพการศึกษานอกระบบระดับชาติ สถานศึกษาจะต้องจัดให้ผู้เรียน
ทุกคนที่เรียนในภาคเรียนสุดท้ายของทุกระดับการศึกษา ได้เข้ารับการประเมินคุณภาพการศึกษานอกระบบ
ระดบั ชาติ ตามที่สานกั งาน กศน. กาหนด

ผลการประเมินคุณภาพการศึกษานอกระบบระดับชาติ ผ่านหรือไม่ผ่านไม่มีผลต่อการจบ
หลักสูตรของผู้เรียน แต่จะนาไปใช้ในการวางแผนพัฒนาคุณภาพผู้เรียน และคุณภาพการศึกษาของแต่ละ
สถานศึกษา และภาพรวมของสานักงาน กศน. ต่อไป

3

ตอนที่ 2

แนวปฏบิ ตั ิการวดั และประเมนิ ผลการเรยี น

การวัดและประเมินผลการเรียนตามหลักสูตรการศึกษานอกระบบ ระดับการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน
พุทธศักราช 2551 มีเปูาหมายสาคัญเพื่อนาผลการประเมินไปพัฒนาผู้เรียนให้บรรลุมาตรฐานการเรียนรู้ของ
หลักสูตร โดยนาไปใช้เป็นข้อมูลในการปรับปรุงแก้ไข ส่งเสริมการเรียนรู้และพัฒนาการผู้เรียน และนาไป
ปรับปรุงแก้ไขการจัดกระบวนการเรียนรู้ให้มีประสิทธิภาพย่ิงขึ้น รวมทั้งนาไปใช้ในการพิจารณาตัดสิน
ความสาเรจ็ ทางการศึกษาของผเู้ รียน

การวัดและประเมินผลการเรียนตามหลักสูตรการศึกษานอกระบบ ระดับการศึกษาข้ันพื้นฐาน
พุทธศักราช 2551 มี 2 ลกั ษณะ ได้แก่

1. การวัดและประเมินผลการเรยี น
1.1 การวัดและประเมนิ ผลการเรยี นรายวิชา
1.2 การประเมินกจิ กรรมพัฒนาคุณภาพชีวติ
1.3 การประเมนิ คณุ ธรรม

2. การประเมนิ คุณภาพการศึกษานอกระบบระดับชาติ

การวัดและประเมินผลการเรียน
1. การวดั และประเมินผลรายวิชา
หลักสูตรการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 กาหนด

สาระการเรียนรู้ ประกอบด้วย 5 สาระการเรียนรู้ คือ ทักษะการเรียนรู้ ความรู้พื้นฐาน การประกอบอาชีพ
ทักษะการดาเนินชีวิต และการพัฒนาสังคม โดยแต่ละสาระการเรียนรู้ประกอบด้วยรายวิชาต่าง ๆ กาหนดให้มี
การวัดและประเมินผลเป็นรายวชิ าก่อนเรียน ระหวา่ งภาคเรยี น และปลายภาคเรียน เพ่ือทราบความก้าวหน้าท้ัง
ด้านความรู้ ทกั ษะ เจตคติ และคณุ ธรรมจริยธรรม อันเป็นผลมาจากการจัดกิจกรรม การเรียนรู้ของสถานศึกษา
ในแต่ละรายวิชาด้วยวิธีการท่ีหลากหลาย เช่น การสังเกต การสัมภาษณ์ ประเมินจากแฟูมสะสมงาน ประเมิน
การปฏิบัติตามมาตรฐานการเรียนรู้ (Performance Evaluation) ประเมิน การปฏิบัติจริง (Authentic
Assessment) ทดสอบย่อย (Quiz) ประเมินจากกิจกรรม โครงงานหรือแบบฝึกหัด เป็นต้น โดยเลือกให้
สอดคล้อง และเหมาะสมกบั ธรรมชาติของรายวชิ าควบค่ไู ปกับกิจกรรม การเรียนรู้ ของผูเ้ รียน

การกาหนดคะแนนระหว่างภาคเรียนและปลายภาคเรียนให้เป็นไปตามเกณฑ์ที่สานักงาน กศน.
กาหนด โดยการวัดผลระหว่างภาคเรียนสถานศึกษาเป็นผู้ดาเนินการ สาหรับการวัดผลปลายภาคเรียน
ให้เป็นไปตามท่สี านกั งาน กศน. กาหนด

4

แผนภมู ิกรอบการวัดผลและประเมนิ ผลรายวิชา

ก่อนเรียน ขอ้ มูลพ้นื ฐาน
ของผูเ้ รียน

การวดั และ ระหว่างภาคเรียน สอบซ่อม
ประเมนิ ผล สถานศึกษาประเมินดว้ ยวิธีการที่หลากหลาย ไม่ผา่ น

รายวชิ า

ปลายภาคเรียน ผา่ น
เป็ นไปตามที่ สานกั งาน กศน. กาหนด
บนั ทึกใน
เอกสารการเรี ยน

แนวทางการวัดและประเมนิ ผลรายวิชา สถานศกึ ษาควรดาเนินการประเมินผลรายวิชาดงั น้ี
1.1 การวัดและประเมินผลก่อนเรียน เป็นการตรวจสอบความรู้ ทักษะและ

ความพร้อมต่าง ๆ ของผู้เรียน เพื่อเป็นข้อมูลพ้ืนฐานในการจัดกระบวนการเรียนรู้ให้เหมาะสมกับสภาพ
ความพร้อมและความรพู้ นื้ ฐานของผู้เรียน

1.2 การวัดและประเมินผลระหว่างภาคเรียน (60%) ให้สถานศึกษาดาเนินการ
ประเมินผลระหว่างภาคเรียน เพื่อทราบความก้าวหน้าทั้งด้านความรู้ ทักษะ เจตคติ และพฤติกรรมการเรียน
การรว่ มกจิ กรรมและผลงาน อันเป็นผลมาจากการจดั กิจกรรมการเรียนรู้ โดยจาแนกเปน็ 2 ส่วนดังนี้

1) กาหนดสัดส่วนการวัดและประเมินผลใน สาระความรู้พื้นฐาน ระหว่าง
ภาคเรียนเป็นไปตามเกณฑ์ที่สานักงาน กศน. กาหนด โดยการประเมินระหว่างภาคเรียนให้มี การประเมินผล
ด้วยวิธีการท่ีหลากหลายเป็นระยะ ๆ อย่างต่อเน่ือง เพื่อทราบพัฒนาการของผู้เรียน ทั้งนี้สถานศึกษาอาจ
กาหนดให้มีการทดสอบระหว่างภาคเรียนได้ตามความเหมาะสม และจัดให้มีการประเมินด้วยวิธีอ่ืน ๆ เช่น
ทาแบบฝึกหัดและรายงาน การนาเสนอผลงาน การทาแฟูมหรือโครงงาน ฯลฯ โดยสถานศึกษาควรกาหนด
คะแนนระหว่างภาคเรียนว่าจะประเมินจากกิจกรรมอะไร ในสัดส่วนคะแนนเท่าไรตามความเหมาะสม ข้อมูล
จากการประเมนิ กิจกรรมในแต่ละครัง้ ให้สถานศึกษานาไปพฒั นาปรบั ปรุง การเรยี นรู้ของผู้เรียน

5

2) การกาหนดสัดส่วนการวัดและประเมินผลในอีก 4 สาระ ได้แก่
สาระทักษะการเรียนรู้ สาระการประกอบอาชีพ สาระทักษะการดาเนินชีวิต และสาระการพัฒนาสังคม
การวัดและประเมนิ ผล อาจใชว้ ิธกี ารทห่ี ลากหลายใหส้ อดคล้องกบั สาระรายวชิ า วิถีชวี ิต และกระบวนการเรียนรู้
เช่น การประเมินความรู้ความเข้าใจ การประเมินทักษะการปฏิบัติ ฯลฯ โดยสถานศึกษาควรกาหนดคะแนน
ระหว่างภาคเรียนว่าจะประเมินจากกิจกรรมอะไรในสัดส่วนคะแนนเท่าไรตามความเหมาะสม ข้อมูลจากการ
ประเมนิ กิจกรรมในแตล่ ะคร้ังใหส้ ถานศกึ ษานาไปพฒั นาปรับปรงุ การเรียนรู้ของผ้เู รยี น

1.3 การวดั และประเมินผลปลายภาคเรียน (40%) มีวัตถุประสงค์เพื่อทราบผลการ
เรียนรู้โดยรวมของผู้เรียนท่ีได้เรียนตามสาระและมาตรฐานการเรียนรู้ของแต่ละรายวิชา โดยอาจใช้เคร่ืองมือที่
หลากหลายตามลักษณะของรายวชิ า เช่นแบบทดสอบปรนัย แบบทดสอบอตั นยั แบบประเมินการปฏบิ ัติเป็นต้น

1.4 การตัดสินผลการเรียนรายวิชา การตัดสินผลการเรียนรายวิชา ให้นาคะแนน
ระหว่างภาคเรียนมาร่วมกบั คะแนนปลายภาคเรยี น และจะต้องได้คะแนนไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 จึงจะถือว่าผ่าน
การเรียนในรายวิชาน้ัน แล้วนาคะแนนไปเปรียบเทียบกับเกณฑ์ท่ีสถานศึกษากาหนดเพื่อให้ค่าระดับ
ผลการเรียน

การใหค้ ่าระดับผลการเรยี นใหก้ าหนดเป็น 8 ระดับ ดังน้ี
ได้คะแนนร้อยละ 80 – 100 ใหร้ ะดบั 4 หมายถงึ ดเี ยีย่ ม
ได้คะแนนรอ้ ยละ 75 – 79 ใหร้ ะดบั 3.5 หมายถึง ดีมาก
ได้คะแนนร้อยละ 70 – 74 ใหร้ ะดับ 3 หมายถงึ ดี
ไดค้ ะแนนร้อยละ 65 – 69 ใหร้ ะดบั 2.5 หมายถึง ค่อนข้างดี
ไดค้ ะแนนรอ้ ยละ 60 – 64 ใหร้ ะดบั 2 หมายถงึ ปานกลาง
ได้คะแนนรอ้ ยละ 55 – 59 ให้ระดบั 1.5 หมายถึง พอใช้
ไดค้ ะแนนร้อยละ 50 – 54 ให้ระดบั 1 หมายถึง ผา่ นเกณฑ์ข้ันต่าทก่ี าหนด
ไดค้ ะแนนร้อยละ 0 – 49 ให้ระดบั 0 หมายถงึ ตา่ กวา่ เกณฑข์ ้นั ต่าท่กี าหนด

กรณีผู้เรียนมีผลการเรียนต่ากว่าเกณฑ์ขั้นต่าท่ีกาหนด ให้ดาเนินการพัฒนาผู้เรียนใน
รายวิชาท่ีได้รับค่าระดับผลการเรียนไม่ผ่านเกณฑ์ด้วยวิธีการท่ีหลากหลาย เช่น การสังเกต การสัมภาษณ์
ประเมนิ จากแฟมู สะสมงาน ประเมินการปฏิบัติตามมาตรฐานการเรียนรู้ (Performance Evaluation) ประเมิน
การปฏบิ ตั จิ รงิ (Authentic Assessment) ทดสอบย่อย (Quiz) ประเมินจากกิจกรรม โครงงาน หรือแบบฝึกหัด
เป็นต้น โดยเลือกให้สอดคล้องและเหมาะสมกับธรรมชาติของรายวิชา ควบคู่ไปกับกิจกรรม การเรียนรู้ของ
ผูเ้ รียน ถา้ ผู้เรียนสามารถผ่านเกณฑ์การประเมินผลการเรียนรู้ท่ีคาดหวังแล้วให้ระดับผลการเรียนใหม่ โดยให้ค่า
ระดับผลการเรียนไม่เกิน 1 สาหรับผู้เรียนที่ปรับปรุงพัฒนาแล้วไม่ผ่านเกณฑ์ข้ันต่าให้ลงทะเบียนซ้าในรายวิชา
เดิมหรือเปลี่ยนรายวิชา ท้ังน้ีให้เป็นไปตามโครงสร้างหลักสูตรการศึกษานอกระบบ ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน
พุทธศักราช 2551 และดาเนนิ การใหเ้ สรจ็ ส้ินก่อนปดิ การลงทะเบียนเรียนในภาคเรยี นถดั ไป

6

1.5 การขอเล่ือนสอบ ในกรณีท่ีผู้เรียนมีเหตุสุดวิสัยหรือมีเหตุจาเป็นฉุกเฉิน
ไม่สามารถเข้าสอบปลายภาคเรียนตามวัน เวลา ตามที่สถานศึกษากาหนด ผู้เรียนสามารถยื่นคาร้องขอเล่ือน
สอบต่อสถานศึกษา โดยชี้แจงเหตุผลความจาเป็นพร้อมท้ังแสดงหลักฐาน ท้ังน้ีการพิจารณาอนุมัติให้เล่ือนสอบ
อยใู่ นดลุ พนิ จิ ของผู้บริหารสถานศึกษา

1.6 การสอบซ่อม ผู้ท่มี ีสิทธิเ์ ขา้ รบั การสอบซ่อม คือ ผู้เรียนท่ีเข้าสอบปลายภาคเรียน
แตผ่ ลการประเมินไม่ผา่ นเกณฑ์การประเมินผลรายวิชาในสาระความรู้พ้ืนฐาน โดยให้ผู้เรียนเข้ารับการสอบซ่อม
ตามวันเวลา สถานท่ีและวธิ ีทสี่ ถานศึกษาหรือตน้ สังกดั กาหนด ส่วนสาระอนื่ ๆ ให้อย่ใู นดลุ พนิ ิจของสถานศึกษา

เครอื่ งมือและวธิ ีการวดั และประเมินผลการเรียนรายวิชา
วิธีการวัดและประเมินผลการเรียนตามหลักสูตรการศึกษานอกระบบ ระดับการศึกษา
ข้ันพ้ืนฐานพุทธศักราช 2551 มุ่งเน้นให้สถานศึกษาใช้เคร่ืองมือและวิธีการท่ีหลากหลายในการวัดและ
ประเมินผลรายวิชา ซ่ึงสถานศกึ ษาอาจเลอื กใชเ้ ครือ่ งมือและวธิ ีการตา่ งๆ ดงั น้ี

1. การประเมินความรู้ความเข้าใจในเนื้อหารายวิชา อาจดาเนินการโดยใช้
แบบทดสอบซ่ึงมีทั้งแบบปรนัย และแบบอัตนัย แบบทดสอบปรนัย ได้แก่ ข้อสอบแบบเลือกตอบ
แบบเติมคา แบบถูกผิด แบบจับคู่ ส่วนแบบทดสอบอัตนัยจะเป็นการทดสอบที่ให้ผู้เรียนเขียนตอบ
จากคาถามที่กาหนดให้ หรอื เขียนแสดงความคิดเหน็ แสดงการคิดวเิ คราะหจ์ ากคาถามในแบบทดสอบ

2. การประเมินทักษะการส่ือสาร อาจดาเนนิ การในรูปแบบและวธิ กี ารต่างๆ ไดแ้ ก่
2.1 การถามตอบระหว่างปฏิบัตกิ ิจกรรม
2.2 การสนทนาพบปะพดู คยุ กับผูเ้ รยี น
2.3 การสนทนาพบปะพูดคุยกบั ผู้เกี่ยวข้องกบั ผเู้ รียน
2.4 การสอบปากเปล่าเพ่ือประเมนิ ความรู้ ความเขา้ ใจและทัศนคติ
2.5 การอ่านบนั ทกึ เหตุการณ์ตา่ งๆ ของผเู้ รยี น
2.6 การตรวจแบบฝกึ หดั และตรวจรายงาน

3. การประเมินทักษะการปฏบิ ัติ อาจดาเนนิ การในรูปแบบและวธิ ีการตา่ ง ๆ ไดแ้ ก่
3.1 การสังเกตพฤติกรรมผเู้ รียนตามรายการทผี่ ู้เรยี นสามารถปฏิบตั ไิ ด้
3.2 การตรวจผลงานการปฏบิ ัตวิ ่าถกู ต้องสมบรู ณ์ครบถ้วน มคี ุณภาพตาม

เกณฑ์ทกี่ าหนด
3.3 การใหท้ าโครงงาน
3.4 การจดั ทาแฟูมสะสมงาน
3.5 การประเมินจากการปฏิบตั จิ รงิ ในงานอาชพี
3.6 การประเมนิ โดยการยอมรบั ความรู้ประสบการณ์

7

2. การประเมินกจิ กรรมพัฒนาคุณภาพชีวติ
การประเมินกิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิต (กพช.) เป็นเงื่อนไขหนึ่งที่ผู้เรียนทุกคนจะต้องได้รับ

การประเมินประเมินตามเกณฑ์ที่สถานศึกษากาหนด โดยผู้เรียนจะต้องทากิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิต
ไม่น้อยกว่า 200 ชั่วโม จึงจะได้รับการพิจารณาอนุมัติให้จบหลักสูตรในแต่ละระดับการศึกษา
โดยให้ผลการประเมนิ เป็นผา่ นและไมผ่ ่าน (รายละเอยี ดใหศ้ ึกษาในคมู่ อื การจดั กจิ กรรมพัฒนาคุณภาพชีวติ )

3. การประเมนิ คุณธรรม
การประเมินคุณธรรม เป็นเง่ือนไขที่ผู้เรียนทุกคนจะต้องได้รับการประเมินตามเกณฑ์

ที่หลักสูตรกาหนด จึงจะได้รับการพิจารณาให้จบหลักสูตรในแต่ละระดับการศึกษา โดยสานักงาน กศน.
ได้กาหนดคุณธรรมเบื้องต้นไว้ สาหรับให้ผลการประเมินเป็น 4 ระดับ คือ ดีมาก ดี พอใช้ และปรับปรุงศึกษา
รายละเอยี ดในตอนท่ี 3

การประเมนิ คุณภาพการศึกษานอกระบบระดับชาติ
1. หลกั การประเมนิ คุณภาพการศกึ ษานอกระบบระดับชาติ
หลักการประเมินคุณภาพการศึกษานอกระบบระดับชาติ สถานศึกษาต้องจัดให้ผู้เรียนทุกคนท่ี

เรียนในภาคเรียนสุดทา้ ยของทกุ ระดบั การศึกษา ได้แก่ ระดับประถมศึกษา ระดับมัธยมศึกษาตอนต้นและระดับ
มัธยมศึกษาตอนปลาย เข้ารับการประเมินคุณภาพการศึกษานอกระบบระดับชาติในสาระการเรียนรู้ ตามท่ี
สานักงาน กศน. กาหนดการประเมนิ คุณภาพการศกึ ษานอกระบบระดบั ชาติไม่มีผลต่อการได้ หรือตกของผู้เรียน
แต่มีวัตถุประสงค์เพ่ือนาข้อมูลท่ีได้จากการประเมินไปใช้ในการวางแผนปรับปรุง พัฒนาผู้เรียน และการพัฒนา
คุณภาพการเรียนการสอนของสถานศึกษา รวมทั้งเป็นข้อมูลในการส่งเสริมสถานศึกษาในด้านวิชาการและด้าน
อ่ืน ๆ ให้มีคณุ ภาพใกลเ้ คียงกนั

สถานศึกษาต้องเตรียมผู้เรียนให้เข้ารับการประเมินด้วยความเข้าใจและตระหนักถึงความสาคัญ
ของการประเมินคุณภาพการศึกษานอกระบบระดับชาติ เพ่ือให้ความร่วมมือในการประเมินเต็มความสามารถ
โดยปฏบิ ตั ติ ามเกณฑ์และเงื่อนไขการประเมินอย่างเคร่งครัด

2. ประโยชนข์ องการประเมินคณุ ภาพการศึกษานอกระบบระดบั ชาติ
1) สามารถเปรยี บเทยี บผลการประเมนิ คณุ ภาพระหว่างกลุ่มผู้เรียนระดับสถานศึกษา

ระดบั จังหวดั และระดบั ภาค ตลอดจนการประเมินภายนอกได้อย่างสมเหตสุ มผล
2) สามารถใช้ผลการประเมินให้เป็นประโยชน์ท้ังในระดับผู้เรียน ระดับกลุ่ม

ระดับสถานศกึ ษา ระดับจงั หวัด และระดับภาค
3) ส่งเสริมและกระตุ้นสถานศึกษาให้เกิดความสนใจอย่างจริงจังในการพัฒนา

ผลสมั ฤทธ์ิที่สาคัญของหลกั สตู ร
4) สร้างแรงจูงใจกระต้นุ และทา้ ทายให้ผู้เรยี นทุกคนตั้งใจใฝุสัมฤทธ์ิทางการเรียนและ

ด้านอ่นื ๆ
5) เป็นข้อมูลสร้างความม่ันใจเกี่ยวกับคุณภาพของผู้เรียน แก่ผู้เกี่ยวข้องท้ังภายใน

และภายนอกสถานศึกษา

8

6) เปน็ ขอ้ มูลในการปรับปรุงพัฒนากระบวนการจดั การเรียนการสอนของสถานศึกษา
ใหม้ ีประสิทธิภาพมากยงิ่ ข้ึน

เกณฑ์การจบหลักสูตร
ผู้เรียนทั้งระดับประถมศึกษา ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น และระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย

มีเกณฑก์ ารจบหลกั สตู รในแต่ละระดบั การศึกษา ดงั น้ี
1. ผา่ นเกณฑก์ ารประเมนิ การเรียนรู้รายวิชาในแต่ละระดบั การศึกษา ตามโครงสรา้ งหลกั สูตร คือ
1.1 ระดับประถมศึกษา ไม่น้อยกว่า 48 หน่วยกิต แบ่งเป็นวิชาบังคับ 36 หน่วยกิต

และวิชาเลือกไมน่ ้อยกว่า 12 หนว่ ยกติ
1.2 ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ไม่น้อยกว่า 56 หน่วยกิต แบ่งเป็นวิชาบังคับ

40 หนว่ ยกติ วชิ าเลือกไม่น้อยกว่า 16 หนว่ ยกิต
1.3 ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ไม่น้อยกว่า 76 หน่วยกิต แบ่งเป็นวิชาบังคับ

44 หนว่ ยกติ วชิ าเลือกไม่นอ้ ยกวา่ 32 หน่วยกิต
2. ผ่านเกณฑก์ ารประเมินกจิ กรรมพัฒนาคุณภาพชีวติ (กพช.) ไม่นอ้ ยกว่า 200 ชั่วโมง
3. ผ่านการประเมินคณุ ธรรม ในระดับพอใช้ข้นึ ไป
4. เข้ารับการประเมินคุณภาพการศกึ ษานอกระบบระดับชาติ

9

เคร่ืองมอื ประเมินการสังเกตแบบตรวจสอบรายการ (Check List)
แบบสังเกตการทากจิ กรรมกลมุ่

จุดประสงค์ในการประเมิน .....................................................................................................................
ชอื่ บคุ คล/กลุ่ม ............................................................. ระดับ .......................... ภาคเรยี นท่ี ..................
รายวิชา ....................................................................................................................................................

ที่ พฤติกรรม มี ไมม่ ี หมายเหตุ
1 การวางแผน
2 มีการแบ่งหนา้ ท่ีกันทางาน
3 ความร่วมมือของสมาชกิ
4 การยอมรบั ฟังความคิดเหน็ ของผอู้ น่ื
5 การแสดงความคิดเหน็
6 การสรุปความคดิ เห็น
7 การดาเนินงานตามแผน
8 การปรบั ปรุงงาน
9 การนาเสนอผลงาน
10 ผลงาน

เกณฑก์ ารประเมนิ
• ถา้ มีการปฏบิ ัติต้งั แต่ 8 รายการขนึ้ ไปถือวา่ ดี

• ถา้ มีการปฏิบัตติ ่ากวา่ 8 รายการถือว่าควรปรบั ปรงุ

ลงชื่อ ...................................................................... ผูป้ ระเมิน
( ............................................................... )

10

11

12

การบนั ทกึ การสงั เกตพฤตกิ รรม

คาชแ้ี จง
กรณุ าทาเคร่อื งหมาย ลงในชอ่ งทีม่ ีตัวเลขกากบั ตามที่ท่านสังเกตได้โดยกาหนด
ความหมายของตัวเลขไว้ ดังน้ี
5 หมายถงึ แสดงพฤตกิ รรมมากท่ีสดุ
4 หมายถึง แสดงพฤตกิ รรมมาก
3 หมายถงึ แสดงพฤติกรรมปานกลาง
2 หมายถึง แสดงพฤตกิ รรมนอ้ ย
1 หมายถงึ แสดงพฤติกรรมนอ้ ยท่สี ดุ

ชอื่ ผู้ถูกสังเกต ......................................................................................... อายุ ........................... ปี
สถานศกึ ษา ..................................................... ศรช. ......................... รายวิชา .........................................
วนั ท่ี .... เดือน .............................................. พ.ศ. ......................... เวลา ..............................................

ที่ พฤติกรรม 5432 1

1 กระตือรือร้น

2 ใช้ความคดิ

3 ความมสี มาธิ

4 คุยกับเพอื่ น

5 เหม่อลอย

6 การตอบคาถาม

7 ผลงาน

8 ช่วยเหลือเพอ่ื น

9 เบ่อื หนา่ ยในการเรยี น

10 ก่อกวนความสงบ เย้าแหย่เพ่ือน

เกณฑ์การประเมิน ผู้เรยี นได้คะแนนร้อยละ 60 ถือวา่ ผา่ น และต่ากวา่ ร้อยละ 60 ควรปรับปรุง

ลงช่อื ................................................................. ผู้สังเกต
ตาแหนง่ ..........................................................................

13

การสัมภาษณเ์ พื่อนาข้อมูลมาสรุป

ชื่อผทู้ ถ่ี กู สัมภาษณ์ ...................................................................................................................................
วันที่ ............. เดอื น .............................. พ.ศ. ............... สถานท่ี ..................................... เวลา ......................

จดุ ม่งุ หมายของการสมั ภาษณ์
1. ......................................................................................................................................................................
2. .......................................................................................................................... ............................................
3. .......................................................................................................................... ............................................

สรุปผลการสมั ภาษณ์
............................................................................................................................. ..............................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ..............................................
............................................................................................................................. ...............................................

ความคิดเห็น
............................................................................................................................. ...............................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...............................................
............................................................................................................................. ...............................................

ขอ้ เสนอแนะ
............................................................................................................................. ...............................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...............................................
............................................................................................................................. ...............................................

เกณฑก์ ารประเมิน ขึ้นอยู่กับความถกู ตอ้ งของข้อมลู

ลงชื่อ ....................................................... ผูส้ ัมภาษณ์
ตาแหนง่ .....................................................................

14

การสมั ภาษณ์ประเด็นคาถามท่กี าหนดให้
การสมั ภาษณ์ ครัง้ ท่ี ..........

ชอ่ื ผ้ทู ่ถี กู สมั ภาษณ์ ........................................................................................................................................
ระดบั ....................................... ภาคเรยี นท่ี ........................................ รายวิชา .................................
หัวข้อในการสัมภาษณ์
1. ทาไมจึงเลือกงานชน้ิ นี้
......................................................................................................................................................................... .......
............................................................................................................................ ..............................................
2. จุดเด่นของชิ้นนี้คืออะไร
............................................................................................................................. ...................................................
..........................................................................................................................................................................
3. มอี ะไรสาคัญเป็นพเิ ศษหรือไม่ขณะท่ีสรา้ งหรอื เขียนรายงานชิน้ นีอ้ ยู่
................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .............................................
4. จากงานชนิ้ นี้ได้เรยี นรู้อะไรบ้าง
............................................................................................................................. ...................................................
..........................................................................................................................................................................
5. มีเทคนิคพิเศษหรือความสนใจอะไรบ้าง ที่อยากทดลองทาเกย่ี วกบั งานชิ้นตอ่ ไป
................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .............................................
6. จะใหร้ ะดับคะแนนผลงานช้นิ น้ีเท่าไร พรอ้ มกบั บอกเหตผุ ลดว้ ย
............................................................................................................................. ...................................................
.................................................................................................................................................... ......................
สรุปความคดิ เห็น
........................................................................................... .....................................................................................
............................................................................................................................. .............................................
ขอ้ เสนอแนะ …………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................. ................................................
เกณฑก์ ารประเมนิ ขึน้ อยู่กับความถกู ตอ้ งของข้อมูลและช้นิ งาน

ลงชอ่ื .................................................................... ผ้สู มั ภาษณ์
ตาแหน่ง ..................................................................................

15

แบบตรวจผลงานทไี่ ดร้ ับมอบหมายเนน้ การพจิ ารณาชนิ้ งานร่วมกบั รายงาน

ช่ือ ............................................................ นามสกลุ ........................................................... ระดบั ..................
รายวชิ า .................................................. ปกี ารศกึ ษา .............................................. ภาคเรยี น ....................

1. ขอ้ ดีของชิ้นงาน
............................................................................................................................. ...................................................
............................................................................................................................. .............................................
2. ขอ้ เสยี /ขอ้ บกพรอ่ ง
................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .............................................
3. การลาดับในการนาเสนอ
............................................................................................................................. ...................................................
..........................................................................................................................................................................
4. ความสะอาดเรยี บร้อยของรายงาน
................................................................................................................. ...............................................................
............................................................................................................................. .............................................
5. ความรับผดิ ชอบและการตรงตอ่ เวลา
............................................................................................................................. ...................................................
..........................................................................................................................................................................
6. ความเหน็ เพิ่มเติมจากครแู ละผเู้ ก่ยี วข้อง
............................................................................................................. ...................................................................
............................................................................................................................. .............................................
7. คะแนนเฉลี่ยและการตดั สินผลการเรียน
............................................................................................................................. ...................................................
..........................................................................................................................................................................

16

เกณฑก์ ารประเมินผลงานทม่ี อบหมาย

ช่ือ- นามสกลุ ....................................... .................................................... สถานศึกษา .....................................
งานท่ีมอบหมาย ........................................................................ ภาคเรยี นที่ ..........................................
ผูป้ ระเมิน  ครู  ผู้เก่ยี วขอ้ ง  ผู้เรียน

ที่ กจิ กรรมทป่ี ฏิบตั ิงาน คะแนนเตม็ คะแนนที่ให้ หมายเหตุ
1 เน้อื หาสมบรู ณ์ถูกต้อง
2 ความเรยี บร้อยสะอาดของาน
3 การนาเสนอรายงานตรงประเด็น
4 การมีส่วนร่วมของสมาชิกในกลุม่ ชัดเจน
5 แหลง่ คน้ คว้าเป็นท่ีนา่ เชอ่ื ถือและหลากหลาย

เกณฑก์ ารประเมินผลงานท่ีมอบหมาย

รายการประเมนิ ระดับคณุ ภาพ
ดมี าก (3) ดี (2) ควรปรบั ปรงุ (1)
1. การวางแผนการทางาน
2. การคน้ ควา้ ข้อมลู
3. การเรียบเรียงเน้อื หา
4. การจดั ทารายงานสมบูรณ์
5. การนาเสนอผลงาน

17

เกณฑก์ ารประเมนิ โครงงาน

ชอ่ื – สกลุ ....................................................................................................... สถานศึกษา ...............................
ช่อื โครงงาน ................................................................................... ภาคเรยี นที่ .............................................

ที่ รายการประเมิน เกณฑก์ ารประเมิน คะแนน รวม ระดบั
เตม็ ได้ คะแนน

1 ชื่อโครางงาน พิจารณาความสอดคลอ้ งกบั มาตรฐาน
การเรยี นรแู้ ละผลการเรยี นรู้ท่ีคาดหวงั
ครอบคลุมหรือไม่ ความยากง่ายใน
การสื่อ

2 กรอบความคดิ พิจารณาความเป็นไปได้ในการดาเนินงาน
ความเหมาะสมและการนามาพับการ
เรยี นรู้ของผ้เู รียน

3 โครงงาน การเขยี นโครงงานเปน็ ลาดบั ขั้นตอน
ความชดั เจนทจ่ี ะนาไปเนนิ การ

4 การดาเนนิ งาน ความเข้าใจ ความชดั เจน ความสะอาด
และเขียนรายงาน เรยี บร้อยความต้ังใจ ความรับผดิ ชอบ

ผลการดาเนนิ งานตามโครงงานสามารถ
5 บรรลวุ ตั ถุประสงค์ บรรลวุ ตั ถปุ ระสงค์หรอื ไม่ มากน้อย

เพยี งใด

18

ตอนที่ 3

แนวทางการประเมินคุณธรรม

ความเป็นมา
พระราชบญั ญัตกิ ารศึกษาแหง่ ชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับท2่ี ) พ.ศ. 2545 บัญญัติ

ความมงุ่ หมายการจดั การศกึ ษา เพอื่ พัฒนาคนไทยให้เปน็ มนษุ ยท์ ี่สมบูรณ์ท้ังรา่ งกายจิตใจ สตปิ ัญญาความรู้ และ
คุณธรรมจรยิ ธรรม สามารถอยรู่ ว่ มกบั ผอู้ น่ื ไดอ้ ยา่ งมีความสขุ

กระทรวงศึกษาธิการเป็นหน่วยงานหลักที่มีบทบาทสาคัญในการพัฒนาเด็ก เยาวชนและ
ประชาชนนอกระบบโรงเรียน ให้เปน็ ผ้มู ีคุณธรรมจริยธรรม จึงไดก้ าหนดหลกั การในการจัดการเรียน การสอนให้
มุ่งเน้นคุณธรรมนาความรู้ โดยให้ความสาคัญกับการปลูกฝังคุณธรรมในตัวผู้เรียนเป็น เบ้ืองต้นก่อน เพ่ือให้
ผู้เรยี นได้รับการพฒั นาทัง้ ในด้านความดี ความเกง่ และอย่ใู นสังคมอยา่ งมีความสขุ ซึ่งเป็นความมุ่งหวังของสังคม
ในอนาคตทจ่ี ะมเี ยาวชนทด่ี ีและเติบใหญเ่ ป็นพลเมืองทีม่ ีคุณภาพของประเทศ

การจัดการศึกษาตามหลักสูตรการศึกษานอกระบบ ระดับการศึกษาข้ันพื้นฐานพุทธศักราช
2551 ไดก้ าหนดกระบวนการการวดั และประเมินผลท่ีใหผ้ สู้ อนใชพ้ ฒั นาผเู้ รยี นให้มีวินัยในตนเอง ปฏิบัติตนตาม
หลักธรรมของศาสนา มีจิตสานึกในการอรุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและพัฒนาส่ิงแวดล้อมท่ียั่งยืน มีการจัด
กระบวนการเรียนรู้ ท่ีสอดแทรกการเรียนรู้ในเร่ืองคุณธรรม จริยธรรม และคุณลักษณะที่ดีงามอยู่ในทุกหมวด
วิชา รวมทั้งกิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิตท่ีกาหนดให้ผู้เรียนจะต้องทากิจกรรมเพื่อพัฒนาตนเอง ครอบครัว
ชมุ ชน สงั คมและส่ิงแวดล้อม กาหนดจานวนเวลาที่ผู้เรียนจะต้องทากิจกรรมไว้ชัดเจน และถือเป็นเกณฑ์ในการ
จบหลกั สูตร

การกาหนดให้การประเมินคุณธรรม เป็นเกณฑ์หนึ่งในการจบหลักสูตร นับเป็นความพยายามใน
การท่ีจะพัฒนาผู้เรียนให้เป็นคนดี มีคุณธรรมจริยธรรม และกระทรวงศึกษาธิการได้ให้ความสาคัญของการเป็น
คนดดี งั กล่าวเพ่ิมมากข้ึน โดยได้มีความพยายามท่ีจะใช้ผลการประเมินผลจึงเป็นบรรทัดฐานเดียวกัน สานักงาน
กศน. จงึ ไดพ้ ัฒนาแนวทางการประเมนิ คณุ ธรรมเบ้ืองต้นเพ่ือใหส้ ถานศกึ ษาทุกแหง่ ใช้เป็นแนวปฏิบัตเิ ดยี วกนั

หลกั การ
การพฒั นาคุณธรรมผู้เรียนนอกระบบโรงเรียนมุ่งเน้นการกระตุ้นจิตสานึกและส่งเสริม สนับสนุน

ใหผ้ ู้เรียนมีการประพฤติปฏิบัติคุณธรรมอย่างย่ังยืน รวมท้ังเป็นแบบอย่างที่ดีแก่เยาวชนในสังคม โดยบูรณาการ
การประเมินคุณธรรมไว้ในรายวิชาและกิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิตมีการประเมินคุณธรรมจากการป ฏิบัติจริง
มหี ลักฐาน และรอ่ งรอยแสดงการปฏิบตั ิ

19

วัตถุประสงค์
1. เพื่อเสริมสร้างความตระหนัก และกระต้นุ จิตสานกึ ในการพัฒนาคุณธรรมของผ้เู รียน
2. เพอ่ื ให้บคุ ลากรของสถานศกึ ษา ประเมินคุณธรรมด้วยวิธีการท่ีได้มาตรฐานมีความชัดเจนเป็น

แนวทางเดยี วกัน

กรอบของคุณธรรม
คุณธรรมเบ้ืองต้นทีส่ านกั งาน กศน. กาหนดเพ่ือใช้เป็นหลักในการประเมิน มีจานวน 9 คุณธรรม

ตามหลักสตู รการศกึ ษานอกระบบ ระดบั การศึกษาข้นั พนื้ ฐาน พุทธศกั ราช 2551 แบง่ เปน็ 3 กลมุ่ คือ
กลุ่มท่ี 1 คุณธรรมเพ่อื การพัฒนาตน ประกอบด้วย
1. สะอาด
2. สภุ าพ
3. กตญั ญูกตเวที
กลุ่มที่ 2 คุณธรรมเพอ่ื การพัฒนาการทางาน ประกอบดว้ ย
1. ขยัน
2. ประหยัด
3. ซอ่ื สัตย์
กลุ่มท่ี 3 คุณธรรมเพือ่ การพฒั นาสังคม ประกอบดว้ ย
1. สามัคคี
2. มีน้าใจ
3. มีวนิ ัย
กลุม่ ท่ี 4 คุณธรรมเพื่อการพฒั นาประเทศ ประกอบดว้ ย
1. รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ ฯ
2. ยดึ มั่นในวิถชี ีวิต ฯ

ความหมายของคุณธรรม

คุณธรรม หมายถึง ส่ิงท่ีมีคุณค่า มีประโยชน์เป็นความดีงามเป็นเครื่องประคับประคองใจให้
เกลียดความชั่ว กลัวบาป ใฝุความดี และเป็นเครื่องกระตุ้นผลักดันให้เกิดความรู้สึกผิดชอบ เกิดจิตสานึกท่ีดีทา
ความดีต่อไป

สะอาด หมายถึง ปราศจากความมัวหมองทั้งกาย ใจและสภาพแวดล้อมความผ่องใสเป็นที่เจริญ
ตาทาให้เกิดความสบายใจแก่ผู้พบเห็น ผู้ที่มีความสะอาด คือ ผู้รักษาร่างกายที่อยู่อาศัย สิ่งแวดล้อมถูกต้อง
ตามสุขลักษณะฝึกฝนจิตใจมิใหข้ นุ่ มัวจงึ มีความแจ่มใสอยู่เสมอ

20

สุภาพ หมายถึง เรียบร้อย อ่อนโยน ละมุนละม่อม มีกิริยามารยาทที่ดีงามมีสัมมาคาราวะผู้ที่มี
ความสุภาพ คือ ผู้ที่อ่อนน้อมถ่อมตน ตามสถานภาพและกาลเทศะ ไม่ก้าวร้าว รุนแรง วางอานาจ
ข่มผู้อื่น ทั้งโดยวาจาและท่าทาง แต่ในเวลาเดียวกันยังคงมีความมั่นใจ ในตนเอง เป็นผู้ที่มีมารยาทวางตน
เหมาะสมตามวฒั นธรรมไทย

กตัญญกู ตเวที หมายถึง การดูแลเอาใจใส่พ่อแม่ บุพการี บุคคลในครอบครัว ครู และผู้มีพระคุณ
ดว้ ยความยินดี และเต็มใจอยา่ งตอ่ เนอื่ ง ผ้มู ีความกตญั ญกู ตเวที คือ ผู้ที่แสดงออกถึงการระลึกถึงผู้มีพระคุณและ
หาโอกาสตอบแทนพระคุณเม่อื มีโอกาส

ขยัน หมายถึง ความตั้งใจเพียรพยายามทาหน้าท่ีการงานอย่างต่อเนื่อง สม่าเสมอ อดทน ความ
ขยัน ต้องปฏิบัติควบคู่ กับการใช้สติปัญญา แก้ปัญหาจนเกิดผลสาเร็จ ผู้ท่ีมีความขยัน คือ ผู้ที่ต้ังใจทาอย่าง
จริงจังต่อเนื่อง ในเรื่องท่ีถูกท่ีควร เป็นคนสู้งานมีความพยายามไม่ท้อถอยกล้าเผชิญอุปสรรค รักงานท่ีทา ต้ังใจ
ทาหน้าท่ีอย่างจริงจัง

ประหยัด หมายถึง การรู้จักเก็บออม ถนอมใช้ทรัพย์สิน สิ่งของแต่พอควร พอประมาณ
ให้เกิดประโยชน์คุ้มค่าไม่ฟุมเฟือย ฟูุงเฟูอ ผู้ที่มีความประหยัด คือ ผู้ที่ดาเนินชีวิต ความเป็นอยู่ท่ีเรียบง่ายรู้จัก
ฐานะการเงินของตน คิดก่อนใช้ คิดก่อนซ้ือ เก็บออม ถนอมใช้ทรัพย์สิน ส่ิงของอย่างคุ้มค่า รู้จักทาบัญชีรายรับ
– รายจา่ ย ของตนเองอยู่เสมอ

ซื่อสัตย์ หมายถึง ประพฤติตรงไม่เอนเอียงไม่มีเล่ห์เหลี่ยมมีความจริงใจ ปลอดจากความรู้สึก
ลาเอียง หรืออคติ ผู้ที่มีความซ่ือสัตย์ คือ ผู้ท่ีมีความประพฤติตรงท้ังต่อหน้าท่ี ต่อวิชาชีพ ตรงต่อเวลา
ไมใ่ ช้เลห่ ก์ ล คดโกง ทงั้ ทางตรงและทางออ้ ม รบั รหู้ นา้ ท่ีของตนเองและปฏิบตั อิ ย่างเต็มที่ถูกต้อง

สามัคคี หมายถึง ความพร้อมเพรียงกัน ความกลมเกลียวกัน ความปรองดองกัน ร่วมใจกัน
ปฏิบัติงานให้บรรลุผลตามที่ต้องการเกิดงานการอย่างสร้างสรรค์ ปราศจากการทะเลาะวิวาท
ไม่เอารัดเอาเปรียบกัน เป็นการยอมรับความมีเหตุผล ยอมรับความแตกต่างหลากหลาย ทางความคิด
หลากหลายในเร่ืองเช้ือชาติ ความกลมเกลียว ในลักษณะเช่นนี้ เรียกอีกอย่างว่าความสมานฉันท์
ผู้มีความสามัคคี คือ ผู้ท่ีเปิดใจกว้างรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น รู้บทบาทของตน ทั้งในฐานะผู้นา
และผู้ตามที่ดี มีความมุ่งมั่นต่อการรวมพลังช่วยเหลือเก้ือกูลกันเพ่ือให้งานสาเร็จลุล่วง แก้ปัญหา
และขจัดความขัดแย้งได้ เป็นผู้มีเหตุผลยอมรับความแตกต่างหลากหลายทางวัฒนธรรม ความคิด ความเช่ือ
พรอ้ มท่จี ะปรับตัวเพอื่ อย่รู ว่ มกันอยา่ งสันติ

มีน้าใจ หมายถึง ความจริงใจท่ีไม่เห็นแก่เพียงตัวเองหรือเรื่องของตัวเองแต่มีความเห็นอกเห็นใจ
เห็นคณุ ค่าเพอ่ื นมนุษย์ มีความเอือ้ อาทร เอาใจใส่ ให้ความสนใจในความต้องการ ความจาเป็น ความทุกข์สุขของ
ผู้อ่ืน และพร้อมท่ีจะให้ความช่วยเหลือเก้ือกูลกันและกัน ผู้ที่มีน้าใจ คือ ผู้ให้และผู้อาสาช่วยเหลือสังคม รู้จัก
แบ่งปัน เสียสละความสุขส่วนตัว เพ่ือทาประโยชน์แก่ผู้อ่ืน เข้าใจ เห็นใจผู้ที่มีความเดือดร้อน อาสาช่วยเหลือ
สังคมดว้ ยแรงกาย สตปิ ญั ญา ลงมอื ปฏบิ ัติการเพอื่ บรรเทาปัญหา หรอื ร่วมสร้างสรรค์สิง่ ดงี ามให้เกิดขนึ้ ในชุมชน

21

มวี ินัย หมายถึง การยึดมั่นในระเบียบแบบแผน ขอ้ บังคบั และข้อปฏบิ ัติ ซึ่งมีท้ังวินัยในตนเองและ
วินัยต่อสังคม ผู้ที่มีวินัยคือ ผู้ที่ปฏิบัติตนในขอบเขต กฎ ระเบียบของสถานศึกษา สถาบัน/องค์กร/สังคมและ
ประเทศชาติ โดยท่ีตนเองยนิ ดปี ฏบิ ตั ิตามอย่างเตม็ ใจและต้ังใจ

บทบาทของสถานศึกษาและผูเ้ ก่ยี วข้อง
บาทบาทของสถานศึกษา
1. สร้างความเข้าใจกบั ครูและผูเ้ กีย่ วข้อง ถงึ ความสาคัญของการประเมนิ คณุ ธรรมผูเ้ รยี น
2. สร้างความเข้าใจในความหมายของคุณธรรมในแต่ละเรื่อง ข้อดีของการปฏิบัติตามคุณธรรม

ทาความเข้าใจในพฤติกรรมบ่งชี้ ในแต่ละคุณธรรม พิจารณาตรวจสอบความเหมาะสม ความเพียงพอของ
พฤติกรรมบง่ ชใี้ นคณุ ธรรมแต่ละเรอ่ื ง

3. ดาเนนิ การใหเ้ กดิ การพฒั นาคณุ ธรรม จริยธรรม ใหเ้ ตม็ ศักยภาพของผเู้ รยี น
4. จัดกจิ กรรมต่าง ๆ ทหี่ ลากหลายทง้ั ภายในสถานศึกษาและชมุ ชนหรือสงั คม
5. บรู ณาการการพัฒนาคณุ ธรรม ในการจัดกระบวนการเรียนรู้
6. กระตุน้ ให้ผเู้ รียนไดเ้ ขา้ รว่ มกจิ กรรมหรอื สรา้ งสรรคก์ จิ กรรมอยา่ งหลากหลาย
7. เชื่อมโยงกิจกรรมต่าง ๆ ขยายให้กว้างขวางสู่ชุมชนและสังคมโดยประสานความร่วมมือกับ
ชุมชนและสังคมในการทากิจกรรม คุณธรรม และให้ข้อมูลผู้ที่มีการปฏิบัติตาม คุณธรรมเป็นแบบอย่างที่ดี
รวมทง้ั ร่วมสง่ เสรมิ ให้มีการปฏบิ ตั ิอย่างยั่งยนื
8. จัดทาแนวทางการประเมินคุณธรรม ของผู้เรียนในสถานศึกษาและให้ผู้เกี่ยวข้องปฏิบัติเป็น
แนวเดียวกัน
บทบาทของครู
1. สร้างความเข้าใจ ให้ผู้เรียนเห็นความสาคัญของคุณธรรม คุณธรรมเบื้องต้น 9 ประการและ
พฤติกรรมบ่งชที้ ่ีผเู้ รียนจะตอ้ งปฏิบัติ
2. ชแ้ี จงวิธีการและเกณฑก์ ารประเมนิ คณุ ธรรม จรยิ ธรรม ใหผ้ ู้เรียนทราบ
3. แนะนาผู้เรียนในการรวบรวมเอกสารหลักฐาน ที่ผู้เรียนสามารถนามาเป็นหลักฐานเพื่อ
ประกอบการประเมนิ
4. บนั ทึกผลการประเมิน รวบรวมร่องรอย หลักฐาน ทส่ี ะทอ้ นการปฏบิ ตั คิ ุณธรรมแต่ละเรื่องของ
ผเู้ รียน
5. สรุปผลการประเมินคุณธรรมจริยธรรม ทุกภาคเรียนและแจ้งผลการประเมินให้ผู้เรียนทราบ
เพอ่ื นาไปพัฒนาตนเอง
6. ครูและผู้เรียนร่วมวิเคราะห์ผลการประเมินและกาหนดรูปแบบ/กิจกรรม ในการพัฒนา
คณุ ธรรม จริยธรรมโดยสอดแทรกในกระบวนการเรียนรู้

22

แนวทางการประเมินคุณธรรม
1. ประเมนิ คณุ ธรรมตามพฤติกรรมการบ่งชที้ เี่ สนอไว้เป็นแนวทาง และสามารถกาหนดพฤติกรรม

บง่ ช้ีเพ่มิ ขึ้นจากพฤติกรรมบง่ ช้ที ่เี สนอไวใ้ นคณุ ธรรมแต่ละคณุ ธรรม โดยกาหนดให้สอดคล้องกับบริบทของผู้เรียน
หรอื ชมุ ชน

2. การประเมินคุณธรรมควรดาเนินการประเมินผู้เรียนเป็นรายบุคคลด้วยวิธีการท่ีหลากหลาย
เช่น การสังเกต การสอบถาม การสัมภาษณ์ หรือผลงานของผู้เรียน โดยมีบุคคลหลายฝุายร่วมประเมิน เช่น
ผู้เรยี นประเมนิ ตนเอง กลุม่ เพอ่ื นร่วมประเมนิ เป็นตน้ รวมทัง้ มหี ลักฐานประกอบการประเมินคุณธรรมท่ีชัดเจน
และเชอ่ื ถือได้

3. การประเมินคุณธรรมให้ประเมินอย่างต่อเนื่องประเมินจากการเข้าร่วมกิจกรรม พบกลุ่ม
ผลงานของผเู้ รียนท่คี รูมอบหมาย การจัดกิจกรรมพฒั นาคณุ ภาพชีวิต หรือกิจกรรมตามทส่ี ถานศกึ ษากาหนด

4. สถานศึกษาอาจกาหนดคุณธรรมเพิ่มข้ึนจากท่ีเสนอไว้ได้ตามความต้องการและความจาเป็น
ของสถานศึกษาและชุมชน

พฤตกิ รรมบ่งชี้
พฤติกรรมบ่งช้ีเป็นข้อกาหนดเชิงพฤติกรรมที่แสดงให้เห็นว่าการปฏิบัติดังกล่าวสอดคล้องกับ
คณุ ธรรม จัดทาข้ึนเป็นแนวทางให้สถานศึกษาใช้เป็นข้อมูลในการประเมินคุณธรรมผู้เรียนสถานศึกษาสามารถ
ปรับหรือเพิม่ เติมพฤตกิ รรมบ่งชีด้ ังกลา่ วให้เหมาะสมกบั กลมุ่ เปูาหมายได้ โดยมรี ายละเอียดดงั น้ี

กลุ่มคุณธรรม คณุ ธรรม พฤติกรรมบ่งช้ี
กลมุ่ ที่ 1. 1. สะอาด 1. รักษาความสะอาดของร่างกาย/เคร่ืองแตง่ กาย
2. ผลงานทไ่ี ด้รบั มอบหมาย มีความสะอาดและเปน็ ระเบียบ
คณุ ธรรมเพ่ือ 2. สภุ าพ 3. รกั ษาความสะอาดของที่อยอู่ าศัย/สถานที่พบกล่มุ /ศนู ย์การเรียน
4. รกั ษาความสะอาดของทส่ี าธารณะ
การพัฒนาตน 3. กตัญญู 5. มจี ิตแจ่มใส
กตเวที
1. แสดงกิรยิ าทา่ ทางสุภาพ อ่อนน้อมถ่อมตนต่อผอู้ ื่น ด้วยความม่ันใจในตนเอง
2. วาจาสุภาพ กลา่ วคาขอบคุณหรือขอโทษได้อยา่ งเหมาะสมตามสถานการณ์
3. สามารถควบคุมอารมณท์ ี่ไม่พงึ ประสงค์ในสถานการณต์ ่างๆได้
4. มสี ัมมาคารวะและวางตัวในสงั คมไดเ้ หมาะสมกบั ความเป็นไทย
1. ดูแล/ช่วยเหลือ หรือใหก้ ารอปุ การะ เอาใจใส่บิดามารกา ผ้มู พี ระคณุ
2. ตอบแทนบญุ คุณ อาสาชว่ ยเหลอื ครอู าจารย์ และสถานศกึ ษา
3. มสี ว่ นรว่ ม ชว่ ยเหลือและพัฒนาชุมชน สังคม หรือประเทศชาติ
4. ปฏบิ ตั ติ นเปน็ พลเมืองดีของประเทศชาติ

23

กลุ่มคุณธรรม คุณธรรม พฤตกิ รรมบ่งช้ี
กลมุ่ ที่ 2 4. ขยนั 1. ร่วมกจิ กรรม การเรียนรู้ การทางานดว้ ยความต้ังใจ มีความเพียรพยายาม
คุณธรรมเพื่อ กระตือรือรน้
การพัฒนา 5. ประหยดั 2. ทางานทไี่ ดร้ ับมอบหมายได้ถกู ต้องและเสรจ็ ทันตามกาหนด
การทางาน 6. ซอ่ื สัตย์ 3. แสวงหาความรู้ อยา่ งต่อเน่ือง
7. สามคั คี 4. แก้ปญั หาได้ด้วยตนเอง
กลุ่มที่ 3. 8. มนี า้ ใจ 5. ใชเ้ วลาว่างให้เกิดประโยชน์
คุณธรรมเพื่อ 9. มีวินยั 1. มีการออม
การพฒั นาการ 2. ทาบญั ชี รายรบั -จ่าย ของตนเอง
อยู่ร่วมกันใน 3. ใช้จ่ายเงินอย่างมีเหตผุ ลไม่ฟุมเฟอื ย
สังคม 4. ใช้ทรพั ยส์ ิน ส่ิงของของสถานศึกษาและสาธารณะอย่างประหยัด5. ใช้
ทรัพยากรอยา่ งคมุ้ ค่าเหมาะสมกบั งาน
1. ไมค่ ดั ลอกหรือนาผลงานของผู้อืน่ มาเป็นของตนเอง
2. ตรงต่อเวลา ท้ังตอ่ ตนเองและผู้อ่ืน
3. ไมท่ จุ ริต ประพฤติ ปฏบิ ตั ิตรงต่อหน้าท่ี
4. พูดความจรงิ ปราศจากความลาเอียงหรืออคติ
5. ไมเ่ อาสง่ิ ของของผู้อ่นื มาเป็นของตนเอง
1. ร่วมกจิ กรรมกบั หม่คู ณะดว้ ยความเปน็ น้าหนึ่งใจเดยี วกนั
2. เปน็ ผูม้ ีเหตผุ ล ยอมรับความคดิ เหน็ ทแ่ี ตกต่างหลากหลาย
3. มภี าวะความเปน็ ผนู้ าและผู้ตามที่ดี
4. ยอมรบั ในบทบาทหน้าท่ีของตนเอง และของผู้อ่นื ตลอดจนยอมรบั การตดั สนิ
ของกลมุ่
1. มคี วามจรงิ ใจไมเ่ หน็ แก่ตวั มคี วามเอือ้ เฟื้อเผื่อแผ่ เอื้ออาทร
2. ใหค้ วามช่วยเหลอื เอาใจใส่ให้ความสนใจในชวี ติ ความเปน็ อยูข่ องผอู้ ่นื ที่
เดอื ดร้อน
3. เสยี สละ เพ่ือช่วยเหลอื ผู้อื่น
4. รว่ มสรา้ งสรรค์สง่ิ ที่ดีงามใหเ้ กิดขนึ้ ในชุมชน
1. ปฏิบัตติ นตามกฎ ระเบยี บ ข้อบงั คับและขอ้ ตกลงของสถานศกึ ษาและสงั คม
2. เขา้ ร่วมกิจกรรมหรือปฏิบัติงานท่ไี ด้รับมอบหมายและ
ตรงตอ่ เวลา
3. ปฏบิ ัติตนถูกตอ้ งตามศลี ธรรมที่ดงี าม
4. เปน็ ผูท้ ม่ี คี วามรับผิดชอบต่อตนเอง ชุมชนและสงั คม

24

กลุ่มคณุ ธรรม คณุ ธรรม พฤตกิ รรมบ่งช้ี
กลุ่มท่ี 4. 10. รกั ชาติ 1. การปฏิบัตนิ ามหลักศาสนา
ศาสน์ กษัตรยิ ์ 2. มคี วามรักศรัทธาและเทดิ ทูนสถาบันพระมหากษตั รยิ ์
คุณธรรมเพื่อ รกั ษาความเป็น 3. ภาคภูมิใจและดารงความเปน็ ไทย
ไทย 4. รว่ มกจิ กรรมทางศาสนา
การพัฒนา
11. ยึดมนั่ ในวถิ ี 1. ยดึ มน่ั ศรทั ธาในระบบประชาธปิ ไตยอันมีพระมหากษัตริย์เปน็ ประมขุ
ประเทศ ชวี ติ และการ 2. ธารงรกั ษาไว้ซึง่ ความปกครองตามระบบประชาธปิ ไตย
ปกครองตาม 3. ประพฤติตนในภาวะผนู้ าและผ้ตู ามท่ดี ี
ระบอบ 4. ยอมรับฟงั ความคิดเห็นของผู้อนื่
ประชาธปิ ไตย
อันมี
พระมหากษัตริย์
ทรงเป็นประมุข

ระยะเวลาการประเมิน
1. ดาเนินการประเมินคุณธรรมผู้เรียนระหว่างภาคเรียนและสรุปผลการประเมินเมื่อส้ินสุดภาค

เรียน เพอ่ื นาผลการประเมินมาใช้ในการพฒั นาคณุ ธรรมผเู้ รยี นในภาคเรยี นถัดไป
2. ดาเนินการประเมินคุณธรรมต่อเนื่องทุกภาคเรียนจนจบการศึกษาแต่ละระดับ ซึ่งสถานศึกษา

จะเหน็ พฒั นาการคณุ ธรรมของผเู้ รยี นอยา่ งต่อเนื่องตง้ั แตเ่ รม่ิ เข้าเรยี นจนจบการศึกษา
3. สถานศึกษาพึงแจ้งผลการประเมินในระหวา่ งภาคเรียนใหผ้ ู้เรียนทราบถึงระดับผลการประเมิน

ท่ีตนเองได้รับ และสถานศึกษาต้องเสนอแนะ หรือจัดกิจกรรมให้ผู้เรียนได้พัฒนาตนเองให้บรรลุตามเกณฑ์ท่ี
กาหนด

เกณฑ์การประเมนิ
การประเมนิ คุณธรรม กาหนดเกณฑ์การประเมินเป็น 4 ระดับ คอื
ดีมาก หมายถึง ผู้เรียนมพี ฤตกิ รรมตามตัวบง่ ชี้ รอ้ ยละ 90 ข้ึนไป ของพฤติกรรมบ่งช้ี
ในแตล่ ะคุณธรรม
ดี หมายถงึ ผเู้ รียนมีพฤติกรรมตามตวั บ่งช้ี รอ้ ยละ 70 – 89 ข้ึนไป ของพฤติกรรมบ่งชี้
ในแต่ละคณุ ธรรม
พอใช้ หมายถงึ ผเู้ รยี นมพี ฤตกิ รรมตามตวั บ่งช้ี รอ้ ยละ 50 - 69 ขน้ึ ไป ของพฤตกิ รรมบง่ ชี้
ในแต่ละคุณธรรม
ปรับปรงุ หมายถงึ ผเู้ รียนมีพฤติกรรมตามตัวบ่งชี้ ร้อยละ 0 – 49 ข้นึ ไป ของพฤติกรรมบง่ ช้ี
ในแตล่ ะคณุ ธรรม

25

การสรุปผลการประเมนิ
การสรุปผลการประเมินคุณธรรม ใช้ผลการประเมินในภาคเรียนสุดท้ายท่ีผู้เรียนจบการศึกษา

เพอ่ื นาผลการประเมินไปประกอบการศึกษาตอ่ หรือเพอ่ื ประโยชนอ์ น่ื
ในกรณีท่ีผู้เรียนย้ายสถานศึกษา ให้สถานศึกษาจัดทารายละเอียดผลการประเมินในแต่ละ

ภาคเรียนแนบพรอ้ มกับระเบยี นแสดงผลการเรยี น

หลักฐานการประเมิน
หลกั ฐานการประเมินคุณธรรมผเู้ รียน มี 2 แบบ
แบบ1 แบบประเมินคุณธรรมตามพฤติกรรมบ่งช้ีรายภาคเรียน ใช้สาหรับบันทึกผล

การประเมินผู้เรยี นเป็นรายบุคคลในแต่ละภาคเรียน
แบบ 2 แบบรายงานผลการประเมินคณุ ธรรม ใช้เป็นหลักฐานมอบให้ผู้เรียนเมื่อสาเร็จการศึกษา

เพอ่ื ผู้เรียนนาไปใชป้ ระกอบการศึกษาหรือประโยชน์อ่นื

26

แบบประเมนิ คุณธรรมตามพฤติกรรมบ่งชร้ี ายภาคเรียน แบบท่ี 1
ภาคเรียนที่ ............./...............
ชอ่ื – ช่อื สกุล ........................................................................รหสั ผ้เู รยี น................................ .........................

ชื่อสถานศกึ ษา............................................................................จงั หวดั ............................. .............................

คณุ ธรรม/พฤติกรรมบง่ ช้ี ผา่ น ไม่ผา่ น หลกั ฐานการ
ประเมิน

กลมุ่ ที่ 1 คุณธรรมเพ่ือพัฒนาตนเอง
1. สะอาด
1.1 รกั ษาความสะอาดของร่างกาย/เคร่ืองแต่งกาย
1.2 ผลงานทีไ่ ดร้ ับมอบหมายมีความสะอาดและเป็นระเบียบ
1.3 รักษาความสะอาดของที่อยูอ่ าศัย/สถานท่ีพบกล่มุ /
ศูนยก์ ารเรียน
1.4 รักษาความสะอาดของท่ีสาธารณะ
1.5 มจี ติ ใจแจ่มใส

2. สภุ าพ
2.1 แสดงกิรยิ าทา่ ทางสภุ าพ ออ่ นน้อมถ่อมตนต่อผู้อ่ืนด้วยความ
มัน่ ใจในตนเอง
2.2 วาจาสุภาพ กล่าวคาขอบคณุ หรอื ขอโทษได้อย่างเหมาะสมตาม
สถานการณ์
2.3 สามารถควบคุมอารมณ์ท่ีไม่พึงประสงค์
ในสถานการณ์ต่าง ๆ ได้
2.4 มีสัมมาคาราวะและวางตัวในสังคมได้เหมาะสมกับ
ความเปน็ ไทย

3. กตญั ญกู ตเวที
3.1 ดูแล/ชว่ ยเหลอื หรือให้การอุปการะเอาใจใสบ่ ดิ ามารดา ผ้มู ี
พระคุณ
3.2 ตอบแทนบุญคณุ อาสาช่วยเหลือครูอาจารยแ์ ละสถานศกึ ษา
3.3 มีส่วนรว่ ม ช่วยเหลอื และพัฒนาชมุ ชนสงั คม หรอื ประเทศชาติ
3.4 ปฏิบตั ติ นเปน็ พลเมอื งดีของประเทศชาติ

27

คณุ ธรรม/พฤติกรรมบ่งชี้ ผา่ น ไมผ่ ่าน หลกั ฐานการประเมิน

กลุ่มที่ 2 คุณธรรมเพ่อื พัฒนาการทางาน

4. ขยนั
4.1 มคี วามจริงใจ ไม่เห็นแก่ตัว มคี วามเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ เออ้ื อาทร

4.2 ให้ความชว่ ยเหลอื เอาใจใส่ให้ความสนใจในชีวิต

ความเปน็ อยู่ของผ้อู ่นื ที่เดือดร้อน

4.3 เสยี สละ เพื่อช่วยเหลือผอู้ นื่

4.4 ร่วมสรา้ งสรรคส์ ่ิงท่ดี ีงามให้เกิดในชุมชน

5 ประหยัด
5.1 มีการออม

5.2 ทาบัญชีรบั -จา่ ยของตนเอง

5.3 ใชจ้ ่ายเงนิ อยา่ งมเี หตุผลไม่ฟุมเฟือย

5.4 ให้ทรพั ยส์ นิ สง่ิ ของของสถานศกึ ษาและ สาธารณะอย่าง

ประหยดั

5.5 ใช้ทรัพยากรอยา่ งค้มุ ค่าเหมาะสมกับงาน

6. ซือ่ สัตย์

6.1 ไม่คดั ลอกหรือนาผลงานของผู้อื่นมาเป็นของตนเอง

6.2 ตรงตอ่ เวลา ทงั้ ต่อตนเองและผอู้ ่นื

6.3 ไมท่ จุ ริต ประพฤติ ปฏบิ ัติตรงตอ่ หน้าที่

6.4 พดู ความจรงิ ปราศจากความลาเอียงหรอื อคติ

6.5 ไม่เอาสงิ่ ของของคนอื่นมาเปน็ ของตนเอง

กล่มุ ท่ี 3 คุณธรรมเพื่อการพัฒนาสังคม

7 สามคั คี
7.1 ร่วมกจิ กรรมกับหม่คู ณะด้วยความเป็นน้าหนึง่ ใจเดยี วกัน

7.2 เป็นผมู้ เี หตุผล ยอมรบั ความคิดเห็นท่แี ตกตา่ งหลากหลาย

7.3 มีภาวะความเปน็ ผ้นู าและผู้ตามที่ดี

7.4 ยอมรบั ในบทบาท หน้าท่ีของตนเองและของผู้อ่ืน ตลอดจน

ยอมรับการตดั สินของกลุ่ม

28

คณุ ธรรม/พฤติกรรมบง่ ช้ี ผ่าน ไมผ่ า่ น หลักฐานการประเมนิ

8. มนี า้ ใจ

8.1 มีความจริงใจไมเ่ หน็ แกต่ ัว มีความเอ้ือเฟ้ือเผ่อื แผ่ เอื้ออาทร

8.2 ใหค้ วามชว่ ยเหลือ เอาใจใส่ให้ความสนใจในชวี ติ

ความเป็นอยู่ของผอู้ ื่น ทเ่ี ดือดรอ้ น

8.3 เสียสละเพื่อช่วยเหลือผูอ้ ื่น

8.4 รว่ มสรา้ งสรรค์ส่ิงทด่ี ีงามให้เกิดข้ึนในชมุ ชน

9. วนิ ยั
9.1 ปฏบิ ัติตนตามกฎ ระเบยี บ ข้อบังคับและข้อตกลง

ของสถานศึกษาและสังคม

9.2 เขา้ ร่วมกจิ กรรมหรอื ปฏบิ ัตงิ านท่ไี ดร้ บั มอบหมาย และตรงตอ่

เวลา

9.3 ปฏิบัตติ นถูกต้องตามศลี ธรรมท่ีดีงาม

9.4 เปน็ ผูท้ ่ีความรับผิดชอบต่อตนเอง ชุมชน และสงั คม

กลมุ่ ที่ 4.คณุ ธรรมเพ่อื การพัฒนาประเทศ
10. รกั ชาติ ศาสน์ กษตั ริย์รกั ษาความเปน็ ไทย
10.1 การปฏิบัตินามหลักศาสนา

10.2 มคี วามรักศรทั ธาและเทิดทูนสถาบนั พระมหากษัตรยิ ์

10.3 ภาคภูมใิ จและดารงความเป็นไทย

10.4 รว่ มกจิ กรรมทางศาสนา

11. ยดึ มัน่ ในวิถชี ีวิตและการปกครองตามระบอบประชาธปิ ไตย

อันมีพระมหากษตั รยิ ์ทรงเป็นประมขุ
11.1 ยดึ มนั่ ศรทั ธาในระบบประชาธปิ ไตยอนั มพี ระมหากษัตรยิ เ์ ป็น

ประมขุ

11.2. ธารงรักษาไว้ซงึ่ ความปกครองตามระบบประชาธปิ ไตย

11.3 ประพฤติตนในภาวะผูน้ าและผ้ตู ามท่ีดี

11.4 ยอมรบั ฟังความคดิ เห็นของผู้อนื่

ขอ้ คดิ เหน็ ของผูป้ ระเมิน
............................................................................................................................. ................................................................
................................................................................................................................................................................. ............

ลงชื่อ...............................................ผู้อานวยการสถานศกึ ษา
( ................................................ )

29

แบบรายงานผลการประเมินคณุ ธรรม แบบที่ 2
ระดบั ...............................................
------------------------------------------------------------------------

สถานศึกษา........................................................................ ..........จงั หวดั ............................................................

รหัสผู้เรียน............................................................ชื่อ – สกลุ ...............................................................................

เลขหมายประจาตวั ของผถู้ อื บตั รประชาชน........................................................................................................

กลมุ่ คณุ ธรรม คณุ ธรรม ผลการประเมิน
คณุ ธรรมเพือ่ พฒั นาตน 1. สะอาด

2. สภุ าพ

3. ความกตัญญูกตเวที

สรปุ

คุณธรรมเพ่ือพฒั นาการทางาน 1. ขยนั

2. ความประหยดั

3. ความซือ่ สัตยส์ ุจรติ

สรปุ

คุณธรรมเพื่อพฒั นาสงั คม 1. ความสามคั คี

2. ความมีนา้ ใจ

3. ความมวี นิ ัย

สรุป

คุณธรรมเพ่ือการพัฒนาประเทศ 1. การปฏิบตั นิ ามหลกั ศาสนา

2. มีความรกั ศรทั ธาและเทดิ ทูน

สถาบนั พระมหากษัตริย์

3. ภาคภมู ิใจและดารงความเป็นไทย

4. รว่ มกจิ กรรมทางศาสนา

5. ยดึ มั่นศรัทธาในระบบ

ประชาธปิ ไตยอนั มีพระมหากษัตรยิ ์

เป็นประมขุ

6. ธารงรักษาไวซ้ ึง่ ความปกครองตาม

ระบบประชาธิปไตย

7. ประพฤตติ นในภาวะผู้นาและผู้

ตามท่ีดี

8. ยอมรบั ฟงั ความคดิ เห็นของผอู้ ่นื

30

บนั ทกึ ความเห็นของสถานศกึ ษา
............................................................................................................................. ...................................................
.................................................................................................................................................................... ............
....................................................................................................................... .........................................................
............................................................................................................................. ...................................................

ลงช่อื ...............................................ผ้อู านวยการสถานศกึ ษา
( ................................................ )

31

ตวั อยา่ งแบบประเมินคุณธรรมตามพฤติกรรมบ่งชรี้ ายภาคเรยี น
ภาคเรยี นที่ ......2...../......2565....

ช่อื – ชื่อสกุล ...........นางสาวสดุ สวย.....รวยทรัพย.์ ........รหัสผ้เู รยี น.........................................................

ชอ่ื สถานศกึ ษา....ศนู ยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัยอาเภอเมอื งอุทัยธานี...จังหวดั ....อทุ ยั ธานี.

คุณธรรม/พฤตกิ รรมบ่งช้ี ผ่าน ไมผ่ ่าน หลักฐานการประเมิน
กลมุ่ ท่ี 1 คณุ ธรรมเพอื่ พฒั นาตนเอง
1. สะอาด  สังเกตตอนพบกลมุ่
1.1 รักษาความสะอาดของรา่ งกาย/เคร่ืองแต่งกาย  ผลงานทมี่ อบหมายใหท้ า

1.2 ผลงานทไ่ี ด้รบั มอบหมายมีความสะอาดและเป็นระเบยี บ  สงั เกตพฤตกิ รรมตอนพบกลุ่ม
1.3 รกั ษาความสะอาดของที่อยอู่ าศัย/สถานที่พบกลมุ่ /
ศูนยก์ ารเรยี น  สงั เกตพฤติกรรมตอนพบกลุ่ม
1.4 รักษาความสะอาดของท่ีสาธารณะ  สงั เกตพฤตกิ รรมตอนพบกลุ่ม
1.5 มจี ติ ใจแจ่มใส 60 % = พอใช้
 สังเกตพฤตกิ รรมตอนพบกลุ่ม
สรปุ  สังเกตพฤติกรรมต่อครู เพ่ือน
2. สภุ าพ
2.1 แสดงกริ ิยาทา่ ทางสภุ าพ อ่อนน้อมถอ่ มตนตอ่ ผู้อ่ืนด้วย 
ความม่นั ใจในตนเอง
2.2 วาจาสุภาพ กล่าวคาขอบคณุ หรือขอโทษได้อย่าง 
เหมาะสมตามสถานการณ์
2.3 สามารถควบคุมอารมณ์ที่ไม่พึงประสงค์ 75 % = ดี
ในสถานการณต์ า่ ง ๆ ได้
2.4 มสี ัมมาคาราวะและวางตัวในสงั คมได้เหมาะสมกับ
ความเปน็ ไทย

สรุป

คุณธรรม/พฤตกิ รรมบ่งชี้ ผา่ น ไม่ผา่ น 32

3. กตญั ญกู ตเวที  หลกั ฐานการประเมนิ
3.1 ดูแล/ช่วยเหลือ หรอื ให้การอุปการะเอาใจใสบ่ ิดามารดา

ผู้มีพระคณุ

3.2 ตอบแทนบุญคณุ อาสาช่วยเหลอื ครูอาจารยแ์ ละ

สถานศกึ ษา 50 % = พอใช้

3.3 มีสว่ นรว่ ม ช่วยเหลือและพฒั นาชุมชนสังคม หรือ 

ประเทศชาติ 

3.4 ปฏบิ ัติตนเปน็ พลเมืองดีของประเทศชาติ 

สรปุ 50 % = พอใช้

กลุ่มที่ 2 คุณธรรมเพอื่ พัฒนาการทางาน 
4. ขยัน 
4.1 มคี วามจริงใจ ไม่เห็นแก่ตวั มคี วามเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่

เอ้ืออาทร 

4.2 ให้ความช่วยเหลือ เอาใจใสใ่ ห้ความสนใจในชวี ติ 
40 % =
ความเป็นอยู่ของผู้อน่ื ทีเ่ ดือดร้อน ปรบั ปรงุ

4.3 เสียสละ เพอื่ ชว่ ยเหลอื ผอู้ น่ื

4.4 ร่วมสร้างสรรคส์ งิ่ ท่ดี ีงามใหเ้ กดิ ในชมุ ชน

สรุป

5 ประหยัด
5.1 มีการออม

5.2 ทาบัญชรี บั -จ่ายของตนเอง

5.3 ใชจ้ า่ ยเงนิ อย่างมเี หตุผลไม่ฟุมเฟือย

5.4 ให้ทรัพยส์ นิ ส่ิงของของสถานศกึ ษาและ

สาธารณะอย่างประหยดั

5.5 ใช้ทรัพยากรอย่างคุม้ ค่าเหมาะสมกับงาน

สรปุ

คณุ ธรรม/พฤติกรรมบ่งชี้ ผ่าน ไม่ผ่าน 33
6. ซอ่ื สัตย์
6.1 ไม่คัดลอกหรือนาผลงานของผู้อืน่ มาเป็นของตนเอง  หลกั ฐานการประเมนิ

6.2 ตรงต่อเวลา ทง้ั ต่อตนเองและผอู้ ่ืน 

6.3 ไม่ทจุ ริต ประพฤติ ปฏิบตั ิตรงตอ่ หนา้ ท่ี 
100 % = ดีมาก
6.4 พูดความจริง ปราศจากความลาเอียงหรืออคติ

6.5 ไม่เอาสงิ่ ของของคนอนื่ มาเป็นของตนเอง 

สรุป 
กลมุ่ ท่ี 3 คุณธรรมเพ่ือการพัฒนาสงั คม 
7 สามัคคี
7.1 รว่ มกิจกรรมกับหมูค่ ณะด้วยความเป็นนา้ หน่งึ ใจเดยี วกนั 75 % = ดี

7.2 เป็นผมู้ เี หตผุ ล ยอมรับความคดิ เหน็ ที่แตกตา่ ง 
หลากหลาย

7.3 มีภาวะความเป็นผู้นาและผู้ตามท่ีดี

7.4 ยอมรับในบทบาท หน้าท่ีของตนเองและของผู้อ่ืน 
ตลอดจนยอมรับการตัดสนิ ของกลุ่ม
75 % = ดี
สรปุ
8. มนี า้ ใจ
8.1 มีความจรงิ ใจไมเ่ ห็นแกต่ ัว มคี วามเอื้อเฟื้อเผ่ือแผ่
เอื้ออาทร

8.2 ใหค้ วามชว่ ยเหลือ เอาใจใส่ใหค้ วามสนใจในชีวิต
ความเปน็ อยู่ของผู้อื่น ทเี่ ดือดรอ้ น

8.3 เสียสละเพ่ือช่วยเหลอื ผอู้ ื่น

8.4 รว่ มสร้างสรรคส์ ิ่งท่ีดงี ามให้เกิดขึ้นในชุมชน

สรุป

34

คุณธรรม/พฤติกรรมบ่งช้ี ผา่ น ไม่ผ่าน หลักฐานการประเมิน
9. วินัย
9.1 ปฏบิ ตั ิตนตามกฎ ระเบียบ ข้อบงั คบั และขอ้ ตกลง 

ของสถานศึกษาและสงั คม 

9.2 เขา้ รว่ มกิจกรรมหรือปฏิบัตงิ านทไี่ ด้รบั มอบหมาย 

และตรงต่อเวลา
75 % = ดี
9.3 ปฏิบตั ติ นถูกต้องตามศีลธรรมทด่ี งี าม

9.4 เป็นผ้ทู ่คี วามรบั ผิดชอบต่อตนเอง ชมุ ชน และสังคม

สรปุ 
กลุ่มท่ี 4.คณุ ธรรมเพ่อื การพฒั นาประเทศ 
10. รักชาติ ศาสน์ กษตั ริย์รกั ษาความเป็นไทย
10.1 การปฏบิ ัตนิ ามหลักศาสนา 75 % = ดี

10.2 มีความรักศรัทธาและเทิดทนู สถาบันพระมหากษตั รยิ ์ 

10.3 ภาคภูมิใจและดารงความเป็นไทย 

10.4 ร่วมกจิ กรรมทางศาสนา 

สรุป 75 % = ดี
11. ยดึ มั่นในวิถีชีวติ และการปกครองตามระบอบ
ประชาธปิ ไตยอนั มพี ระมหากษตั รยิ ท์ รงเปน็ ประมุข
11.1 ยดึ ม่นั ศรทั ธาในระบบประชาธิปไตยอันมี

พระมหากษัตริย์เปน็ ประมุข

11.2. ธารงรักษาไวซ้ ึ่งความปกครองตามระบบประชาธปิ ไตย

11.3 ประพฤตติ นในภาวะผนู้ าและผตู้ ามท่ดี ี

11.4 ยอมรบั ฟังความคดิ เห็นของผู้อ่นื

สรุป

ขอ้ คิดเห็นของผู้ประเมิน
........................................................................................... ..................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................................
............................................................................................................................. ................................................................
................................................................................................................................................................. ............................
....................................................................................................... .................................................................. ...................

ลงชอื่ ...................................................ผูป้ ระเมนิ
( .................................................. )

35

แบบรายงานผลการประเมินคณุ ธรรม
ระดับ.......มธั ยมศกึ ษาตอนต้น.....

------------------------------------------------------------------------

สถานศกึ ษา..ศูนยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศัยอาเภอเมืองอุทัยธานี จงั หวดั ....อุทยั ธานี....
รหสั ผู้เรยี น........................................................ชื่อ – สกุล.......นางสาวสุดสวย.....รวยทรพั ย.์ ................
เลขหมายประจาตัวของผูถ้ อื บัตรประชาชน.......................................................................................... ..............

กลุม่ คุณธรรม คณุ ธรรม ผลการประเมนิ
คุณธรรมเพื่อพัฒนาตน ดี
1. สะอาด ดี
คุณธรรมเพอ่ื พฒั นาการทางาน
2. สุภาพ พอใช้
คณุ ธรรมเพื่อพัฒนาสงั คม ดี
3. ความกตญั ญูกตเวที ดี
คุณธรรมเพอ่ื การพฒั นาประเทศ ดี
สรปุ ดี
ดี
1. ขยนั ดี

2. ความประหยัด พอใช้
ดี
3. ความซ่อื สัตยส์ ุจริต ดี
ดี
สรุป ดี

1. ความสามัคคี ดี
ดี
2. ความมีนา้ ใจ ดี

3. ความมีวนิ ยั ดี

สรปุ ดี

1. การปฏิบัตนิ ามหลักศาสนา ดี

2. มคี วามรักศรทั ธาและเทดิ ทูนสถาบัน

พระมหากษัตริย์

3. ภาคภูมใิ จและดารงความเป็นไทย

4. ร่วมกจิ กรรมทางศาสนา

5. ยดึ ม่นั ศรทั ธาในระบบประชาธปิ ไตยอันมี

พระมหากษัตริย์เป็นประมขุ

6. ธารงรักษาไว้ซึ่งความปกครองตามระบอบ

ประชาธิปไตย

7. ประพฤติตนในภาวะผนู้ าและผตู้ ามที่ดี

8. ยอมรับฟงั ความคิดเหน็ ของผอู้ ่นื

สรุป

36

บนั ทกึ ความเห็นของสถานศึกษา
................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...................................................
............................................................................................................................. ...................................................
............................................................................................................................................................. ...................

ลงชอื่ ...............................................ผู้อานวยการสถานศกึ ษา
( ................................................ )

37

ตอนที่ 4

บริหารการวัดและประเมินผลการเรยี น

การจัดการศึกษาตามหลักสูตรการศึกษานอกระบบ ระดับการศึกษาข้ันพื้นฐาน พุทธศักราช
2551 มุ่งให้ผู้เรียนมีความรู้ความสามารถ มีกระบวนการคิดวิเคราะห์และปลูกฝังให้มีคุณธรรมจริยธรรมตาม
จุดหมายของหลักสูตรน้ัน ดังนั้น การวัดและประเมินลการเรียนจะต้องให้สอดคล้องกับจุดหมายดังกล่าว
ซ่ึงเป็นภารกิจที่สาคัญและจาเป็นของสถานศึกษา สานักงาน กศน. จึงได้จัดทาแนวทางการวัดและประเมินผล
เพื่อใหส้ ถานศกึ ษาพิจารณานาไปกาหนดเปน็ แนวทางการดาเนินงานใหเ้ หมาะสมกับบริบทของสถานศึกษา ดงั น้ี

ภารกจิ ของสถานศกึ ษาในการวดั และประเมินผลการเรยี น
สถานศกึ ษามภี ารกิจในการวดั และประเมนิ ผลการเรียน ดังน้ี
1. การวัดและประเมินผลผู้เรยี น สถานศกึ ษาต้องดาเนนิ การวัดและประเมินผลผูเ้ รียน ดังน้ี
1.1 การวัดและประเมินผลเป็นรายวชิ า ประกอบด้วย
1) การวดั และประเมนิ ผลก่อนเรียน
2) การวดั และประเมินผลระหวา่ งภาคเรียน
3) การวัดและประเมนิ ผลปลายภาคเรยี น
1.2 การประเมนิ กจิ กรรมพฒั นาคุณภาพชวี ติ (กพช.)
1.3 การประเมนิ คุณธรรมเบ้ืองตน้
1.4 การประเมนิ คุณภาพการศึกษานอกระบบระดับชาติ
2. การจัดทาระเบยี บและแนวปฏบิ ตั ิในการวัดและประเมินผลการเรยี น
สถานศึกษาต้องจัดทาระเบียบการวัดและประเมินผลการเรียนของสถานศึกษาสาหรับให้

ผู้เกี่ยวข้องรับรู้และถือปฏิบัติเป็นแนวเดียวกัน เพื่อให้การประเมินผลการเรียนของสถานศึกษามีความถูกต้อง
ยตุ ิธรรม และมผี ลการดาเนินงานทน่ี า่ เชื่อถอื เป็นท่ียอมรบั ของสงั คม

3. การรายงานการประเมนิ ผลการเรียน
สถานศึกษาจะต้องจัดทารายงานการประเมินผลการเรียนของผู้เรียนเป็นรายบุคคล รายกลุ่ม
เพื่อให้ผู้เรียนทราบความก้าวหน้าในการเรียนรู้ของตนเอง ครูใช้เป็นข้อมูลในการบริหารจัดการศึกษาของ
สถานศึกษา ใหเ้ ป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและเกิดประสทิ ธิผลตามจุดหมายของหลักสตู ร
4. การจัดสอบซอ่ ม
สถานศึกษาต้องจัดให้มีการพัฒนาผู้เรียนท่ีไม่ผ่านการประเมินรายวิชา โดยวิธีการที่เหมาะสม
เชน่ การสอนเสรมิ มอบหมายให้ทารายงานเพิ่มเติม การเข้าร่วมกิจกรรม หรืออื่น ๆ แล้วจัดให้ผู้เรียนเข้ารับการ
สอบซ่อมตามทีส่ ถานศกึ ษากาหนด

38

5. การเทยี บโอนผลการเรียน
สถานศึกษาจะต้องจัดทาระเบียบหรือแนวปฏิบัติในการเทียบโอนผลการเรียน ให้เป็น
ส่วนหนึ่งของผลการเรียนตามหลักสูตรการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551
ตามทีส่ านักงาน กศน. กาหนด
6. การอนมุ ตั ิการจบหลักสูตร
สถานศึกษาตรวจสอบคุณสมบัติของผู้เรียนให้เป็นไปตามเกณฑ์การจบหลักสูตรการศึกษา
นอกระบบระดบั การศึกษาข้ันพ้ืนฐาน พทุ ธศักราช 2551 และอนมุ ตั กิ ารจบหลกั สูตร
7. การจดั ทาเอกสารหลักฐานการศึกษา
สถานศึกษาจะต้องจัดทาเอกสารแสดงข้อมูลและสถานภาพทางการศึกษาของผู้เรียน เพ่ือใช้
สาหรับตรวจสอบ ส่ือสาร ส่งต่อ และรับรองผลการเรียนของผู้เรียน หลักฐานการศึกษาที่สถานศึกษาจะต้อง
จดั ทา แบง่ เป็น 2 ลักษณะ คอื
1. เอกสารหลกั ฐานการศกึ ษาควบคุมและบังคบั แบบ ประกอบด้วย

1) ระเบียนแสดงผลการเรยี น (กศน.1)
2) ประกาศนยี บัตร (กศน.2)
3) แบบรายงานผสู้ าเร็จการศึกษา (กศน.3)
4) แบบบนั ทกึ ผลการพฒั นาคณุ ภาพผู้เรียน (กศน.4)
2. เอกสารหลักฐานการศึกษาที่สถานศึกษาดาเนินการเอง เช่น แบบอนุมัติผลการจบหลักสูตร
แบบรายงานแสดงผลการเรยี นเฉลี่ย GPA ของนักศึกษาระดบั มัธยมศึกษาตอนปลายและอื่น ๆ
8. การกากับ ตดิ ตามและประเมนิ ผลการเรียน
สถานศึกษาจะต้องมีการวางแผน กากับ ติดตามและตรวจสอบการดาเนินการประเมิน
ผลการเรียน เพ่ือให้การดาเนินการเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและสามารถปรับปรุงแก้ไขข้อบกพร่อง
ทเี่ กดิ ขึน้ ไดท้ ันเหตกุ ารณ์ โดยใหม้ ผี ูร้ ับผดิ ชอบดาเนนิ การกากบั ตดิ ตามในเรอื่ งต่างๆ เช่น
1. มีการประเมนิ ผลการเรยี นใหส้ อดคลอ้ งกบั ผลการเรียนรู้ที่คาดหวังในแต่ละรายวิชา
2. มีการประเมินผลการเรียนรู้ และบันทึกผลหลังการเรียนท่ีจบเนื้อหาในแต่ละเรื่องทุกครั้ง
แล้วนาผลการประเมินมาปรับปรงุ พฒั นาผ้เู รยี นให้เป็นปจั จบุ ัน
3. มีการตรวจผลงานผ้เู รียน พรอ้ มใหข้ ้อเสนอแนะ เพื่อการปรับปรุงผลงานผู้เรยี น

39

บทบาทหน้าท่ีของผเู้ กีย่ วข้องในการวดั และประเมนิ ผลการเรยี น
การวดั และประเมินผลการเรียนของผู้เรียน สถานศึกษาจะต้องเปิดโอกาสให้บุคคลที่เก่ียวข้องใน

การจดั การศึกษา ทั้งผูเ้ รียน ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมกบั ผู้สอนและบคุ ลากรฝุายต่าง ๆ ของสถานศึกษา เพ่ือให้การ

ดาเนินการวัดและประเมินผลการเรียนของสถานศึกษาเป็นไปตามระเบยี บหรอื แนวปฏิบัติการวัดและประเมินผล

ของสถานศึกษา จึงควรกาหนดภารกิจการวัดและประเมินผลการเรียนให้บุคลากรฝุายต่าง ๆ ของสถานศึกษา

รับผดิ ชอบ

ผู้ปฏิบตั ิ บทบาทหน้าท่ีท่เี ก่ยี วข้องกับการวัดและประเมนิ ผล

1. คณะกรรมการสถานศึกษา 1.1 ใหค้ วามเหน็ ชอบระเบยี บการวัดและประเมินผลการเรียนร้ขู อง

สถานศึกษา

1.2 ให้ความเห็นชอบพฤติกรรมบง่ ชก้ี ารประเมนิ คุณธรรมเบื้องต้นที่

สถานศกึ ษากาหนดขนึ้ เพื่อพัฒนาผู้เรียน

1.3 ใหค้ วามคดิ เหน็ และข้อเสนอแนะเก่ยี วกับการวดั และประเมนิ

ผลการเรียน

2. คณะกรรมการบรหิ าร 2.1 กาหนดแนวปฏิบตั ิการวดั และประเมนิ ผลรายวิชา

หลักสตู รและวชิ าการของ 2.2 กาหนดพฤตกิ รรมบ่งชแี้ ละแนวปฏบิ ัตกิ ารประเมนิ คุณธรรมเบือ้ งต้น

สถานศกึ ษา

3. คณะกรรมการการวัดและ 3.1 จดั ทาเครอื่ งมือประเมนิ ผลกอ่ นเรยี น ประเมินผลระหวา่ งเรียน

ประเมนิ ผลของสถานศกึ ษา และประเมนิ ผล

3.2 ตรวจสอบผลการประเมนิ และจัดทารายงานการประเมินผล

การเรียนรูร้ ายวชิ า

3.3 ประเมินผลการดาเนนิ โครงการ/กิจกรรมพฒั นาคุณภาพชีวติ

3.4 สรปุ ผลการประเมินคุณธรรม

3.5 ร่วมกบั ผู้สอนและผเู้ กย่ี วขอ้ งจดั ทาเครื่องมือการประเมินผล

กอ่ นเรียนและระหว่างภาคเรียน

3.6 สนับสนุนส่งเสรมิ การดาเนินงานการวัดและประเมนิ ผลใหเ้ ป็นไปตาม

แนวทางท่ีสถานศกึ ษากาหนด

ผปู้ ฏิบตั ิ 40
4. ครผู สู้ อน
5. เจา้ หน้าทท่ี ะเบียน บทบาทหน้าทีท่ ่ีเกย่ี วข้องกับการวดั และประเมนิ ผล
4.1 วางแผนการจดั กิจกรรมการเรียนรู้
6. ผบู้ ริหารสถานศึกษา 4.2 ดาเนนิ การวัดและประเมินผลการเรียน และตดั สนิ ผลการเรียนรายวิชา
4.3 เปน็ ท่ีปรึกษา ดูแล ควบคุม และประเมินการดาเนนิ การโครงการ/
กิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวติ ของผเู้ รยี น
4.4 ดาเนนิ การประเมนิ คุณธรรมเบ้ืองต้นของผู้เรียนร่วมกบั ผ้เู กย่ี วขอ้ ง
5.1 รวบรวม ตรวจสอบบันทึก และประมวลผลข้อมูลการประเมนิ ผลการ
เรยี นของผู้เรียนแต่ละบคุ คล
5.2 จดั ทารายงานการประเมินผลการเรยี นเสนอผูบ้ ริหารสถานศกึ ษา
เพ่อื ขออนมุ ตั ิและแจง้ ผู้เกย่ี วข้องทราบ
5.3 ตรวจสอบและสรุปข้อมลู ผลการเรยี นของผ้เู รยี น เม่ือย้ายสถานศึกษา
หรือจบหลกั สูตร และเสนอให้ผบู้ ริหารสถานศึกษา ลงนามรับรองหรืออนุมตั ิ
การจบหลักสูตร
5.4 จัดทาเอกสารหลกั ฐานการศึกษาต่าง ๆ ทเ่ี ก่ียวข้อง
6.1 กากับ ดูแล นเิ ทศ ตดิ ตามผลการดาเนนิ งานการวัดและประเมนิ ผลการ
เรยี นของสถานศึกษา
6.2 อนุมัตโิ ครงการ/กจิ กรรมพฒั นาคุณภาพชวี ติ และผลการผา่ นกิจกรรม
6.3 อนุมัติผลการเรียนรายวิชา
6.4 อนมุ ัตผิ ลการประเมินคุณธรรมเบอ้ื งตน้
6.5 อนมุ ัตกิ ารจบหลักสูตร

คณะผจู้ ัดทำ

ที่ปรึกษา ศรสี ะอาด ผูอ้ ำนวยการสำนักงาน กศน.จังหวดั อุทยั ธานี
นายมงคลชัย สดุ เลก็ ผู้อำนวยการ กศน.อำเภอเมืองอทุ ยั ธานี
ฮอ้ สทิ ธสิ มบรู ณ์ ศกึ ษานิเทศก์ สำนักงาน กศน.จงั หวดั อุทัยธานี
นางศริ ิพร จนั ทร์อุไร ครู คศ.2
ดีทองงาม ครู
นายอุเทน

นายสวรรค์

นางณัฐฐิณี

คณะผ้จู ัดทำ สุคง ครอู าสาสมัคร
นางวราภรณ์ บุญพนั ธ์ ครูอาสาสมัคร
นางสาวธาราภรณ์ ชาญเชิงคา้ ครอู าสาสมัคร
นายธนญั ชัย พุทธคุณ ครู กศน. ตำบล
นางสาวพรปวีณ์ กลดั เฟ่ือง ครู กศน. ตำบล
นางรุ่งนภา ยศนนั ท์ ครู กศน. ตำบล
นายทรรศนะ จันทรอ์ ไุ ร ครู กศน. ตำบล
นางพชิ ญา สมานกสกิ รรม ครู กศน. ตำบล
นางสาวกมลชนก ภชู่ ม ครู กศน. ตำบล
นายบุญธรรม แสงทอง ครู กศน. ตำบล
นายนโรดม ขำคม ครู กศน. ตำบล
นางสาวศรีรัก แสงจันทร์ ครู กศน. ตำบล
นายนิรตุ ต์ สุขสุวรรณ์ ครู กศน. ตำบล
นางสาวธีร์จฑุ าภรณ์ ขยนั การนาวี ครู กศน. ตำบล
นางปุญนชุ พูลสาริกิจ ครู กศน. ตำบล
นายพิเชษฐ์ ป้นั ทอง ครู กศน. ตำบล
นายอสิ ระพงษ์ แว่นแก้ว ครู ศรช.
นางสาวตรยี กุล