วงปี่พาทย์

ประวัติของวงปี่ พาทย์




ปี่ พาทย์ หมายถึง วงดนตรีไทยประเภทหนึ่ง ตามที่
ปรากฏตามหลักฐานในสมัยสุโขทัย ประกอบไปด้วย
เครื่องดนตรีประเภทตีได้แก่ ระนาดเอก ระนาดทุ้ม

ระนาดเอกเหล็ก ระนาดทุ้มเหล็ก ฆ้องวงใหญ่
ฆ้องวงเล็ก และเป่า เช่น ปี่ ขลุ่ย และเครื่องกำกับ
จังหวะ เช่น ตะโพน กลองทัด เป็นต้น ปี่ พาทย์นี้บาง
สมัยเรียกว่า พิณพาทย์ สามารถจำแนกได้เป็น 6 วง

ดังนี้

1.วงปี่ พาทย์ไม้แข็ง

เดิมเรียกชื่อว่า “วงพิณพาทย์” ต่อมาสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ทรงเปลี่ยนเป็นคำว่า “ปี่ พาทย์”
สำหรับวงปี่ พาทย์ ที่ระบุคำว่า “ไม้แข็ง” เนื่องจากไม้ที่ใช้ตีระนาดเอกจะ
ใช้ไม้แข็งบรรเลง วงปี่ พาทย์ไม้แข็ง ใช้บรรเลงในงานพระราชพิธี งาน
พิธีกรรมของราษฎร เช่นงานทำบุญขึ้นบ้านใหม่ งานบวชนาค งาน
เทศกาลบุญ รวมทั้งใช้ประกอบการแสดงต่างๆ ปัจจุบันยังนิยมนำมา
บรรเลง – ขับร้องบทเพลงต่างๆ เพื่อการฟังด้วย

2.วงปี่ พาทย์เสภา

เป็นวงดนตรีที่เกิดขึ้นครั้งแรกในรัชกาลพระบาทสมเด็จ
พระพุทธเลิศหล้านภาลัย มีการนำเอาลูกเปิง หรือกลอง
สองหน้า เข้ามาตีในวงปี่ พาทย์เครื่องห้า โดยทำหน้าที่ตี
ประกอบจังหวะหน้าทับ วงปี่ พาทย์เสภาใช้บรรเลงประกอบ
การเล่นเสภา ประกอบละครเสภา และบรรเลง – ขับร้อง

บทเพลงต่างๆ เพื่อการฟัง

3. วงปี่ พาทย์ไม้นวม

เกิดขึ้นในสมัยรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
เจ้าพระยาเทเวศร์วงศ์วิวัฒน์ (หม่อมราชวงศ์หลาน กุญชร) เป็นผู้ริเริ่ม
ปรับปรุงวงและบรรเลงรับ-ร้องก่อน ในการประสมวงดนตรี ท่านใช้ขลุ่ย
เพียงออและขลุ่ยหลิบแทนปี่ ในและปี่ นอก และได้เพิ่มซออู้ ส่วนระนาด
เอกก็เปลี่ยนมาใช้ไม้นวมตีแทนไม้แข็ง เพื่อลดระดับเสียง เนื่องจากใช้
บรรเลงประกอบการแสดงโขน ละครที่แสดงในโรงละครหรือในอาคาร

4. วงปี่ พาทย์ดึกดำบรรพ์

เป็นวงดนตรีที่มีขึ้นครั้งแรกในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่
หัว โดยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ทรง
ปรับปรุงขึ้น เมื่อ พ.ศ. ๒๔๔๑ เพื่อใช้บรรเลงประกอบการแสดงละครแนวใหม่
ซึ่งเจ้าพระยาเทเวศร์วงศ์วิวัฒน์ (หม่อมราชวงศ์หลาน กุญชร) เป็นผู้ริเริ่ม

ปรับปรุงรูปแบบด้วยการผสมผสานระหว่างละครในกับละครอุปรากร
เจ้าพระยาเทเวศร์วงศ์วิวัฒน์ได้สร้างโรงละครขึ้นใหม่ ตั้งชื่อว่า “โรงละคร
ดึกดำบรรพ์” จึงส่งผลให้ชื่อ “ดึกดำบรรพ์” เป็นชื่อของละครรูปแบบใหม่และวง
ดนตรีด้วย เครื่องดนตรีที่ประสมในวงปี่ พาทย์ดึกดำบรรพ์ ประกอบด้วย
ระนาดเอก ระนาดทุ้ม ฆ้องวงใหญ่ระนาดทุ้มเหล็ก ขลุ่ยเพียงออ ขลุ่ยอู้ ซออู้

ตะโพน กลองตะโพน ฆ้องหุ่ย ๗ ใบ และฉิ่ง

5. วงปี่ พาทย์นางหงส์

เป็นวงปี่ พาทย์ที่ประสมวงขึ้น
เพื่อใช้ประโคมในงานอวมงคล
โดยเฉพาะ เป็นการประสม
ระหว่างวงปี่ พาทย์กับวง
บัวลอยซึ่งมีเครื่องดนตรี คือ
ปี่ ชวา ๑ เลา กลองมลายู ๒ ใบ
และฆ้องเหม่ง ๑ ใบ

6. วงปี่ พาทย์มอญ

เป็นวงดนตรีไทยประเภทหนึ่งที่นำเครื่อง
ดนตรีในวงปี่ พาทย์ไม้แข็งประสมกับเครื่อง
ดนตรีมอญคือ ในวงปี่ พาทย์ไม้แข็งมี ระนาด
เอก ระนาดทุ้ม ระนาดเอกเหล็ก ระนาดทุ้ม
เหล็ก ส่วนเครื่องดนตรีมอญมี ปี่ มอญ ฆ้อง
มอญวงใหญ่ ฆ้องมอญวงเล็ก ตะโพนมอญ
เปิงมางคอก โหม่ง ๓ ใบ และมีเครื่องประกอบ
จังหวะ คือ ฉิ่ง ฉาบเล็ก ฉาบใหญ่ กรับ ในด้าน
แบบแผน การบรรเลงของวงปี่ พาทย์มอญเป็น
ไปตามแนววิธีของดนตรีไทย
วงดนตรีนี้ใช้บรรเลงในหลายโอกาส เช่น ใน
งานพิธีมงคลต่างๆ ของชาวไทยเชื้อสายมอญ
ใช้บรรเลง