BM NOTA SMKWP SEM 2 2022 -

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

NOTA RINGKAS BM
Konsep Morfem

• Unit tatabahasa yang mempunyai makna, menjadi unsur pembentukan kata, dan tidak
dapat dipecahkan kepada unit yang lebih kecil.

• Morfem biasanya diapitkan oleh tanda { }. Contohnya, perkataan {kedua} yang terdiri
daripada morfem “ke” dan “dua”.

• Morfem tidak sama dengan suku kata.
• Boleh terbina daripada satu, dua, atau lebih suku kata.

Jenis Morfem Morfem Bebas Satuan
Morfem Terikat Terbahagi
Kompleks

Morfem bebas – disamakan dengan kata tunggal, iaitu bentuk kata yang mempunyai makna &
dapat berdiri sendiri tanpa imbuhan. Contoh: cantik, duduk, dermaga, sedang dan buku

Jenis Morfem Terikat

Morfem terikat Morfem terikat Morfem terikat
satuan
terbahagi kompleks
- Utuh dalam
bentuknya dan - Terdiri daripada - Merupakan gabungan dua morfem
bahagian-
bahagiannya tidak awalan dan akhiran terikat atau lebih, seperti yang berikut:
boleh dipisah-
pisahkan. yang berlaku serentak Gabungan dua awalan:

- Terdiri daripada sebagai satu kesatuan. memper- (memperindah)
awalan, akhiran, dan
kata akar. - Contoh: diper- (diperbesar)
ke-…-an
Gabungan awalan dan akhiran:
(kedudukan) me-…-kan (meyakinkan)
pe-…-an di-…-kan (dibacakan)
me-…-i (meliputi)
(penamaan) di-…-i (dikuasai)
per-…-an

(pertanyaan) Gabungan dua awalan dan satu

akhiran:
memper-…-kan (memperkatakan)
memper-…-i (mempergantungi)
diper-…-kan (diperakukan)
diper-…-i (diperkuasai)

1

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

Bahagain 1

✓ Anda perlu kuasai kata akronim? Terutama jenisnya
✓ Anda dapat bezakan akronim dengan singkatan.

1. Akronim

1. Penggabungan huruf awal beberapa perkataan. Contoh: UPSI daripada Universiti
Pendidikan Sultan Idris.

2. Gabungan suku kata dengan suku kata beberapa perkataan. Contoh: Tadika daripada
Taman Didikan Kanak-kanak.

3. Gabungan suku kata dengan huruf awal perkataan. Contoh: INTAN daripada Institut
Tadbiran Awan Negara.

4. Gabungan suku kata dengan perkataan penuh. Contoh: purata daripada pukul rata
5. Gabungan bahagian-bahagian kata secara bebas. Contoh: Kementah daripada Kementerian

Pertahanan.

Bahagain 2

✓ Anda perlu bezakan kata nama
✓ Kata ganda penuh dengan kata ganda semu
✓ Kata ganda separa
✓ Kata ganda berentak
✓ Fokus makna kata ganda

No. 2 Anda perlu bezakan kata nama, kata kerja dan kata adjektif dalam kata ganda.

Empat jenis penggandaan ialah gandaan semu, gandaan penuh, gandaan separa dan gandaan
berentak

a) Contoh Kata Nama Ganda

Gandaan Semu Gandaan Penuh Gandaa Separa Gandaan berentak
Rama-rama Buku-buku dedaun Lauk-pauk
Kura=kura Ketua-ketua rerambut Kuih-muih
Ura-ura Pelabur-pelabur kekuda Kayu-kayan

b) Contoh Kata Kerja Ganda

Gandaan Penuh Gandaan Separa Gandaan Berentak
Duduk-duduk Bermain-main Ulang-alik
Makan-makan Renung-renungkan Cerai-berai
Lihat-lihat Termimpi-mimpi Mundar-mandir

c) Contoh Kata Adjektif Ganda

Gandaan penuh Gandaan Separa Gandaan berentak

2

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

Merah-merah Seindah-indah Huru-hara
Cantik-cantik Kecil-kecilan Kucar-kacir
Bijak-bijak Besar-besaran Kusut-masai

1) Aspek makna gandaan kata nama

Bil Makna Contoh

1. Jamak/banyak/ramai Rumah-rumah ,saudara-mara, sekolah-sekolah, sahabat-
handai
Sekolah-sekolah di desa masih kekurangan guru Bahasa
Inggeris.
Semua saudara-maranya dijemput ke majlis itu.

2. Seakan-akan Tetikus, gula-gula, orang-orang
/kesamaan/ Sekarang kita boleh menggunakan omputer tanpa tetikus.
keserupaan Banyak makan gula-gula boleh merosakkan gigi.

3. Nama haiwan Biri-biri, kura-kura, rama-rama, angkut-angkut

/binatang (Kata Biri-biri peliharaan datuk sudah dijual.

ganda semu) Kanak-kanak suka menangkap rama-rama

4. Banyak jenis Kuih-muih, sayur-mayur, kayu-kayan

Kuih-muih untuk tetamu sudah terhidang di atas meja.

Negara kita kaya dengan kayu-kayan.

5. Tidak tentu Apa-apa, mana-mana, sesiapa, sesuatu, sesebuah,
seseorang
Kemukakan apa-apa sahaja masalah kamu kepada kami.
Seseorang itu tidak dianggap bersalah selagi tidak
dibuktikan bersalah.

2) Makna Kata Kerja Ganda Contoh
Bil. Makna Melompat-lompat, berteriak-teriak, meraung-raung, terpusing-
1. Perbuatan berulang- pusing, membelek-belek
ulang Budak itu melompat-lompat kegembiraan.
Mangsa meraung-raung meminta tolong.
2. Perbuatan yang Termimpi-mimpi, terkenang-kenang, berkibar-kibar, terikut-
berlaku berterusan ikut
/berpanjangan Bendera berkibar-kibar di kawasan istana.
Dia termimpi-mimpi akan kejadian sedih itu.
3. Perbuatan Berkirim-kiriman, bersalam-salaman, tolak-menolak
menyaling (saling Mereka berdua berkirim-kiriman gambar terbaharu.
berbalas) Orang ramai tolak-menolak ketika membeli tiket di kaunter
jualan.
4. Perbuatan Minum-minum, berjalan-jalan, duduk-duduk
dilakukan secara Setiap petang, mereka minum-minum di gerai Pak Abu.
santai. Setelah penat bekerja, mereka duduk-duduk di bawah pokok.

3

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

6. Perbuatan yang Berhabis-habisan, bertungkus-lumus, bermati-matian

dilakukan dengan Dia sanggup berhabis-habisan untuk majlis perkahwinannya

bersungguh- itu.

sungguh. Dia bekerja bertungkus-lumus untuk menabung demi masa

depan keluarganya.

3) Makna Kata Adjektif Ganda

Bil Makna Contoh

1. Menunjukkan sifat Ikan di sungai itu jinak-jinak.

jamak Atlet negara jiran hebat-hebat.

2. Menunjukkan Keadaan di pasar itu riuh-rendah apabila peragut dapat
kesangatan ditangkap.
Malam yang hitam-pekat di hutan itu menakutkan kami.
3. Menyerupai sifat Pelarian yang kurus-kering itu diberikan makanan.
yang terkandung Gadis yang kemanja-manjaan itu menjadi sebuatan orang.
dalam kata dasar. Walaupun usianya belasan tahun, tindak lakunya masih
keanak-anakan.

Bahagian 3

✓ Kata majmuk (tidak dapat disisipkan/ tidak mempunyai hubungan makna asa.
✓ Terdiri daripada 3 jenis

i) Rankai kata bebas : contoh: kapal terbang . guru besar, terima kasih
ii) Istilah khusus: garis pusat, titik buta, lut sinar
iii) Makna kiasan: ringan tulang, anak emas, tumbuk rusuk

✓ Perbezaan antara kata majmuk mantap dan belum mantap
a) KM mantap
Diutlis dan dieja bercantum, contoh: matahari

b) KM tak manatap
c) Ditulis dan dieja terpisah, contoh tengah hari, kadang kala, kereta api

✓ Fokus makna kata majmuk

Golongan kata majuk contoh catatan
Kata nama majmuk Setiausaha, terima kasih,
hapus kira
Kata kerja majmuk Terima kasih, Bersatu padu,
Lipat ganda
Kata adjektif majmuk Panas terik, kuning langsat,
muda remaja

4

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

Kata tugas majmuk Bagaimana, kadangkala,
daripada

Bahagian 4

✓ Kata kerja transitif dan kata kerja tak transitif
✓ Apakah yang perlu anda tahu?
✓ Bezakan kata kerja transitif dengan kata kerja tak transitif melalui cara pasif
✓ Kata kerja transitif boleh dipasifkan manakala kata kerja tak transitif tak dapat

dipasifkan.

Kata kerja transitif: ( boleh dipasifkan, memerlukan objek selepasnya)
- Mereka mahu menyelesaikan masalah itu.
- Kumpulan itu akan mempersembahkan drama

Kata kerja tak transitif : ( tidak boleh dipasifkan,tidak memerlukan objek)
I. Tanpa pelengkap
• Mereka duduk.
• Budak itu enggan menari.
II. Berpelengkap
• Keadaan di negara itu menjadi kucar-kacir.
• Semua orang tua itu tinggal dalam keadaan daif.

III. Berpenerang
• Dia berkereta Proton Saga.
• Pengunjang perlu berjalan kaki.

Perbezaan :

• Antara objek dengan pelengkap?

Persamaan: - Kedua-kedua terdiri daripada frasa nama

- Sama-sama menduduki tempat yang sama, selepas kata kerja

Perbezaan - Objek hadir selepas kata kerja transitif manakla pelengkap hadir

selepas kata kerja transitif
- Objek hanya terdiri daripada FN manakala pelengkap terdiri daripada

FN, FA, dan FS.
- Objek menjadi subjek apabila dipasifkan manakala pelengkap tidak

dapat menjadi subjek kerana tidak boleh dipasifkan.

• Perbezaan antara penerang dengan keterangan?

Penerang Keterangan

- Boleh digugurkan - Boleh digugurkan
- -mengikuti KN,KK& KA -dalam - Hadir selepas FK dan FA

subjek & predikat ayat - Terdiri daripada FA dan FS
- Terdiri daripada KN, KA, KK,

dan FS

CTH: CTH:
- - Air sungai mengalir dengan

lajunya

5

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

- Kerajaan telah membuat keputusan
tentang PPSMI.

• Apakah perbezaaan antara objek tepat dan objek sipi?
Cth :
(a) Ali memaskkan ayah sepinggan nasi .
-ayah (objek tepat) , sepinggan nasi ( objek sipi)
(b) Lelaki itu sedang memungguh barang.
- barang (satu objek )
( c ) Ibu menghadiahi adik basikal.

-adik(objek tepat), basikal (objek sipi)

(d) Ibu menghadiahkan basikal kepada adik.

-basikal( objek)

Apakah golongan kata yang boleh dijadikan pelengkap?
- Kata nama, kata adjektif, frasa sendi nama

Sebenarnya bab ini berkaitan dengan ragam ayat, iaitu ayat aktif dan ayat pasif…

Bahagian 5

✓ Kata kerja berimbuhan
✓ Ter---
✓ Pastikan anda tahu bahawa
✓ Kata kerja mempunyai imbuhan ter
✓ Manakala kata adjektif juga mempunyai imbuhan ter
✓ Pastikan anda tahu bahawa ter boleh digolongkan kata kerja aktif dan juga kata kerja

pasif
✓ Jikalau kata kerja pasif (ter mesti diikuti oleh )

Kata kerja yang terbentuk daripada awalan teR- terdiri daripada:

a) Kata kerja tak transitif : Wanita itu sering termenung ( tanpa pelengkap)
b) Kata kerja transitif memerlukan objek: Amir tersepak batu itu. (memerukan objek)

Makna ter Dia terlanggar adiknya yang bermain di garaj.
1) Perbuatan tidak sengaja Meja di dewan tersusun indah.
2) Keadaan tersedia Dia terangkat meja Cikgu
3) Keupayaan
6

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

Contoh ayat aktif dan ayat pasif

Adik terpijak ekor kucing itu. ( ayat aktif)

Pasif: Ekor kucing itu dipijak oleh Adik. ( ayat pasif)
Bapa terbeli manga muda. ( ayat aktif)
Mangga mula terbeli oleh bapa. ( pasif)

Imbuhan Ter Juga Perlu Diambil Perhatian.

Dia merupakan pelajar tercantik dalam kelas ini. (“ter” berfungsi sebagai kata adjektif

Bahagian 6
6. Kata kerja berimbuhan meN-…-kan

Bentuk apitan Makna Contoh
Melakukan sesuatu seperti yang mendirikan, meyakinkan,
-…-kan ⚫ me-…-kan terkandung dalam kata dasar menyandarkan
Menyebabkan jadi (kausatif) membesarkan, mengingatkan,
⚫ mem-…-kan mendukacitakan
Memberikan manfaat membawakan, memasakkan,
⚫ men-…-kan (benefaktif) = dalam ayat dua mengirimkan
subjek
⚫ meng-…-kan Membawa objek ke tempat yang Mengebumikan, mengeluarkan
dinyatakan oleh kata dasar
⚫ menge-…- menjadikan objek sebagai yang Memahkotakan,
kan dimaksudkan oleh kata dasar menyelimutkan

⚫ menye-…-
kan

Kata kerja berimbuhan meN-…-i

Bentuk apitan Makna Contoh
⚫ me-…-i Memberikan sifat kepada objek memantapi, mengotori,
yang mengikuti kata kerja membasahi, menghalusi,
meN-…-i ⚫ mem-…-i transitif mendendami
⚫ men-…-i Melakukan perbuatan berkali- mengibari, menumbuki,
kali (berulang-ulang) memikiri
⚫ meng-…-i Menunjukkan tempat (lokatif) menaiki, menghadiri,
sesuatu perbuatan mengerumuni, menuruni,
⚫ menge-…-i menemui
Menuju ke sesuatu arah menyeberangi, meminggiri,
⚫ menye-…-i mendepani

7

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

Bil Makna Contoh
1. Kausatif (menyebabkan menurunkan, memutihkan, menghabiskan,
mencerminkan, membesarkan
sesuatu menjadi maksud Contoh:
kata dasar) Dia menurunkan barang jualannya.
Abang berjaya membesarkan anak-anaknya seorang diri.
2. Benefaktif (melakukan membuatkan, memasakkan, membukakan, mencarikan
sesuatu untuk orang lain) Contoh:
Ayah mencarikan abang jodoh
3. Refleksif (melakukan Nenek membakarkan ibu lemang.
perbuatan untuk diri bersikat, bercermin, berdiri, berdiam, bercukur
sendiri) Dia hanya berdiam diri ketika ditanya.
Adik bersikat di hadapan cermin.

Bahagian 7

✓ Jenis kata adjektif
✓ Fokus setiap jenis kata adjektif terutama jenis pancaidera yang melibatkan gabungan

7. Kata Adjektif

i. Bentuk–lurus, bundar, bujur
ii. Cara – laju, lincah, hebat
iii. Ukuran – besar, kecil, tinggi
iv. Jarak – jauh, hampir, dekat
v. Sifatan/ keadaan – lama, lucu, baik
vi. Perasaan – rindu, takut, geram
vii. Pancaindera – sentuh( lembap, licin, kasar), bau (hanyir, wangi, harum), pandang (cantik,

tenang, indah), rasa (pahit, masin, lazat), dengar (bingit, merdu, lantang)
- Gabungan deria: Persekitaran tapak perkelahan itu nyaman. (pandang dan rasa)
viii. Waktu- silam, lama, awal
ix. Warna – hitam, putih, merah

Bahagian 8

✓ Kata adjektif
✓ Darjah bandingan kata adjektif

o darjah biasa
o darjah bandingan
o darjah penghabisan

Darjah Perbandingan.

8

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

i. Darjah biasa – Haiwan itu ganas.
ii. Darjah bandingan – 1. Bandingan yang sama

a. Awalan se- dengan kata adjektif. Contoh: Saiznya sebesar
telur ayam.

b. Perkataan sama + kata adjektif + dengan. Contoh: Ameer
sama pandai denganabangnya.

c. Kata bandingan. Contoh: Persembahan June bagai penyanyi
profesional.

2. Bandingan yang berbeza
a. Kata penguat lebih. Contoh: Harga makanan di kampung
lebih murah daripada di bandar.
b. Kata penguat kurang. Contoh: Pelajar sekolah ini kurang
membaca berbanding dengan pelajar sekolah lain.=

iii. Darjah penghabisan 1. Se- + kata adjektif + gandaan + kata nama

- Sepandai-pandai tupai melompat akhirnya ke tanah juga.

2. ter- + kata adjektif

- Pak Awang orang yang terawal menetap di desa ini.

3. paling + kata adjektif

- Atlet negara ini paling banyak mengumpul pingat.

4. kata adjektif + sekali

- Gembira sekali dia setelah menerima keputusan itu.

5. ter- + amat/sangat + kata adjektif

- Hendrik tersangat rindu akan keluarganya di
kampung.

6. amat / sangat/ sungguh + kata adjektif + sekali

- Buah yang amat popular sekali di sini ialah durian.

7. terlalu/ terlampau

- Tempat itu terlalu jauh dari sini.

8. Maha
- Kita boleh merancang, Yang Maha Berkuasalah
penentunya.

9

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

Bahagian 9

✓ Kata penyambung ayat merupakan kata hubung, iaitu kata yang bertugas menyatukan dua
binaan ayat atau lebih dan ayat yang terhasil itu dinamakan ayat majmuk.

Kata hubung terbahagi kepada dua jenis , seperti berikut.

a) Kata hubung gabungan. Terbahagi kepada tiga jenis, iaitu:

Bil Jenis kata hubung Contoh kata hubung gabungan
gabungan
Dan, atau, lalu, malah, justeru, lagi, lantas, akhirnya,
1. Kata hubung gabungan sambil
setara Ali dan Abu ke kebun datuk.
Buah itu rasanya masam lagi pahit
2. Kata hubung gabungan Dia berjoging sambil mendengar muzik.
tentangan Tetapi, namun, manakala, sedangkan, sebaliknya
Lelaki itu berani tetapi rakannya penakut.
3 Kata hubung gabungan Atlet itu kurang cergas namun dia tetap mengambil
berpasangan bahagian.
Pak Din menanam tebu, manakala jiranya menanam
ubi.
Sama ada…..atau, bukan sahaja…..malahan,
makin…..makin, lebih baik…..daripada,
semakin…..semkain
Peserta boleh memilih sama ada mahu tinggal di
asrama atau tidak.
Pegawai itu bukan sahaja merendah diri, malahan suka
membantu orang.

b) Kata hubung pancangan. Terbahagi kepada tiga jenis, iaitu:
i) Kata hubung pancangan relatif. Terdapat hanya satu kata hubung pancangan
relative iaitu yang. Contoh : Jamal memandu kereta yang baru dibelinya.
ii) Kata hubung pancangan komplemen. Terdapat empat kata hubung komplemen,
iaitu bahawa, untuk, agar, dan supaya. Contoh :
1. Ahmad melaporkan bahawa air sungai itu beracun.
2. Wajar sekali untuk Amin dilantik sebagai ketua pelajar.
3. Pengetua menyarankan agar pelajar beriadah pada waktu petang.
4. Roslan mencadangkan supaya aktiviti persatuan perlu dipelbagaikan.
iii) Kata hubung pancangan keterangan. Berfungsi menghubungkan klausa bebas
dengan klausa tak bebas. Contoh :
Pelajar itu diberikan hadiah kerana tekun belajar.
Pelajar itu diberikan hadiah -------------klausa bebas
Kerana (pelajar itu) tekun belajar ------klausa tak bebas
Klausa tak bebas itu menjadi keterangan kepada klausa bebas.

10

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

Terdapat Sembilan jenis kata hubung pancangan keterangan, iaitu :

(i) Kata hubung keterangan musabab/sebab

Contoh kata hubung kerana, lantaran, oleh sebab

Contoh ayat (a) Zakiah cemerlang dalam pelajaran kerana tekun

belajar.

(b) Lantaran kemiskinan keluarganya, Sally kerap tidak

membawa wang ke sekolah.

(ii) Kata hubung keterangan akibat

Contoh kata hubung hingga, sehingga

Contoh ayat (a) Budak itu bertempik hingga suaranya

(b) Sekumpulan pemuda bergaduh sehingga ada yang
cedera parah.
(iii) Kata hubung keterangan syarat
Contoh kata hubung andainya, asalkan, jika, jikalau, kalau, sekiranya

Contoh ayat (a) Andainya Berjaya dalam temu duga itu, Jalil akan
bergelar inspektor.

(b) Shukri akan bercuti di luar negara sekiranya

mendapat kelulusan majikan.

(iv) Kata hubung keterangan waktu

Contoh kata hubung apabila, ketika, sebelum, sejak, semasa, sewaktu,

sehingga, sementara, setelah, tatkala

Contoh ayat (a) Apabila polis tiba, penjenayah cuba meninggalkan

tempat itu.

(b) Penghuni rumah itu nyenyak tidur ketika kebakaran

itu berlaku.

(v) Kata hubung keterangan tujuan

Contoh kata hubung bagi, demi, untuk

Contoh ayat (a) Banyak kemudahan disediakan di situ untuk orang

ramai beriadah.

(b) Pak Abu memperbesarkan rumahnya bagi menjamin

keselesaan keluarganya.

(vi) Kata hubung keterangan harapan

Contoh kata hubung agar, kalau-kalau, moga-moga, semoga, mudah-

mudahan, supaya

Contoh ayat (a) Kami berdoa agar wabak itu tiada lagi.

(b) Cuba bertanya kepada datuk kamu kalau-kalau dia
mengetahui sejarah kampong ini.

11

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

(vii) Kata hubung keterangan cara

Contoh kata hubung dengan

Contoh ayat Penduduk kawasan itu ke pekan dengan menaiki bot.

(viii) Kata hubung keterangan pertentangan

Contoh kata hubung biarpun, begitupun, meskipun, namun, sebaliknya,

sedangkan, sungguhpun, sekalipun, walhal, walaupun

Contoh ayat (a) Makanan itu kami habiskan juga biarpun rasanya

kurang enak.

(b) Meskipun hampir senja, haiwan ternakan Pak Hitam

masih belum pulang.

(ix) Kata hubung keterangan perbandingan

Contoh kata hubung nak, bagai, bagaikan, ibarat, laksana, sebagaimana,

sepert, semacam, seakan-akan, seolah-olah, umpama

Contoh ayat (a) Penyediaan tempat tinggal percuma kepada pekerja

asing, ibarat orang mengantuk disorongkan bantal.

(b) Tindakan Raju dikatakan seperti tikus membaiki
labu kerana televisyen yang dibaikinya semakin teruk
rosaknya.

18.2.1 Ayat Majmuk Gabungan
Beberapa contoh ayat majmuk gabungan

Dia bangun daripada kerusinya, lalu berdiri di atas pentas.
(Terbina daripada dua ayat tunggal).

Apabila kata hubung lalu digugurkan, dan subjek ayat kedua ditulis semula,
ayat asalnya dapat berdiri sendiri, iaitu

Dia bangun dari kerusinya.
Dia berdiri di atas pentas.

Ibu , kakak , dan adik saya ke rumah datuk.
(Terbina daripada tiga ayat tunggal).

Apabila tanda koma dan kata hubung dan digugurkan manakala predikat yang
digugurkan itu ditulis semula , maka jelas ayat majmuk itu berasal daripada tiga
ayat tunggal, iaitu Ibu ke rumah datuk.

Kakak ke rumah datuk.

12

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

Adik saya ke rumah datuk.

Meja saya besar tetapi meja Ali kecil.
(Terbina daripada dua ayat tunggal)

Apabila kata hubung tetapi digugurkan, ayat asalnya boleh berdiri sendiri, iaitu

Meja saya besar.
Meja Ali kecil.

Ayah mencuci kereta manakala ibu memasak di dapur.
(Terbina daripada dua ayat tunggal).
Apabila kata hubung manakala digugurkan, kedua dua ayat yang membinanya
itu boleh berdiri sendiri, iaitu

Ayah mencuci kereta.
Ibu memasak di dapur.

Nenek sudah tua namun dia masih kuat.
( Terbina daripada dua ayat tunggal ).

Apabila kata hubung namun digugurkan, kedua-dua ayat yang membinanya itu
boleh berdiri sendiri, iaitu

Datuk sudah tua.
Dia masih kuat.

Baik dia mahupun saya, akan datang.
(Terbina daripada dua ayat tunggal)

Apabila kata hubung berpasangan itu digugurkan, kedua-dua ayat boleh berdiri
sendiri, iaitu

Saya akan datang.
Dia akan datang.

Jangankan membeli kereta, membeli basikal pun dia tidak mampu.

(Terbina daripada dua ayat, iaitu Dia tidak mampu membeli kereta. Dia tidak
mampu membeli basikal).

Dalam penggunaan kata hubung ini (jangankan...pun), perkara yang lebih
memerlukan keupayaan atau yang lebih besar diyatakan terlebih dahulu.

Jenis gabungan Ayat contoh
Jenis

13

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

(i) Susunan faktanya berturutan Anaknya berbaring lalu tertidur.
(ii) Susunan faktanya bertentangan Kucing itu tidak makan nasi, sebaliknya
meratah lauk sahaja.
(iii) Susunan faktanya Esok atau lusa dia pasti pulang.
menunjukkan pilihan
(iv) Dengan menggunakan kata Baik kita mahupun mereka, mencari
hubung berpasangan nafkah hidup menjadi urusan utama.

Cara pembentukan hubungan Ayat contoh
Cara Maria dan Julia penulis baharu.
Dia ketawa sambil meninggalkan
(i) Subjek dengan subjek kami.
(ii)Predikat dengan predikat Emak membeli ikan dan sayur.
Dakwaan itu berdasarkan pemerhatian
(iii) Objek dengan objek dan maklumat orang awam.
(iv) Pelengkap dengan pelengkap Mereka bermain di halaman rumah
atau di tepi longkang?
(v) Keterangan dengan keterangan Razali sedang tidur tetapi adiknya
membaca buku.
(vi) Klausa dengan klausa Dia tidak peduli sama ada hal itu baik
atau buruk.
(vii) Kata hubung berpasangan

Ayat Majmuk Pancangan

(a) Pengertian

• Terdiri daripada satu klausa bebas dengan satu atau lebih klausa tak bebas.
• Klausa tak bebas dipancangkan pada klausa bebas.

(b) Jenis Pancangan

(i) Ayat Majmuk Relatif

• Ayat yang menggunakan kata hubung relatif
• Dikenali juga sebagai ayat peluas – dapat meluaskan subjek atau predikat
• Klausia relatif ini menjadi klausa tak bebas dalam ayat majmuk

Jenis Relatif Ayat contoh
(i) Peluasan subjek • Pokok yang tumbang semalam baru dipotong.
• Hal yang dibimbanginya sudah berlaku.
(ii) Peluasan • Jerebu yang melanda negara kita semaki teruk.
predikat • Kita harus membantu orang yang teranianya.
• Dia memunggah barang yang berat itu seorang

diri.

14

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

• Bapa sedang memilih seluar yang sesuai dengan
tubuhnya.

(ii) Ayat Majmuk Komplemen

• Ayat yang mengandungi klausa komplemen
• Ditandai kata hubung bahawa , untuk, agar serta supaya
• Klausa komplemen melengkapkan ayat majmuk komplemen

Jenis komplemen Ayat contoh
FN subjek • Untuk menyelesaikan masalah itu

(i) Komplemen FN objek sangat sukar.
• Pihak berkuasa mengumumkan
frasa nama tepat
bahawa jalan itu akan ditutup esok
FN objek sipi • Masyarakat melaporkan agar pihak

(ii) Komplemen frasa kerja polis mengambil tindakan.
• Mak Cik Hasmah memberitahu saya
(iii) Komplemen frasa adjektif
bahawa anaknya sedang sakit.
(iv) Komplemen struktur ayat • Kami mengaku bahawa kami
penyata + ayat tanya
tersilap.
• Mereka sangat yakin bahawa

pasukan itu kan menang.
• Pihaknya tidak tahu bagaimana

pemuda itu dapat masuk ke situ.

AYAT MAJMUK RAGAM PASIF

Ayat majmuk pasif ialah ayat majmuk yang diubah ragamnya , iaitu ayat majmuk
ragam aktif diubah kepada ragam ayat pasif . Ayat tersebut mestilah mengandungi
kata kerja aktif transitif.
Contoh:

(a) Ayat majmuk gabungan - Contoh:

o Saya menggosok baju manakala abang membasuh kereta. (Ragam aktif)

Menjadi => Menjadi Baju saya gosok manakala kereta dibasuh oleh abang.
(Ragam pasif)

o Ibu tidak menghantar adik ke sekolah tetapi membawanya. (Ragam aktif)

Menjadi => Adik tidak dihantar ke sekolah tetapi dibawa ke klinik oleh ibu.
(Ragam pasif).

(b) Ayat majmuk relatif – Contoh

15

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

o Pihak berkuasa menahan pendatang asing yang sedang bersembunyi itu. (Ragam
aktif)

Menjadi => Pendatang asing yang sedang bersembunyi itu ditahan oleh pihak
berkuasa. (Ragam pasif)

o Guru kami menyerahkan laporan yang sudah siap itu kepada pengetua. ( Ragam
aktif )

Menjadi → Laporan yang sudah siap itu diserahkan oleh Menjadi guru kami
kepada pengetua. (Ragam pasif)

(c) Ayat majmuk komplemen - Contoh:

o Dia telah menjelaskan bahawa masalahnya itu sudah selesai. (Ragam aktif)

Menjadi => Bahawa masalahnya itu sudah selesai telah dijelaskannya. (Ragam
pasif)

o Pengerusi amat mengharapkan agar kita dapat membuat keputusan secara sebulat
suara.
(Ragam aktif)

Menjadi => Agar kita dapat membuat keputusan secara sebulat suara amat
diharapkan oleh pengerusi. (Ragam pasif)

(d) Ayat majmuk keterangan - Contoh:

o Kami membawa ibu ke hospital untuk mendapatkan rawatan pakar. (Ragam aktif)

Menjadi => Ibu kami bawa ke hospital untuk mendapatkan rawatan rapi. (Ragam
pasif)

o Karim sentiasa membantu Pak Rahim agar ayahnya itu tidak terlalu penat.
(Ragam aktif)

Menjadi => Pak Rahim sentiasa dibantu oleh Karim agar ayahnya itu tidak terlalu
penat.

Di samping itu, Bab 18 ini juga berkaitan dengan bab 19 iaitu proses peluasan.
Jenis-jenis peluasan:

(i) Peluasan frasa subjek

16

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

Peluasan ini berlaku melalui proses relativisasi dengan penggunaan kata hubung relatif.
Bahagian yang diperluas ialah subjek ayat.

Contoh:

(a) Gadis itu sudah bertunang. Gadis itu hitam manis.
=> Gadis yang hitam manis itu sudah bertunang.

(b) Air parit itu mengalir deras. Air parit itu bersih.
=> Air parit yang bersih itu mengalir dengan deras.

Syarat: Subjek ayat yang dirpancangkan itu mestilah sama atau serupa dengan subjek ayat
pertama, iaitu ayat yang menjadi induk atau klausa bebasnya.

(ii) Peluasan frasa predikat
Peluasan ini brlaku melalui proses relativisasi dengan penggunaan kata hubung relatif. Bahagian
yang diperluas ialah bahagian predikat.

Contoh:

(a) Kadir membaca buku. Buku itu amat tebal.
=> Kadir membaca buku yang amat tebal.

(b) Kami melawat ke kampung itu. Kampung itu terindah di KUala Imbau.
=> Kami melawat ke kampung yang terindah di Kuala Imbau itu.

Syarat: Frasa nama yang mengalami relativisasi dalam ayat yang dipancangkan itu mestilah
berfungsi sebagai subjek. Jika tidak, ayat itu perlu dipasifkan dahulu.

Contoh:

Anak saya memandu kereta itu. Saya membeli kereta itu.

Untuk melakukan peluasa, ayat kedua itu mestilah dipasifkan dahulu, kemudian barulah
dipancangkan pada predikat ayat yang pertama. Prosesnya seperti di bawah ini:

Anak saya memandu kereta itu.

Saya membeli kereta itu. (Pasifkan ayat ini)

 Kereta itu saya beli.
Pancangkan pada predikat ayat pertama, menjadi:
 Anak saya memandu kereta yang saya beli itu.

(iii) Peluasan dengan kata hubung

17

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

Peluasan ini boleh berlaku melalui percantuman dua ayat atau lebih dengan menggunakan kata
hubung.

Contoh:

(a) Rumah Amirah dan rumah saya berdekatan dengan kedai.
(b) Pak Karim suka bersedekah walaupun dia bukan orang kaya.
(c) Adik berbaring-baring di sofa lalu tertidur.
(d) Permainan akan diteruskan jika cuaca cerah.
(e) Kereta orang itu tersadai lantaran kehabisan petrol.
(f) Kami ke rumahnya untuk menziarahi ibunya.
(g) Saya akan hadir ke majlis perkahwinan jika dijemput.
(h) Kami masih berharap kalau-kalau dia akan datang.

(iv) Peluasan melalui komplementasi
Peluasan jenis ini berlaku melalui proses komplementasi, iaitu cantuman sesuatu ayat dengan
ayat lain dengan menggunakan kata hubung komplemen.

Contoh:

(a) Guru sudah mengetahui bahawa pelajarnya itu sangat miskin.
(b) Menteri memaklumkan bahawa bantuan itu akan diteruskan.
(c) Mereka merayu agar anak mereka dibebakan.
(d) Pengetua meminta supaya guru-guru memberikan perhatian kepada pelajar-pelajar
yang lemah.

Anda perlu mengetahui setiap jenis yang terkandung di bawah kata berikut : Bab 6 Kata Tugas

a) Kata praklausa. Terbahagi kepada lima jenis.

i) Kata seru. Contoh : aduh, amboi, aduhai, syabas, nah, cis, eh, oh, waw

ii) Kata tanya . Contoh : apa, bagaimana, berapa, bila, mengapa

iii) Kata perintah. Kata perintah ialah perkataan yang digunakan untuk menyampaikan perintah,
sama ada larangan, permintaan, silaan, atau ajakan.

Jenis kata perintah Contohnya

Larangan dilarang, jangan, tak usah, usah

Permintaan harap. minta, mohon, tolong

Silaan jemput, sila, sudi

Ajakan ayuh, mari, jom

a) Jangan makan di bilik ini.

b) Tolong bawa alat ini ke makmal.

c) Sila keluarkan alat tulis masing-masing.

d) Ayuh, kita ke perpustakaan.

18

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

iv) Kata pembenar iaitu ya, benar, dan betul.

v) Kata pangkal ayat. Contohnya: maka, arakian, syahdan

b) Kata Prafrasa dan Pascafrasa. Terdiri daripada :-

1. Kata Sendi nama. Antaranya adalah seperti berikut :-

di sejak, semenjak demi daripada
akan dalam, antara untuk, bagi kepada
terhadap hingga, sampai ke pada
tentang, mengenai melalui, menerusi dari dengan
ibarat, dll oleh

2. Kata Nafi. Terdapat dua kata nafi iaitu bukan dan tidak

i) Kata nafi bukan digunakan sebelum kata nama/frasa nama atau frasa sendi nama.

Contohnya : Pemuda itu bukan anak Pak Salim. (frasa nama)

Pegawai itu bukan dari Melaka. (frasa sedi nama)

ii) Kata nafi tidak pula digunakan sebelum kata kerja/frasa kerja atau kata adjektif/frasa adjektif.

Contohnya : Golongan muda tidak suka bercucuk tanam. (frasa kerja)

Tempat itu tidak jauh dari bandar. (frasa adjektif)

3. Kata Arah. Contohnya :-

atas hilir luar samping
antara hulu penjuru segi
barat hujung tepi selatan
dalam kanan tengah sisi
depan/hadapan kiri utara sudut
Contoh ayat :-

1. Pelancong asing bersiar-siar di tepi pantai.

2. Mereka berbincang di penjuru bilik itu.

3. Zailan berdiri di samping bapanya.

4. Kata Adverba. Kata adverba atau kata keterangan ialah perkataan yang menerangkan kata
kerja, kata adjektif, dan frasa sendi nama dari segi masa, cara, dan tempat. Contohnya :-

a) Guru kerap membincangkan prestasi pelajar.

b) Pemandangan di pantai itu cantik betul.

c) Pengurus itu datang pada hari Sabtu sebelah petang.

19

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

Perkataan yang dicetak condong dalam ayat (a) hingga (c) merupakan kata adverba; perkataan
kerap menerangkan kata kerja membincangkan, betul menerangkan kata adjektif cantik, dan
sebelah petang menerangkan frasa sendi nama pada hari Sabtu.

Kata adverba dibahagikan kepada empat bentuk, iaitu :

1. Kata adverba jati. Contoh : esok, nanti, saling, tadi, selalu, dahulu

Contoh ayat: Air sungai itu dahulu jernih.

Penduduk taman itu saling membantu.

2. Kata adverba yang asalnya kata adjektif. Contohnya ;

berbual mesra, sakit tenat, tidur lena, berlari pantas, terbang tinggi
Contoh ayat : Nenek Esah sakit tenat di kampung.

Rohana tidur lena di atas sofa itu.

3. Kata adverba yang asalnya kata kerja. Contohnya :

cantik berseri, duduk bersila, jatuh menjunam, jatuh berderai, tinggi melangit
Contoh ayat : Hiasan di bilik pengantin itu cantik berseri.

Layang-layang itu jatuh menjunam ke sungai.

4. Kata adverba bentuk gandaan yang terbahagi kepada tiga jenis iaitu gandaan penuh, gandaan
separa dan gandaan berentak.

5) Kata bantu . Terbahagi kepada dua iaitu kata bantu aspek (berkaitan dgn masa) dan kata
bantu ragam (berkaitan dgn perasaan)

Kata bantu aspek

Masa Contoh ayat
Belum dilakukan a. Budak itu belum makan.
belum, akan b. Kami akan pulang ke kampung.
Sedang dilakukan a. Nenek masih tinggal di rumah itu.
masih, mula, sedang b. Petani mula menanam padi.
c. Pesakit itu sedang dirawat.
Sudah dilakukan a. Najmi baru selesai sarapan.
baru, sudah, pernah, b. Buah durian itu sudah masak.
telah c. Pegawai itu pernah berkhidmat di Perak.

Kata bantu ragam Contoh Ayat
a. Bapa hendak ke bandar.
Jenis Ragam b. Ali mahu menemui pegawai itu.
Menyatakan kehendak
hendak, mahu, ingin

20

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

Menyatakan keupayaan dan a. Pekerja asing boleh bekerja di negara ini.
keizinan (Ertinya, pekerja asing diizinkan bekerja di negara ini)
boleh, dapat b. Budak itu dapat memanjat pokok jambu.
(boleh=diizinkan) (Ertinya, budak itu berupaya memanjat pokok jambu.)
(dapat=berupaya)
Menyatakan kemungkinan a. Barangkali ibu pulang lewat hari ini.
barangkali, mungkin b. Rosli mungkin kurang sihat.
Menyatakan kemestian a. Kita harus menukar strategi permainan.
harus, mesti, pasti, b. Remaja patut menyertai aktiviti kemasyarakatan.
patut, perlu, tentu, wajib c. Budaya membaca perlu direalisasikan.
d. Tindakan sedemikian tentu sukar diterima.
Menyatakan keengganan a. Latif enggan menerima tawaran itu.
enggan b. Mary enggan bermalam di pondok itu.

Kata Bilangan. Terbahagi kepada enam jenis, seperti berikut :-

1. Kata bilangan tentu (kardinal) Contoh : tiga, lima belas, dua puluh

2. Kata bilangan tak tentu. Menunjukkan maksud jamak (banyak). Contoh : semua, beberapa,
sedikit, sebahagian, sebilangan

3. Kata bilangan himpunan. Contohnya : beribu-ribu, kedua-dua, jutaan, berjam-jam, ribuan

4. Kata bilangan pisahan. Terdapat dua kata bilangan jenis ini, iaitu tiap-tiap atau setiap dan
masing-masing.

5. Kata bilangan pecahan. Contohnya : suku, setengah, seperempat,

Kata bilangan tingkat dikenali juga sebagai kata bilangan ordinal yang menunjukkan kedudukan.
Contohnya : pertama, kedua, kelima, keseratus.

7. Kata Pemeri. Terdapat dua kata pemeri, iaitu ialah dan adalah.

a. Kata pemeri ialah digunakan apabila predikat, ayat terdiri daripada frasa nama dan digunakan
untuk menyampaikan maklumat tentang persamaan atau ekuatif. Dengan perkataan lain, subjek
dan predikat ayat boleh bertukar tempat. Contohnya :

i) Kuala Lumpur ialah ibu negara Malaysia.

Dalam ayat di atas, subjeknya, Kuala Lumpur (FN) dan predikatnya, ibu negara Malaysia (FN).
Ayat itu boleh juga dibina begini : Ibu negara Malaysia ialah Kuala Lumpur.

ii) Kata pemeri adalah digunakan untuk merangkaikan subjek dengan predikat yang terdiri
daripada frasa adjektif dan frasa sendi nama. Contohnya :

a) Segala bukti kes jenayah yang diperoleh daripada saksi adalah benar.

b) Pencapaian pelajar dalam peperiksaan awam pada tahun ini adalah di luar jangkaan.

21

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

8. Kata Penguat. Perkataan yang hadir sebelum atau selepas kata adjektif. Terbahagi kepada
tiga jenis, iaitu :

Jenis kata penguat dan contohnya Contohnya
Kata penguat hadapan: a. Gadis itu agak pendiam.
agak, paling, terlalu, cukup, kian, b. Tempat itu paling sesuai untuk berkelah.
begitu c. Harga rumah itu terlalu mahal bagi kami.
d. Pakaian itu cukup sesuai dengan awak.
Kata Penguat belakang: a. Rosli pandai benar bermain bola.
benar, betul, nian, sekali b. Pelajar itu hebat betul berhujah.
c. Indah nian alam ciptaan Tuhan.
Kata penguat bebas: d. Kampung itu bersih sekali di daerah ini.
amat, sangat, sungguh a. Suara penyanyi itu amat merdu.

Suara penyanyi itu merdu amat.
b. Haiwan di situ sungguh jinak.

Haiwan di situ jinak sungguh.

9. Kata Penegas. Perkataan yang berfungsi untuk memberikan penegasan atau penekanan pada
bahagian-bahagian tertentu dalam ayat.. Terbahagi kepada dua, iaitu :
a) Penegas Perkataan. Menegaskan kata dasar yang bercantum dengannya, iaitu –kah, -lah, dan
–tah. Contohnya; Siapakah yang datang tadi?

Pemuda itulah pilihannya.

b) Penegas Subjek atau Predikat. Bersifat morfem bebas bagi menegaskan makna dalam subjek
atau predikat, iaitu hanya, jua, juga, lagi, memang, pun, dan sahaja. Contoh penggunaan :-

Dalam Subjek : i) Datuk memang garang. ii) Kami pun takut.

Dalam Predikat : i) Ros adik saya juga. ii) Dia belum makan lagi.

C) KATA PASCAKATA

1. Kata pascakata ialah bentuk tak bebas yang hadir selepas perkataan.

2. Kata pascakata tidak dapat berdiri sendiri, maka perlu dicantumkan pada belakang kata dasar.

3. Fungsinya sebagai penekan dan pembenda bagi perkataan yang bercantum dengannya.

4. Penggunaannya dapat mengubah golongan kata dasar.
5. Bentuk tersebut ialah –nya.

6. Berdasarkan fungsinya, terdapat dua jenis kata pascakata.

i) Kata penekan. Kata penekan ialah bentuk (-nya) yang memberikan penegasan kepada
perkataan yang bergabung dengannya. Contoh kata : bahawasanya, nampaknya, sebenarnya,
sesungguhnya, sememangnya

Contoh ayat: 1. Nampaknya atlet negara itu tiada tandingan.

22

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

2. Beliau sememangnya pemimpin yang berwibawa.

ii) Kata pembenda.Kata pembenda ialah bentuk (-nya) yang dapat menukarkan kata bukan kata
nama menjadi kata nama. Kata bukan kata nama yang dimaksudkan lazimnya ialah kata kerja
dan kata adjektif. Contohnya :

baik (kata adjektif) + -nya = baiknya (kata nama)

luas (kata adjektif) + -nya = luasnya (kata nama)

1. Baiknya sukar digambarkan.

2. Luasnya boleh dijadikan padang bola.

CATATAN : Partikel –nya sebagai penekan dan pembenda harus dibezakan dengan partikel
–nya sebagai kata ganti nama diri orang ketiga.

Samad menjual keretanya kepada Leman.

(-nya merupakan kata ganti nama Samad)

Beri penekanan KATA BANTU, KATA PENEKAN, KATA PEMBENDA, KATA NAFI DAN
KATA SENDI NAMA.

Bahagian 10

✓ Penggolongan ayat
✓ Pastikan anda hafal istilah di bawah

a) golongan ayat

b) bentuk ayat

c) jenis ayat

d) susunan kosntituen ayat

e) ragam ayat

✓ (jika anda tidak hafal istilah ini, jawapan ujian anda akan menghadapi masalah kerana
jawapan yang dikemukakan tidak tepat)

Golongan ayat 1. Ayat dasar
Bentuk ayat 2. Ayat terbitan
Jenis ayat 1. Ayat tunggal
2. Ayat majmuk
1. Ayat penyata
2. Ayat tanya
3. Ayat perintah
4. Ayat seruan

23

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

Sunsunan konsistuen 1. Ayat susunan biasa
ayat 2. Ayat susunan songsang
Ragam ayat 1. Ayat aktif
2. Ayat pasif

Bahagian 11

✓ Ayat tunggal dan ayat dasar
-ayat seharusnya mengetahui perbezaan antara ayat tunggal dengan ayat dasar?
-apakah persamaan ayat tunggal dan ayat dasar?
-apakah itu ayat terbitan?

11. Ayat tunggal

1. Ayat yang mengandungi satu subjek dan satu predikat atau satu klausa sahaja.

2. Ayat tunggal berasal daripada ayat dasar, tetapi ayat tunggal boleh terdiri daripada pelbagai
ayat selagi bersifat satu klausa.

(a) Susunan ayat tunggal

Bil Susunan biasa Susunan songsang
1. Kami amat puas hati. Amat puas hati kami.
2. Kek ini daripada siapa? Daripada siapakah kek ini?

(b) Jenis ayat tunggal Jenis perintah
Jangan berdiri di situ.
Bil Jenis penyata Sila ambil tempat sekarang.
1. Cucunya sudah sembuh.
2. Ali menziarahi ibu angkatnya.

Bil Jenis tanya Jenis seruan
1. Kembarnya belajar di mana? Amboi, banyak betul syarat!
2. Siapakah pelukis lukisan itu? Degil benar budak ini!

(c) Ragam ayat tunggal Ragam pasif
Sate dibakar oleh Rayno.
Bil Ragam aktif Dia pernah saya kalahkan.
1. Rayno membakar sate. Jarinya tertusuk oleh jarum.
2. Saya pernah mengalahkannya.
3. Jarum tertusuk jarinya.

24

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

Ayat dasar
• Ayat dasar terdiri daripada satu klausa.
• Disebut juga sebagai ayat inti.
• Menjadi asas pembentukan ayat terbitan.

• Ayat dasar hanya meliputi ayat-ayat yang berikut:

Pol Subjek Predikat
a1 FN FN

Anak Pak Ali pelajar universiti.
2 FN FK

Seekor helang terbang tinggi.
FA
3 FN
Kediaman paling eksklusif.

4 beFlNiau FS
Pesawat itu
dari Jakarta.

Ayat tunggal mempunyai persamaan dan perbezaan dengan ayat dasar.

Ayat terbitan
1. Ayat terbitan ialah ayat yang diterbitkan daripada ayat dasar.

2. Daripada ayat dasar, beberapa ayat terbitan dapat dihasilkan. Contohnya:

Ayat dasar Ayat terbitan
Pihak polis mengawal a. Pihak polis mengawal keselamatan awam? (Ayat tanya)
keselamatan awam.
b. Keselamatan awam dikawal oleh pihak polis. (Ayat pasif)

c. Pihak polis tidak mengawal keselamatan. (Ayat nafi)

25

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

d. Mengawal keselamatan awam, pihak polis. (Ayat songsang)

e. Pihak polis dan tentera mengawal keselamatan. (Ayat
majmuk)

Bahagian 12

✓ Susuanan kontituen ayat
✓ Susunan biasa dan susunan songsang
✓ Pastikan anda tumpukan perhatian
✓ Pendepanan sebahagian daripada predikat
✓ Kerana soalan akan meminta anda kenal pasti jenis yang disongsangkan.

12. Susunan Konstituen Ayat

Jenis susunan
ayat

Susunan biasa Susunan songsang

Pendepanan Pendepanan
seluruh predikat sebahagian
daripada predikat

Susunan Biasa
- SUBJEK + PREDIKAT
- Contoh: Haiwan itu sangat ganas.

Susunan songsang
- PREDIKAT + SUBJEK

26

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

- Contoh : Sangat ganas haiwan itu.

Binaan ayat songsang

1. Pendepanan seluruh predikat

Belukar itu di tepi jalan. Di tepi jalan belukar itu.

2. Pendepanan sebahagian daripada predikat

i. Pendepanan sebahagian daripada frasa kerja.

ii. Pendepanan sebahagian frasa adjektif.

iii. Pendepanan frasa sendi nama

Pendepanan sebahagian 1. Pendepanan kata Murai itu hinggap di atas
daripada frasa kerja kerja sahaja dahan pokok jambu.
Hinggap murai itu di atas
Pendepanan sebahagian 2. Pendepanan kata dahan pokok jambu.
daripada frasa adjektif. kerja dengan objek Burung layang-layang
membuat sarang di situ.
Pendepanan frasa sendi nama 3. Pendepanan kata Membuat sarang burung
bantu dengan kata layang-layang di situ.
kerja Vincent sedang berehat
ketika kejadian itu.
4. Pendepanan kata Sedang berehat Vincent
bantu dan kata bantu ketika kejadian itu.
serta kata kerja Mereka belum pernah
sampai ke tempat itu.
1. Pendepanan kata Belum pernah sampai
adjektif sahaja. mereka ke tempat itu.
Pakaian itu sesuai untuk
2. Pendepanan kata remaja.
penguat dengan kata Sesuai pakaian itu untuk
adjektif. remaja.
Gadis itu amat kasih akan
3. Pendepanan kata ibunya.
bantu dengan kata Amat kasih gadis itu akan
adjektif ibunya.
Pengetua kami masih sihat
1. Pendepanan FSN sekarang.
sebagai predikat. Masih sihat pengetua kami
sekarang.
2. Pendepanan FSN Bilik itu untuk tetamu
sebagai keterangan berehat.
sebagai predikat. Untuk tetamu berehat bilik
itu.
Penjawat awam bercuti pada
hujung minggu.
Pada hujung minggu
penjawat awam bercuti

27

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

Bahagian 13
✓ Jenis ayat merupakan soalan paling senang dijawab

Jenia ayat tanya:
-ayat tanya tanpa kata tanya
-ayat tanya dengan unsur tanya

• Pastikan anda tahu beza kata Tanya diri tanya dengan kata tanya?

Kata tanya: bila, bagaimana, mengapa, kenapa, berapa
◼ Harga baju itu berapa?
◼ Dia tidak hadir mengapa?

kata Tanya diri tanya:

• kenal pasti ayat Tanya terbuka atau tertutup?

Ayat tanya terbuka :
- Ayat pertanyaan yang jawapannya melebihi kata ya atau tidak atau bukan.
Cth:
- Di manakah dia tinggal? ( Dia tinggal di Batu Pahat,Johor.)
- Siapakah yang menghantar kamu ke sini? ( Emak dan ayah saya.)

Ayat tenya tertutup:
- Ayat tanya yang memerlukan jawapan, sama ada ya, tidak, atau bukan.
Cth:
- Datangkah dia esok. (Ya,dia datang esok.)/(Ya)/(Tidak)/(Tidak, dia tidak datang
esok.)
- Ayahkah yang memandu kereta?(Ya)/(Ya, ayah yang memandu kereta.)
(Bukan),(Bukan, bukan ayah yang memandu kereta.)

Ayat perintah,(anda perlu kuasai kata kunci setiap ayat)

~Ayat silaan (sila, jemput)

- Sila masuk.

~Ayat larangan (usah, tak, jangan)

- Jangan bising.

~Ayat permintaan (minta, tolong)

- Tolong tutupp tingkap itu

28

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

~Ayat ajakan (jom)

- Mari pergi sekarang.

Apakah itu ayat minimal?

Ayat minimal: Terdiri daripada subjek sahaja, predikat sahaja atau keterangan sahaja

Cth:

- Entah
- Dia
- Masuk dari situ

Bahgain 14

• Proses penerbitan ayat
• Anda perlu kenal pasti

I. proses peluasan
II. proses pengguguran
III. proses penyusunan semula

BIL PROSES Jenis-jenis catatan Subjek ganti nama diri
PENERBITAN kedua dalam ayat
AYAT a) Peluasan frasa i) perintah
nama sebagai ii) Kata nama sebagai inti
1 Proses peluasan subjek frasa nama subjek
Subjek yang serupa
2 Proses pengguguran b) Peluasan frasa dalam ayat majmuk
predikat Pengguguran seluruh
predikat
c) Peluasan dengan
kata hubung

d) Peluasan melalui
komplementasi

a) Pengguguran frasa
nama sebagai
subjek

iii)

b) Pengguguran frasa i)
predikat

29

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

3. Proses penyusunan c) Pengguguran frasa ii) Pengguguran
semula nama yang bahagian-bahagian
mendahului frasa frasa predikat
relatif
i) Frasa nama yang
a) Penyusunan serupa yang
semula frasa nama mendahului klausa
sebagai subjek relatif boleh
digugurkan.
b) Penyusunan
semula frasa ii) Frasa nama yang
sebagai objek menjadi objek dan
mendahului relatif
c) Penyusunan boleh digugurkan.
semula melalui
ayat songsang Ayat dibentuk seperti ayat pasif

Kehadiran dua objek dalam ayat
tersebut kemudian dijadikan satu
objek.

Bil CONTOH AYAT PROSES PENERBITAN
1. Ibu dan Saya telah pergi melancong di Korea. AYAT
2. Masuk. Peluasan dengan kata hubung
Pengguguran seluruh predikat
3 Kelas itu telah dibersihkan. Pengguguran frasa nama
sebagai subjek (subjek ganti
4 Aminah sakti perut tetapi masih ke sekolah. nama diri kedua dalam ayat
perintah)
5. Yang tidak hadir itu ialah adik saya Pengguguran frasa predikat
6. Kelas itu telah dibersihkan oleh pengawas ( pengguguran bahagian-
7. Ibu memasak nasi ayam untuk ayah. bahagian predikat)
8. Belum hantar lagi kerja kursus pelajar itu. Pengguguran frasa nama
sebagai subjek( subjek yang
serupa dalam ayat majmuk)
Pengguguran frasa nama yang
mendahului frasa relatif
Penyusunan semula frasa
sebagai subjek
Penyusunan semula frasa nama
sebagai objek.
Penyusunan semula melalui
ayat songsang.

30

NOTA INTENSIF DARIPADA AHLI UNIT BM TINGKATAN 6 CIKGU AI FEN, CIKGU HAYATI, CIKGU DAYANG,

CIKGU RAPIDAH DAN CIKGU NASIR 2022

9. Baju yang mahal itu baju adik saya. Peluasan frasa nama sebagai

subjek

10. Ibu saya cikgu bahasa Melayu yang hebat. Peluasan frasa predikat

11. Bersenam membawa kebaikan kepada kita. Pengguguran frasa nama

sebagai subjek ( kata nama

sebagai inti frasa nama subjek)

12. Kami membeli yang murah itu. Pengguguran frasa nama yang

mendahului frasa relatif.

13. Pengetua memberitahu bahawa pihak sekolah akan Peluasan melalui proses

mengambil tindakan terhadap pelajar yang selalu komplementasi

tidak hadir. Peluasan frasa predikat

31