capacitor

คาปาซิเตอร์

สารบัญ

1 ค ว า ม ห ม า ย ข อ ง ค า ป า ซิเ ต อ ร์
2 ห ลั ก ก า ร ทำ ง า น
3 ช นิ ด ข อ ง ค า ป า ซิเ ต อ ร์
4 ตั ว เ ก็ บ ป ร ะ จุ แ บ บ ค่ า ค ง ที่
5 ตั ว เ ก็ บ ป ร ะ จุ แ บ บ ป รับ ค่ า ไ ด้
6 ตั ว เ ก็ บ ป ร ะ จุ แ บ บ เ ลื อ ก ค่ า ไ ด้

ความหมายของ
คาปาซิเตอร์

ตั ว เ ก็ บ ป ร ะ จุ ห รือ ชื่ อ ใ น ภ า ษ า อั ง ก ฤ ษ ว่ า C a p a c i t o r ค า ป า
ซิ เ ต อ ร์ บ้ า ง เ รีย ก ว่ า ค อ น เ ด น เ ซ อ ร์ ซี แ ค ป คื อ อุ ป ก ร ณ์
อิ เ ล็ ก ท ร อ นิ ก ส์ ช นิ ด ห นึ่ ง ที่ ถู ก อ อ ก แ บ บ ม า ใ ช้ ทำ ห น้ า ที่ เ ก็ บ
พ ลั ง ง า น ใ น รู ป แ บ บ ข อ ง ส น า ม ไ ฟ ฟ้ า โ ด ย ส่ ว น ใ ห ญ่ ส า ม า ร ถ
พ บ ไ ด้ บ น แ ผ ง ว ง จ ร อิ เ ล็ ก ท ร อ นิ ก ส์ ต่ า ง ๆ ไ ด้ แ ท บ ทุ ก ว ง จ ร
โ ด ย เ จ้ า ตั ว เ ก็ บ ป ร ะ จุ นี้ เ ป็ น อุ ป ก ร ณ์ ที่ มี ค ว า ม สำ คั ญ ตั ว ห นึ่ ง
เ ล ย ก็ ว่ า ไ ด้ ค รับ ดั ง นั้น ใ น บ ท ค ว า ม นี้ เ ร า จ ะ ม า ทำ ค ว า ม รู้จั ก
ค ว า ม เ ข้ า ใ จ กั บ อุ ป ก ร ณ์ ตั ว นี้ กั น ค รับ

1

หลักการทำงาน

ห ลั ก ก า ร ทำ ง า น ข อ ง C a p a c i t o r ห รือ ตั ว เ ก็ บ ป ร ะ จุ คื อ
เ มื่ อ นำ ตั ว เ ก็ บ ป ร ะ จุ ไ ป ต่ อ เ ข้ า กั บ ว ง จ ร ห รือ แ ห ล่ ง จ่ า ย ไ ฟ ค ร บ
ว ง จ ร เ ร า จ ะ สั ง เ ก ต ไ ด้ ว่ า ก ร ะ แ ส ไ ฟ ฟ้ า ไ ม่ ส า ม า ร ถ ไ ห ล ผ่ า น ตั ว
เ ก็ บ ป ร ะ จุ ไ ด้ ( ม อ ง เ ป็ น O p e n C i r c u i t ) ก็ เ พ ร า ะ ว่ า ใ น ตั ว เ ก็ บ
ป ร ะ จุ มี ฉ น ว น กั้ น อ ยู่
ใ น ข ณ ะ เ ดี ย ว กั น ก็ เ กิ ด ป ร ะ จุ ไ ฟ ฟ้ า ที่ ไ ห ล ข้ า ม ฉ น ว น ไ ม่ ไ ด้ ก็ ติ ด
อ ยู่ ที่ แ ผ น ตั ว นำ ทำ ใ ห้ ด้ า น นั้น มี ป ร ะ จุ ไ ฟ ฟ้ า
ล บ ( E l e c t r o n ) เ ย อ ะ ส่ ว น แ ผ น ตั ว นำ ด้ า น ต ร ง ข้ า ม ก็ ก ล า ย เ ป็ น
ป ร ะ จุ ไ ฟ ฟ้ า ด้ า น บ ว ก เ พ ร า ะ E l e c t r o n ไ ห ล ไ ป อี ก ด้ า น ห นึ่ ง
จำ น ว น ม า ก
ก า ร ที่ มี ป ร ะ จุ ติ ด อ ยู่ ที่ แ ผ น ตั ว นำ ข อ ง ตั ว เ ก็ บ ป ร ะ จุ ไ ด้ ก็ เ พ ร า ะ
ว่ า แ ต่ ล ะ ด้ า น มี ป ร ะ จุ ไ ฟ ฟ้ า ที่ เ ป็ น ขั้ว ต ร ง กั น ข้ า ม กั น ทำ ใ ห้ เ กิ ด
ส น า ม ไ ฟ ฟ้ า e l e c t r i c f i e l d ดึ ง ดู ด ซึ่ ง กั น แ ล ะ กั น ( + แ ล ะ –
ดึ ง ดู ด กั น ) ซึ่ ง ทำ ใ ห้ ตั ว เ ก็ บ ป ร ะ จุ ส า ม า ร ถ เ ก็ บ พ ลั ง ง า น ศั ก ย์
ห รือ แ ร ง ดั น ( V o l t a g e ) ไ ว้ ไ ด้

2

ชนิดของคาปาซิเตอร์

ค า ป า ซิ เ ต อ ร์ ส า ม า ร ถ แ บ่ ง อ อ ก ไ ด้ เ ป็ น 3 ช นิ ด ดั ง นี้
1 . ตั ว เ ก็ บ ป ร ะ จุ แ บ บ ค่ า ค ง ที่ ( F i x e d C a p a c i t o r )
2 . ตั ว เ ก็ บ ป ร ะ จุ แ บ บ ป รั บ ค่ า ไ ด้ ( V a r i a b l e C a p a c i t o r )
3 . ตั ว เ ก็ บ ป ร ะ จุ แ บ บ เ ลื อ ก ค่ า ไ ด้ ( S e l e c t C a p a c i t o r )

3

ตัวเก็บประจุแบบค่าคงที่

ตั ว เ ก็ บ ป ร ะ จุ แ บ บ ค่ า ค ง ที่ ( F i x e d C a p a c i t o r )

คื อ ตั ว เ ก็ บ ป ร ะ จุ ที่ ไ ม่ ส า ม า ร ถ เ ป ลี่ ย น แ ป ล ง ค่ า ไ ด้ โ ด ย ป ก ติ จ ะ
มี รู ป ลั ก ษ ณ ะ เ ป็ น ว ง ก ล ม ห รื อ เ ป็ น ท ร ง ก ร ะ บ อ ก ซึ่ ง มั ก แ ส ด ง
ค่ า ที่ ตั ว เ ก็ บ ป ร ะ จุ เ ช่ น 5 พิ โ ก ฟ า รั ด ( p F ) 1 0 ไ ม โ ค ร ฟ า รั ด
( F ) แ ผ่ น เ พ ล ท ตั ว นำ มั ก ใ ช้ โ ล ห ะ แ ล ะ มี ไ ด อิ เ ล็ ก ต ริ ก ป ร ะ เ ภ ท
ไ ม ก้ า เ ซ ร า มิ ค อิ เ ล็ ก โ ต ร ไ ล ติ ก คั่ น ก ล า ง เ ป็ น ต้ น ก า ร เ รี ย ก
ชื่ อ ตั ว เ ก็ บ ป ร ะ จุ แ บ บ ค่ า ค ง ที่ นี้ จ ะ เ รี ย ก ชื่ อ ต า ม ไ ด อิ เ ล็ ก ต ริ ก ที่
ใ ช้ เ ช่ น ตั ว เ ก็ บ ป ร ะ จุ ช นิ ด อิ เ ล็ ก โ ต ร ไ ล ติ ก ช นิ ด เ ซ ร า มิ ค ช นิ ด
ไ ม ก้ า เ ป็ น ต้ น

4

ตัวเก็บประจุแบบปรับค่าได้

ตั ว เ ก็ บ ป ร ะ จุ แ บ บ ป รั บ ค่ า ไ ด้ ( V a r i a b l e C a p a c i t o r ) 5
ค่ า ก า ร เ ก็ บ ป ร ะ จุ จ ะ เ ป ลี่ ย น แ ป ล ง ไ ป ต า ม ก า ร เ ค ลื่ อ น ที่ ข อ ง
แ ก น ห มุ น โ ค ร ง ส ร้ า ง ภ า ย ใ น ป ร ะ ก อ บ ด้ ว ย แ ผ่ น โ ล ห ะ 2
แ ผ่ น ห รื อ ม า ก ก ว่ า ว า ง ใ ก ล้ กั น แ ผ่ น ห นึ่ ง จ ะ อ ยู่ กั บ ที่ ส่ ว น
อี ก แ ผ่ น ห นึ่ ง จ ะ เ ค ลื่ อ น ที่ ไ ด้ ไ ด อิ เ ล็ ก ต ริ ก ที่ ใ ช้ มี ห ล า ย ช นิ ด
ด้ ว ย กั น คื อ อ า ก า ศ ไ ม ก้ า เ ซ ร า มิ ค แ ล ะ พ ล า ส ติ ก เ ป็ น ต้ น

ตั ว เ ก็ บ ป ร ะ จุ แ บ บ ป รั บ ค่ า ไ ด้ อี ก ช นิ ด ห นึ่ ง ที่ เ ป็ น ที่ รู้ จั ก กั น ดี
คื อ ท ริ ม เ ม อ ร์ แ ล ะ แ พ ด เ ด อ ร์ ( T r i m m e r a n d P a d d e r )
โ ค ร ง ส ร้ า ง ภ า ย ใ น ป ร ะ ก อ บ ด้ ว ย แ ผ่ น โ ล ห ะ 2 แ ผ่ น ว า ง
ข น า น กั น ใ น ก ร ณี ที่ ต้ อ ง ก า ร ป รั บ ค่ า ค ว า ม จุ ใ ห้ ใ ช้ ไ ข ค ว ง
ห มุ น ส ลั ก ต ร ง ก ล า ง ค่ า ที่ ป รั บ จ ะ มี ค่ า อ ยู่ ร ะ ห ว่ า ง 1 พิ โ ก ฟ า
รั ด ( p F ) ถึ ง 2 0 พิ โ ก ฟ า รั ด ( p F ) ก า ร เ รี ย ก ชื่ อ ตั ว เ ก็ บ
ป ร ะ จุ แ บ บ นี้ ว่ า ท ริ ม เ ม อ ร์ ห รื อ แ พ ด เ ด อ ร์ นั้ น ขึ้ น อ ยู่ กั บ ว่ า
จ ะ นำ ไ ป ต่ อ ใ น ลั ก ษ ณ ะ ใ ด ถ้ า นำ ไ ป ต่ อ ข น า น กั บ ตั ว เ ก็ บ
ป ร ะ จุ ตั ว อื่ น จ ะ เ รี ย ก ว่ า ท ริ ม เ ม อ ร์ แ ต่ ถ้ า นำ ไ ป ต่ อ อ นุ ก ร ม
จ ะ เ รี ย ก ว่ า แ พ ด เ ด อ ร์

ตัวเก็บประจุแบบเลือกค่าได้

ตั ว เ ก็ บ ป ร ะ จุ แ บ บ เ ลื อ ก ค่ า ไ ด้ ( S e l e c t C a p a c i t o r ) คื อ ตั ว
เ ก็ บ ป ร ะ จุ ใ น ตั ว ถั ง เ ดี ย ว แ ต่ มี ค่ า ใ ห้ เ ลื อ ก ใ ช้ ง า น ม า ก ก ว่ า ห นึ่ ง
ค่ า

6