บทที่ 4 ปรากฏการณ์ของคลื่นกล

บทที่ 4
ปรากฏการณ์ของคลนื่ กล

วทิ ยาศาสตรพ์ ื้นฐาน ช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 5

ปรากฏการณข์ องคล่นื กล

•คลื่นกล
•พฤติกรรมของคลน่ื (การสะทอ้ นของคลน่ื )
•พฤติกรรมของคลน่ื (การหักเหของคลนื่ )
•พฤตกิ รรมของคลนื่ (การแทรกสอดของคลน่ื )
•พฤติกรรมของคลนื่ (การเลย้ี วเบนของคลนื่ )
•ความถ่ธี รรมชาติ และการสนั่ พอ้ ง

01

คลน่ื กล

คลื่น

เปน็ ปรากฏการณ์ท่ีเกิดจากการรบกวนแหลง่ กาเนิด
และทาใหพ้ ลังงานทเ่ี กิดจากการรบกวนนี้ แผก่ ระจายไป
ตามแนวการเคล่อื นท่ีของคลนื่ โดยโมเลกลุ ของตวั กลาง
มิได้เคล่ือนทไ่ี ปพร้อมกับคล่นื

คลื่นกล

คลื่นกลเป็นคลื่นที่มีความเกี่ยวข้องในชีวิตประจาวัน
ซึ่งเป็นคลื่นที่อาศัยตัวกลางในการถ่ายโอนพลังงาน
คลืน่ กลมีปรมิ าณทเ่ี ก่ียวขอ้ ง คอื

แอมพลจิ ดู ความยาวคล่ืน

ความถี่ คาบ

คล่นื กล

สามารถแบ่งตามทิศทางการสั่นของอนุภาคตัวกลาง
กบั ทศิ การเคล่อื นที่ของคลื่นเป็น

คล่ืนตามขวาง คลืน่ ตามยาว

คลื่นกล

สว่ นประกอบของคลน่ื

คลน่ื กล

สว่ นประกอบของคลนื่

- สันคลืน่ (Crest) คอื ตาแหนง่ ทส่ี ูงสุดของคลน่ื

- ท้องคลืน่ (Trough) คือ ตาแหนง่ ทีอ่ ยู่ตา่ ทสี่ ดุ

คลน่ื กล

ส่วนประกอบของคลนื่

- การกระจัด คอื ระยะจากแนวสมดลุ ถงึ บนคลื่น คอื ระยะกระจัด y ใด ๆ

- แอมพลิจูด (Amplitude , A) คือ ขนาดการกระจัดจากตาแหน่ง
สมดุลถงึ จุดสูงสดุ หรือจุดตา่ สุด

คลน่ื กล

ส่วนประกอบของคลน่ื

- ความยาวคลืน่ (Wavelength , ) คือ เม่ืออนุภาคสั่นจากตาแหน่ง
สมดุลครบ 1 รอบ พลังงานคลื่นจะเคลื่อนที่ผ่านไป 1 ลูกคลื่น ทาให้
ตัวกลางปรากฏ 1 สันคลื่น และ 1 ท้องคลื่น ซึ่งความยาวของคลื่น 1
ลูกในตัวกลางระยะระหว่าง โดยความยาวคลื่นวัดระยะจากท้องคลื่น
ถึงท้องคล่ืนทอ่ี ยู่ติดกนั หรอื สนั คล่นื กบั สนั คล่ืนท่ีอย่ตู ดิ กนั

คลื่นกล

ส่วนประกอบของคลนื่

- อตั ราเรว็ คลื่น (wave speed) คือ ระยะทางที่คลื่นเคลื่อนที่ได้ใน
หนึ่งหน่วยเวลา

- คาบ (Period,T) คือ ชว่ งเวลาทคี่ ลนื่ 1 ลกู เคลอื่ นทผ่ี า่ นจดุ ๆ หนึ่ง
จะเท่ากับช่วงเวลาที่อนุภาคตัวกลางสั่นได้ครบหนึ่งรอบ มีหน่วยเป็น
วินาที (s)

คลน่ื กล

ส่วนประกอบของคลน่ื

- ความถี่ (Frequency , f) คือ จานวนลูกคลื่นที่ผ่านจุด ๆ หนึ่งใน
เวลาหนึ่งวินาทีจะเท่ากับจานวนรอบที่อนุภาคตัวกลางสั่นได้ในเวลา
หนึ่งวนิ าที มีหนว่ ยเปน็ รอบต่อวินาที หรอื เฮริ ตซ์ (Hz)

คลน่ื กล

ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ ง ความเรว็ ความยาวคลนื่ ความถ่ี และคาบ
V = f =EF TR F

คลนื่ กล

ประเภทของคลน่ื กล

คลน่ื กลหากพิจารณาทิศทางการเคลื่อนที่ของคลื่นและ
การสั่นของอนุภาคตัวกลางที่คลื่นเคลื่อนที่ผ่าน สามารถแบ่งได้
เป็น 2 ประเภท คือ

คลนื่ ตามขวาง คลนื่ ตามยาว

ประเภทของคลน่ื กล คลนื่ กล

คลนื่ ตามขวาง

ลกั ษณะของคลืน่
คลื่นที่ส่งผ่านไปในตัวกลางแล้วทา
ให้อนภุ าคตัวกลางส่ันในแนวตั้งฉาก
กบั ทศิ การเคลอื่ นทข่ี องคลืน่
ตัวอย่างคลืน่
คลื่นตามขวางในเส้นเชือกขึงตึง ที่
เกดิ จากปลายเชือกถูกสะบัดข้ึนลง

ประเภทของคลน่ื กล คลนื่ กล

คลน่ื ตามยาว

ลักษณะของคลน่ื
คลน่ื ทส่ี ง่ ผ่านไปในตวั กลางแลว้ ทา
ใหอ้ นภุ าคตวั กลางสน่ั ในแนวขนาน
กบั ทศิ การเคลอ่ื นท่ีของคลนื่

ตวั อยา่ งคลื่น
คลืน่ เสยี ง คลืน่ อัดของสปริง

Thanks!