คู่มือ

คมู่ อื
การจดั ซอ้ื จดั จ้างสนิ ค้าและบรกิ าร

ที่เปน็ มติ รตอ่ ส่ิงแวดลอ้ ม
ประจาปพี ทุ ธศกั ราช 2563

นยิ าม

1. สินค้าทเี่ ป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

หมายถงึ สินคา้ ท่สี ง่ ผลกระทบตอ่ ส่งิ แวดล้อมจากขนั้ ตอนการจัดหาวัตถดุ ิบ การผลติ
การขนส่ง การใชง้ าน และการจัดการหลงั หมดอายุการใชง้ านน้อยกวา่ เม่อื เทยี บกับสนิ ค้าอ่นื ท่ี
ทาหนา้ ทอ่ี ย่างเดียวกนั

2. บริการทีเ่ ปน็ มติ รกบั สงิ่ แวดลอ้ ม

หมายถึง ธรุ กิจบริการทส่ี ่งผลกระทบตอ่ สงิ่ แวดล้อมจากขน้ั ตอนการจัดหาวัตถุดิบการ
ใชท้ รัพยากรและพลงั งานในช่วงการให้บรกิ ารและการจัดการของเสียที่เกดิ ข้ึนจากการ
ให้บรกิ ารน้อยกวา่ เมอื่ เทียบกับการใหบ้ รกิ ารอนื่ ท่มี ีลกั ษณะอยา่ งเดียวกัน

3. การจดั ซ้อื จดั จา้ งที่เปน็ มติ รกับสงิ่ แวดล้อม
หมายถงึ การจดั ซ้ือสนิ ค้าท่เี ปน็ มติ รกบั สง่ิ แวดลอ้ ม หรือจดั จ้างบรกิ ารทเ่ี ป็นมติ ร

กับส่ิงแวดลอ้ ม ตามรายการสินค้าและบริการที่ไดจ้ ดั ทาเกณฑ์ขอ้ กาหนดไวแ้ ลว้ หรือสินค้าทไี่ ด้
ฉลากสงิ่ แวดลอ้ ม เช่น ฉลากเขยี ว หรือ บรกิ ารท่ไี ดก้ ารรับรองด้านสง่ิ แวดลอ้ ม เช่น โรงแรมท่ี
ไดร้ ับเกยี รตบิ ตั รใบไมเ้ ขียว
4. ฉลากส่ิงแวดลอ้ ม

หมายถึง ฉลากทีบ่ ง่ บอกความเปน็ มติ รตอ่ ส่ิงแวดล้อม ซง่ึ มอบใหก้ บั ผลติ ภณั ฑ์
หรอื บริการทมี่ คี ณุ สมบตั ิตรงตามข้อกาหนด ปัจจุบนั ฉลากสิง่ แวดลอ้ มมอี ยู่หลากหลาย ทง้ั ท่ี
เปน็ แบบผผู้ ลิตเปน็ ผ้อู อกฉลากเอง และแบบที่ดาเนินการโดยองคก์ รกลาง โดยฉลากใน
ปจั จบุ ัน สามารถแบง่ ออกเป็น 3 ประเภท ดังน้ี

ประเภทที่ 1 (Type 1) เป็นฉลากทดี่ าเนนิ การโดยองค์กรกลาง มอบให้กับ
ผลิตภัณฑ์ทีม่ คี ณุ สมบัตติ รงตามข้อกาหนดขององค์กรกลางกาหนดเกณฑ์ข้อกาหนดโดย
องคก์ ร

กลางโดยพจิ ารณาประเด็นปัญหาสง่ิ แวดลอ้ มของผลติ ภณั ฑต์ ลอดวฏั จกั รชวี ติ มกี ารตรวจ
รบั รอง
โดยบุคคลที่ 3 โดยอยใู่ นอนุกรมมาตรฐาน ISO 14020 ซึ่งเป็นหลักการข้นั พนื้ ฐานเก่ียวกบั การ
พัฒนาการใช้ฉลากสงิ่ แวดล้อม และISO 14024เปน็ แนวทางหลกั เชน่ ฉลากเขียวประเทศไทย

ประเภทท่ี 2 (Type 2) เปน็ ฉลากผลิตภณั ฑ์ท่ผี ผู้ ลติ เป็นผูอ้ อกฉลากเองเพื่อความ
มงุ่ หมายเฉพาะดา้ น โดยอย่ใู นอนกุ รมมาตรฐาน ISO 14021 ซง่ึ เป็นขอ้ กาหนดเกี่ยวกับนิยาม
และคาศพั ทเ์ ก่ยี วกบั การใชฉ้ ลากผลิตภณั ฑ์ประเภทที่ 2 เช่น ฉลาก SCG Eco value

ประเภทท่ี 3 (Type 3) เป็นฉลากทีบ่ อกรายละเอยี ดเกย่ี วกบั ผลติ ภัณฑใ์ นการใช้
ทรัพยากรธรรมชาตพิ ลงั งาน ปริมาณมลพษิ ทเี่ กดิ ข้ึน ซง่ึ มลี ักษณะคลา้ ยกับฉลากโภชนาการ
ของอาหาร เป็นสว่ นหนงึ่ ของอนุกรมมาตรฐาน ISO/TR 14025 เช่น ฉลากลดคาร์บอน ฉลาก
คารบ์ อนฟุตพร้นิ ท์
5. เกณฑข์ อ้ กาหนดสนิ ค้าและบริการทเ่ี ปน็ มติ รตอ่ สิ่งแวดลอ้ ม

หมายถึงคุณสมบัตขิ องสินค้าหรอื บริการด้านสงิ่ แวดลอ้ มซ่งึ ได้มาจากการพจิ ารณา
ผลกระทบต่อส่งิ แวดล้อมทีเ่ กดิ จากขน้ั ตอนต่างๆ ของสนิ ค้าและบรกิ าร เชน่ การจดั หาวัตถดุ ิบ
การผลติ การใหบ้ รกิ าร การขนสง่ การใชง้ าน และการกาจดั ทง้ิ

ประโยชนก์ ารจดั ซอื้ จดั จา้ งทเี่ ปน็ มติ รตอ่ สง่ิ แวดลอ้ ม

1. ประโยชน์ตอ่ ผู้บรโิ ภค เป็นการลดการใช้ทรัพยากรทีส่ นิ้ เปลืองและสารทเี่ ปน็ พิษต่อมนษุ ย์
และส่งิ แวดล้อม ทาใหม้ ผี ลตอ่ สขุ ภาพและสิง่ แวดลอ้ มโดยรวม

2. ประโยชน์ตอ่ ผผู้ ลติ เมอื่ สนิ ค้าและบริการทเี่ ปน็ มิตรตอ่ ส่ิงแวดล้อม ไดร้ ับความนยิ มมากขน้ึ
กจ็ ะสง่ ผลใหป้ ริมาณการจาหนา่ ยสูงขน้ึ ด้วย อกี ทง้ั ในกระบวนการผลิตท่ีเป็นมิตรตอ่ ส่ิงแวดลอ้ มนัน้ ยงั
เนน้ ให้ผผู้ ลิตใช้ทรัพยากรและเทคโนโลยอี ย่างคุม้ คา่ และปลอดภยั ต่อมนุษยแ์ ละส่งิ แวดลอ้ มมากขึ้น ซึ่ง
จะสง่ ผลตอบแทนทางเศรษฐกจิ ในระยะยาว ทั้งในการประหยัดต้นทนุ การผลิตและเป็นการสรา้ ง
ภาพลกั ษณท์ ดี่ ตี ่อผลติ ภณั ฑ์

3. ประโยชนต์ อ่ สง่ิ แวดล้อม เม่อื ผูผ้ ลติ และผ้บู ริโภคตา่ งรว่ มมือรว่ มใจกันผลิตและ
บริโภคสนิ ค้าและบริการที่เป็นมิตรต่อส่ิงแวดล้อมมากข้ึนแล้ว ก็จะส่งผลดตี ่อส่งิ แวดลอ้ ม
โดยรวม ช่วยลดผลกระทบตา่ ง ๆ รวมทัง้ ช่วยลดการปล่อยมลพษิ ทเ่ี ปน็ สาเหตุใหเ้ กดิ ภาวะ
โลกร้อนอกี ดว้ ย

ขนั้ ตอนการจดั ซอ้ื จดั จา้ งทเ่ี ปน็ มติ รกบั สง่ิ แวดลอ้ ม
1. ส่วนงานขออนุมตั เิ บือ้ งต้นในการจัดซือ้ จดั จา้ ง พรอ้ มใบเบกิ วัสดุ สง่ มาท่งี านพสั ดุ สว่ นอ านวยการ
เพื่อเสนอขออนมุ ตั ิดาเนนิ การซ้ือจา้ ง
2. งานพัสดุ ตรวจสอบรายการวดั สแุ ละครภุ ัณฑ์ รวมถึงการจา้ งงาน เพื่อแยกประเภทแตล่ ะรายการ
เลอื กผคู้ ้า เข้าไปตรวจสอบบนเวบ็ ไซสก์ รมควบคุมมลพิษ สส. ส่งิ แวดล้อมไทย บญั ชนี วตั กรรม กรม
วิทยพ์ ร้อมจัดทาทะเบียนวสั ดุครุภัณฑแ์ ละบรกิ าร ท่ีเป็นมิตรกบั ส่งิ แวดล้อมวธิ กี ารพจิ ารณา
2.1 พจิ ารณาจากนโยบายการจดั ซ้ือจดั จา้ งและบริการที่เป็นมิตรกับส่งิ แวดล้อมของภาครฐั
2.2 ตรวจสอบรายการจากฐานข้อมลู สนิ ค้าและบรกิ ารที่เป็นมติ รกับสงิ่ แวดล้อมทเี่ วบ็ ไซต์ กรมควบคุม
มลพษิ http://gp.pcd.go.th/all
2.3 กรณีทีไ่ ม่มีรายชื่อในเวบ็ ไซตก์ รมควบคุมมลพิษ ใหต้ รวจสอบหลักฐานการรับรองสนิ คา้ และบรกิ าร
ท่เี ป็นมติ รกบั ส่งิ แวดล้อม ได้แก่ ฉลากเขยี ว, ใบไม้เขียว, Eco Mark (japan), Blue Angel
(German),Good Environmental Choice Australia (GECA), China Environmental
Labelling, Environmental Choice New Zealand Green Hotel (Gold,Silver,Bronz)
3. งานพัสดุ หากไดผ้ ู้ค้าแลว้ ดาเนินการสารวจราคากลาง ตามมาตรา ๔

- ราคาทคี่ ณะกรรมการกลางกาหนดไว้
- ราคาอ้างอิงของพสั ดทุ กี่ รมบัญชกี ลางกาหนด/จดั ทาไว้

- ราคาอ้างองิ ของสานกั งบประมาณหรือหนว่ ยงาน

- ราคาที่สบื ได้จากทอ้ งตลาด

- ราคาคร้ังสดุ ท้ายภายใน 2 ปี

- ราคาตามเกณฑ์หรือวิธีการที่หนว่ ยงานของรัฐน้ันๆ กาหนดขน้ึ ทั้งน้ถี อื เปน็ ประโยชนข์ อง
หนว่ ยงานรฐั เป็นสาคัญ ในการน้ีให้ยดึ หลกั ตามมาตรา 8 คอื

-คุม้ คา่ โดยพัสดทุ ่จี ัดซือ้ จดั จา้ งต้องมีคณุ ภาพหรอื คณุ ลักษณะท่ีตอบสนองวตั ถุประสงคใ์ นการ
ใหง้ านของหนว่ ยงานรัฐ มีราคาเหมาะสม และมแี ผนการบรหิ ารพัสดทุ เี่ หมาะสมและชดั เจน

-โปร่งใส โดยการจดั ซื้อจัดจ้างและการบริหารพสั ดตุ ้องกระทาโดยเปดิ เผย เปดิ โอกาสใหม้ กี าร
แข่งขนั อยา่ งเป็นธรรม มกี ารปฏบิ ตั ติ ่อผปู้ ระกอบการทุกรายโดยเท่าเทียมกัน มรี ะยะเวลาที่
เหมาะสมและเพยี งพอต่อการยืน่ ข้อเสนอ มีหลกั ฐานการดาเนินงานที่ชดั เจน และมีการ
เปิดเผยขอ้ มลู การจัดซื้อจดั จ้างและการบรหิ ารพัสดุทกุ ขน้ั ตอน

-มีประสทิ ธภิ าพและประสทิ ธิผล โดยต้องมีการวางแผนการจดั ซือ้ จัดจ้างและการบริหารพัสดุ
ลว่ งหนา้ เพอ่ื ใหก้ ารจัดซอ้ื จดั จา้ งและการบริหารพสั ดุเป็นไปอย่างต่อเนอื่ งและมกี าหนดเวลาท่ี
เหมาะสม

-ตรวจสอบได้ โดยมีการเก็บข้อมลู การจัดซือ้ จัดจา้ งและการบริหารพสั ดอุ ย่างเป็นระบบเพอ่ื
ประโยชนใ์ นการตรวจสอบ

3.1 วงเงินงบประมาณทจ่ี ัดซื้อ (วิธีเฉพาะเจาะจง วธิ คี ดั เลอื ก วิธปี ระกวดราคาหรอื e-
bidding)

4. งานพสั ดุ รายงานขอซ้อื ขอจา้ งพรอ้ มขอความเหน็ ชอบและแตง่ ต้งั คณะกรรมการตรวจรบั

5.งานพสั ดุ ดาเนนิ การสั่งซือ้ +จดั ทาสญั ญา ขอ้ ตกลงกับผู้ค้า

6.คณะกรรมการตรวจรบั พัสดุ / ผตู้ รวจรับ ตรวจรบั พัสดุใหถ้ ูกต้องตามคุณลกั ษณะราคากลาง

7. งานการเงิน ดาเนินการเบกิ จ่าย
ฉลากสงิ่ แวดลอ้ มและบรกิ ารทเี่ ปน็ มติ รตอ่ สงิ่ แวดลอ้ ม

แหลง่ สบื คน้ สนิ คา้ และบรกิ าร
1. http://www.tei.or.th/greenlabel/
2. http://gp.pcd.go.th/
3. http://www.tgo.or.th/2015/thai/content.php?s1=19&s2=112
4. http://labelno5.egat.co.th/new58/
5. https://www.dede.go.th/ewt_news.php?nid=43304





ระเบยี บพสั ดทุ เ่ี กยี่ วข้องกบั การจดั ซื้อจัดจา้ งสนิ คา้ และบรกิ ารทเี่ ปน็ มติ รกบั สง่ิ แวดลอ้ ม
ตัวอยา่ งรายงานการตรวจรบั พสั ดุ

ตวั อย่างรายงานบญั ชรี ายช่อื สินคา้ ท่เี ปน็ มติ รติอส่งิ แวดลอ้ ม

ตวั อยา่ ง แบบรายงานผลการจัดซื้อจดั จา้ งสินคา้ และบริการท่เี ป็นมติ รกบั สิ่งแวดลอ้ ม

ตวั อยา่ ง การคานวณร้อยละการจัดซ้อื สนิ ค้าและบรกิ ารท่เี ปน็ มิตรกบั สิ่งแวดลอ้ ม